Beslag Belastingdienst op loon of uitkering

De Belastingdienst kan vrij eenvoudig beslag leggen op uw salaris bij uw werkgever of uw uitkering bij een uitkeringsinstantie of verzekeraar. Er kan ook beslag worden gelegd op partneralimentatie. Het beslag wordt gelegd om uw belastingaanslag / schuld, kosten en rente af te lossen. Een deel van uw salaris, alimentatie, pensioen of uitkering wordt hiervoor dan gebruikt. De Belastingdienst heeft voor de beslaglegging geen vonnis van de rechter nodig, ze mogen dit dus zelf beslissen.

Beslagvrije voet bij beslag Belastingdienst

De Belastingdienst mag niet op het gehele salaris of de uitkering beslag leggen. Het deel waarop geen beslag mag worden gelegd noemt men de beslagvrije voet. De hoogte van de beslagvrije voet moet per persoon worden berekend en dit is afhankelijk van:

• uw salaris / uitkering / alimentatie / lijfrente / pensioen;
• uw woonkosten / woonlasten;
• de premie voor uw zorgverzekering;
• het inkomen van uw partner of echtgenoot;
• de bijstandsnorm op dat moment.

Voorbeelden beslagvrije voet

De exacte bedragen verschillen per jaar, in het kort komt het ongeveer hierop neer:

• u heeft een partner en bent beide ouder dan 21 jaar: € 1.200;
• u heeft een partner en bent beide ouder dan 65 jaar: € 1.270;
• u heeft een partner en bent beide jonger dan 21 jaar: € 660;
• u bent een alleenstaande ouder, dan geldt er een minimum van € 840 en een maximum van € 1.080.

Wat kunt u doen om een beslaglegging te voorkomen?

De beslaglegging kan de Belastingdienst snel en eenvoudig regelen. U kunt een aantal dingen doen om een beslaglegging te voorkomen. De belangrijkste zijn:

• Blijf communiceren met de Belastingdienst.
• Maak bezwaar tegen de aanslag en vraag uitstel van betaling.
• Doe een beroep op een speciale crisismaatregel met het verzoek om een redelijke betalingsregeling gedurende een periode van 12 maanden.
• Bekijk of u nog tegoeden heeft bij de Belastingdienst, bijvoorbeeld een teruggave inkomstenbelasting of een teruggave van toeslagen.
• Verzoek de Belastingdienst om een mediationtraject om uw problemen op te lossen, u moet dan wel een complexer probleem hebben waarbij verschillende inzichten spelen en daarnaast ook fouten door de Belastingdienst zijn gemaakt.
• U krijgt eerst een aanslag (of naheffingsaanslag), een herinnering en daarna aanmaning. Vervolgens volgt er een dwangbevel. Na het dwangbevel komt de belastingdeurwaarder bij u langs met een hernieuwd bevel tot betaling. Dit moet hij aan iemand afgeven en als er niemand thuis is, mag hij het ook in de brievenbus gooien. U heeft dan nog 2 dagen om te betalen. Als er dan nog niet wordt betaald, mag de Belastingdienst beslag leggen op uw salaris, uitkering of uw bezittingen (verkoop veelal binnen 4 weken). Kijk goed of de Belastingdienst zich aan deze spelregels heeft gehouden, zo niet, maak dan direct bezwaar, ga in beroep of neem contact op met de Belastingdienst. U kunt op dit moment soms nog een betalingsregeling afspreken.
• In sommige gevallen heeft u recht op kwijtschelding van belastingen, dit is een speciale regeling.

Bestuurdersaansprakelijkheid en faillissement

Een B.V. kan haar belastingschulden niet betalen. De B.V. maakt (rechtsgeldig) melding van deze onmacht om te kunnen betalen (de melding betalingsonmacht). Uiteindelijk gaat de B.V. failliet. Is er sprake van onbehoorlijk bestuur of niet? Volgens het Gerechtshof is er sprake van onbehoorlijk bestuur - ondanks de melding - omdat concurrent schuldeisers wel worden betaald en de Belastingdienst niet.

Bestuurdersaansprakelijkheid en meldingsplicht, mag maar moet niet!

Op 2 mei 2025 (ECLI:NL:PHR:2025:435) kwam AG Koopman met een bijzondere conclusies over de bestuurdersaaansprakelijkheid en meldingsregeling betalingsonmacht. In de tussenbeslissing van de Hoge Raad op 6 oktober 2023 (ECLI:NL:HR:2023:1371) kwam ons hoogste college nog tot de conclusie dat de ontvangen geen ruimte heeft om af te zien van een bestuurdersaansprakelijkheid. Koopman (de AG) komt nu met een geitenspoor. De ontvanger beschikt over een (discretionare) bevoegheid en kan afzien van het aasprakelijk stellen van de bestuurder. Aansprakelijk stellen is dus een keuze. In de genoemde procedure bij de Hoge Raad worden prjejudiciele vragen gesteld aan het Hof van Justitie van de EU. De centrale vraag was of de meldingsregeling wel is toegestaan (strijdigheid met evenredigheidsbeginsel). Deze vragen zijn op 14 november 2024 beantwoord, er is geen sprake van een strijdigheid met het evenredigheidsbeginsel.

De Hoge Raad is van mening dat artikel 36 Invorderingswet geen discretionare bevoegdheid kent en dwingend is. De ontvanger mag verder geen belang tegen elkaar afwegen, aldus de Hoge Raad. Deze conclusie is volgens Koopman niet juist. In deze uitgebreide toelichting gaat Koopman in op de materiele kant (artikel 36 IW) en de formele uitvoering (artikel 49 IW). Dat een bestuurder aansprakelijk is kan wel vaststaan maar dat wil nog niet zeggen dat hij of zij ook aansprakelijk gesteld moet worden. Bij een kwestie waarbij geen sprake is van kennelijk onbehoorlijk bestuur is er dus nog een alternatieve route. Een kleine vergissing (niet melden) hoeft dus niet per definitie desastreuze gevolgen voor de bestuurder te hebben, aldus Koopman.

De procedure over betalingsonmacht en bestuurdersaansprakelijkheid

Holding X B.V. is aandeelhouder van 2 dochter B.V.'s. De activiteiten hebben betrekking op het verzorgen van opleidingen. De dochter B.V.'s gaan in 2011 failliet en maken een doorstart. Deze doorstart is van korte duur. In 2012 kan de dochter B.V. haar belastingschulden niet betalen en doet hierom een rechtsgeldige melding betalingsonmacht. In 2013 gaat de dochter B.V. alsnog failliet. De Belastingdienst krijgt ongeveer € 180.000 aan loonheffingen en BTW niet betaald. Het Gerechtshof is van mening dat er sprake is van onbehoorlijk bestuur, de reden is:

• RO 4.3: handelscrediteuren zijn wel betaald.

Betalingsonmacht belastingschulden bij faillissement

De belastingdienst heeft een sterke positie bij een faillissement en kan vrij eenvoudig de bestuurder aansprakelijk stellen via artikel 36 invorderingswet, de bestuurdersaansprakelijkheid. Op basis van dit artikel is de bestuurder hoofdelijk (in privé) aansprakelijk voor (onder meer) de omzetbelasting en loonbelastingschulden van de rechtspersoon. Als er niet tijdig betalingsonmacht is gemeld bestaat er (op grond van artikel 36 lid 4 invorderingswet). Dus als er niet tijdig en op de juiste wijze is gemeld is de bestuurder in principe in privé aansprakelijk voro diverse belastingschulden van de rechtspersoon, dit is slechts anders als de bestuurder aannemelijk maakt dat het niet of niet juist melden niet aan hem of haar te wijten is. Dit is in de praktijk een redelijk onmogelijke opgave. Dit heeft tot gevolg dat de boef en de bonafide bestuurder beide in prive kunnen worden aangesproken voor (diverse) belastingschulden van de rechtpersoon. Maar er is hoop voor de bonafide bestuurder !

Bonafide bestuurder en bestuurdersaansprakelijkheid

In de basis is de bestuurder niet aansprakelijk voor schulden van de BV (rechtspersoon). Voor de belastingschulden staat er een belangrijke uitzondering in artikel 36 invorderingswet. Al met al, niet melden of niet juist melden en de bestuurder is aansprakelijk in privé. In 2009 heeft de adviseur van de Hoge Raad dat dit (het niet tijdig melden) tot oneerlijke (onevenredige) situaties zou kunnen leiden bij bonafide bestuurders. De Hoge Raad ging hier in 2011 nog aan voorbij (de wet is de wet). De melding betalingsonmacht dient te worden gedaan binnen 2 weken nadat de verschuldigde belasting behoorde te zijn afgedragen of te zijn voldaan. Bij een naheffingsaanslag kan er geen tijdige melding betalingsonmacht meer plaatsvinden. Dit onweerlegbare bewijsvermoeden is in de volksmond oneerlijk, in het recht is sprake van strijdigheid met het communautaire evenredigheidsbeginsel. In het arrest van de Hoge Raad op 6 oktober 2023 komt de Hoge Raad terug op haar eigen arrest uit 2011. In sommige gevallen (bijvoorbeeld een naheffingsaanslag) is het onmogelijk dat de bestuurder het vereiste bewijs zal kunnen leveren dat het niet aan hem of haar te wijten is dat geen of niet op de juiste wijze een melding betalingsonmacht is gedaan. De bestuurderaansprakelijkheid in prive is dan dus niet te voorkomen, zelfs als sprake is van een eerlijke / bonafide bestuurder. Er worden nu door de Hoge Raad (prejudiciële) vragen gesteld of het (unierechtelijke) evenredigheidsbeginsel zich hiertegen verzet. Deze zaak richt zich op de omzetbelasting, de toekomstige vervolg vraag zal zijn of de loonheffing hiermee in lijn mag worden gezet.

Noot fiscaal jurist over onbehoorlijk bestuur

Bij ondernemen hoort risico nemen. Een bestuurder heeft dus een grote mate van vrijheid om dit in te vullen. Als achteraf blijkt dat een beslissing niet juist bleek te zijn, wil dit nog niet zeggen dat de beslissing slecht was. Artikel 36 van de invorderingswet bepaalt dat bestuurders persoonlijk aansprakelijk kunnen worden gesteld voor de door de B.V. / rechtspersoon te betalen belastingen. Meestal kan de bestuurder deze aansprakelijkheid voorkomen door tijdig de betalingsonmacht te melden.

Soms is een bestuurder - zelfs bij een tijdige melding - aansprakelijk voor de niet betaalde belastingen van zijn B.V. Bij een probleemsituatie is het in ieder geval van belang om tijdig een advocaat en fiscaal jurist op te lijnen. Tevens moet er tijdig melding worden gemaakt van het feit dat belastingen niet tijdig kunnen worden betaald. Daarnaast spelen een aantal zaken:

• Zorg voor tijdige publicatie van uw cijfers.
• Informeer de bancaire instellingen op een nette en correcte wijze.
• Blijf met de Belastingdienst in gesprek.
• Betaal niet selectief uw schuldeisers.
• Zorg ervoor dat uw administratie op orde is.

Om onbehoorlijk bestuur te voorkomen is het volgende van belang:

• Van onbehoorlijk bestuur in de zin van artikel 36, lid 3, van de Wet kan pas worden gesproken als geen redelijk denkend bestuurder - onder dezelfde omstandigheden - gehandeld zou hebben als de aansprakelijk gestelde bestuurder heeft gedaan, hiervan kan bijvoorbeeld sprake zijn als hij handelingen (van structurele aard) heeft verricht waardoor belastingschulden niet worden betaald, dit aldus de Hoge Raad in onderstaande uitspraak
• Naar het oordeel van het Hof treft belanghebbende het verwijt dat de belastingschulden van [A] onbetaald zijn gebleven. Gelet op genoemde structurele, slechte financiële omstandigheden en het (oplopende) bedrag aan belastingschulden van [A] had geen redelijk denkend bestuurder zo gehandeld als belanghebbende heeft gedaan.

Bron bestuurder aansprakelijk

Gerechtshof 's Hertogenbosch d.d. 2 juni 2017 (ECLI:NL:GHSHE:2017:2498).

Rechtbank Zeeland West Brabant d.d. 27 januari 2016 (ECLI:NL:RBZWB:2016:658).

Hoge Raad d.d. 31 maart 2017 (ECLI:NL:HR:2017:530).

Bewijs inspecteur ongeldig

Een uitspraak van het Gerechtshof in Arnhem / Leeuwarden d.d. 9 april 2013 is redelijk opmerkelijk. Een inspecteur komt tijdens de zitting met informatie inzake een bewijsaanbod welke bij hem is neergelegd. De rechter vindt dit niet te laat en geldig (als het niet geldig zou zijn noemt men dit "tardief", in het juridische taalgebruik). Vervolgens loopt de zaak jaren voor verschillende rechters. Het aanslagbiljet is niet op de voorgeschreven wijze aan belastingplichtige bekendgemaakt en het bezwaarschrift van belastingplichtige is onterecht niet ontvankelijk verklaard.

Procedure Gerechtshof inzake ongeldig bewijs

Henk (fictieve naam) heeft een schildersbedrijf. In 2009 ontvangt bij een aanmaning voor een BTW naheffingsaanslag uit 2006. Henk maakt hiertegen bezwaar en dit bezwaarschrift is volgens de Belastingdienst te laat (termijnoverschrijding). De Rechtbank verwijst de zaak terug naar de inspecteur. De inspecteur gaat in Hoger Beroep. Tijdens de zitting stelt de inspecteur dat hij bewijs kan leveren voor het verzenden van de naheffingsaanslag in 2009. Henk baalt hiervan omdat hij zich hiertegen niet kan verweren. Het Gerechtshof in 's-Hertogenbosch oordeelt dat het algemene belang van een doelmatige procesgang met zich meebrengt dat het bewijsaanbod als zijnde tardief wordt gepasseerd. Henk krijgt gelijk. We zijn nog niet klaar, de Staatssecretaris van Financiën komt in cassatie. De Hoge Raad verklaart het beroep in cassatie gegrond, de zaak wordt verwezen. Het verwijzingshof Arnhem / Leeuwarden dient in de eerste plaats een oordeel te geven over de vraag of het bewijsaanbod van de inspecteur met betrekking tot generatienummers en een duplicaat aanslagbiljet tardief was. De rechter vindt het bewijsaanbod niet tardief, edoch is wel van mening dat het bezwaarschrift tijdig is omdat het aanslagbiljet Henk niet heeft bereikt, het gelijk is aan Henk. De rechter verwijst de zaak wederom terug naar de inspecteur, zo zijn we jaren procederen verder en geen stap vooruit.

Het Hof verwijst de zaak terug naar de inspecteur voor een inhoudelijke behandeling daarvan. Het hoger beroep van de inspecteur is ongegrond.

Wie moet wat bewijzen in fiscale zaken?

Wie stelt bewijst ... dat is de basis bij een fiscale procedure. Als een belastingplichtige stelt dat een bepaalde post aftrekbaar is, dan moet hij / zij dit ook bewijzen. Omgekeerd moet de Belastingdienst bewijzen dat bepaalde inkomsten niet kloppen. De Belastingdienst moet haar werk in openheid, grondig en zorgvuldig verrichten. De belastingplichtige kan met een lichtere vorm van bewijs toe, de belastingplichtige moet een aftrekpost meestal aannemelijk maken. Soms is een zwaarder bewijs in de wet verankerd, denk hierbij aan een sluitende kilometeradministratie bij een auto van de zaak. Als u geen aangifte doet en / of de Belastingdienst uw administratie of aangifte niet kan vertrouwen, dan kan de Belastingdienst de bewijslast omkeren. De belastingplichtige moet dan overtuigend aantonen dat uw inkomen of vermogen lager is.

In procedures bij de rechter bepaalt de belastingrechter wie wat moet bewijzen. De rechter moet hierbij de redelijkheid betrachten, dus wie kan het eenvoudigst het bewijs leveren en / of wie zou dit moeten doen omdat hij / zij er belang bij heeft?

Bron

Gerechtshof Arnhem / Leeuwarden (Hoger Beroep) d.d. 9 april 2013

Hoge Raad d.d. 29 juni 2012

Gerechtshof 's Hertogenbosch d.d. 6 oktober 2011

Bitcoins en vrijwillige verbetering aangifte inkomstenbelasting

De heer Jansen heeft bitcoins niet in zijn aangifte inkomstenbelasting opgenomen. Zijn adviseur heeft in 2017 een verzoek tot vrijwillige verbetering van de aangifte inkomstenbelasting 2013 ingediend. De inspecteur stelt vragen over de herkomst. Hoe pakt dit uit?

Boetebeleid Belastingdienst aangepast in verband met DAC 8

Onder de nieuwe DAC8 wetgeving gelden nieuwe beleidsregels voor de vergrijpboete bij binnenlandse informatie verplichtingen in het kader van deze wetgeving. Als het aan opzet of grove schuld van de belanghebbende is te wijten dat deze verplichtingen (het melden) niet, te laat, onjuist of onvolledig worden (of zijn) nagekomen legt de inspecteur een vergrijpboete op. De hoogte wordt afgestemd met de vaktechnische coördinator formeel recht. De boete voor de grensoverschrijdende informatieverplichting is fors verhoogd (van 4e categorie € 27.500 tot de 6e categorie € 1.100.000). Het besluit is in werking getreden (per 8 augustus 2026).

Vrijwillige verbetering aangifte i.v.m. crypto

Veel mensen vergeten crypto in hun aangifte inkomstenbelasting op te nemen. Dit kan bewust ("komen ze toch niet achter") of onbewust ("gewoon vergeten"). In deze procedure worden bitcoins alsnog in de aangifte inkomstenbelasting opgenomen via de zogenaamde inkeerregeling (vrijwilige verbetering). Nadat de opgave is gedaan, stelt de inspecteur van de Belastingdienst vragen over de herkomst van de bitcoins. Deze vraag wordt gesteld omdat de inspecteur denkt dat de bitcoins zijn verkregen als tegenprestatie voor werkzaamheden, hierover moet dan ook nog in box 1 belasting worden betaald. Omdat de verklaring niet geloofwaardig is, wordt een zogenaamde navorderingsaanslag opgelegd (met een vergrijpboete).

De heer Jansen gaat in bezwaar bij de Belastingdienst, dit zonder succes. Vervolgens gaat hij in beroep bij de rechtbank. De rechter stelt vast dat de heer Jansen ongeveer 165 bitcoins in bezit heeft sinds 2013. Tevens stelt de rechter vast dat deels onjuiste informatie in de aangifte inkomstenbelasting 2013 is opgenomen en dat dit opzettelijk heeft plaatsgevonden. De rechtbank is daarom van mening dat er sprake is van omkering van de bewijslast (en verzwaring van de bewijslast).

De rechter vindt de stelling (box 1 inkomen) redelijk. De vervolgvraag is of het inkomen in redelijkheid (qua omvang) is vastgesteld. De rechter is van mening dat dit niet op redelijk feiten is gestoeld. De rechter is van mening dat de inspecteur er niet in is geslaagd om alle bitcoinadressen aan de heer Jansen te verbinden / koppelen. Als dit niet zeker is, kun je deze niet direct toerekenen aan de heer Jansen (willekeur). De rechter stelt het inkomen vast op € 20.000. De vergrijpboete moet worden vernietigd omdat de inspecteur niet heeft bewezen dat sprake is van opzet. Dat de heer Jansen onjuiste informatie heeft verstrekt over de wijze waarop hij de bitcoins heeft verkregen, wil nog niet zeggen dat hij ook opzettelijk niet de juiste aangifte heeft gedaan.

Noot inzake bitcoins in aangifte inkomstenbelasting

Wij begeleiden vele belastingplichtigen bij de vrijwillige verbetering van hun aangifte inkomstenbelasting. In deze casus ging het voor belastingplichtige niet helemaal fout. Het probleem is dat er bij een inkomen van € 15.000 in 2013 voor € 8.000 aan bitcoins is gekocht. Het is onduidelijk hoe belastingplichtige aan dit geld komt. Dus er moet wel sprake zijn van arbeid, aldus de inspecteur. Dit lijkt een redelijk standpunt. Als belastingplichtige met een goed verhaal zou zijn gekomen (conform de feiten), had het anders kunnen lopen. Het verhaal dat belastingplichtige vertelt: "ik heb de inboedel van mijn moeder verkocht", wordt onvoldoende onderbouwd.

Volgens de rechter is er sprake van een informatiebeschikking (artikel 52a lid 1 AWR). De gestelde vragen hoeven hierin niet te worden herhaald, mits hieruit voldoende duidelijk is wat de vragen zijn en welke informatie moet worden verstrekt (vgl. Hoge Raad 21 mei 2021, ECLI:NL:HR:2021:751). De informatie is niet verstrekt, dus dan is de heer Jansen aan de beurt. Hij moet met een geloofwaardig verhaal komen. Dat verhaal komt er niet. De rechter en de inspecteur gaan er dan vanuit dat de bitcoins zijn gekocht via niet betaalde arbeid. De schatting was niet redelijk, dus deze wordt wel verlaagd, ook de boete gaat terecht in de prullenbak.

De huidige waarde van de bitcoins is ruim € 7.000.000. Wij hopen voor belanghebbende dat hij ze nog in zijn bezit heeft.

Wij begeleiden vele belastingplichtigen bij vrijwillige verbeteringen van hun aangifte inkomstenbelasting. Vragen? Mail ons gerust.

Bron inzake foute aangifte inkomstenbelasting

Rechtbank Noord-Nederland d.d. 7 oktober 2021 ECLI:NL:RBNHO:2021:9913

Fiscale procedure

Vrijwel wekelijks voeren wij voor clienten fiscale procedures tegen de Belastingdienst. In dit onderdeel treft u enkele artikelen aan over het voeren van een dergelijke procedure en de hieraan verbonden formele eisen. Ook geven wij u tips over het voeren van een procedure in de fiscale wereld.

Second opinon fiscale procedure

Een second opinion is een belangrijk onderdeel van een fiscale procedure tegen de Belastingdienst. Het kan u helpen om een objectief advies te krijgen over de haalbaarheid van uw zaak en de beste strategie om uw belangen te beschermen.

Het is belangrijk om te werken met een ervaren fiscaal jurist of belastingadviseur die bekend is met de complexe regels en voorschriften die van toepassing zijn op fiscale procedures. Een goede adviseur kan u helpen om uw zaak op een duidelijke en overtuigende manier te presenteren, en kan u helpen om de beste strategie te bepalen om uw zaak te winnen.

Bij het zoeken naar een adviseur is het belangrijk om te zoeken naar iemand die ervaring heeft met het behandelen van fiscale procedures tegen de Belastingdienst. U kunt ook overwegen om te zoeken naar iemand die gespecialiseerd is in uw specifieke fiscale kwestie, zoals BTW, vennootschapsbelasting of inkomstenbelasting.

Als u besluit om een second opinion te vragen, is het belangrijk om alle relevante documentatie en informatie over uw zaak te verstrekken. Dit kan onder meer uw belastingaangiften, correspondentie met de Belastingdienst en eventuele reeds gedane betalingen omvatten. Met deze informatie kan uw adviseur een goed beeld krijgen van uw situatie en u voorzien van een objectieve beoordeling van uw zaak.

In het algemeen kan een second opinion u helpen om uw zaak op een duidelijke en overtuigende manier te presenteren, en om de beste strategie te bepalen om uw belangen te beschermen. Met de juiste adviseur aan uw zijde kunt u uw kansen op succes in een fiscale procedure tegen de Belastingdienst maximaliseren. Wij helpen u graag, vraag gerust een vrijblijvende offerte

Parkeergegevens blijven toch geheim

Een korte update inzake het door de Belastingdienst opvragen en gebruiken van parkeergegevens voor de controle van rittenadministraties van leaserijders.

Onlangs heeft het Gerechtshof bepaald dat de Belastingdienst geen onrechtmatig gebruik maakt van haar bevoegheden en daarbij geen buitenproportionele schending van de privacy van de betreffende leaserijders plaatsvindt. Kort gezegd: volgens de rechter is de Belastingdienst bevoegd de parkeergegevens op te vragen en te gebruiken.

Gelukkig komt nu de ommekeer. De algemeen directeur van de Belastingdienst verklaart dat het beleid van de Belastingdienst terzake is aangepast. Het gebruik van de gegevens gaat te ver wat betreft de privacy van belastingplichtigen en zal niet langer worden gedaan. Reeds op deze wijze verkregen informatie is ondertussen vernietigd en zal derhalve niet worden gebruikt.

Mooi dat de Belastingdienst tot inzicht is gekomen!

Gerechtelijke uitspraken over bitcoins en crypto

De komende tijd zullen er steeds meer uitspraken en arresten volgen over de fiscale gevolgen van het bezit en maken van crypto. In dit onderdeel zullen wij de belangrijkste uitspraken en arresten opnemen en voorzien van een fiscale noot.

• Bitcoin en vrijwillige verbetering aangifte Rechtbank Noord-Nederland d.d. 7 oktober 2021 ECLI:NL:RBNHO:2021:9913
• Mining en omzetbelasting Rechtbank Den Haag 1 oktober 2021 ECLI:NL:RBDHA:2021:10751
• Crypto laag waarderen in box 3 Rechtbank Noord Holland d.d. 14 september 2023 (ECLI:NL:RBNHO:2023:10669)
• Bitcoin in aangifte inkomstenbelasting Gerechtshof d.d. 14 november 2023 ECLI:NL:GHAMS:2023:3400 
• Navorderingsaanslag ivm crypto handel Rechtbank Noord Nederland d.d. 4 april 2024 ECLI:NL:RBNNE:2024:1216
• Trading bot is winst uit onderneming Gerechtshof Arnhem Leeuwarden d.d. 9 juli 2024 ECLI:NL:GHARL:2024:4613

Boetebeleid Belastingdienst aangepast in verband met DAC 8

Onder de nieuwe DAC8 wetgeving geldennieuwe beleidsregels voor de vergrijpboete bij binnenlandse informatie verplichtingen in het kader van deze wetgeving. Als het aan opzet of grove schuld van de belanghebbende is te wijten dat deze verplichtingen (het melden) niet, te laat, onjuist of onvolledig worden (of zijn) nagekomen legt de inspecteur een vergrijpboete op. De hoogte wordt afgestemd met de vaktechnische coördinator formeel recht. De boete voor de grensoverschrijdende informatieverplichting is fors verhoogd (van 4e categorie € 27.500 tot de 6e categorie € 1.100.000). Het besluit is in werking getreden (per 8 augustus 2026).

Bestuurdersaansprakelijkheid en beëindiging van de onderneming

Als uw B.V. niet meer lekker draait, kunt u besluiten de stekker eruit te trekken. Daarbij zal het idee kunnen ontstaan om uw trouwe leveranciers en overige schuldeisers te betalen voordat u de Belastingdienst de laatste centen overmaakt. Op zich is dat toegestaan maar het is wel oppassen geblazen. De Belastingdienst zal proberen u in privé aansprakelijk te stellen voor de door de B.V. niet betaalde belastingschulden.

Bestuurdersaansprakelijkheid bij faillietverklaring

Onze inmiddels welbekende Henk zit in het transport. De laatste jaren gaat het niet echt lekker en tot overmaat van ramp levert een belangrijke afnemer zijn vervoerscontract in. De aandeelhouders en directie – waaronder Henk – komen bij elkaar en trekken de conclusie: einde oefening, contracten uitdienen en saneren de handel.

In de daaropvolgende periode haalt de bank zijn geld terug, worden activa verkocht en worden de noodzakelijke crediteuren (brandstofleveranciers, werknemers, ingehuurde transporteurs, etc.) voldaan. Verder worden betalingen verricht aan al of niet gelieerde zakelijke partners voor door hen in het kader van de voortgezette bedrijfsuitoefening verleende diensten. Aan het einde van het jaar wordt de B.V. – op eigen verzoek – failliet verklaard.

Bestuurder aansprakelijk voor niet betalen Belastingdienst

Bij de Belastingdienst wordt tijdig gemeld dat de B.V. niet meer aan haar betalingsverplichtingen kan voldoen. Aan het einde van het jaar wordt de B.V. – op eigen verzoek – failliet verklaard. Een groot aantal belastingschulden blijft onbetaald. De Belastingdienst houdt Henk daarvoor aansprakelijk op grond van kennelijk onbehoorlijk bestuur. Henk had er ernstig rekening mee moeten houden dat zijn handelwijze tot gevolg zou hebben dat belastingschulden van de B.V. onbetaald zouden blijven.

Henk legt de zaak voor aan de rechter. De rechtbank houdt hem aansprakelijk voor een kleine 3 ton. In hoger beroep gaat er een tonnetje af omdat een deel in het faillissement viel. De Hoge Raad komt tot het oordeel dat het Hof niet helemaal de juiste maatstaf hanteerde om tot kennelijk onbehoorlijk bestuur (en dus aansprakelijkheid) te komen. Van de andere kant is het niet persé zo dat de faillietverklaring en de bevoegdheid van de curator tot betaling van (belasting-)schulden uitsluit dat het aan Henk is te wijten dat niet is betaald. Een ander Hof (het verwijzingshof) moet de zaak overdoen.

Ook het Verwijzingshof stelt Henk goeddeels in het ongelijk. Weer maakt Henk de gang naar de Hoge Raad. Deze keer trekt de Hoge Raad de zaak wat breder en formuleert de volgende algemene uitgangspunten:

1. Er is geen algemene regel die meebrengt dat iemand die niet al zijn schulden kan betalen steeds onrechtmatig handelt wanneer hij een schuldeiser voldoet vóór andere schuldeisers.
2. Dat geldt ook als hij geen rekening houdt met eventuele preferenties.
3. De (bestuurder van de) vennootschap is dan ook in beginsel vrij eigen afwegingen te maken welke schuldeisers worden betaald.
4. Die afweging is alleen kennelijk onbehoorlijk bestuur als geen redelijk denkend bestuurder dezelfde afweging had gemaakt.
5. Van een geval waarin geen redelijk denkend bestuurder dezelfde afweging had gemaakt is sprake als de bestuurder van een vennootschap heeft bewerkstelligd dat belastingschulden van die vennootschap onbetaald zijn gebleven, terwijl hij wist of redelijkerwijze had moeten begrijpen dat zijn handelwijze tot gevolg zou hebben dat die belastingschulden onbetaald zouden blijven en hem persoonlijk een ernstig verwijt treft.

Maar ...!! Die vrijheid is beperkter als:

1. De vennootschap heeft besloten haar activiteiten te beëindigen en niet over voldoende middelen beschikt om al haar schuldeisers te voldoen.
2. In die situatie staat het (de bestuurder van) de vennootschap in beginsel niet vrij schuldeisers die aan de vennootschap zijn gelieerd met voorrang boven andere schuldeisers – onder wie de ontvanger – te voldoen.
3. Tenzij die betaling door bijzondere omstandigheden wordt gerechtvaardigd.
4. Dit geldt ook bij de voldoening van niet-gelieerde schuldeisers van de vennootschap als de bestuurder van de vennootschap bij die betaling een persoonlijk belang heeft.
5. Doet een bestuurder in deze gevallen toch een betaling, dan kan dat al worden aangemerkt als kennelijk onbehoorlijk bestuur als hij ernstig rekening ermee had moeten houden dat zijn handelwijze tot gevolg zou hebben dat belastingschulden van de vennootschap onbetaald zouden blijven.

Met deze uitgangspunten in de hand komt de Hoge Raad tot het oordeel dat het Verwijzingshof heeft miskend dat het in beginsel aan Henk is een afweging te maken welke schuldeisers van de B.V. in de gegeven omstandigheden zouden worden betaald. Het volgende Verwijzingshof mag nu beoordelen of Henk alsnog toch de juiste afweging heeft gemaakt.

Opmerking fiscaal jurist

Ook bij het (niet) betalen van uw schulden moet u zakelijk handelen. Daarbij kunt u prima de zakelijke belangen laten prevaleren. Het mag echter niet zo zijn dat u de Belastingdienst (bewust) in de wind zet. Bij het afbouwen van de onderneming zijn de normen wat strenger en moet u (extra) oppassen bij betalingen aan gelieerde partijen en betalingen waarbij u een persoonlijk belang heeft.

Voor het overige: lekker vrij ondernemen. Betaal wie u wilt, maar denk aan uw adviseur.

En Henk?

Tja, het gaat om schulden vanaf 2008 waarvoor Henk in september 2011 aansprakelijk is gesteld en nog weet hij niet waar hij aan toe is. Dat kan ook nog wel twee jaar duren ook. En maar hopen dat hij niet teveel aan gelieerde partijen heeft betaald ...

Als u onze site een beetje volgt, weet u dat een fiscale planning bijna noodzakelijk is bij de opbouw, groei en bloei van uw bedrijf. Daarvoor kunt u altijd bij ons terecht. Ook wist u al dat bij de overdracht van uw onderneming fiscale begeleiding is vereist.

Nu weet u ook dat het beëindigen van uw onderneming fiscaal niet vanzelf gaat en de nodige deskundigheid kan gebruiken. U weet vast welk nummer u daarvoor moet bellen.

Jurisprudentie bij ‘Bestuurdersaansprakelijkheid en beëindiging van de onderneming’:

Hoge Raad Aansprakelijkstelling 2

Verwijzingshof Aansprakelijkstelling

Hoge Raad Aansprakelijkstelling 1

Hof Aansprakelijkstelling

Rechtbank Aansprakelijkstelling

Belastingrente in strijd met evenredigheidsbeginsel

De belastingrente  van 8%  voor de vennootschapsbelasting  is in strijd met het evenredigheidsbeginsel, aldus de rechtbank Noord Nederland. Een mooie uitspraak waar ondernemers hun voordeel mee kunnen doen.

Uitspraak belastingdienst inzake massaal bezwaar tegen belastingrente

De inspecteur heeft (namens de belastingdienst) in februari 2026 collectief uitspraak gedaan op een groot aantal bezwaren tegen de in rekening gebrachte belastingrente sinds oktober 2020 (aanwijzing massaal bezwaar). Voor de inkomstenbelasting zijn de bezwaren ongegrond verklaard (zie hier) en voor de vennootschapsbelasting gegrond (zie hier). Vorenstaande onder verwijzing naar een uitspraak van de Hoge Raad op 16 januari 2026 (ECLI:NL:HR:2026:59). Volgens de Hoge Raad is de belastingrente voor de inkomstenbelasting niet in strijd met de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Beroep tegen de uitspraak is niet mogelijk. Voor de vennootschapsbelasting ligt dit anders, de verhoging van de belastingrente is niet verenigbaar met de fundamentele beginselen van evenredigheid. Vorenstaande wordt binnen 6 maanden afgerond via een beschikking.

Volgens de Hoge Raad d.d. 10 april 2026 (ECLI:NL:HR:2026:591) is de belastingrente van minimaal 4% voor andere belastingen dan de Vennootschapsbelasting niet onevenredig. Bij het in rekening brengen van belastingrente over een toekomstig tijdvak mag niet worden vooruitgelopen op een nog niet in werking getreden renteverhoging.

Hoge Raad "belastingrente voor vennootschapsbelasting is onverbindend"

In lijn met het advies van de advocaat generaal (ECLI:NL:PHR:2025:1044) op 1 oktober 2025 is het percentage van 8% voor de vennootschapsbelasting onverbindend verklaard door de Hoge Raad op 16 januari 2026 (ECLI:NL:HR:2026:59), dit omdat het Bbi in strijd is met het evenredigheidsbeginsel en het gelijkheidsbeginsel. Bijzonder bij deze procedure was dat ook externe meedenkers via een speciale route (Amicus Curiae) konden meedenken met deze beslissing, dit is massaal gedaan (zie deze 149 reacties) . In dit artikel geeft de Hoge Raad een heldere uiteenzetting. Volgens de Hoge Raad is 4% (voor 2022 en 2023) een redelijk percentage. Vanaf 2024 zou dit 4,5% moeten zijn.

Rechters over belastingrente

Er is al een uitspraak van de Rechtbank (zie onder) die de rente te hoog vinden, echter er zijn ook rechters die dit vinden maar de bal bij de wetgever leggen. Voor de komende periode doen belastingplichtigen er goed aan om bezwaar te maken tegen aanslagen met hoge belastingrentes. De onderstaande uitspraak van de AG is voor belastingplichtigen hoopgevend.

De advocaat generaal (ECLI:NL:PHR:2025:1393) (adviseur van de Hoge Raad) heeft op 19 december 2025 een percentage van 4% (inkomstenbelasting) goedgekeurd. Er was geen sprake van schending van mensenrechten, hiervoor moet een last  disproportioneel zijn maar ook buitensporig zwaar. Een rente van 4% is niet buitensporig zwaar, tenminste niet voor iedereen. De last moet wel individueel worden bekeken. In deze procedure ging het om relatief kleine bedragen.

In een ander advies van de advocaat generaal (ECLI:NL:PHR:2025:1044) op 1 oktober 2025 is het percentage van 8% voor de vennootschapsbelasting onverbindend verklaard. In lijn met dit advies heeft de Hoge Raad op 16 januari 2026 (ECLI:NL:HR:2026:59) het besluit onverbindend verklaard.

Advocaat Generaal over hoge belastingrente

De adviseur van de Hoge Raad (Advocaat Generaal) heeft op 26 september 2025 (ECLI:NL:PHR:2025:1044) ook bepaald dat de hoge rente de prullenbak in zou moeten, of formeel (in fiscale taal) "Het bij Besluit belasting- en invorderingsrente (Bbi) per 1 januari 2022 naar 8% verhoogde percentage vennootschapsbelastingrente is onverbindend omdat de Besluitgever buiten een aan hem gedelegeerde regelbevoegdheid is gegaan".

De advocaat generaal (ECLI:N::PHR:2025:1393) (adviseur van de Hoge Raad) heeft op 19 december 2025 een percentage van 4% (inkomstenbelasting) goedgekeurd. Er was geen sprake van schending van mensenrechten, hiervoor moet een last  disproportioneel zijn maar ook buitensporig zwaar. Een rente van 4% is niet buitensporig zwaar, tenminste niet voor iedereen. De last moet wel individueel worden bekeken. In deze procedure ging het om relatief kleine bedragen.

Kamervragen over belastingrente en invorderingsrente

Op 20 oktober 2025 zijn er ook kamervragen gesteld over de belastingrente en invorderingsrente. Uit de antwoorden op de gestelde kamervragen volgt dat er nog geen actie wordt ondernomen (wel voor de belastingrente bij toeslagen). Uit de nota van toelichting volgt dat er een aantal kernpunten worden geformuleerd, in deze brief wordt teven een toelichting gegeven.

Aanwijzing massaal bezwaar belastingrente Vennootschapsbelasting

De staatsscretaris kreeg een belletje van de Belastingdienst. Er komen zoveel bezwaarschriften binnen dat we de brievenbus moeten dichthouden, we hebben niet de capaciteit om deze bezwaarschriften tijdig te behandelen (paniek). De rechtbank (zie onder) heeft het besluit belasting - en invorderingsrente onverbindend verklaard (strijdigheid met evenredigheidsbeginsel). Er is sprongcassatie ingesteld op 18 december 2024. Het gaat om de belastingrente over de periode 1 juli 2022 tot en met 26 augustus 2023. Omdat de bezwaarschriften dezelfde rechtsvraag bevatten is besloten tot aanwijzing massaal bezwaar (zie brief d.d. 17 februari 2025 en besluit). Er loopt een proefprocedure die waarschijnlijk dit jaar bij de Hoge Raad wordt behandeld. Belastingplichtigen profiteren van een massaalbezwaarprocedure omdat zij eenvoudig kunnen meeliften op een gunstige uitkomst. Als de Hoge Raad in hun voordeel zou beslissen worden alle beschikkingen belastingrente verminderd. Advies maak wel bezwaar tegen de wellicht te hoge belastingrente.

De belastingrente

De belastingrente is verschuldigd als niet tijdig een aanslag is aangevraagd of de aangifte is ingediend en er een bedrag aan belastingen moet worden betaald. Dit tarief was gekoppeld aan de rente voor handelstransacties, voor de inkomstenbelasting is deze rente 7,5% en voor de vennootschapsbelasting is deze zelfs 10%. Er is veel kritiek op deze rente, dit is immers niet marktconform. Er wordt geen belastingrente berekend als er een voorlopige aanslag wordt aangevraagd voor 1 mei van het lopende boekjaar op het niveau van het kalenderjaar wordt gebracht (binnen 4 maanden) en de aanslag conform wordt opgelegd. 

De uitspraak

Op 7 november 2024 is uitspraak gedaan door de Rechtbank Noord-Nederland over de belastingrente voor de Vennootschapsbelasting (hierna: vpb). De casus zag op een voorlopige aanslag vpb waarover de inspecteur 8% belastingrente heeft gerekend. In geschil heeft de inspecteur het juiste bedrag aan belastingrente gerekend.  

Voor COVID-19 werd het percentage van de belastingrente opgenomen in de wettekst. Wanneer iets is opgenomen in de wettekst mag de rechter het bepaalde niet toetsen aan de algemene rechtsbeginselen. Toen de COVID-19 uitbrak is ervoor gekozen om het percentage niet in de wet op te nemen, maar in een besluit. Op die manier kon de wetgever de belastingrente in verband met COVID-19 sneller aanpassen. Omdat de rente (sinds corona) niet meer is ondergebracht in de wet maar in het besluit Belasting- en invorderingsrente kan deze worden getoetst aan de algemene rechtsbeginselen (zoals het evenredigheidsbeginsel). De rechtbank besluit dat de het besluit onverbindend moet worden verklaard omdat er geen rechtsvaardigingsgrond is voor deze belachelijk hoge rente. De rechtbank concludeert dat een belastingrente van 8% onevenredige nadelige gevolgen heeft voor de vpb-plichtigen. Tussen partijen was overeengekomen dat wanneer de belanghebbende in het gelijk zou worden gesteld, het percentage zou worden verlaagd naar 4%. Conclusie: de rechtbank verklaard het beroep gegrond en verminderd de belastingrente naar 4%. Dat er hoger beroep (of sprongcassatie) gaat volgen ligt voor de hand. Deze uitspraak geldt voor alle aanslagen die zijn opgelegd vanaf (1 januari) 2022.

Mogelijk geldt voorgenoemde ook voor de per 1 januari 2024 geldende belastingrente van 10%. Belangrijk daarbij is wel om te beseffen dat de rente over de jaren 2022 en 2023 werd vastgesteld aan de hand van de wettelijke rente voor handelstransacties. Sinds 2024 is de belastingrente gekoppeld aan de voor de Europese Centrale Bank geldende rente. Dit zorgt ervoor dat de feiten en omstandigheden wijzigen en mogelijk kunnen leiden tot een andere uitkomst. 

In een eerdere uitspraak van de Rechtbank Gelderland d.d. 3 februari 2021 (ECLI:NL:RBGEL:2021:497) is de strijdigheid met het evenredigheidsbeginsel ook al eens aan de orde gesteld. In hoger beroep bij het Gerechtshof Arnhem Leeuwarden d.d. 29 maart 2022 (ECLI:NL:GHARL:2022:2520) weer redelijk teniet gedaan, edoch destijds stond de belastingrente nog in de wet.

Evenredigheidsbeginsel in de fiscale wetgeving

De Belastingdienst en de belastingplichtige moeten zich aan besluiten (en de wet) houden dit is de basis. Echter moet de Belastingdienst nadelige gevolgen van een besluit afwegen tegen de belangen van de belastingplichtige (en de maatschappij). Wettelijke bepalingen worden zelden door rechters opzij gezet, voor besluiten ligt dit anders. De rechter mag in beginsel geen (dwingende) wetten buiten beschouwing laten ook niet als deze onredelijk zijn (zie RvS 1 maart 2023). Een rechter gaat niet over onredelijke wetgeving en mag deze in principe niet toetsen (artikel 120 Grondwet).  Er komt wellicht nog aangepaste wetgeving waardoor dit in de toekomst wellicht wel kan.  Op dit moment kan dit alleen via een u bocht als bepaalde omstandigheden bij het opstellen en invoeren van wetgeving niet is meegenomen (zie AG 18 mei 2022 ECLI:NL:RVS:2022:1441) . Een mooi voorbeeld inzake de belastingrente is een uitspraak van de Hoge Raad d.d. 18 november 2022 (ECLI:NL:HR:2022:1673), de belastingrente wordt in rekening gebracht zodat een belastingplichtige tijdig zijn belastingen gaat betalen. In dit geval stond het geld al bij de Belastingdienst en ging de rentetikker wel lopen (dus geen rentenadeel).  

Bij lagere wetgeving (zoals besluiten en ministeriele regelingen) is er meer speelruimte voor rechters en de Belastingdienst. In een casus bij de Raad van State d.d. 2 februari 2022 (ECLI:NL:RVS:2022:285).

Belastingrente over oudere jaren niet strijdig met EVRM of EU Recht

In een zaak die liep bij het Gerechtshof Den Haag d.d. 17 september 2024 (ECLI:NL:GHDHA:2024:1800) kwam de vraag aan de orde of de belastingrente - die toen nog in de wet stond - in strijd is met het EU recht, het EVRM en/of de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Belanghebbende kreeg een naheffingsaanslag en belastingrente opgelegd over een periode van vijf jaar. In geschil is de vraag of de belastingrente in strijd is met Europese verdragen en beginselen van behoorlijk bestuur. Het belastingrentepercentage is gelijk aan de wettelijke rente voor niet-handelstransacties, met een minimum van 4%. Het doel van de regeling is niet budgettaire opbrengst, maar eerder het realiseren van geschatte inkomsten. Door COVID-19 is dit percentage tijdelijk verlaagd, maar in 2020 weer vastgesteld op minimaal 4%. Het hof acht het minimumpercentage van 4% voldoende toegankelijk, precies en voorzienbaar. Dit betekent dat belastingplichtigen voldoende geïnformeerd zijn over de regeling. Verder komt het Hof tot het volgende:

• Legitiem doel en ‘fair balance’-toets: Het heffen van belastingrente dient een legitiem doel. Hoewel de belastingrente deels budgettair is gemotiveerd, blijft het percentage binnen de ruime beoordelingsmarge van de wetgever en kan niet worden beschouwd als een buitensporige last voor individuele belastingplichtigen.
• Geen strafmaatregel: Het hof stelt dat belastingrente geen "boete" is, maar een gevolg van tijdsverloop en hoogte van de te betalen belasting zonder strafcomponent. Hiermee is er geen sprake van een 'criminal charge' volgens art. 6 EVRM.
• EU Handvest en evenredigheidsbeginsel: Belanghebbende heeft onvoldoende aannemelijk gemaakt dat de belastingrenteberekening binnen de werkingssfeer van het EU Handvest valt. Zelfs als dit het geval was, leidt dit niet tot een ander oordeel.
• Geen schending van behoorlijk bestuur: Het hof oordeelt dat het belastingrentepercentage, vastgesteld bij algemene maatregel van bestuur, binnen de beleidsruimte valt van de staatssecretaris. Er is geen sprake van een willekeurige of onredelijke heffing die in strijd is met de intentie van de wetgever.

Noot fiscaal jurist inzake belastingrente en beginselen behoorlijk bestuur

Als de Belastingdienst aangiften of belastingzaken in behandeling heeft moet er rekening worden gehouden met een aantal algemene richtlijnen, dit noemen we binnen ons vak de algemeen beginselen van behoorlijk bestuur. Als belastingplichtige kunt u hierop een beroep doen, de belangrijkste algemene beginselen zijn:

• Gelijkheidsbeginsel: gelijke gevallen moet gelijk worden behandeld.
• Vertrouwensbeginsel: u mag vertrouwen op informatie en mededelingen van de Belastingdienst, echter niet altijd.
• Fair play beginsel: breed begrip, ondermeer bij redelijke verdeling bewijslast, niet vooringenomen en zonder partijdig standpunt. 
• Proportionaliteitsbeginsel: onderzoek en vragen in verhouding tot het doel dat er wordt gediend.
• Verbod willekeur: spreekt voor zich.
• Verbod misbruik van bevoegdheden: bevoegdheden alleen gebruiken voor doel waarvoor deze is gegeven.  
• Zorgvuldigheidsbeginsel: bij besluiten alle belangen zorgvuldig afwegen en onderzoeken.
• Motiveringsbeginsel: deugdelijke en heldere motiviering voor genomen besluiten.
• Rechtszekerheidsbeginsel: belasting kan alleen worden geheven op grond van de wet en beleidsregels. Zonder motivering mag hiervan niet worden afgeweken.  

Het besluit inzake de hoge belastingrente is om belastingplichtigen snel en correct hun belastingschulden te laten betalen. Om hiervoor een extreem hoge rente te rekenen is hiermee niet in lijn, de hoge rente lijkt dan meer op een straf. Ook standpunten van kennisgroepen worden als beleid aangemerkt (zie hier). In de zaak die speelde bij het Gerechtshof Den Haag is gekeken naar strijdigheid met het EU recht / EVRM tijdens de periode dat de belastingrente is opgenomen in wetgeving, het oordeel van het hof was "dit is prima". Onder het besluit komt de rechtbank tot oordeel dat de belastingrente wel strijdig is met de algemene rechtsbeginselen. Het lijkt logisch dat er tegen de uitspraak van de Rechtbank nog hoger beroep gaat volgen, de Belastingdienst zal hierbij kijken naar de argumenten van het Gerechtshof. Het Hof stelt voorop dat het relevante belastingrentepercentage op grond van artikel 30hb AWR, zoals dat met ingang van 1 oktober 2020 luidt, bij algemene maatregel van bestuur wordt vastgesteld. Het uitgangspunt is dat aan de staatsecretaris hierbij beleidsruimte toekomt en dat de rechter zich terughoudend opstelt bij de beoordeling van de vraag of de staatssecretaris in redelijkheid tot vaststelling van het besluit heeft kunnen komen (HR 24 september 2021, ECLI:NL:HR:2021:1360).

We wachten maar eens af, maar voorlopig adviseren wij belastingplichtigen wel bezwaar te maken en/of met de uitspraak van de rechtbank rekening te houden met beroepszaken.

Tip voor de vpb-plichtigen

Ontvangt u een aanslag vpb waarbij 8 of 10% aan belastingrente in rekening is gebracht over de jaren 2021, 2022 of 2023? Maak bezwaar tegen de aanslag vpb binnen 6 weken en doe een beroep op de uitspraak ter behoud van rechten. Let wel, dit betreft een uitspraak van een rechtbank en daarom is de verwachting dat er nog in hoger beroep zal worden gegaan. De conclusie in hoger beroep kan anders zijn. Advies is daarom om wel de aanslag inclusief belastingrente te betalen. Als u namelijk uitstel van betaling vraagt en in Hoger beroep wordt geconcludeerd dat de rente van 8 of 10% wel mag, dan moet u over het gehele bedrag invorderingsrente betalen!

Beslag Belastingdienst

De Belastingdienst kan vrij eenvoudig beslag leggen op uw bankrekeningen, salaris bij uw werkgever of uw uitkering bij een uitkeringsinstantie of verzekeraar. Er kan ook beslag worden gelegd op partneralimentatie. Het beslag wordt gelegd om uw belastingaanslag / schuld, kosten en rente af te lossen. Een deel van uw salaris, alimentatie, pensioen of uitkering wordt hiervoor dan gebruikt. De Belastingdienst heeft voor de beslaglegging geen vonnis van de rechter nodig, ze mogen dit dus zelf beslissen.

Beslagvrije voet bij beslag Belastingdienst

De Belastingdienst mag niet op het gehele salaris of de uitkering beslag leggen. Het deel waarop geen beslag mag worden gelegd noemt men de beslagvrije voet. De hoogte van de beslagvrije voet moet per persoon worden berekend en dit is afhankelijk van:

• uw salaris / uitkering / alimentatie / lijfrente / pensioen;
• uw woonkosten / woonlasten;
• de premie voor uw zorgverzekering;
• het inkomen van uw partner of echtgenoot;
• de bijstandsnorm op dat moment.

Voorbeelden beslagvrije voet

De exacte bedragen verschillen per jaar, in het kort komt het ongeveer hierop neer:

• u heeft een partner en bent beide ouder dan 21 jaar: € 1.200;
• u heeft een partner en bent beide ouder dan 65 jaar: € 1.270;
• u heeft een partner en bent beide jonger dan 21 jaar: € 660;
• u bent een alleenstaande ouder, dan geldt er een minimum van € 840 en een maximum van € 1.080.

Wat kunt u doen om een beslaglegging te voorkomen?

De beslaglegging kan de Belastingdienst snel en eenvoudig regelen. U kunt een aantal dingen doen om een beslaglegging te voorkomen. De belangrijkste zijn:

• Blijf communiceren met de Belastingdienst.
• Maak bezwaar tegen de aanslag en vraag uitstel van betaling.
• Doe een beroep op een speciale crisismaatregel met het verzoek om een redelijke betalingsregeling gedurende een periode van 12 maanden.
• Bekijk of u nog tegoeden heeft bij de Belastingdienst, bijvoorbeeld een teruggave inkomstenbelasting of een teruggave van toeslagen.
• Verzoek de Belastingdienst om een mediationtraject om uw problemen op te lossen, u moet dan wel een complexer probleem hebben waarbij verschillende inzichten spelen en daarnaast ook fouten door de Belastingdienst zijn gemaakt.
• U krijgt eerst een aanslag (of naheffingsaanslag), een herinnering en daarna aanmaning. Vervolgens volgt er een dwangbevel. Na het dwangbevel komt de belastingdeurwaarder bij u langs met een hernieuwd bevel tot betaling. Dit moet hij aan iemand afgeven en als er niemand thuis is, mag hij het ook in de brievenbus gooien. U heeft dan nog 2 dagen om te betalen. Als er dan nog niet wordt betaald, mag de Belastingdienst beslag leggen op uw salaris, uitkering of uw bezittingen (verkoop veelal binnen 4 weken). Kijk goed of de Belastingdienst zich aan deze spelregels heeft gehouden, zo niet, maak dan direct bezwaar, ga in beroep of neem contact op met de Belastingdienst. U kunt op dit moment soms nog een betalingsregeling afspreken.
• In sommige gevallen heeft u recht op kwijtschelding van belastingen, dit is een speciale regeling.

Beslag Belastingdienst op eigendommen

De Belastingdienst kan beslag leggen op uw eigendommen als u uw belastingschulden niet tijdig heeft betaald en er een dwangbevel hierover aan u is gestuurd. Dit kan gaan om privé eigendommen of eigendommen van uw bedrijf of onderneming. Wordt er niet tijdig betaald, dan kan de belastingdeurwaarder de zaken verkopen die hij in beslag heeft genomen. Met de opbrengst worden uw aanslagen verminderd.

Wat kunt u doen tegen een beslag op goederen?

Het belangrijkste is om in gesprek te blijven met de Belastingdienst. De meest praktische oplossingen zijn een betalingsregeling / verzoek tot uitstel van betaling en / of verzoek om kwijtschelding van belastingschulden. Lukt deze route niet, dan kunt u via de rechter proberen het beslag eraf te krijgen en / of een procedure tegen de beslaglegging op te starten (verzetsprocedure).

Verzoek uitstel van betaling of kwijtschelding

Met het formulier betalingsregeling voor particulieren kunt u een betalingsregeling aanvragen. Een kwijtscheldingsformulier staat ook op de site van de Belastingdienst, dit kunt u hier downloaden. Het formulier moet u sturen aan:

• Belastingdienst / landelijke incasso / Postbus 100 in 6400 AC Heerlen.

Vragen beslag Belastingdienst

Als u als ondernemer problemen heeft met de Belastingdienst, belt u dan gerust eens met één van onze fiscaal juristen. We kunnen niet alle situaties oplossen maar veelal wel met u de mogelijkheden bekijken en zoeken welke route eventueel succesvol is.

Boekenonderzoek en opvragen (back-up) server

Er wordt bij een belastingplichtige een boekenonderzoek ingesteld. De inspecteur / controleur van de Belastingdienst vraagt een kopie op van de volledige back-up van de boekhouding. Op deze back-up staan ook persoonlijke gegevens en e-mails van enkele werknemers. De belastingplichtige weigert deze informatie te verstrekken. De rechter is het met de Belastingdienst eens, de informatie moet worden verstrekt.

Aankondiging boekenonderzoek ontvangen of lopend boekenonderzoek? Voorkom onnodige naheffingen, boetes of discussies met de belastingdienst. Vraag gerust een vrijblijvende offerte of (telefonisch) adviesgesprek.

Beoordeling uitspraak door fiscaal jurist

Let erop dat u adviezen en administratieve zaken gescheiden van elkaar opslaat. Als de informatie gescheiden was geweest, had de ondernemer de informatie niet behoeven te verstrekken.

Om een boekenonderzoek goed te kunnen uitvoeren, moet de Belastingdienst de boekhouding kunnen raadplegen. De belastingplichtige moet de gegevens verstrekken welke hiervoor van belang zijn. Deze procedure speelde voor de Europese Rechter en kwam uit Noorwegen overwaaien. In Nederland is de regeling echter niet anders.

Bron

Uitspraak Europees Hof voor de Rechten van de mens (EVRM) d.d. 14 maart 2013.

Meest gebruikte fiscale formulieren

Wij adviseren veel ondernemers en particulieren over fiscale zaken. Steeds meer (potentiele) klanten gebruiken voor hun fiscale advisering AI en/of de internetsite van de Belastingdienst. Daarnaast kan via de site van de Belastingdient veel nuttige informatie worden gevonden en zijn er diverse voorbeeld formulieren. In dit artikel wordt een weergave gegeven van de formulieren welke het meest worden gebruikt.

Fiscale advisering of hulp bij invullen formulieren belastingdienst

Het is meestal verstandig een specialist (fiscaal jurist of belastingadviseur) te laten meekijken bij bepaalde verzoeken richting de Belastingdienst, juistheid, volledigheid en fiscale merites moeten namelijk zorgvuldig worden overwogen. Hulp nodig bij onderstaande formulieren? Stuur gerust een e-mail aan onze fiscalisten.

Voorbeeld formulieren belastingdienst

Formulieren loonheffing

Melding loonheffing inzake aanmelding werkgever

Melding loonheffing bij overdracht van activiteiten

Melding loonheffingen / premies werknemersverzekeringen betalen

Model opgaaf gegevens voor de loonheffing bij normale werknemers

Model opgaaf gegevens voor de loonheffingen bij studenten en scholieren

Verzoek 30% regeling

Formulieren inzake auto van de zaak

Aanvraag verklaring geen prive gebruik auto van de zaak DIGID nodig

Intrekken verklaring geen prive gebruik auto van de zaak DIGID nodig

Formulieren belastingdienst voor ondernemers

G rekening aanvragen

Standaard formulier voor overleg (vooroverleg) met de Belastingdienst

Melding betalingsonmacht

Verzoek fiscale eenheid vennootschapsbelasting

Formulieren internationaal belastingdienst

Aanmelding onderneming buitenland

Aanvraag BSN nummer

Basismodel VSO Ruling

Formulieren belastingdienst voor particulieren

Aanvraag uitstel aangifte inkomstenbelasting

Aanvraag uitstel aangifte erfbelasting

Formulier opgaaf zonnepaneelhouders

Klachtenformulier

Verklaring overdrachtsbelasting laag tarief 2%

Verschoningsrecht advocaat en belastingen

De Belastingdienst mag de informatie (correspondentie) tussen advocaten en hun cliënten niet inzien. Dit is niet anders als deze correspondentie informatie bevat die van belang zou kunnen zijn voor de belastingheffing. Per 1 juni 2025 wordt de aanwijzing waarborgen professioneel verschoningsrecht ingevoerd. In de aanwijzing is beschreven welke regels er voor het Openbaar Ministerie en bijvoorbeeld de FIOD gelden als zij tijdens een onderzoek in aanraking komen met informatie van een geheimhouder. Aanleiding voor deze toelichting was de uitspraak van de Hoge Raad d.d. 12 maart 2024 ECLI:NL:HR:2024:375 (toelichting OM).

Informeel verschoningsrecht belastingadviseur

In een toelichting van de AG op 20 december 2024 komt de adviseur van de Hoge Raad (ECLI:NL:PHR:2024:1402 dd 20 december 2024) tot de conclusie dat het informele verschoningsrecht (Belastingdienst mag fiscale en juridische adviezen van belastingadviseur niet inzien) in stand moet blijven en de inspecteur deze stukken niet mag inzien (ook niet als deze via de FIOD of het OM worden verkregen). De inspecteur zou anders alle argumenten van belastingplichtige op een presenteerblaadje op zijn bureau krijgen, dit is niet de bedoeling. Omdat de inspecteur deze stukken via de FIOD heeft ontvangen (inval bij de belastingadviseur) moet hiervoor een bewijsuitsluiting worden toegepast.

Procedure inzake verschoningsrecht

In een procedure bij het Gerechtshof Den Bosch (in 2019) kwam het volgende aan de orde:

• De heer X heeft een vliegtuigongeluk gehad nabij Schiphol.
• Vanwege dit ongeluk heeft de heer X een schadevergoeding van ruim € 2.000.000 ontvangen van de luchtvaarmaatschappij.
• De schadevergoeding hangt mede samen met buitenlands inkomen van de heer X.
• Het "afpakteam" van de Belastingdienst (deurwaarder met politie en Belastingdienst inspecteur) bezoekt de woning van de heer X, zijn vrouw is thuis en geeft een ordner af met informatie over het ongeluk. In de ordner zit ook correspondentie tussen de advocaat en de heer X.
• De nieuwsgierigheid van de Belastingdienst is door de inhoud van de ordner toegenomen. Er wordt nadere informatie opgevraagd bij de heer X.
• De heer X weigert de informatie te verstrekken.
• De Belastingdienst legt een informatiebeschikking op.
• De heer X weigert de vragen te beantwooorden resp. de informatie te verstrekken.
• De Belastingdienst stelt: "verschoningsrecht van advocaten mag niet gelden voor stukken die nodig zijn voor de belastingheffing van een belastingplichtige."
• De rechter is er vlot klaar mee: "dat is niet zo, ook dan geldt het verschoningsrecht."

Noot fiscaal jurist inzake verschoningsrecht en belastingen

Artikel 47 AWR geeft aan de Inspecteur ruime bevoegdheden om informatie op te vragen. Iedereen is gehouden om informatie aan de Belastingdienst te verstrekken als deze fiscaal relevant is. Het gaat hierbij niet alleen om informatie welke fiscaal relevant is, maar ook om informatie welke fiscaal relevant zou kunnen zijn. Het verschoningsrecht doorkruist dit. Dit is echter gewoon toegestaan.

De Belastingdienst mag de stukken uit de ordner niet gebruiken voor de belastingheffing van de heer X en de stukken uit de informatiebeschikking hoeven niet te worden verstrekt. Dit geldt ook als deze stukken fiscaal relevant zijn voor de belastingheffing. Inzage in vragen in de overeenkomst (settlement demand) tussen de heer X en de luchtvaartmaatschappij is wel toegestaan. De Hoge Raad heeft zich ook al eens gebogen over het verschoningsrecht en komt tot het volgende:

• Zoals de Hoge Raad heeft beslist in zijn arrest van 1 maart 1985, nr. 6667, ECLI:NL:HR:1985:AC9066, moet de grondslag van het verschoningsrecht zoals neergelegd in artikel 53 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen (hierna: de AWR) worden gezocht in een in Nederland geldend algemeen rechtsbeginsel dat meebrengt dat bij vertrouwenspersonen zoals advocaten het maatschappelijk belang dat de waarheid in rechte aan het licht komt, moet wijken voor het maatschappelijk belang dat een ieder zich vrij en zonder vrees voor openbaarmaking van wat wordt besproken om bijstand en advies tot zijn advocaat moet kunnen wenden. Het verschoningsrecht strekt zich daarbij alleen uit tot datgene waarvan de wetenschap de advocaat van belanghebbende als zodanig, dat wil zeggen als advocaat, is toevertrouwd. Alles waarvan de wetenschap hem als zodanig is medegedeeld, heeft ook als hem toevertrouwd te gelden.

Welke informatie dan wel moet worden verstrekt is aan de advocaat (zie onder meer Hoge Raad 25 september 1992 14.652, ECLI:NL:HR:1992:ZC0690 en HR 4 juni 2013, 12/02012B, ECLI:NL:HR:2013:BZ0004).

De informatie die in de ordner is aangetroffen mag niet door de Belastingdienst worden gebruikt omdat deze onrechtmatig is verkregen (Hoge Raad 12 maart 1997, nr. 30.478, BNB 1997/146).

Bron verschoningsrecht

Gerechtshof 's Hertogenbosch d.d. 25 april 2019 (ECLI:NL:GHSHE:2019:1566)

Bestuurdersaansprakelijkheid en Belastingdienst

Wij adviseren regelmatig ondernemers die in zwaar weer zitten. In dit artikel een toelichting omtrent de fiscale bestuurdersaansprakelijkheid. Wilt u een vrijblijvende afspraak? Bel of mail gerust !

• Als een ondernemer / B.V. in financieel moeilijke tijden terecht komt moeten er lastige keuzes worden gemaakt, vaak ook onder tijdsdruk.
• Achteraf zal dan blijken of dit de juiste keuzes waren. Hierbij komt de ondernemer ook nog in een juridisch mijnenveld terecht. Wie mag hij betalen? Is er sprake van bestuurdersaansprakelijkheid? Is er sprake van een Pauliana?
• Wat is de positie van de Belastingdient? Etc.

Een bestuurder van een B.V. (vaak de DGA) loopt een groot risico dat hij / zij bij de gemaakte keuzes aanloopt tegen een bestuurdersaansprakelijkheid welke bij een faillissement door de Belastingdienst wordt ingezet. De bestuurder / DGA kan dan in privé aansprakelijk worden gesteld voor omzetbelasting- en loonbelastingschulden.

Bestuurdersaansprakelijkheid en meldingsplicht, mag maar moet niet!

Op 2 mei 2025 (ECLI:NL:PHR:2025:435) kwam AG Koopman met een bijzondere conclusies over de bestuurdersaaansprakelijkheid en meldingsregeling betalingsonmacht. In de tussenbeslissing van de Hoge Raad op 6 oktober 2023 (ECLI:NL:HR:2023:1371) kwam ons hoogste college nog tot de conclusie dat de ontvangen geen ruimte heeft om af te zien van een bestuurdersaansprakelijkheid. Koopman (de AG) komt nu met een geitenspoor. De ontvanger beschikt over een (discretionare) bevoegheid en kan afzien van het aasprakelijk stellen van de bestuurder. Aansprakelijk stellen is dus een keuze. In de genoemde procedure bij de Hoge Raad worden prjejudiciele vragen gesteld aan het Hof van Justitie van de EU. De centrale vraag was of de meldingsregeling wel is toegestaan (strijdigheid met evenredigheidsbeginsel). Deze vragen zijn op 14 november 2024 beantwoord, er is geen sprake van een strijdigheid met het evenredigheidsbeginsel.

De Hoge Raad is van mening dat artikel 36 Invorderingswet geen discretionare bevoegdheid kent en dwingend is. De ontvanger mag verder geen belang tegen elkaar afwegen, aldus de Hoge Raad. Deze conclusie is volgens Koopman niet juist. In deze uitgebreide toelichting gaat Koopman in op de materiele kant (artikel 36 IW) en de formele uitvoering (artikel 49 IW). Dat een bestuurder aansprakelijk is kan wel vaststaan maar dat wil nog niet zeggen dat hij of zij ook aansprakelijk gesteld moet worden. Bij een kwestie waarbij geen sprake is van kennelijk onbehoorlijk bestuur is er dus nog een alternatieve route. Een kleine vergissing (niet melden) hoeft dus niet per definitie desastreuze gevolgen voor de bestuurder te hebben, aldus Koopman.

Betalingsonmacht belastingschulden bij faillissement

De belastingdienst heeft een sterke positie bij een faillissement en kan vrij eenvoudig de bestuurder aansprakelijk stellen via artikel 36 invorderingswet, de bestuurdersaansprakelijkheid. Op basis van dit artikel is de bestuurder hoofdelijk (in privé) aansprakelijk voor (onder meer) de omzetbelasting en loonbelastingschulden van de rechtspersoon. Als er niet tijdig betalingsonmacht is gemeld bestaat er (op grond van artikel 36 lid 4 invorderingswet). Dus als er niet tijdig en op de juiste wijze is gemeld is de bestuurder in principe in privé aansprakelijk voro diverse belastingschulden van de rechtspersoon, dit is slechts anders als de bestuurder aannemelijk maakt dat het niet of niet juist melden niet aan hem of haar te wijten is. Dit is in de praktijk een redelijk onmogelijke opgave. Dit heeft tot gevolg dat de boef en de bonafide bestuurder beide in prive kunnen worden aangesproken voor (diverse) belastingschulden van de rechtpersoon. Maar er is hoop voor de bonafide bestuurder !

Bonafide bestuurder en bestuurdersaansprakelijkheid

In de basis is de bestuurder niet aansprakelijk voor schulden van de BV (rechtspersoon). Voor de belastingschulden staat er een belangrijke uitzondering in artikel 36 invorderingswet. Al met al, niet melden of niet juist melden en de bestuurder is aansprakelijk in privé. In 2009 heeft de adviseur van de Hoge Raad dat dit (het niet tijdig melden) tot oneerlijke (onevenredige) situaties zou kunnen leiden bij bonafide bestuurders. De Hoge Raad ging hier in 2011 nog aan voorbij (de wet is de wet). De melding betalingsonmacht dient te worden gedaan binnen 2 weken nadat de verschuldigde belasting behoorde te zijn afgedragen of te zijn voldaan. Bij een naheffingsaanslag kan er geen tijdige melding betalingsonmacht meer plaatsvinden. Dit onweerlegbare bewijsvermoeden is in de volksmond oneerlijk, in het recht is sprake van strijdigheid met het communautaire evenredigheidsbeginsel. In het arrest van de Hoge Raad op 6 oktober 2023 komt de Hoge Raad terug op haar eigen arrest uit 2011. In sommige gevallen (bijvoorbeeld een naheffingsaanslag) is het onmogelijk dat de bestuurder het vereiste bewijs zal kunnen leveren dat het niet aan hem of haar te wijten is dat geen of niet op de juiste wijze een melding betalingsonmacht is gedaan. De bestuurderaansprakelijkheid in prive is dan dus niet te voorkomen, zelfs als sprake is van een eerlijke / bonafide bestuurder. Er worden nu door de Hoge Raad (prejudiciële) vragen gesteld of het (unierechtelijke) evenredigheidsbeginsel zich hiertegen verzet. Deze zaak richt zich op de omzetbelasting, de toekomstige vervolg vraag zal zijn of de loonheffing hiermee in lijn mag worden gezet.

Positie Belastingdienst bij faillissement

Als een bestuurder / DGA beslist om andere schuldeisers wel te betalen en de Belastingdienst niet, dan is de Belastingdienst al snel van mening dat er sprake is van kennelijk onbehoorlijk bestuur. De Belastingdienst is hierbij van mening dat haar vorderingen voorgaan op de overige schuldeisers. Dit is echter niet altijd zo, zie hiertoe een arrest van de Hoge Raad dat in april 2019 is verschenen.

De fiscus is een ‘preferente schuldeiser’. Ontvangers merken het onbetaald laten van belastingschulden ten gunste van andere schuldeisers al snel aan als kennelijk onbehoorlijk bestuur en zullen in een dergelijk geval de bestuurder daarvoor aansprakelijk stellen. Dat is zeker niet altijd terecht, zo bevestigde de Hoge Raad in zijn arrest van 12 april 2019.

Hoe werkt de bestuurdersaansprakelijk voor belastingschulden?

Melding betalingsonmacht

Bestuurders van rechtspersonen (VPB-plichtige lichamen) kunnen persoonlijk (hoofdelijk) aansprakelijk worden gesteld voor niet betaalde loonbelasting en omzetbelasting van de rechtspersoon (artikel 36 invorderingswet). De bestuurder kan dit in eerste aanleg voorkomen door tijdig (binnen 2 weken nadat de belasting moest worden betaald) en schriftelijk haar betalingsonmacht te melden. Als dan uiteindelijk de belastingen niet worden betaald, dan moet de Belastingdienst aannemelijk maken dat het niet betalen van de schulden aan de (feitelijk) bestuurder / DGA van de rechtspersoon heeft gelegen (kennelijk onbehoorlijk bestuur).

Geen melding betalingsonmacht

Wij zien steeds vaker dan bestuurders / DGA's vergeten om op de juiste wijze en tijdig de betalingsonmacht te melden. Dit maakt de bewijslast voor de bestuurder / DGA lastiger. Er bestaat dan namelijk een (wettelijk) vermoeden dat er sprake is van onzorgvuldig gedrag (kennelijk onbehoorlijk bestuur).

Belastingdienst, schuldeiser of werknemers betalen?

De bestuurder moet dagelijks bekijken wie hij kan betalen. Worden werknemers niet betaald, dan lopen ze wellicht weg en als leveranciers niet worden betaald, wordt er niet meer geleverd. Als de Belastingdienst niet wordt betaald, kan er wellicht een aansprakelijkheid in privé ontstaan en / of wordt er beslag gelegd. Elke keuze kent dus zijn voor- en nadelen.

Maar als nu een werknemer (of leverancier) wel wordt betaald en de Belastingdienst niet, is dit dan onbehoorlijk of fout? In 2010 heeft de Hoge Raad al bepaald dat een bestuurder zelf mag bepalen wie hij wel en niet gaat betalen. Een aantal jaren later heeft de Hoge Raad een nuance aangebracht, in 2017: de bestuurder moet bij de genomen beslissing wel logisch (weldenkende ondernemer) blijven nadenken. Belangrijk hierbij is dat de bestuurder in het belang van de rechtspersoon moet blijven denken als hij schulden gaat betalen. Doet hij dit niet, dan moet de Belastingdienst (bij een tijdige melding) aannemelijk maken dat de bestuurder een ernstig (en persoonlijk) verwijt kan worden gemaakt.

Dit is vaak het grijze gebied waar veel over wordt geschreven en nagedacht. Aan de ene kant heeft de bestuurder een redelijk vrije keuze, maar aan de andere kant is er een grijs gebied binnen deze keuze. Als een bestuurder leveranciers en werknemers wel heeft betaald maar wist dat het bedrijf "kapot" zou gaan, dan heeft hij de Belastingdienst een spreekwoordelijke "loer" gedraaid. Dan is de bestuurder dus aansprakelijk (in privé). Hierbij komen de volgende problemen:

1. De rechter en de Belastingdienst oordelen achteraf wat "weldenkend was" in een erg dynamische tijd.
2. Achteraf blijkt dat de rechtspersoon failliet gaat, maar op dat moment kan dit nog onduidelijk zijn.
3. Wat zou een andere ondernemer doen? Wat is dan een weldenkende ondernemer?

Als een bestuurder heeft besloten om de rechtspersoon failliet te laten gaan en hierbij de schuldeisers wel te betalen en de Belastingdienst niet, dan zal de Belastingdienst de bestuurder met succes privé aansprakelijk kunnen stellen.

Noot fiscaal jurist inzake bestuurdersaansprakelijkheid

Een bestuurder in zwaar weer moet zich laten adviseren door een advocaat en fiscaal jurist. Dat er moeilijke keuzes moeten worden gemaakt staat vast. Gelukkig heeft de bestuurder (ook op fiscaal gebied) de vrijheid om leveranciers / overige schuldeisers wel te betalen en de Belastingdienst niet. Wel moet op dat moment goed en schriftelijk worden vastgelegd hoe de keuze is gemaakt. Als een bestuurder aansprakelijk wordt gesteld (en tijdig een schriftelijke melding heeft gedaan), dan moet de Belastingdienst van goede huize komen en haar besluit uitgebreid en zorgvuldig motiveren.

Vragen ? Stuur een email.

Bron bestuurdersaansprakelijkheid en belastingen

Hoge Raad 12 april 2019 (ECLI:NL:HR:2019:576)

Hoge Raad 26 maart 2010 (ECLI:NL:HR:2010:BK9654)

Hoge Raad 31 maart 2017 (ECLI:NL:HR:2017:530)

Hoge Raad d.d. 21 januari 2021 ECLI:NL:HR:2011:BL0202

Conclusie AG Ballegooijen 30 november 2009 ECLI:NL:PHR:2009:BL0202

Boetes Belastingdienst  

Dagelijks adviseren wij ondernemers en particulieren over opgelegde boetes. Wij merken dat de laatste jaren veel sneller en zonder enige echte aanleiding verzuimboetes worden opgelegd. Ook vergrijpboetes (opzet / grove schuld) komen steeds vaker voorbij. Bij opzet is de boete al vlot 50% en bij grove schuld blijft het meestal bij 25%.

Er is forse kritiek op de torenhoge boetes die Nederlanders krijgen als ze te laat hun belastingaangifte indienen. De maximale boete die de Belastingdienst mag opleggen is de laatste jaren gestegen tot ruim € 5.000.

Regelmatig adviseren wij bedrijven en particulieren over boetes van de Belastingdienst. Bel gerust voor een vrijblijvende afspraak bij ons op kantoor. U bent zeker van een prettige ontvangst, heldere taal, deskundige fiscaal juristen en geen onduidelijke facturen of verrassingen.

Matiging boete door Hoge Raad

De Hoge Raad (cassatie) bekijkt een zaak niet meer inhoudelijk en veel zaken worden dan ook afgedaan met zogenaamde artikel 81 RO beslissingen. Het cassatieberoep wordt dan afgewezen zonder uitgebreide inhoudelijke motivering. In de uitspraak van de Hoge Raad d.d. 21 november 2025 ECLI:NL:HR:2025:1727 faalde het inhoudelijke beroep (klachten nopen niet tot beantwoording van rechtsvragen in het belang van de rechtseenheid of de rechtsontwikkeling). Maar hiermee was nog niet alles gezegd.

De Hoge Raad komt ambtshalve toe aan vraag of de redelijke termijn in cassatie wordt overschreden, ook bij het instellen van cassatie beroep (of tweede cassatieprocedure) begint de redelijke termijn dus weer te lopen (1 jaar). De boete wordt ambtshalve verlaagd (gematigd). Belastingplichtige is vergeten immateriele schadevergoeding te vragen, dat is jammer. Dit is een interessante uitspraak, materieel gebeurt er niks maar de redelijke termijn kan de boete wel verlagen (in dit geval met 15%). Cassatie kan dus van belang zijn voor de boete (en termijnbewaking). Bij boeten moet de tijdlijn dus scherp in de gaten worden gehouden, ook als de materiële / inhoudelijke kansen bij cassatie beperkt zijn. Gelukkig bewaakt de Hoge Raad nog steeds de fundamentele proces belangen en waarborgt deze op de juiste wijze.

Wanneer worden er boetes opgelegd?

In de volgende situaties kan de Belastingdienst u een boete opleggen:   

1. U vraagt niet (of niet op tijd) om toezending van een aangifte.
2. U stuurt uw aangifte niet (of niet op tijd) in.
3. U vult uw aangifte onjuist of onvolledig in.

Vereisten belastingdienst bij opleggen boete

Als de inspecteur een belastingplichtige een boete oplegt moet de inspecteur uiterlijk op het moment van bekendmaken van de de boete de reden noemen. Bij onduidelijkheid komt alleen betekenis toe aan wat er op het aangiftebiljet is vermeld. In een procedure bij het Gerechtshof Den Bosch komt een boete aan de orde i.v.m. het niet tijdig betalen van aangiftebelasting, in deze de BTW (artikel 67f AWR). Er wordt niet aan de vereisten van artikel 67f AWR voldaan, de boete wordt vernietigd. De Hoge Raad (ECLI:NL:HR:2021:704) heeft in 2021 het oordeel van het Gerechtshof (ECLI:NL:GHSHE:2019:2155) bevestigd.

Verzuimboete

Een verzuimboete wordt opgelegd als u niet of niet op tijd uw aangifte heeft ingediend. Ook als u niet of niet op tijd om een aangiftebiljet verzoekt, kan een dergelijke boete worden opgelegd. Niet op tijd wil zeggen: na de aanmaning uw aangifte indienen.

Als het niet de schuld van de belastingplichtige is dat de aangifte niet of niet juist wordt gedaan, dan wordt er geen boete opgelegd, in de praktijk is hier zelden sprake van.

Vergrijpboete

Doet u opzettelijk geen, een onjuiste of onvolledige aangifte, dan kan de Belastingdienst ook een vergrijpboete opleggen.

Hoe hoog is een verzuimboete?

De hoogte van de verzuimboete is € 2.460 als u niet (op tijd) verzoekt om toezending van een aangifte en € 226 als u de aangifte niet (of niet op tijd) instuurt. De boete kan oplopen tot € 984 als u tweemaal achter elkaar verzuimt en tot € 4.920 als u nog vaker verzuimt.

Hoe hoog is een vergrijpboete ?

Als er sprake is van opzet, dan bedraagt de boete 50% van de belasting die opzettelijk is verzwegen. Bij grove schuld is dit 25%. Als dit betrekking heeft op box 3 vermogen, dan kan dit oplopen tot een boete van 150%, bij grove schuld 75%. Er wordt dan ook nog gekeken of er een reden is om de boete te verlagen of te verhogen.

Boete, en toen?

De Belastingdienst moet u apart informeren over het feit of een boete wordt opgelegd en waarom. U mag alle gegevens inzien op grond waarvan een boete is opgelegd (dossierinzage), doe dit omdat dit soms niet geheel helder wordt vastgelegd. U hoeft geen antwoord te geven op vragen over de boete en de mate waarin u opzet of grove schuld kan worden verweten. U kunt apart bezwaar maken tegen de opgelegde boete.

Lagere boete door rechter

Het Gerechtshof in 's Hertogenbosch deed op 21 februari 2013 een bijzondere uitspraak. Een boete is fors verminderd. Een B.V. deed haar aangifte niet op tijd en kreeg een verzuimboete van € 2.460. Op zowel de herinnering als de aanmaning werd niet tijdig gereageerd. De B.V. stelt dat zij na ontvangst van de brieven van de Belastingdienst steeds haar belastingadviseur heeft gebeld en dat het belastingadvieskantoor heeft bevestigd dat de aangifte was ingediend. De Rechtbank oordeelt dat de boete niet proportioneel is, aangezien aan een natuurlijk persoon in de IB-sfeer voor hetzelfde feit een boete wordt opgelegd van € 226. De boete wordt daarom gematigd tot € 452. De B.V. gaat in Hoger Beroep en de boete wordt nu door het Gerechtshof aangepast tot € 50.

Bij een procedure voor de Rechtbank Breda op 21 december 2012 is een boete verminderd omdat volgens de rechter het verschil tussen een boete voor een te late aangifte vennootschapsbelasting en een aangifte inkomstenbelasting te groot is. Het is volgens de rechter niet objectief te rechtvaardigen dat een boete voor de vennnootschapsbelasting ruim € 2.000 hoger is. Deze uitspraak kent mogelijkheden, edoch op 10 mei 2012 deed het Gerechtshof in Den Bosch een andere uitspraak. Hierin wordt gesteld dat een dergelijk verschil wel is toegestaan, in deze zaak was echter sprake van recidive.

Het besluit bestuurlijke boeten is derhalve geen wet maar een besluit. Laat uw fiscaal jurist altijd met u meekijken bij het opleggen van een boete.

Vragen

Heeft u vragen of opmerkingen over een boete, neem gerust contact op.

Executieverkoop Belastingdienst voorkomen

Als een ondernemer de belastingschulden niet kan betalen, kan de Belastingdienst beslag leggen op bankrekeningen, salarissen en (on)roerende zaken. Regelmatig adviseren wij dan ook ondernemers en DGA's bij een mogelijke executieverkoop door de Belastingdienst. Het slechtste advies is om niets te doen, u moet zelf aan de spreekwoordelijke bal blijven en met de Belastingdienst in gesprek komen of blijven. Wat soms steekt is dat een executie ook wordt doorgezet als er nog discussie bestaat over de (omvang van) de opgelegde aanslagen.

Procedure tegen de Belastingdienst bij executie

Als een betalingsregeling, verzoek om kwijtschelding en alle overige opties zijn uitgewerkt, dan rest vaak nog maar één route. Een laatste redmiddel om een verkoop / executie te voorkomen is de zogenaamde verzetsprocedure op grond van artikel 17 van de Invorderingswet. U procedeert dan bij de civiele rechter tegen de opgelegde dwangbevelen. De Belastingdienst kan onrechtmatig jegens een ondernemer handelen door een executie ook uit te voeren.

Een dergelijke procedure heeft een vertragend effect op de verkoop (schorsende werking). De wet is hier duidelijk over (artikel 17 lid 2 invorderingswet). De Hoge Raad heeft in 1994 (HR 7 oktober 1994) een nuancering aangebracht, de schorsende werking kan alleen door een rechter worden opgeheven als er sprake is van misbruik van procesrecht. Dus als u echt kansloos bent zal er geen schorsende werking zijn, zie hiertoe een procedure bij de Rechtbank Rotterdam d.d. 24 mei 2017 (ECLI:NL:RBROT:2017:4167). De rechter zal dan de belangen van de ondernemer (geen of latere executie) afwegen tegen de belangen van de Belastingdienst (spullen bij executie verkopen).

Wetswijziging verzetsprocedure 2018

Per 1 januari 2018 is de invorderingswet aangepast, een verzetsprocedure heeft hierdoor geen schorsende werking meer !

Beleid van de Belastingdienst bij executie

De Belastingdienst stelt vaak dat ze gewoon mogen executeren als ze hiervoor toestemming hebben van het Ministerie van Financiën. Dit zal dan gebeuren op grond van een "notitie" van de Staatssecretaris, deze is echter in strijd met de genoemde wetsbepaling in de Invorderingswet. Ook de nationale ombudsman is dit met de ondernemer eens, een wet gaat voor een notitie / beleid van de Staatssecretaris. De rechtspraak is gelukkig helder: "schorsende werking volgt uit de wet en het is aan de rechter om hier iets van te vinden. Niet aan de Belastingdienst of het Ministerie". Zie hiertoe onder meer een uitspraak van de Rechtbank Utrecht d.d. 14 september 2011 en een arrest van de Hoge Raad d.d. 8 juni 2007. Ook in een meer recente arrest kwam dit aan de orde, Hoge Raad d.d. 1 mei 2015.

Advisering over executie

Als u een nader advies wenst over betalingsproblemen met de Belastingdienst helpen wij u graag. Neem gerust contact op voor een afspraak.

Bron executieverkoop Belastingdienst

Hoge Raad d.d. 1 mei 2015 (ECLI:NL:2015:1188).

Hoge Raad d.d. 8 juni 2007 (ECL:NL:HR:2007:BA1525).

Hoge Raad d.d. 7 oktober 1994 (ECLI:NL:HR:1994:ZC1475).

Gerechtshof 's Hertogenbosch d.d. 5 december 2017 (ECLI:NL:GHSHE:2017:5464)

Terechte informatiebeschikking?

De informatiebeschikking is sinds 2011 opgenomen in de wet. Met zo’n informatiebeschikking maakt de inspecteur kenbaar dat hij vindt dat de belastingplichtige (of administratieplichtige) bepaalde verplichtingen niet of onvoldoende is nagekomen. Wat het meeste voorkomt is dat de inspecteur vindt dat u de inlichtingenverplichtingen en / of de administratie- en bewaarverplichtingen onvoldoende nakomt. Deze stelling maakt de inspecteur kenbaar in de informatiebeschikking. De belastingplichtige kan vervolgens de informatiebeschikking aanvechten in bezwaar en beroep. Het belang hiervan is gelegen in de bewijslastverdeling. Indien de informatiebeschikking onherroepelijk wordt, dan is de kans groot dat u bij het bestrijden van de aanslag en de correcties van de inspecteur wordt geconfronteerd met omkering en verzwaring van de bewijslast. Dit komt er kortgezegd op neer dat u niet langer kunt volstaan met het aannemelijk maken van uw standpunten, maar u zult deze overtuigend moeten aantonen. Het is alleen al daarom zeer belangrijk om de informatiebeschikking te bestrijden of in ieder geval uit te laten zoeken of het bestrijden ervan zinvol kan zijn. De inspecteur is overigens niet verplicht een informatiebeschikking af te geven. Hij heeft op grond van de wet ook andere mogelijkheden om tot omkering en verzwaring van de bewijslast te komen. Op die andere mogelijkheden gaan wij in dit artikel niet nader in.

Aangezien de informatiebeschikking de gemoederen nog altijd flink bezighoudt, geven wij hierna een weergave van een recent gepubliceerde uitspraak van de rechtbank Noord-Holland.

Informatiebeschikking en inspanningsverplichting

In een procedure bij het Gerechtshof Arnhem Leeuwarden d.d. 28 april 2026 (ECLI:NL:GHARL:2026:2718) gaat het in de kern om de vraag hoe ver de inspanningsverplichting van een belastingplichtige reikt bij een informatieverzoek (of informatiebeschikking) van de belastingdienst op grond van artikel 47 AWR (in combi met artikel 52a AWR). Centraal staat een buitenlandse SPF structuur (stichting particulier fonds) waarin online kansspelen waren ondergebracht. Belanghebbende stelt dat hij niet over de administratie kan beschikken. Volgens hem bevonden de stukken zich bij de buitenlandse bestuurders, vereffenaars en bewaarders van de administratie. De belastingdienst en het Gerechtshof zijn het hier niet mee eens. De inspecteur heeft bewezen dat de informatie relevant is voor de belastingheffing. Het Gerechtshof stelt dat belanghebbende alleen aan een informatiebeschikking kan ontkomen als hij aannemelijk maakt dat hij niet over de stukken kon beschikken en dat hij alle redelijkerwijs van hem te verlangen inspanningen heeft verricht om de stukken alsnog te verkrijgen (zie Hoge Raad 22 september 2023 ECLI:NL:HR:2023:1270. Omdat belanghebbende de SPF heeft opgericht en ook begunstigde en houder van de oprichtersrechten is had hij over de administratie kunnen beschikken, aldus het Gerechtshof.

Kabinet wil informatiebeschikking versnellen

De langdurige procedure rondom de informatiebeschikking moet korter worden (aldus kamerbrief d.d. 20 januari 2026). De regeling is 15 jaar geleden ingevoerd om de rechtsbescherming van een belastingplichtige bij een informatieverzoek van de belastingdienst (inspecteur) te verbeteren, dit door de sanctie (omkering bewijslast) niet direct te laten intreden. Hoewel bezwaar en beroep tegen een informatiebeschikking mogelijk is werkt deze nog zeker niet conform haar oorspronkelijke doel. De prioriteit zal liggen bij het versnellen van de doorlooptijd (minder rechtsonzekerheid). Het zou mooi zijn als ook aandacht wordt besteed aan de zware consequenties (omkering bewijslast), met name als de informatie er simpelweg niet is of als de tekortkomingen zeer beperkt zijn.

Informatiebeschikking staat ter discussie

Sinds 2011 kennen we de informatiebeschikking in de AWR. Dat de rechtsbescherming voor belastingplichtige niet is bereikt is wel helder. Nog te vaak zorgt een informatiebeschikking voor scheve verhoudingen en langdurige bezwaar en beroepsprocedures. Met de informatiebeschikking heeft de belastingdienst (inspecteur) de mogelijkheid gekregen om een voor bezwaar (en beroep) vatbare informatiebeschikking vast te stellen wanneer niet (volledig) wordt voldaan aan zijn informatieverzoek of de administratieplicht van een belastingplichtige. De vraag is of dit beter kan, er wordt immers geen aanslag opgelegd, trajecten duren lang en geven onzekerheid. Er is een pre consultatie (tot 1 juni 2025) die dit in beeld moet brengen.

Feiten en omstandigheden bij deze informatiebeschikking

In het kader van een geschil over de fiscale eenheid in de vennootschapsbelasting, verzoekt de inspecteur de belastingplichtige om nadere informatie. Het gaat om documenten en correspondentie. Deze verzoeken worden gedaan voor diverse belastingjaren. Er worden door de belastingplichtige ook documenten aangeleverd, maar in de ogen van de inspecteur is het aangeleverde onvoldoende. Dat leidt er uiteindelijk toe dat de inspecteur diverse informatiebeschikkingen oplegt. Hij doet dit wegens vermeende schending van artikel 47 AWR. Wij lichten hierna eerst kort artikel 47 AWR toe en gaan daarna in op de uitspraak van de rechtbank.

Inlichtingverplichting van artikel 47 AWR?

Artikel 47 AWR bevat de inlichtingenverplichting ten behoeve van de eigen belastingheffing. Het gebruikmaken van dit artikel door de Belastingdienst vereist altijd een belangenafweging. De Belastingdienst moet enerzijds de juiste aanslag kunnen vaststellen, maar anderzijds moet de belastingplichtige niet teveel worden geconfronteerd met een inbreuk op zijn persoonlijke levenssfeer.

De kern is dat de belastingplichtige desgevraagd gegevens moet verstrekken en inzage moet verlenen in informatie die voor de heffing van belang kanzijn. De staatssecretaris van Financiën merkte in 1988 op dat het artikel beoogt om de belastingplichtige niet met meer verplichtingen te confronteren dan die voor een verantwoorde controle door de Belastingdienst nodig zijn. Ondanks de nadruk in de toelichtingen op de belangenafweging, komt deze in de wettekst niet terug. De enige begrenzing is dat de informatie voor de heffing van belang moet kunnen zijn. In de praktijk ontstaat regelmatig discussie over de precieze reikwijdte van deze verplichting. Die reikwijdte kan onder meer na het afgeven van een informatiebeschikking door de inspecteur voor de rechter worden betwist. Dat gebeurt in deze zaak ook.

Informatiebeschikking: standpunten in deze casus

De belastingplichtige is van mening dat de informatiebeschikkingen niet opgelegd mochten worden. De Belastingdienst heeft volgens de belastingplichtige namelijk bij de informatiebeschikkingen geen enkel belang. De bewijslast met betrekking tot het geschil over de fiscale eenheid in de vennootschapsbelasting ligt immers al bij de belastingplichtige. Ook meent de belastingplichtige dat aan het informatieverzoek is voldaan en dat - voor zover dat niet is gebeurd - sprake is van informatie die onder het verschoningsrecht valt. Tot slot merkt de belastingplichtige op dat, zelfs als de informatiebeschikking terecht is, de bewijslast niet verzwaard moet worden.

De inspecteur is uiteraard het tegenovergestelde oordeel toegedaan.

Overwegingen van de rechtbank betreffende de informatiebeschikking

Het gaat hier om een zeer uitgebreid dossier. Voor de leesbaarheid van dit artikel behandelen wij daarom de diverse overwegingen zoveel als mogelijk in afzonderlijke kopjes.

De relevante rechtsregels

De rechtbank brengt eerst de rechtsregels in kaart. Daarbij wordt ook aandacht besteed aan de reikwijdte van artikel 47 AWR. De Hoge Raad oordeelde hierover dat slechts vereist is dat de gevraagde informatie relevant kan zijn voor de belastingheffing van de betrokken belastingplichtige. De vraag is of de gevraagde informatie als zodanig kwalificeert. Dat is niet voor alle gevraagde informatie het geval. De rechtbank komt op basis van het dossier tot het oordeel dat een deel van de vragen zien op het nogmaalsverkrijgen van al bekende informatie. Die vragen zijn niet van belang voor de belastingheffing van de belastingplichtige.

Heeft de Belastingdienst belang bij de informatiebeschikking?

De belastingplichtige geeft aan dat er geen belang is bij de informatiebeschikking, omdat het verzwaren van de bewijslast geen gevolg kan hebben. De bewijslast ligt bij hetgeen in geschil is namelijk al volledig bij de belastingplichtige. De rechtbank stapt over dit argument min of meer heen, door tot de conclusie te komen dat de gevraagde informatie relevant is voor de inspecteur om het geschil te kunnen beoordelen.

Is er niet al voldoende informatie verstrekt aan de Belastingdienst?

Kern van deze informatiebeschikking is dat de inspecteur vindt dat er onvoldoende inlichtingen zijn verstrekt. De belastingplichtige vindt dat er voldoende vragen zijn beantwoord en dat de gestelde vragen verder in strijd zijn met het evenredigheidsbeginsel. Het evenredigheidsbeginsel houdt kort gezegd in dat het gebruiken van een bevoegdheid niet mag leiden tot een onevenredige uitkomst voor de belastingplichtige. De rechtbank merkt daarbij direct op dat het feit dat gelijksoortige belastingplichtigen bepaalde documenten in hun bezit hadden, niet maakt dat deze belastingplichtige die dan ook moet hebben. Daarvoor moet de inspecteur toch op zijn minst aanwijzingen hebben dat die documenten ook bij deze belastingplichtige ook bestaan.

De rechtbank gaat vervolgens per vraag na of deze strijdigheid zich voordoet. Illustratief is het feit dat de inspecteur heeft gevraagd naar informatie waarvan hij niet weet of die informatie überhaupt bestaat. In zoverre is het informatieverzoek dan ook onrechtmatig. Daar komt nog bij dat de inspecteur ook onnodig heeft doorgevraagd op andere onderdelen. De belastingplichtige heeft met betrekking tot bepaalde posten, zoals kapitaalstortingen, in de ogen van de rechtbank voldoende informatie aangeleverd waaruit de situatie kan worden afgeleid. Gezien het geschilpunt van de fiscale eenheid, was verdere informatie voor de inspecteur niet nodig.

Ook heeft de inspecteur van bepaalde documenten gevraagd naar de definitieve versies. De belastingplichtige heeft opgemerkt dat die er niet (altijd) zijn. Illustratief is dat de inspecteur vraagt naar een definitieve leningsovereenkomst, inclusief ondertekening.

De informatiebeschikking en het (informele) verschoningsrecht

Wij gaan hier niet nader in op het verschoningsrecht. Een link met nadere informatie hierover treft u onderaan deze pagina. De rechtbank komt met betrekking tot de informatie tot het volgende oordeel. Het is van belang een onderscheid te maken naar de aard van de informatie. E-mails met bijvoorbeeld de advocaat en adviesrapporten van externe adviseurs hoeven niet overlegd te worden. Het gaat dan om stukken die de fiscale positie van de belastingplichtige belichten en / of daarover adviseren. Andere correspondentie doet zich in dit dossier ook voor. Het gaat dan om adviezen van de eigen belastingadviseur (intern). De rechtbank stelt dat, nu geen sprake is van een externe adviseur, die informatie gewoon aan de inspecteur gegeven dient te worden. Dit is alleen anders indien de informatie een weergave bevat van met (bijvoorbeeld) de advocaat uitgewisselde informatie.

De inspecteur moet wel in staat worden gesteld om te toetsen of niet-verstrekking terecht is. Daarom moet de belastingplichtige met betrekking tot die informatie aangeven:

• De datum en tijdsaanduiding;
• De afzender;
• De geadresseerde;
• Het onderwerp;
• Een globale duiding van de inhoud.

Voor een deel van de informatie beroept de belastingplichtige zich terecht op het (informele) verschoningsrecht. Wij merken hier nog op dat wij deze paragraaf zeer beknopt hebben behandeld en dat oordelen over verschoningsrecht zeer nauw komen.

Het omkeren en verzwaren van de bewijslast

Indien een informatiebeschikking onherroepelijk vaststaat, dan leidt dat vrijwel altijd tot het omkeren en verzwaren van de bewijslast. De vraag of dit wel proportioneel is, kan zowel in de informatiebeschikkingsprocedure als in de procedure over de belastingaanslag aan de orde komen.

De belastingplichtige vindt de maatregel niet terecht. De rechtbank is het hiermee oneens. De vragen die terecht bleken te zijn, zijn van belang voor de belastingheffing. De rechtbank gaat niet expliciet in op de vraag of toepassing van de maatregel in dit geval disproportioneel is.

Informatiebeschikking: conclusie van de rechtbank

De informatiebeschikkingen zijn deels onterecht. Voor dat deel worden ze vernietigd. Er blijven echter vragen over die de inspecteur onder artikel 47 AWR mocht stellen en die de belastingplichtige niet heeft beantwoord. De belastingplichtige krijgt een termijn van zes weken om deze vragen alsnog te beantwoorden. Daarmee kan toepassing van de maatregel van omkering en verzwaring van de bewijslast nog worden voorkomen.

Informatiebeschikking van de Belastingdienst en advies

Indien u een informatiebeschikking ontvangt van de Belastingdienst, dan is er daarvoor vaak al van alles voorgevallen. Het is dan zaak om snel te handelen en een specialist in te schakelen. Vragen? Neem dan gerust contact op met een van de auteurs.

Uitspraak

Verschoningsrecht

Verschoningsrecht advocaat en accountant

Staat heeft onrechtmatig gehandeld door e-mails tussen de advocaat en klant in te zien. In deze zaak heeft de FIOD en het OM het verschoningsrecht geschonden door onterecht duizenden e-mails in te zien.

In de aanwijzing is beschreven welke regels er voor het Openbaar Ministerie en bijvoorbeeld de FIOD gelden als zij tijdens een onderzoek in aanraking komen met informatie van een geheimhouder. Aanleiding voor deze toelichting was de uitspraak van de Hoge Raad d.d. 12 maart 2024 ECLI:NL:HR:2024:375 (toelichting OM)

Informeel verschoningsrecht belastingadviseur

In een toelichting van de AG op 20 december 2024 komt de adviseur van de Hoge Raad (ECLI:NL:PHR:2024:1402 dd 20 december 2024) tot de conclusie dat het informele verschoningsrecht (Belastingdienst mag fiscale en juridische adviezen van belastingadviseur niet inzien) in stand moet blijven en de inspecteur deze stukken niet mag inzien (ook niet als deze via de FIOD of het OM worden verkregen). De inspecteur zou anders alle argumenten van belastingplichtige op een presenteerblaadje op zijn bureau krijgen, dit is niet de bedoeling. Omdat de inspecteur deze stukken via de FIOD heeft ontvangen (inval bij de belastingadviseur) moet hiervoor een bewijsuitsluiting worden toegepast.

FIOD en OM schenden verschoningsrecht in strafzaak

Een advocaat (maar ook een fiscalist en accountant) is wettelijk (en op grond van zijn vak) verplicht tot geheimhouding van alle communicatie met zijn klant. Het verschoningsrecht van advocaten (en notarissen, artsen etc) wordt door rechters erkend, edoch niet voor accountants en belastingadviseurs, zij hebben wel een informeel verschoningsrecht (artikel 53a AWR). Ook opsproringsambtenaren (FIOD/ Belastingdienst / OM) moeten dit verschoningsrecht respecteren. Dit verschoningsrecht wordt in een bekende zaak die hier wordt omschreven geschonden. Een dergelijke schending is feitelijk niet te herstellen, omdat deze informatie altijd (onbewust) zal meewegen. De gevolgen kunnen dus groot zijn.

Fraudezaak Box Consultants en Stibbe / BDO

De advocaten van de van fraude verdachte vermogensbeheerder Box Consultants zijn erachter gekomen dat duizenden mails van de advocaat bij het OM en de FIOD zijn terechtgekomen. In 2020 heeft het Gerechtshof bepaald dat een onafhankelijke onderzoeker moet bekijken wat het OM de FIOD met deze informatie heeft gedaan. Ook een accountant is bij dit onderzoek betrokken. De accountant is ingeschakeld door de advocaat en heeft hiermee onder het afgeleid beroepsgeheim van de advocaat. Op 22 februari 2022 was er een zitting (kort geding) waarbij de advocaten en het OM weer over elkaar heen rolden.

Het OM heeft ruim 3.000 e-mails bij het hostingbedrijf van Box opgevraagd, hiertussen zaten ook e-mails van de advocaat en de accountant. De vraag is wat er met de hierin opgenomen informatie is gebeurd, dergelijke mails tussen de advocaat en haar cliënt vallen namelijk onder het verschoningsrecht. De handleiding van het OM geeft al enige duidelijkheid. Het OM stelt dat de mails inhoudelijk worden bekeken - door een andere OvJ, die niet bij het onderzoek betrokken is - zodat deze persoon kan bepalen of de informatie onder het verschoningsrecht valt.

Noot fiscaal jurist inzake verschoningsrecht en strafzaak

De FIOD en het OM hebben een tik op de vingers gekregen doordat er onterecht duizenden e-mails tussen de advocaat en zijn cliënt in te zien. De informatie welke is ingezien zal altijd - in het hoofd - meespelen in een toekomstige procedure. Advocaten kantoor Stibbe trekt terecht vel van leer tegen een niet correct handelende overheid. Via beslag op e-mails van de klant kreeg de FIOD ook zicht op e-mailverkeer tussen de klant en de advocaat.

Als dergelijke informatie tussen alle data zit moet normaal gesproken direct contact worden gezocht met de officier van justitie. Dit gebeurde in deze zaak pas na 6 maanden. In de tussentijd kon de FIOD prettig rondneuzen in de e-mails en de ontvangen informatie. Ruim 150 mails werden nader onderzocht op relevante informatie. De eenvoudige vraag is waarom de FIOD (of OM) niet bij de beslaglegging heeft aangegeven dat mailverkeer tussen de klant en de advocaat niet hoeft te worden verstrekt. Bewust?

De OvJ besloot dat de stukken moesten worden vernietigd, maar het onderzoeksteam deed dit niet en onderzocht de informatie nog maar eens tot in detail. De rechter is er snel klaar mee (uitspraak) . Schending van het verschoningsrecht door de Nederlandse staat is een grove ondermijning van de rechtsbeginselen in Nederland. Dit lijkt eerder een hardnekkig probleem dan een incident.

Uit de e-mails valt nog wel iets op te nemen; het onderzoek van de accountant is verricht via de advocaat, hiermee vallen de onderzoeksresultaten mede onder het verschoningsrecht. De accountant zelf heeft geen verschoningsrecht, maar via deze route dus wel. Het geknoei van het OM en de FIOD ging in deze zaak veel te ver.

De uitspraak van de rechter in deze zaak is zwak te noemen "vingertje omhoog met de melding "niet meer doen hé". Het verschoningsrecht van advocaten is in deze zaak onherstelbaar kapot gemaakt. Dit gebeurde achter de schermen en niet via de geldende regels, dit terwijl dan elke controle ontbreekt. Door de inbreuk is er informatie bekend geworden die altijd zal meespelen bij een feiten beoordeling. Een wettelijke verankering van het verschoningsrecht is noodzakelijk. Een eenvoudige oplossing zou zijn dat bij dergelijk handelen de straf zo hoog is dat de FIOD en het OM het wel uit zijn hoofd laat om dergelijke informatie in te zien.

Een procedure tegen de staat (onrechtmatige daad) met een vergoeding van schade en een "stop" van dit soort gedrag, zie hiertoe mede het arrest van de Hoge Raad uit 2021.

Specialistische hulp bij een FIOD onderzoek of boekenonderzoek is essentieel. Vragen? Neem gerust contact op met onze specialisten !

Bron verschoningsrecht advocaat

Rechtbank Oost Brabant d.d. 22 maart 2022 ECLI:NL:RBOBR:2022:1035

Hoge Raad d.d 19 februari 2021 ECLI:NL:HR:2021:273

Artikel over verschoningsrecht en deze kwestie

Zwarte lijsten Belastingdienst

Als iemand op de FSV lijst staat mag de inspecteur gewoon een onderzoek instellen, dit is in meerdere uitspraken duidelijk geworden. Lees hier bijvoorbeeld een uitspraak van het Gerechtshof Amsterdam uit 2023. Aandachtspunt om te onderzoeken is dan wel dat de melding op de FSV lijst niet de aanleiding is geweest om een onderzoek in te stellen. Hiertoe kan een dossierinzage curciaal zijn. Als hieruit volgt dat er sprake is van een risicoselectie, een verwerking van persoonsgegevens in een databank of een gebruik van een databank waarin persoonsgegevens zijn opgeslagen, kunnen de kaarten anders liggen en kan sprake zin van schending van grondrechten.

De Belastingdienst heeft een bestand bijgehouden waarin ruim 250.000 belastingplichtigen stonden opgenomen. Deze zogenaamde zwarte lijst (Fraude Signalering Voorziening FSV) omvat namen van vermoedelijke fraudeurs, aldus het systeem. Hoe mensen op deze lijst komen is onduidelijk en of men terecht op de lijst stond ook. Er zullen mensen terecht op deze lijst staan, maar kennelijk ook vele duizenden mensen onterecht. Zo konden mensen aan de zwarte lijst worden toegevoegd doordat een rancuneuze buurman of ex-partner deze persoon (onterecht) als "boef" aanmerkt. De lijst is in 2020 "uitgezet". Duizenden mensen kregen door de vermelding op de lijst problemen met aanvragen van toeslagen, boekenonderzoeken, belastingaangiften, etc.

Vraag inzage in de zwarte lijst van de Belastingdienst

Als u problemen heeft gehad met de Belastingdienst en / of gewoon wilt weten of u op de lijst staat, kunnen wij voor u een brief sturen naar de Belastingdienst. Via een dergelijke brief kunt u afdwingen dat u inzage krijgt in uw "dossier" bij de Belastingdienst. Tevens kunt u verzoeken dat uw naam van deze lijst wordt verwijderd. Het kan gaan om namen van privé personen en bedrijven.

Voorbeeldbrief zwarte lijst Belastingdienst

Bij complexe zaken kunt u het beste contact opnemen met één van onze specialisten. U kunt ook zelf een brief sturen naar de Belastingdienst, deze brief ziet er dan als volgt uit:

AANGETEKEND

Belastingdienst / kantoor Heerlen

Postbus 2508

6401 DA Heerlen



Plaats, datum

Onderwerp: AVG verzoek zwarte lijst (naam / BSN-nummer)

Geachte heer, mevrouw,

Hierbij verzoek ik u (naam / BSN-nummer /adresgegevens) op grond van artikel 12 en 15 van de Algemene Verordening Gegevensbescherming en onder verwijzing naar artikel 8 van het EVRM om mij inzage te verstrekken in de gegevens die over mij zijn geregistreerd en verwerkt in de systemen van de Belastingdienst, dit betreft zowel de gegevens van de inspecteur als de ontvanger als de medewerkers van de afdeling toeslagen.

Het gaat mij om alle gegevens, maar in ieder geval om de gegevens welke geregistreerd en verwerkt zijn in de FSV (Fraude Signalering Voorziening), maar ook hiermee vergelijkbare systemen binnen uw dienst. Vorenstaande zoals bedoeld in de brief van de staatssecretaris van Financien d.d. 28 april 2020 (kenmerk 2020 - 0000082569), vorenstaande wordt nog eens uitgewerkt in de brief van de staatssecretaris op 29 oktober 2021 (kenmerk 2021 - 0000217195).

Meer in het bijzonder wil ik graag weten welke risico's of risicoprofielen en / of kwalificaties aan mijn persoon zijn gekoppeld en op welke plekken deze informatie binnen de Belastingdienst is opgeslagen. De reden voor deze brief is dat ik (gegronde) redenen heb om aan te nemen dat mijn persoon - volledig onterecht - op deze lijst(en) staat opgenomen. 

Kunt u mij de ontvangst van deze brief binnen 2 weken schriftelijk (en per e-mail .....@........nl) bevestigen.  

Met hoogachting,

________________________

Alternatief is dat u via het formulier van de Belastingdienst een verzoek gaat indienen. Dit kan met uw Digid via dit portaal.

Vragen over zwarte lijst

Als u vragen of opmerkingen heeft over de zwarte lijste en / of advisering hieromtrent wenst, kunt u contact opnemen met onderstaande specialisten. Er zal een compensatieregeling komen voor de benadeelden, de vraag is echter hoe een nadeel wordt vastgesteld, dat zal wel weer een onduidelijke en slopende procedure gaan worden. Laat u adviseren door een deskundige en mail gerust met onze specialisten.

Bron zwarte lijst Belastingdienst

Rapport PWC inzake FSV toeslagen

Beantwoording vragen KAB rapportage en zwarte lijst

Bestuurlijke reactie zwarte lijst 3 december 2021

Brief staatsecretaris 29 oktober 2021

Brief Staatssecretaris 10 juli 2020

Brief Autoriteit Persoonsgegevens inzake onderzoek FSV

Rapportage verwerking van risicosignalen

Instructies FSV

Werkinstructies tips en kliks toezicht particulieren

Bekijk ook deze film van de staatssecretaris

Rapport PWC 17 maart 2022 (Effecten FSV MKB)

Rapport PWC 17 maart 2022 (onderzoek aan de Poort)

Kamerbrief d.d. 29 maart 2022 bij PWC rapporten

Bodembeslag Belastingdienst en reële eigendom

Bodembeslag Belastingdienst

De Belastingdienst heeft veel rechten en zelfs een voorrecht op alle goederen van de belastingplichtige (artikel 21 Invorderingswet). De Belastingdienst kan zich hierbij ook verhalen op zaken die niet van de belastingplichtige zijn maar van iemand anders (een derde), dit is het zogenaamde bodemrecht. Tot 2013 kon men via een bodemverhuurconstructie het bodemrecht van de Belastingdienst eenvoudig omzeilen, dit is nu anders. Derden kunnen zich lastig verzetten tegen de beslaglegging op roerende zaken voor de inrichting van een onroerende zaak. De Belastingdienst (ontvanger) heeft een pandrecht dat voorgaat op andere pandrechten.

Wat zijn bodemzaken?

Bodemzaken zijn roerende zaken die zich op de bodem van de belastingschuldige bevinden en die ook dienstbaar zijn aan die bodem. Hierbij kunt u denken aan computers, bureau's en overige inventaris. Onder bodemzaken vallen niet de voorraad en de bedrijfsauto's. Het kan zijn dat er bodembeslag wordt gelegd op roerende zaken van derden (niet de belastingplichtige).

Mededeling doen aan de Belastingdienst

Als een pandhouder zijn pandrecht gaat uitoefenen moet hij dit melden aan de Belastingdienst. Sinds 2018 geldt dit ook voor de belastingplichtige zelf (dus voor pandhouder en pandgever). Een voorbeeld kan dit verduidelijken:

De zaak speelde bij de Rechtbank Zeeland - West Brabant. Holding B.V. verstrekt een lening van € 500.000 aan de werk B.V. Er wordt als zekerheid voor de lening een pandrecht gevestigd op alle activa van de werk B.V. De werk B.V. gaat failliet en Holding B.V. oefent het pandrecht uit. De Belastingdienst is het hier niet mee eens en stapt met succes naar de rechter.

Reële eigendom derde en beslag

De Belastingdienst (ontvanger) mag zaken niet in beslag nemen als er sprake is van reële eigendom van een derde. Dit geldt bijvoorbeeld bij een verhuur- / huursituaties of operationele lease, op dergelijke situaties wordt bodembeslag niet toegepast.

Bij andere situaties (geen economische eigendom bij derde), zoals eigendomsvoorbehoud, financial lease of (bezitloos) pandrecht, treft het bodembeslag meestal wel de zaken van de derde.

Ook bij een afnameverplichting bij de leverancier, in combinatie met roerende zaken van een derde, blijft het recht van de Belastingdienst bestaan. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een tapinstallatie (met afnameverplichting bij een brouwerij). Ook bij vermengeling van bedrijven wordt de eigendom van een derde niet gerespecteerd, hierbij kunt u denken aan een situatie waarbij een franchisegever inventaris ter beschikking stelt aan bedrijf en dit bedrijf failliet gaat met achterlaten van BTW- of loonbelastingschulden. Soms is de rechter echter scherp en wijst ze de Belastingdienst terecht, zie hiertoe een uitspraak van de Rechtbank Zutphen d.d. 16 februari 2011.

Bij reële eigendom van een derde moet de Belastingdienst dit eigendom respecteren. Deze goederen mogen dus niet worden verkocht en / of uitgewonnen. Reële eigendom wil zeggen dat de verkoper / verhuurder juridisch eigenaar is en blijft, maar ook dat het economisch risico bij de verkoper/ verhuurder blijft liggen. Waardeveranderingen komen dus voor zijn rekening en niet voor rekening van de belastingschuldige. Bij verhuur of operational lease gaat het meestal goed voor de derde, dit mag zelfs nog worden aangevuld met een koopoptie voor de huurder.

Anders gezegd: eventuele waardedalingen of -stijgingen komen voor risico van de verkoper. Er is geen sprake van reële eigendom ingeval van verkoop onder eigendomsvoorbehoud of financial lease. Reële eigendom kan wel worden bereikt door bijvoorbeeld huur of operational lease overeen te komen. Eventueel met een koopoptie of verlengingsmogelijkheden.

Voor een nadere toelichting omtrent de voorwaarden kunt u kijken in het besluit leaseregelingen. Hierin staat keurig opgenomen wanneer het wel en niet goed gaat voor de derde.

Een bijkomend probleem is dat de derde soms niet weet dat er bodembeslag bij zijn relatie of klant is of wordt gelegd. Als de Belastingdienst bekend is met het feit dat een derde eigenaar is, dan zal de Belastingdienst zich bij de derde melden, dit moet binnen 8 dagen na het beslag. Dreigt er een bodembeslagsituatie, dan is het aan te raden de zaken via een afvoerconstructie van de bodem te halen.

Als er beslag wordt gelegd op zaken van derden, dan moet die derde binnen 7 dagen na de beslaglegging een beroepschrift indienen bij de Belastingdienst. De verkoopwerkzaamheden van de Belastingdienst moeten dan worden gestaakt in afwachting op de beslissing op het beroepschrift.

Conclusie beslag en eigendom

Zorg ervoor dat u vlot en tijdig reageert op handelingen van de Belastingdienst. Als u vragen of opmerkingen heeft, kunt u altijd een gesprek aangaan met één van onze fiscaal juristen.

Fiscaliteit bij sanering of faillissement

Wij adviseren regelmatig ondernemingen in zwaar weer, dit veelal in combinatie met een advocaat. Hierbij wordt gekeken naar de mogelijkheden en onmogelijkheden. Bij een eerste beoordeling wordt gekeken naar de mogelijkheden van een verkoop, doorstart, sanering of een akkoord. Heeft u vragen, neem gerust contact op met één van onderstaande specialisten.

Als uw bedrijf in zwaar weer zit of continuiteïtsproblemen heeft, gaat u vaak in overleg met uw advocaat. Naast juridische aandachtspunten zijn er ook fiscale aandachtspunten bij (rechts-)personen in zwaar weer. In dit artikel gaan we - op grond van diverse adviseringen - dieper in op de fiscale aandachtspunten.

Woo verzoek kwijtscheldingsverzoeken Belastingdienst

In maart 2025 is meer inzicht verkregen over de interne behandeling van sanerings- en kwijtscheldingsverzoeken bij de Belastingdienst. Via een Woo verzoek is de volgende informatie bekend geworden:

• Overzicht saneringen in 2023 en 2024
• Verzoek kwijtschelding van belastingen en premies voor ondernemingen
• Handelingsperspectieven voor ondernemers met en zonder coronal uitstel na 1 april 2022
• Tijdelijke instructie saneringen

Uitbreiding saneringsregeling belastingdienst tot 1 april 2024

In deze onzekere tijden biedt de Belastingdienst een helpende hand aan ondernemers die worstelen met belastingschulden en andere financiële verplichtingen. Een belangrijke versoepeling van de voorwaarden voor het sluiten van een saneringsakkoord is verlengd tot 1 april 2024. Dit artikel licht toe wat deze versoepeling inhoudt en hoe u als ondernemer hier gebruik van kunt maken.

• Wat is een saneringsakkoord?Een saneringsakkoord stelt ondernemers in staat om met hun schuldeisers overeen te komen dat slechts een deel van de schulden betaald hoeft te worden. Dit biedt een uitweg voor ondernemers die hun belastingschuld en andere schulden niet kunnen voldoen.
• Versoepeling voorwaarden tot 1 April 2024: - Normaal gesproken vereist de Belastingdienst een dubbel uitkeringspercentage van wat andere schuldeisers ontvangen. Echter, tot 1 april 2024 is een gelijk uitkeringspercentage voldoende. Deze versoepeling vergroot de kans dat ook andere schuldeisers akkoord gaan met het saneringsvoorstel.
• Hoe dien je een verzoek om schuldsanering in? Voor ZZP'ers en eenmanszaken: Neem contact op met uw gemeente voor het opstarten van een minnelijk schuldsaneringstraject. Voor rechtspersonen: Regel zelf een saneringsakkoord met uw schuldeisers en dien een verzoek tot kwijtschelding van belasting in bij de Belastingdienst.
• Wat als niet alle sSchuldeisers akkoord gaan? - Mocht niet iedere schuldeiser instemmen met uw betalingsvoorstel, dan biedt de Wet Homologatie Onderhands Akkoord (WHOA) een mogelijkheid om alsnog een schuldregeling te treffen.
• Actie vereist vóór 1 April 2024: Zorg ervoor dat uw verzoek om deelname aan een saneringsakkoord vóór deze datum is ingediend. U heeft daarna nog 90 dagen de tijd om uw verzoek volledig in te vullen.
• Conclusie: De Belastingdienst erkent de voortdurende impact van de coronacrisis op ondernemers en biedt daarom deze versoepeling aan. Het is een cruciale kans voor ondernemers om hun financiële situatie te stabiliseren en een weg naar herstel in te slaan. Maak gebruik van deze mogelijkheid en neem de nodige stappen om uw schuldenlast te verlichten.
• Nuttige links: Ik kan mijn schulden niet betalen?   Hoe werkt een minnelijke regeling? Kwijtschelding belastingen voor ondernemers  Hoe werkt de WHOA?

Juridische aandachtspunten bij sanering of faillissement

De belangrijkste juridische en praktische aandachtspunten zijn de volgende:

1. Ga geen verplichtingen aan waarvan men weet of behoort te weten dat de bv die verplichtingen niet kan nakomen (juridisch wordt dit de Beklamel-norm genoemd);
2. Zorg voor een actueel liquiditeitsoverzicht en een bijgewerkte administratie;
3. Zorg dat de boekhouding altijd netjes is bijgewerkt en dat daaruit te allen tijde de rechten en plichten van alle bv's afzonderlijk zijn op te maken (artikel 2:9 BW);
4. Deponeer jaarlijks tijdig uiterlijk 10 maanden en 8 dagen na einde boekjaar de vennootschappelijke publicatiejaarrekeningen van alle bv’s bij de KvK (artikel 2:248 BW);
5. Meld in voorkomende gevallen tijdig en op de goede wijze betalingsonmacht aan bij Belastingdienst, UWV en / of pensioenfonds, hierover later meer;
6. Maak geen gebruik van 2:403 BW-verklaringen;
7. Zorg ervoor dat er geen (grote) intercompany-vorderingen ontstaan door maandelijks interne facturen toch gewoon te betalen en / of door maandelijks rekening-courantoverzichten tussen bv’s al dan niet met cessie te ondertekenen. Mail of fax deze getekende rekening-courantoverzichten (bewijslast inzake data);
8. Let op rekening-couranten tussen de bv en de DGA in privé (meeslepen eigenaar);
9. Vermijd borgstellingen;
10. Vermijd compte-jointes bij banken. Regel financieringen per bv.

Betaal tijdig en als eerste de Belastingdienst, zodat in geval van een faillissement van één bv de andere bv’s daar zo min mogelijk hinder van ondervinden via de fiscale eenheid, tenzij er regelingen zijn getroffen (bijvoorbeeld coronamaatregelen inzake uitstel van betaling).

Fiscale aandachtspunten bij sanering of faillissement

Naast de hierboven genoemde juridische en algemene aandachtspunten zijn er ook nog een aantal fiscale aandachtspunten welke u in acht moet nemen, de belangrijkste zijn:

1. Melding betalingsonmacht. Bestuurders van een rechtspersoon zijn in privé aansprakelijk als de rechtspersoon onbetaald gelaten belastingschulden achterlaat (artikel 36 invorderingswet). Dit geldt met name voor de loonheffingen, omzetbelasting en accijnzen. Dit geldt niet indien er tijdig betalingsonmacht wordt gemeld. Deze melding kan digitaal plaatsvinden en moet binnen twee weken na de vervaldag van de belastingaanslag plaatsvinden. Is de melding tijdig, dan ligt de bewijslast voor onbehoorlijk bestuur bij de Belastingdienst (veelal geen aansprakelijkheid). Binnen de coronamaatregelen is een soepel beleid opgenomen voor betalingsproblemen tijdens de coronatijd (2020 - 2021). Voor deze schulden wordt automatisch aangenomen dat er een melding betalingsonmacht heeft plaatsgevonden.
2. Crediteurenakkoord / sanering: een akkoord kan onderhands of via een faillissement (of surseance) plaatsvinden. Een onderhands akkoord zal meestal voor een bepaalde groep crediteuren plaatsvinden. De Belastingdienst werkt niet vlot mee aan een schuldeisersakkoord, de voorwaarden voor een akkoord met de Belastingdienst (artikel 26 Leidraad invordering) zijn: (a) alle crediteuren gaan akkoord; (b) Belastingdienst krijgt dubbele van crediteur; (c) substantieel deel belastingschulden wordt voldaan; (d) Belastingdienst ontvangt meer dan bij een executie; (e) onderneming heeft perspectief voor de toekomst. Deze voorwaarden zijn iets soepeler geworden onder de nieuwe WHOA-wetgeving (artikel 73 (3a) Leidraad invordering).
3. Kwijtscheldingswinst: bij een kwijtschelding door een crediteur ontstaat er winst. Deze winst is veelal vrijgesteld (kwijtscheldingswinstvrijstelling ex artikel 8 Wet VPB). De bestaande verliezen binnen de bv komen wel voor dit deel te vervallen.
4. Fiscale eenheid en kwijtschelding: als de rechtspersoon deel uitmaakt van een fiscale eenheid voor de Vennootschapsbelasting (of als er de laatste 6 jaar met stille reserves is geschoven), is de kwijtscheldingswinstvrijstelling niet altijd van toepassing (artikel 15ac Wet Vennootschapsbelasting).
5. Verliescompensatie: de verliescompensatie wordt verminderd met de winst op de vrijval van crediteuren. Als er een aandeelhouderswisseling (toetreding) gaat plaatsvinden van 30% of meer, kan de verliescompensatie komen te vervallen, temeer als de ondernemingsactiviteiten in de slechte periode sterk teruglopen. Hou dus - indien mogelijk - de ondernemingsactiviteiten in stand.
6. Correctie vooraftrek btw: als een crediteur een deel van de vordering zou kwijtschelden, moet de hiermee samenhangende btw aan de Belastingdienst worden terugbetaald (artikel 29 lid 7 Wet Omzetbelasting).
7. Fiscale eenheid omzetbelasting: bij een fiscale eenheid voor de omzetbelasting zijn de verbonden bv's (rechtspersonen) mede aansprakelijk voor een btw-schuld. De Belastingdienst kan dus btw-vorderingen van de slecht draaiende bv ophalen bij verbonden bv's. Denk hierbij mede aan de correctie vooraftrek btw (dus de btw die moet worden betaald door een kwijtschelding door crediteuren).  
8. Fiscale eenheid vennootschapsbelasting: bij een fiscale eenheid voor de vennootschapsbelasting kunnen er grote problemen ontstaan. Een failliete bv blijft onderdeel van de fiscale eenheid. Doordat crediteuren niet worden betaald, ontstaat er winst die bij de moeder in aanmerking moet worden genomen, zie hiertoe ondermeer Hoge Raad d.d. 10 september 2010. Dit wordt niet opgelost via de hiervoor onder ad 3 genoemde kwijtscheldingswinstvrijstelling.
9. Liquidatieverlies: een verlies bij de moeder (aandeelhouder) kan pas worden genomen als het faillissement is geëindigd, op dat moment kan de liquidatie worden voltooid. Via een turboliquidatie kan dit worden opgelost, dit is echter maatwerk. Het verlies is gelijk aan de aankoopprijs van de aandelen of het gestorte kapitaal (soms ook de leningen aan de bv, deze worden door de Belastingdienst vaak niet geaccepteerd omdat deze als onzakelijke leningen worden gezien).
10. Bodembeslag van de Belastingdienst: de Belastingdienst kan eenvoudig beslag leggen op alle zaken die zich op de bodem van de ondernemer bevinden, ook als iemand anders eigenaar hiervan is. Dit recht gaat zelfs boven het (bezitloos) pandrecht van de bank. Operational lease valt hier niet onder. Heeft u bodemzaken aan de onderneming geleverd, maak hiervan dan melding bij de Belastingdienst (artikel 22bis Invorderingswet). Voorbeeld van bodemzaken zijn: machines, inventaris en computers. Auto's, vrachtwagens en voorraden zijn veelal geen bodemzaken. Het moet altijd gaan om roerende zaken. Bepaalde machines zullen wellicht onroerend zijn geworden, deze vallen niet onder bodemzaken. Geen enkel Europees land kent een dergelijk bodemvoorrecht, we zouden dit eigenlijk moeten afschaffen, zodat ondernemingen meer kans van slagen hebben als ze in financiële problemen zouden komen.

Coronamaatregelen en positie Belastingdienst

Bij een faillissement zijn er 4 soorten vorderingen, dit zijn:

1. Boedelvorderingen (eerste in rang): dit zijn ondermeer de kosten van de curator, dus na faillissement. Maar bijvoorbeeld ook huurschulden of schulden van adviseurs die na faillissement worden ingeschakeld.
2. Preferente vorderingen (tweede in rang): dit zijn bijvoorbeeld pensioenfondsen, UWV en de Belastingdienst.
3. Concurrente vorderingen (vierde in rang): de restgroep.

Naast bovenstaande schuldeisers zijn er ook nog zogenaamde separatisten, denk hierbij aan bancaire instellingen en overige schuldeisers met een pandrecht of hypotheekrecht. Een vordering van een separatist blijft bij faillissement altijd in stand, los van het faillissement. De tussenkomst van een curator is voor de separatist niet van belang.

De Belastingdienst heeft aangegeven om bij bedrijven met financiële moeilijkheden soepel te kijken naar de schulden en een eventueel schuldeisersakkoord. Normaal gesproken staat de Belastingdienst vooraan (preferente schuldeiser, 2x zoveel als concurrente schuldeiser) in de spreekwoordelijke rij. In de nieuwe situatie zal de Belastingdienst (tijdelijk) genoegen nemen met hetzelfde percentage als een concurrente schuldeiser. Dit beleid zal gelden tot en met 31 december 2023. Bij een faillissement zal de Belastingdienst haar preferente positie wel behouden.

Oplossingen in de praktijk bij een onderneming in zwaar weer

1. Overweeg om activiteiten te splitsen en eventueel nieuwe opdrachten buiten de structuur onder te brengen, doe dit in overleg met een advocaat op een pauliana te voorkomen.
2. Bekijk eens of het mogelijk is of schulden kunnen worden omgezet in aandelenkapitaal. Alternatief is dat de crediteur de kwijtgescholden vordering omzet in een achtergestelde lening. Bij een aandeelhouderswisseling van meer dan 30% komt soms het compensabele verlies te vervallen, let hierop.
3. Bekijk of het mogelijk is dat een mogelijke koper de schulden (en zekerheden) van de bancaire instelling overneemt en vervolgens de onderneming langzaam saneert.
4. Overweeg om een slecht draaiende bv uit de fiscale eenheid voor de omzetbelasting te ontvoegen. Dit in verband met mogelijke interne aansprakelijkheden voor de correctie vooraftrek btw. Dit moet ruim voor de insolventie plaatsvinden en moet ook schriftelijk aan de inspecteur worden gemeld (artikel 43 invorderingswet). Ontvoeging kan tot complicaties aanleiding geven, laat u hierover adviseren.
5. Ontvoeg de slecht draaiende bv uit de fiscale eenheid voor de vennootschapsbelasting, dit om te voorkomen dat er winst ontstaat bij de moedermaatschappij als crediteuren niet worden betaald (vermogenswinst). Probleem is dat er snel sprake is van een ontvoeging in het zicht van ellende (liquidatie). Schulden van de te ontvoegen bv moeten gewaardeerd worden op de lagere waarde (artikel 15aj Wet Vennootschapsbelasting).
6. Crediteuren die de vordering niet geheel voldaan krijgen kunnen een deel van de btw terugvragen. Bij een omzetting in aandelen kan de omzetbelasting niet worden teruggevraagd.

Waar kunnen wij ondernemers met continuïteitsproblemen mee helpen?

Ons team helpt regelmatig ondernemers in zwaar weer. In overleg met een advocaat wordt dan gekeken naar de mogelijkheden en onmogelijkheden van een sanering, doorstart of verkoop. Wij zullen hierbij diverse gesprekken met schuldeisers, banken en de Belastingdienst overnemen en volgens een stappenplan proberen rust in de onderneming te krijgen zodat er tijd is voor de juiste en passende beslissingen.

DJ

FSV zwarte lijst van de Belastingdienst

Als iemand op de FSV lijst staat mag de inspecteur gewoon een onderzoek instellen, dit is in meerdere uitspraken duidelijk geworden. Lees hier bijvoorbeeld een uitspraak van het Gerechtshof Amsterdam uit 2023. Aandachtspunt om te onderzoeken is dan wel dat de melding op de FSV lijst niet de aanleiding is geweest om een onderzoek in te stellen. Hiertoe kan een dossierinzage curciaal zijn. Als hieruit volgt dat er sprake is van een risicoselectie, een verwerking van persoonsgegevens in een databank of een gebruik van een databank waarin persoonsgegevens zijn opgeslagen, kunnen de kaarten anders liggen en kan sprake zin van schending van grondrechten.

Gediscrimineerd: belasting terug en schadevergoeding toe!

Er stonden ruim 270.000 mensen (en ook minderjarigen) op de zwarte lijst. De privacywet AVG en grondrechten zijn hierbij ernstig geschonden, aldus de autoriteit persoonsgegevens. Waarschijnlijk hebben 8.000 mensen op de zwarte lijst van de Belastingdienst onterecht geen hulp gekregen bij het aflossen van hun schulden.

Maar ook bedrijven, ondernemers en overige belastingplichtigen kunnen onterecht betrokken zijn geweest bij een boekenonderzoek of vragenvuur van de Belastingdienst. De Belastingdienst mag u controleren en u bij herhaaldelijke fiscaal slecht gedrag beter controleren. Maar er zijn grenzen. De Hoge Raad heeft hier in 2021 voor het eerst iets over geschreven, in dit artikel een uiteenzetting. Heeft u te maken met opname op de zwarte lijst? Neem gerust contact met ons op !

Toeslagenaffaire en zwarte lijst Belastingdienst

De toeslagenaffaire blijft de gemoederen flink bezig houden. Daarbij is een groot aantal mensen, die het toch al niet breed hadden, door de fiscale mangel gehaald. Binnen de Belastingdienst bestond (bestaat?) een project gebaseerd op een risicoselectie (Project 1043). Daarbij kan bij het beoordelen van een belastingaangifte een code (AKI 1043) worden toegevoegd; je krijgt dus een vinkje achter je naam. Dat vinkje zorgt ervoor dat de belastingaangiften van de betreffende persoon de komende vijf jaar worden uitgeworpen voor controle. De normale controlefrequentie is vele malen lager en zeker niet jaarlijks. De resultaten van die controles worden vastgelegd in een databank genaamd ‘Fraude Signalering Voorziening’ (de fraudedatabank FSV).

Fraude Signalering Voorziening en code 1043

Wanneer kreeg je nou het vinkje ‘fraudeur’? De Belastingdienst zelf geeft 4 hoofdredenen:

1. Ze twijfelden of een belastingaangifte of een aanvraag van een toeslag klopte.
2. Na een signaal uit een toezichtproject (vb. vermoeden van identiteitsfraude).
3. Na een tip of een klik van een andere organisatie.
4. Na een verzoek van een overheidsorganisatie om belasting- of inkomensgegevens te delen.

In de praktijk kon ook een klikbrief van een boze ex of lastige buurman voldoende zijn. Inmiddels is wel duidelijk dat die aanpak in strijd is met de Algemene verordening gegevensbescherming (hierna: AVG) en beginselen van behoorlijk bestuur.

De fiscale aspecten bij zwarte lijst

Recent heeft de Hoge Raad voor de fiscale aspecten wak piketpaaltjes geslagen.  De Hoge Raad vond dat zo belangrijk, dat ze toch een oordeel gaven in een zaak waar het eigenlijk niet aan de orde kon komen en er ook een persbericht bij hebben gegeven.

Controle door de Belastingdienst is toegestaan. Als een belastingplichtige een aftrekpost opvoert en er wordt geconstateerd dat hij op die aftrek geen recht heeft, is het niet onrechtmatig als de Belastingdienst vervolgens onderzoek gaat doen naar aangiften van eerdere of latere jaren. Dat geldt in beginsel ook als dat ertoe leidt dat gegevens van de belastingplichtige worden opgeslagen in een bestand, en zelfs indien die gegevensverwerking op zichzelf beschouwd onrechtmatig is. Het recht om te controleren wordt in beginsel niet aangetast door de manier waarop informatie over de belastingplichtige wordt verwerkt.

Spelregels bij zwarte lijst en controle

De controle door de Belastingdienst is toegestaan, maar niet op oneigenlijke gronden. De controle is niet rechtmatig als de controle voortvloeit uit een risicoselectie, een verwerking van persoonsgegevens in een databank of een gebruik van die databank op basis van een criterium dat jegens de belastingplichtige leidt tot een schending van een grondrecht zoals een schending van het verbod op discriminatie naar afkomst, geaardheid of geloofsovertuiging.

Als de rechter van oordeel is dat een correctie is opgelegd op basis van discriminatie (de Hoge Raad lijkt er vanuit te gaan dat dat uitzonderingssituaties zijn), is het niet uitgesloten dat deze tot de conclusie komt dat de controle van de aangifte zozeer indruist tegen hetgeen van een behoorlijk handelende overheid mag worden verwacht, dat het gebruik van de resultaten van de controle onder alle omstandigheden ontoelaatbaar moet worden geacht. Als dat het geval is, mag de Belastingdienst de aangifte niet corrigeren (en moet dus de aftrek accepteren). Het enkele feit dat je in de databank zit is niet voldoende om het bewijs uit te sluiten.

Gevolgen zwarte lijst en correctie bij aangifte

Controleren mag, maar niet op basis van discriminatie. Maar dan zijn we er nog niet, want ook als sprake is van discriminatie, moet de controleaanpak nog zodanig zijn, dat het gebruik van de gegevens onder alle omstandigheden ontoelaatbaar moet worden geacht. Kennelijk is een beetje discriminatie mogelijk en niet zo erg dat je de vruchten ervan toch mag gebruiken. Daar vinden wij wat van!

Bewijslast bij correctie door zwarte lijst

Een aftrekpost moet je in beginsel kunnen bewijzen. Slechts in het hiervoor beschreven uitzonderingsgeval is dat anders. Dan moet je wel bewijzen dat sprake is van discriminatie. Hoe bewijs je nou dat sprake is van discriminatie?

• Daarvoor geeft de Hoge Raad een voorzetje. Als je gemotiveerd stelt dat sprake is van discriminatie, moet de Belastingdienst de gegevens verstrekken die voor de beoordeling hiervan van belang kunnen zijn.
• Daar doemt meteen het probleem op. De Belastingdienst heeft aangegeven dat het onderzoek naar de fraudedatabanken nog wel drie jaar kan duren. Dat is wel informatie die je nodig hebt om te beoordelen of sprake is van discriminatie.
• Bij honderdduizenden heeft de Belastingdienst een excuusbrief gestuurd wegens opname in de fraudedatabank. Meer informatie is er echter niet los te krijgen.

Naar onze mening zou het uitgangspunt moeten zijn, dat de Belastingdienst erkent (en de rechter dat volgt) dat de mensen die een excuusbrief hebben gehad zijn gediscrimineerd en daardoor de belasting niet verschuldigd is. Het is dan aan de Belastingdienst te bewijzen dat geen sprake is van discriminatie.

Voor mensen die geen excuusbrief hebben gehad, moet de bewijslat wat hoger komen liggen. Maar als zij een gemotiveerd vermoeden van discriminatie aanvoeren, dienen zij het voordeel van de twijfel te krijgen. Dan moet de Belastingdienst de gegevens te verstrekken die voor de beoordeling hiervan van belang kunnen zijn.

Schadevergoeding bij opname op zwarte lijst en correctie

Als sprake is van discriminatie, de aanslag wordt verminderd en het beroep dus gegrond is, kan de belastingrechter ook een schadevergoeding toekennen. Ook daar geldt weer de eis dat de belastingplichtige de schade moet bewijzen en het verband met de onrechtmatigheid moet aantonen. Van immateriële schade kan ook sprake zijn. Daarvoor zijn nog geen normen en het bewijs is ook lastig. De Belastingdienst worstelt daar ook nog mee.

Een suggestie onzerzijds: sluit aan bij de immateriële schadevergoeding die is verschuldigd als de Belastingdienst niet op tijd is met zijn beslissingen in procedures. Kortweg wordt daar ‘stress’ verondersteld bij termijnoverschrijding. Het 'forfait' is € 500 per zes maanden. Mensen die ten onrechte in de fraudedatabank zaten, kunnen wat ons betreft aanspraak maken op € 500 per zes maanden dat ze in die databank zaten. Als dat bedrag niet toereikend is, kunnen ze bewijzen dat het meer is.

Geen schadevergoeding langs fiscale weg?

Het schenden van de persoonlijke levenssfeer (onjuist verwerken gegevens) alleen kan niet leiden tot een verlaging van een aanslag. Ook kan de belastingrechter in zo’n geval aan een belastingplichtige geen schadevergoeding toekennen. Dat kan namelijk alleen als de aanslag onrechtmatig is en het beroep tegen de aanslag gegrond. Dat betekent dat voor een schadevergoeding een afzonderlijk verzoek moet worden ingediend bij de Belastingdienst en dat een eventuele procedure daarover moet worden gevoerd voor de algemene bestuursrechter of de civiele rechter. Dus niet bij de belastingrechter.

Noot fiscaal jurist inzake zwarte lijst Belastingdienst

Er wordt steeds meer bekend over de zwarte lijst (risicoselectie) die de Belastingdienst heeft toegepast. Project 1043 - zoals dit intern wordt genoemd - zal de komende jaren nog wel eens de krant halen. Door de code 1043 worden aangiften standaard uit de computer geslingerd, u bent immers volgens uw buurman of boze ex een fraudeur. De Belastingdienst moet echter echte fraudeurs wel beter kunnen controleren dan reguliere belastingplichtigen. Waar ligt de grens?

Als er sprake is van schending van een grondrecht (bijvoorbeeld discriminatie) en de controle indruist tegen hetgeen we van een behoorlijk handelende overheid mogen verwachten, is er sprake van een probleem. Mag de informatie uit project 1043 dan zomaar worden gebruikt? Wie moet dan wat gaan bewijzen? De Hoge Raad is van mening dat de belastingplichtige moet motiveren dat sprake is van een risicoselectie. De inspecteur moet hiervoor wel informatie aan de belastingplichtige verstrekken. Via een dossierinzage kan deze informatie worden verkregen, hier dus altijd om vragen!

In dit geval is een aftrekpost opgevoerd. Volgens vaste jurisprudentie moet de belastingplichtige die een beroep doet op een aftrekpost ook bewijzen dat de aftrekpost terecht is opgevoerd. Als echter een belastingplichtige op de zwarte lijst staat, kan de inspecteur een boekenonderzoek of controle instellen. Als een inspecteur bij een boekenonderzoek diverse correcties heeft opgelegd, is het aan de inspecteur om te bewijzen dat de correcties terecht en juist zijn. Als de belastingplichtige op de zwarte lijst staat kan hij / zij het standpunt innemen dat de correcties onterecht zijn opgelegd. De informatie omtrent de correcties is immers zonder een juiste wettelijke basis verwerkt en in strijd met de privacy / grondrechten van de belastingplichtige. Of de rechter dit ook gaat vinden is nog maar de vraag.

Het is dus van belang dat u altijd alle fiscaal relevante informatie bij de Belastingdienst gaat opvragen (dossierinzage) en tevens het dossier van de Belastingdienst met een stofkam doorneemt. Zitten er verwijzingen in naar de Zwarte Lijst? Als aanslagen al definitief zijn, dan is het verstandig om een herziening aan te vragen.

Wellicht komt er nog hulp uit onverwachte hoek. Er wordt op dit moment gewerkt aan een tegemoetkoming voor mensen die op de zwarte lijst van Belastingdienst stonden en daar financieel nadeel van hebben gehad. Dit staat in een brief van onze staatssecretaris aan de Tweede Kamer. Dat er door mensen schade is geleden staat wel vast, tussen de 5.000 - 15.000 mensen die in de schuldsanering wilden zijn hier niet voor in aanmerking gekomen, omdat ze op de zwarte lijst stonden.

Er is veel misgegaan en dat moet snel en ruimhartig worden rechtgezet. De door de Hoge Raad geboden mogelijkheid is wel een nauw pad. Laten we hopen op een soepele toepassing en het (nu wel) gunnen van het voordeel van de twijfel. Als u vragen heeft en om bijstand verlegen zit, schroom dan niet om contact met ons op te nemen.

Vragen over zwarte lijst

Als u vragen of opmerkingen heeft over de zwarte lijste en / of advisering hieromtrent wenst, kunt u contact opnemen met onderstaande specialisten. Er zal een compensatieregeling komen voor de benadeelden, de vraag is echter hoe een nadeel wordt vastgesteld, dat zal wel weer een onduidelijke en slopende procedure gaan worden. Laat u adviseren door een deskundige en mail gerust met onze specialisten.

Bron zwarte lijst Belastingdienst

Rapport PWC inzake FSV toeslagen

Beantwoording vragen KAB rapportage en zwarte lijst

Bestuurlijke reactie zwarte lijst 3 december 2021

Brief staatsecretaris 29 oktober 2021

Brief Staatssecretaris 10 juli 2020

Brief Autoriteit Persoonsgegevens inzake onderzoek FSV

Rapportage verwerking van risicosignalen

Instructies FSV

Werkinstructies tips en kliks toezicht particulieren

Bekijk ook deze film van de staatssecretaris

Informatiebeschikking en belastingadviseur

De Belastingdienst stelt een boekenonderzoek in bij een accountancy- en belastingadvieskantoor. Het onderzoek komt eigenlijk niet eens echt van de grond wegens problemen in de informatievoorziening. De inspecteur is van mening dat de belastingplichtige onvoldoende medewerking verleent en legt een zogenaamde informatiebeschikking op. De belastingplichtige is het hiermee oneens.

Informatiebeschikking staat ter discussie

Sinds 2011 kennen we de informatiebeschikking in de AWR. Dat de rechtsbescherming voor belastingplichtige niet is bereikt is wel helder. Nog te vaak zorgt een informatiebeschikking voor scheve verhoudingen en langdurige bezwaar en beroepsprocedures. Met de informatiebeschikking heeft de belastingdienst (inspecteur) de mogelijkheid gekregen om een voor bezwaar (en beroep) vatbare informatiebeschikking vast te stellen wanneer niet (volledig) wordt voldaan aan zijn informatieverzoek of de administratieplicht van een belastingplichtige. De vraag is of dit beter kan, er wordt immers geen aanslag opgelegd, trajecten duren lang en geven onzekerheid. Er is een pre consultatie (tot 1 juni 2025) die dit in beeld moet brengen.

Kabinet wil informatiebeschikking versnellen

De langdurige procedure rondom de informatiebeschikking moet korter worden (aldus kamerbrief d.d. 20 januari 2026). De regeling is 15 jaar geleden ingevoerd om de rechtsbescherming van een belastingplichtige bij een informatieverzoek van de belastingdienst (inspecteur) te verbeteren, dit door de sanctie (omkering bewijslast) niet direct te laten intreden. Hoewel bezwaar en beroep tegen een informatiebeschikking mogelijk is werkt deze nog zeker niet conform haar oorspronkelijke doel. De prioriteit zal liggen bij het versnellen van de doorlooptijd (minder rechtsonzekerheid). Het zou mooi zijn als ook aandacht wordt besteed aan de zware consequenties (omkering bewijslast), met name als de informatie er simpelweg niet is of als de tekortkomingen zeer beperkt zijn.

Waarom een informatiebeschikking voor het accountancy- en belastingadvieskantoor?

De inspecteur start een boekenonderzoek bij een accountancy- en belastingadviespraktijk. De inspecteur verzoekt voor aanvang van het daadwerkelijke onderzoek om nog wat aangiften in te dienen en vragen te beantwoorden. Daarna zal de reikwijdte van het onderzoek worden bepaald.

De inspecteur bepaalt uiteindelijk de reikwijdte en doet een voorstel voor een startdatum. Hier is de belastingplichtige het niet mee eens. Hij vindt dat de reikwijdte ineens breder is en ruimte laat voor veel meer onderzoek. Dat zou niet op die manier zijn afgesproken. De belastingplichtige wil meer tijd om informatie te verzamelen. De inspecteur verleent dit uitstel niet, want de administratie moet binnen een redelijke termijn controleerbaar zijn.

Uiteindelijk komt het zover dat de belastingplichtige niet meewerkt. De informatiebeschikking volgt en de belastingplichtige bestrijdt deze. Tijdens de informatiebeschikkingsprocedure verstrekt de belastingplichtige niet de gevraagde inlichtingen.  

De informatiebeschikking en de administratie

De inspecteur meent dat de belastingplichtige de administratie niet zodanig heeft ingericht, dat hij deze op redelijke termijn kan controleren. Dat is in strijd met de Algemene wet inzake rijksbelastingen. Om zijn stellingname formeel te bevestigen, geeft de inspecteur een informatiebeschikking af. Hij vindt dat de belastingplichtige onvoldoende meewerkt.

De belastingplichtige kan de informatiebeschikking aanvechten. Doet de belastingplichtige dat niet, dan staat in rechte vast dat hij onvoldoende heeft meegewerkt. Dit kan leiden tot toepassing van de bewijssanctie. De inspecteur mag dan een aanslag opleggen naar (redelijke) schatting en de belastingplichtige moet doen blijken (aantonen) dat de schattingen onjuist zijn en in hoeverre. Dit staat bekend als een bijna onneembare bewijshorde. Het aanvechten van een informatiebeschikking is daarom voor de praktijk van groot belang. Indien na de informatiebeschikkingsprocedure de rechter het mogelijk acht om alsnog aan de verplichtingen te voldoen, dan verleent hij een hersteltermijn. Deze hersteltermijn blijkt achtwege indien de belastingplichtige misbruik van procesrecht heeft gemaakt.

De hersteltermijn waar ik net op wees, ligt gecompliceerder bij de administratieverplichtingen. Dit zit als volgt. De rechter hoeft geen hersteltermijn te geven als de verplichting eigenlijk niet kan worden nagekomen. Dit is vaak zo bij administratieve gebreken, omdat een gebrekkige administratie achteraf eigenlijk niet hersteld kan worden.

De rechtbank oordeelt in dit geval dat de administratie niet binnen een redelijke termijn gecontroleerd kon worden. Daarom is aan het wettelijke vereiste niet voldaan en is de informatiebeschikking terecht afgegeven.

Hoe kijkt het accountancy- en belastingadvieskantoor hier tegenaan?

Er is een goede reden voor de te late verstrekking. Dat komt namelijk omdat:

• Het computerprogramma met oudere delen van de administratie niet meer beschikbaar is;
• Een deel van de bankstukken niet digitaal aanwezig is en dus opgevraagd moest worden;
• Het kantoor had een andere reikwijdte verwacht, dus moet daardoor andere stukken en dergelijke alsnog opvragen.

Hoe kijkt de inspecteur hier tegenaan?

De inspecteur beroept zich op de wet. De belastingplichtige moet meewerken en de administratie moet binnen redelijke termijn controleerbaar zijn. De inspecteur meent dat hij al coulant is geweest met diverse uitstelmogelijkheden.

Wat doet het gerechtshof met de informatiebeschikking?

De belastingplichtige heeft onvoldoende laten zien dat de onmogelijkheden zich echt hebben voorgedaan. Daarnaast had de belastingplichtige dit richting de inspecteur eerder moeten motiveren. De informatiebeschikking is terecht afgegeven. Het gerechtshof bevestigt de informatiebeschikking en buigt zich vervolgens over de hersteltermijn.

Het gerechtshof benoemt eerst de hoofdregel: er volgt een hersteltermijn indien het mogelijk is om aan de verplichtingen alsnog te voldoen. Hierop is één uitzondering. Indien de belastingplichtige misbruik van procesrecht maakt, dan wordt geen termijn verleend. Misbruik van procesrecht wordt niet snel aangenomen, maar in dit geval wel.

Het gerechtshof oordeelt eerst dat de belastingplichtige alsnog aan het verzoek kan voldoen. Er volgt dan een hersteltermijn, behalve bij misbruik van procesrecht. Het gerechtshof meent dat sprake is van misbruik van procesrecht. Dit is vrij uniek.

Het hof stelt dat de belastingplichtige alleen heeft gegriefd tegen de termijnen waarbinnen de informatie moest worden aangeleverd. De gevraagde informatie als zodanig is nimmer in geschil geweest. Het had dan op de weg van een meer constructieve belastingplichtige gelegen om bijvoorbeeld lopende de procedures wel informatie te blijven overleggen. Het gerechtshof ziet hierin een trainerende belastingplichtige: slechts procederen om te vertragen.

Gevolgen informatiebeschikking voor het accountancy- en belastingadvieskantoor

Na de uitspraak van het gerechtshof staat nog slechts cassatieberoep open. Indien de belastingplichtige het hierbij laat, dan wordt hij geconfronteerd met een onherroepelijke informatiebeschikking. Dat betekent dat in rechte vaststaat, dat niet aan de wettelijke verplichtingen is voldaan.

In een eventuele vervolgprocedure over de op te leggen aanslagen leidt dit in beginsel tot toepassing van de bewijssanctie. De belastingplichtige moet dan doen blijken (aantonen) dat de aanslagen onjuist zijn. Deze maatregel blijft alleen achterwege als de toepassing disproportioneel is. Dat komt in de praktijk weinig voor. Deze belastingplichtige gaat bewijstechnisch een lastige periode tegemoet.

Informatiebeschikking en advies

De informatiebeschikking heeft voor belastingplichtigen grote gevolgen en het is van cruciaal belang om bij een informatiebeschikking snel en adequaat te handelen. De eerste stap is vaak om te bespreken wat de mogelijkheden zijn en of er ruimte is om aan bepaalde verplichtingen nog te voldoen. Het kan uiteraard ook zo zijn dat de informatiebeschikking onterecht is gegeven. Dat is bijvoorbeeld zo indien de Belastingdienst onnodige of onnodig veel vragen stelt, maar ook zo als aan de informatiebeschikking formele gebreken.

Hebt u een informatiebeschikking afgegeven gekregen of bevindt u zich in een boekenonderzoek? Neem dan gerust eens contact op met de auteur van dit artikel. 

Link naar uitspraak: ECLI:NL:GHDHA:2020:182, Gerechtshof Den Haag, BK-19/00404 (rechtspraak.nl)

Invorderingsrente door de belastingdienst

De invorderingsrente bedraagt 4% (verhoging naar 4,3% vanaf 2026). Invorderingsrente is verschuldigd bij overschrijding van de door een belastingplichtige geldende uiterste betalingstermijn van een belastingaanslag. De invorderingsrente wordt enkelvoudig berekend over het tijdvak dat aanvangt op de dag waarop de belastingaanslag uiterlijk had moeten worden betaald en eindigt op de dag voorafgaand aan de dag van de laatste betaling.

Wat is invorderingsrente en wanneer moet u deze betalen aan de belastingdienst?

Invorderingsrente (2026: 4,3%) is rente die de belastingdienst in rekening brengt als u uw belastingaanslag niet op tijd (binnen de wettelijke termijn) zou betalen. De rente moet ook worden betaald als u uitstel van betaling hebt gekregen. Het is verstandig om het niet betwiste deel van de aanslag dus gewoon te betalen. De belastingdienst is geen bank en als het een bank is dan geen goedkope bank.

Voorbeeld invorderingsrente over belastingaanslag

U krijgt een belastingaanslag met een te betalen bedrag van € 10.000. De uiterste betaaldatum van deze aanslag is 1 januari 2026. Het bedrag dat u betaalt staat op 1 april 2026 op de rekening van de belastingdienst. U moet dan 4,3% invorderingsrente betalen over de periode 2 januari 2026 tot en met 31 maart 2026.

Percentage invorderingsrente

De invorderingsrente is gelijk aan de wettelijke rente (aldus artikel 29 invorderingswet), de invorderingsrente wordt per 2026 verhoogd tot 4,3%. Het percentage is de laatste jaren opgelopen van 1% tot 4% (en vanaf 2026 zelfs 4,3%).

Waar is de wettelijke regeling inzake invorderingsrente geregeld?

De invorderingsrente is geregeld in een apart besluit inzake belastingrente en invorderingsrente (besluit)

Wordt er ook invorderingsrente vergoed door de belastingdienst?

In sommige gevallen wordt er ook invorderingsrente vergoed, denk hierbij aan:

1. Terugbetaling belastingdienst te laat: u heeft recht op een terugbetaling van teveel betaalde belastingen per 1 januari 2026. Als het bedrag op 14 januari 2026 nog niet is betaald vergoed de belastingdienst invorderingsrente;
2. Bezwaar maken tegen belastingaanslag: De belastingaanslag is tijdig betaald. Er wordt bezwaar ingesteld tegen de aanslag en het bezwaar wordt toegekend. Over de terugbetaling wordt invorderingsrente vergoed;
3. Strijd met Europees recht: een btw-aanslag is tijdig betaald. Op grond van unierecht wordt de aanslag verminderd. Over de verlaging wordt invorderingsrente vergoed.

Invorderingsrente wordt dus vergoed als een belastingteruggaaf te laat wordt uitbetaald of te laat wordt verrekend. U krijgt de invorderingsrente vergoed vanaf de dag na de datum van de belastingaanslag of teruggaafbrief tot de dag dat de uitbetaling of verrekening heeft plaatsgevonden. Dit kan ook spelen als uw bezwaarschrift wordt toegekend en de aanslag al is betaald. U krijgt dan invorderingsrente vergoed over de periode vanaf de dag na afloop van de betalingstermijn die bij de aanslag hoort tot 6 weken na de datum van de verlaging.

Tips omtrent invorderingsrente

Een procedure over een belastingaanslag komt elke dag voor (binnen onze fiscale adviespraktijk). Betalen van de aanslag voorkomt dat er achteraf nog rente moet worden betaald, deze rente is vaak hoger dan de rente op een spaarrekening. Het is verstandig om in ieder geval het niet betwiste deel van de belastingaanslag te betalen. Invorderingsrente is geen boete en dus ook geen straf, aldus het fiscale recht.

Lagere boete Belastingdienst door financiële problemen

De Belastingdienst kan een boete opleggen als u een onjuiste of niet volledige aangifte heeft ingediend. De boete kan worden verlaagd omdat u de boete niet kunt betalen, bijvoorbeeld door betalingsproblemen of een lastige financiële situatie binnen uw bedrijf.

De procedure bij de Hoge Raad

Er is een (strafrechtelijk) onderzoek ingesteld bij een bedrijf. Er worden naheffingsaanslagen loonbelasting en premies volksverzekeringen opgelegd. Er wordt ook een geldboete opgelegd van € 145.000 (opzettelijk onjuist of onvolledig doen van aangifte). De boete wordt door de Belastingdienst (inspecteur) verminderd met 20% tot € 116.000 (wegens termijnoverschrijding).

De rechtbank heeft de boete nog verder verminderd (tot € 110.000), dit ook vanwege de lange termijn (van onzekerheid). In Hoger Beroep bij het Gerechtshof (uitspraak d.d. 4 december 2012), de boete blijft in stand. De belanghebbende gaat in cassatie bij de Hoge Raad.

In de B.V. zat een negatief eigen vermogen en in 2007 worden de bedrijfsactiviteiten beëindigd. Er zijn geen financiële middelen meer om de boete te betalen, mede hierom wordt om verlaging van de boete gevraagd. De rechtbank en het Gerechtshof gingen hierin niet mee (reden was mede een slechte toelichting op de cijfers / balans). De Hoge Raad was het met belanghebbende eens. De financiële omstandigheden binnen een bedrijf kunnen een reden zijn om een boete te verlagen.

De zaak wordt door de Hoge Raad verwezen naar een nieuw Gerechtshof (in 's Hertogenbosch). De Hoge Raad stelt als aanwijzing nog even het volgende:

• Met het oog op de verdere behandeling na verwijzing merkt de Hoge Raad nog het volgende op. Eerder in dit geding heeft de Inspecteur het standpunt ingenomen dat het zakelijke karakter van loonbelastingschulden er als regel aan in de weg staat om een boete wegens het niet (tijdig) afdragen van deze belasting te matigen op grond van de financiële positie van de inhoudingsplichtige. Dit standpunt moet worden verworpen. De financiële positie van een inhoudingsplichtige wordt mede bepaald door diens verplichting loonbelastingschulden te betalen. Het karakter van deze schulden vormt geen goede grond om dit element van zijn draagkracht buiten beschouwing te laten bij de bepaling van de proportionaliteit van een boete.

De Staatssecretaris wordt veroordeeld in de kosten en het beroep wordt dus gegrond verklaard.

Bron boete verlaging bij financiële noodzaak

Hoge Raad d.d. 28 maart 2014 (ECLI NL GHARN 2012 BY8176).

Navordering en belastingkorting

De Belastingdienst mag overgaan tot navordering indien aanvankelijk te weinig belasting is geheven. Dit geldt bij zogenaamde aanslagbelastingen, zoals de inkomstenbelasting. Indien u achteraf nog wordt geconfronteerd met te betalen belasting, dan doet dat afbreuk aan uw rechtszekerheid. U hebt immers al een aanslag van de Belastingdienst ontvangen. Daarom mag de Belastingdienst niet zonder meer overgaan tot navordering. De Belastingdienst mag in principe alleen navorderen bij een zogenaamd nieuw feit. Indien wordt nagevorderd op basis van een feit dat de inspecteur kende of redelijkerwijs had moeten kennen, dan mag niet worden nagevorderd. Op dit beginsel zijn enkele uitzonderingen:

• Indien sprake is van een onjuiste verrekening van voorlopige aanslagen en / of voorheffingen mag worden nagevorderd;
• Indien sprake is van een onjuiste toerekening van bestanddelen van het inkomsten tussen partners mag worden nagevorderd;
• Indien sprake is van kwade trouw aan de zijde van de belastingplichtige mag worden nagevorderd;
• Indien sprake is van een zogenaamde kenbare fout mag worden nagevorderd.

In alle andere gevallen mag echter slechts worden nagevorderd bij aanwezigheid van een nieuw feit. Daarenboven dient navordering uiteraard binnen de gestelde termijnen plaats te vinden.

Het gerechtshof ’s-Hertogenbosch heeft in juni 2021 uitspraak gedaan in een zaak die draaide om de vraag of een inspecteur redelijkerwijs bekend had moeten zijn met een feit. Wij behandelen in dit artikel deze – lezenswaardige – uitspraak.

Waarom wil de inspecteur navorderen?

De partner van belanghebbende heeft in 2011 een verlies uit aanmerkelijk belang om laten zetten in een belastingkorting. Die mogelijkheid biedt de wet en de belastingkorting is toegekend. De korting bedraagt € 644.085. In 2014 is nog niet de gehele korting benut.

De belanghebbende doet in 2017 de aangifte IB over 2014. De belasting bedraagt nihil. De belanghebbende geeft aan recht te hebben op uitbetaling van heffingskorting(en). Dit komt doordat het drempelinkomen van de partner en de verschuldigde inkomstenbelasting / premie volksverzekeringen van de partner. De inspecteur stelt de heffingskortingen vast.

De partner heeft over 2014 zelf geen aangifte gedaan. Naar aanleiding van de aangifte van belanghebbende wordt aan de partner in 2018 een navorderingsaanslag opgelegd. De te betalen belasting ligt in de buurt van wat belanghebbende al had aangegeven. Echter, als gevolg van de belastingkorting bedraagt de te betalen belasting voor de partner uiteindelijk nihil.

Het gevolg is dat de aangifte van belanghebbende onjuist was. De belasting die is aangegeven bij de partner is namelijk niet verschuldigd als gevolg van de belastingkorting. De inspecteur wil daarom de uitbetaalde gecombineerde heffingskorting navorderen, vermeerderd met belastingrente. Belanghebbende meent dat dit niet mogelijk is.

Waarom vindt belanghebbende dat navordering niet mag?

Belanghebbende meent dat geen sprake is van een nieuw feit. De belastingkorting is in 2011 toegekend, dus de inspecteur die naar de aangifte over 2014 keek, had moeten weten dat de partner recht had op een belastingkorting. Als gevolg hiervan is sprake van een ambtelijk verzuim en niet van een nieuw feit. Navorderen is dan niet mogelijk. De inspecteur is (uiteraard) van mening dat navorderen wel mogelijk is.

Mag de inspecteur van het hof navorderen?

Interessant is eerst dat de inspecteur zich beroept op de regel dat mag worden nagevorderd bij een vermindering van de aanslag van de partner, die relevant is voor de aan belanghebbende verleende heffingskorting. Daarmee lijkt de inspecteur de nieuw-feit-discussie te willen vermijden. Met dit argument maakt het hof korte metten. De regel waar de inspecteur op wijst betreft een verruiming van de navorderingstermijn. De ‘normale’ termijn bedraagt vijf jaar en die termijn is nog niet afgelopen. De regel waar de inspecteur zich op beroept is dus niet van toepassing. Het zal er dus om gaan of sprake is van een nieuw feit.

Het hof over het nieuwe feit en de belastingkorting

Het hof geeft eerst de hoofdregel aan. De inspecteur die zich heeft bezig gehouden met de aangifte van belanghebbende over 2014 mag uitgaan van de juistheid van de aangeleverde gegevens. Hij hoeft dus niet altijd een nader onderzoek te verrichten. Een nader onderzoek is wel nodig indien de inspecteur, na met normale zorgvuldigheid de inhoud van de aangifte te hebben bestudeerd, aan de juistheid van enig gegeven in redelijkheid behoort te twijfelen. Daarbij geldt de ingewikkeld geformuleerde regel die wij op deze site al vaker noemden: voor twijfel is geen aanleiding indien de niet onwaarschijnlijke mogelijkheid bestaat dat de in de aangifte opgenomen gegevens juist zijn.

Het hof moet nu echter dieper kijken, omdat er informatie aanwezig was bij de Belastingdienst over de belastingkorting. Daarover merkt het hof op dat de inspecteur in het algemeen kan volstaan met het raadplegen van het dossier van belanghebbende. Hij hoeft niet over te gaan tot het raadplegen van al dan niet aanwezige dossiers die horen bij andere belastingplichtigen of andere belastingmiddelen. Dat hoeft ook niet als daarin mogelijk relevante gegevens zitten. Dit onderzoek is slechts nodig indien de inspecteur gegevens aantreft in de aangifte van belanghebbende die daartoe redelijkerwijs aanleiding geven.

Zoals aangegeven, meent belanghebbende dat de inspecteur wist dat er sprake was van een belastingkorting. Die beschikking is immers van 2011 en het betreft de aanslag over 2014. Het hof gaat hier niet in mee. Daarbij is volgens het hof van belang dat niet gesteld of gebleken is dat de persoon van de inspecteur die de korting heeft toegekend, dezelfde persoon is die nu de aanslag behandelt. Belanghebbende heeft niet aannemelijk kunnen maken dat de betrokken aanslagregelaar bekend was met de beschikking heffingskorting van de partner. Aan de juistheid van de aangifte van belanghebbende hoefde ook niet getwijfeld te worden. Er was dus ook geen aanleiding voor nader onderzoek in het dossier van de partner van belanghebbende.

De inspecteur mag dus navorderen

Het hof komt daarmee tot het oordeel dat de inspecteur een nieuw feit heeft. Van een ambtelijk verzuim is dus geen sprake. De navorderingsaanslag blijft daarmee intact. Het startpunt lijkt te zijn dat het niet gaat om de handelwijze binnen de eenheid, maar om de handelwijze ten aanzien van de specifieke belastingplichtige, in dit geval belanghebbende.

Advies bij navordering en nieuw feit

Navordering doet afbreuk aan uw rechtszekerheid. Een eerder opgelegde aanslag pakt immers alsnog anders uit dan verwacht. Laat daarom altijd toetsen of de inspecteur wel over mag gaan tot navordering. Neem daarvoor gerust contact met één van onderstaande auteurs op. Het eerste contact is altijd vrijblijvend.

Een privéagenda is geen administratie

Wie een onderneming drijft moet een administratie voeren, die bewaren en ter beschikking stellen als de belastinginspecteur daarom vraagt. In de Algemene wet inzake rijksbelastingen (AWR) is dat tamelijk ruim ingevuld. Begeleiding tijdens een boekenonderzoek door een fiscaal jurist is essentieel, hiermee weet u precies wat uw rechten en plichten zijn en wat u wel en vooral niet moet doen bij vragen van de belastingdienst. In dit artikel gaan we dieper in op de administratieplicht en de grenzen van de bevoegdheden van de belastingdienst. In een eerder artikel schreven we al over een uitspraak van de Hoge Raad over "de agenda", in dit artikel doen we dit nog eens dunnetjes over.

Administratieplicht bij boekenonderzoek van de belastingdienst

In artikel 52 AWR is de administratieplicht opgenomen. De administratie moet zodanig zijn ingericht: ”dat te allen tijde hun rechten en verplichtingen alsmede de voor de heffing van belasting overigens van belang zijnde gegevens hieruit duidelijk blijken”. Een praktisch onhaalbare norm. In de praktijk wordt die soep niet zo heet gegeten, maar wel heel warm, waaraan menig ondernemer de tong brandt, zie bijvoorbeeld de uitspraak van de Hoge Raad inzake detailgegevens van een bestelling bij een chinees restaurant (Hoge Raad 21 maart 2008). De bewaarplicht van deze gegevens is in artikel 52, vierde lid, AWR bepaald op in principe 7 jaar.

In artikel 47 AWR is de informatieplicht aan de belastinginspecteur opgenomen, zie hiertoe de uitspraak van de Hoge Raad waarbij wordt gesproken over een zeer ingrijpend dwangmiddel als een inspecteur onderzoeksbevoegdheden zou instellen nadat er beroep bij een belastingrechter is ingesteld (Hoge Raad 10 februari 1988), in de fase van een fiscale procedure zijn partijen gelijken van elkaar en moet er rekening worden gehouden met de algemene beginselen van behoorlijk bestuur.  Verstrekt moeten worden “de gegevens en inlichtingen … welke voor de belastingheffing te zijnen aanzien van belang kunnen zijn”. Wederom een ruime norm. Het moet niet van belang zijn, het zou van belang kunnen zijn. De vraag of gegevens en inlichtingen van belang kunnen zijn moet worden beantwoord naar objectieve redelijkheidsnormen, zie hiertoe Hoge Raad 8 januari 1986.

De privéagenda bij een boekenonderzoek van de belastingdienst

De casus inzake de prive agenda

In een recente casus (Hoge Raad d.d. 5 april 2024) voerde meneer Boek-Houder uit Emmen (hierna B) een organisatie-, accountants- en (belasting)adviesbureau waarin hij onder meer voor een vast bedrag ook de belangaangiften verzorgde voor mensen in zijn vriendenkring. Op een gegeven moment krijgt meneer B een boekenonderzoek van de belastingdienst. Tijdens een bespreking geeft hij aan dat hij afspraken met die particulieren in zijn privéagenda noteerde, en in die agenda ook het aantal per week ingediende aangiften noteerde.

U voelt hem aankomen: de belastinginspecteur wil die agenda inzien. De heer B weigert dat en stelt dat het om privéafspraken gaat. Overigens heeft hij de agenda’s ook niet bewaard. Het spel komt op de wagen. Zoals gebruikelijk in dit soort zaken neem de belastinginspecteur een beschikking waarin deze vaststelt dat meneer B niet aan zijn informatieverplichting voldoet (artikel 52a AWR). Als dat vast komt te staan vindt de zogenoemde verzwaring en omkering van de bewijslast plaats. Dan moet meneer Br bewijzen dat de aanstaande belastingaanslag te hoog is (artikel 25 AWR). Een schier onmogelijke taak.

Wat zegt de rechter over de prive agenda bij een boekenonderzoek van de belastingdienst?

Uiteindelijk is het aan de Hoge Raad om te oordelen of de privéagenda moet worden verstrekt en wat daarvan de consequenties zijn. Het begint hoopvol:

• “Op zichzelf beschouwd leidt het niet-verstrekken van gegevens … waarover de belastingplichtige niet of niet meer beschikt en ook niet kan beschikken, niet tot schending van de … informatieverplichting. Dit is niet anders indien de belastingplichtige niet meer over de gevraagde gegevensdragers beschikt omdat hij deze niet heeft bewaard.”

Wat ik niet heb, hoeft ik niet te geven. Maar dan

• “Op grond van artikel 54 AWR wordt de administratieplichtige die niet … voldoet aan …47… AWR neergelegde verplichting gegevensdragers…voor raadpleging beschikbaar te stellen, … geacht niet volledig te hebben voldaan aan een bij of krachtens artikel 52 AWR opgelegde verplichting, tenzij aannemelijk is dat … het gevolg is van overmacht.”

Een rechtsvermoeden dus, dat je niet aan je verplichtingen hebt voldaan. Tenzij dat het gevolg is van overmacht.

Het Hof had al vastgesteld dat:

• (i) de privéagenda van belang zouden kunnen zijn, aangezien afspraken voor het verzorgen van belastingaangiften voor mensen in de vriendenkring in de privéagenda stonden;
• (ii) vergoedingen voor het verzorgen van belastingaangiften zijn ontvangen en dus niet kan worden gezegd dat het doen van die aangiften uitsluitend in de privésfeer plaatsvindt;
• (iii) zelfs als er geen vergoeding wordt ontvangen, kan de privéagenda nog steeds van belang zijn voor de belastingheffing, juist in verband met een eventuele controle of al dan niet vergoedingen worden ontvangen; en
• (iv) de privéagenda niet is bewaard, komt voor rekening en risico van meneer B. Houder.

Daarmee behoorde de privéagenda tot de administratie en moest die aan de belastinginspecteur worden verstrekt. Dat de privéagenda er niet (meer) is, is niet het gevolg van overmacht. De rechtbank had hier eerder ook al naar gekeken.

De facto loopt meneer B daarmee hoogstwaarschijnlijk tegen de omkering en verzwaring van de bewijslast aan. Dat hangt af van een technisch dingetje. Het Hof heeft in het midden gelaten of meneer B niet meer over de agenda beschikt. In zijn uitspraak heeft het Hof meneer B nog vier weken gegeven om aan het verzoek van de belastinginspecteur te voldoen. Die termijn eindigt vier weken na het arrest van de Hoge Raad. Meneer B heeft dus nog die tijd om de privéagenda alsnog ergens op te duikelen.

Advisering fiscaal jurist inzake boekenonderzoek en fiscale procedure

Buiten kijf is dat ook een adviseur zich aan de regels moet houden. Vanzelfsprekend is er wat voor te zeggen, dat een privéagenda privé is en moet blijven. Eenieder heeft recht op privacy en het respecteren van diens persoonlijk levenssfeer. Die aspecten, het recht op een redelijke afweging van ieders belangen en het proportionaliteitsvereiste (hoe groot kan het belang zijn bij een paar vrienden tegen € 95 tot € 100) kunnen op zich meebrengen dat niet iedere aantekening in een privéagenda leidt tot de verplichting die agenda tot de administratie te rekenen en te delen met de belastinginspecteur.

Kennisname van de uitspraken van de rechtbank, het Hof en de Hoge Raad geven ons het gevoel dat er iets meer aan de hand is. Meneer B lijkt eerder principieel dan pragmatisch. Niet alleen weigert hij inzage, maar doet ook een AVG-verzoek en een WOO-verzoek. Daarnaast wraakt hij zowel de raadsheren van het Hof als die van de Hoge Raad (vruchteloos, overigens).

Als je scherp aan de wind zeilt, loop je het risico dat de rechter weinig ruimte laat de feiten soepel in jouw voordeel te waarderen en de eerder de streep in het zand wat duidelijker trekt qua administratieve verplichtingen. Zeker bij professionals. Een element dat een rol kan spelen, is dat de wet de mogelijkheid biedt bepaalde delen die privé zijn (dat zal het overgrote deel zijn) onleesbaar te maken (artikel 8:29 Awb).

Weliswaar is er met dit arrest weer wat meer duidelijkheid over de administratieplicht maar meneer B. Houder heeft zijn collega-adviseurs (en alle ander belastingplichtigen) een slechte dient bewezen. Bij elke vastlegging van zakelijke gegevens in privéstukken, zal de Pavlov-reactie van de belastinginspecteur zijn: laat alles maar zien dan. En de rechter zal hem daarin sneller volgen. Hoever mag de belastingdienst gaan bij een verzoek om informatie?

Fiscaal advies inzake uw administratie, agenda en e-mail

Zorg voor een goede en afgescheiden administratie! Voor u het weet zit uw privéagenda of prive e-mail erbij. Heeft u strikt gescheiden agenda’s, e-mail en de zakelijke stukken apart van de privézaken? Ook digitaal, of heeft u zowel uw privéagenda als zakelijke agenda op de telefoon staan (en staan de afspraken ook weleens in de andere agenda)…? Krijgt u vragen over uw administratie, hoe eenvoudig die ook lijken, neem contact met ons op.

Bron inzake administratieplicht en prive agenda

• Hoge Raad 8 januari 1986, ECLI:NL:HR:1986:AW8125, zijn gevraagde inlichtingen - op zichzelf beschouwd - van belang voor de belastingheffing van een belastingplichtige of niet?  
• Hoge Raad 10 februari 1988, ECLI:NL:HR:1988:ZC3761, spreekt van ‘zeer ingrijpende dwangmiddelen’
• Hoge Raad 21 maart 2008, ECLI:NL:HR:2008:BC7256, waarin de Chinees de detailgegevens van de bestellingen in zijn administratie moest opnemen en bewaren. 
• Hoge Raad 5 april 2024, ECLI:NL:HR:2024:528 inzake het niet verstrekken van een (niet bewaarde) prive agenda met zakelijke afspraken.

Procedure ketenaansprakelijkheid en inlenersaansprakelijkheid

In de wereld van fiscale geschillen belanden veel zaken in langdurige juridische trajecten waarin de aansprakelijkheid van bestuurders van vennootschappen ter discussie staat. Echter, een vaak onderschat aspect is de verjaring van de aansprakelijkheidsschuld of belastingschuld. Soms duurt de procedure in bezwaar en beroep zo lang dat de vordering verjaart, wat betekent dat de belastingdienst de schuld niet langer met dwang kan invorderen. Dit maakt het essentieel om regelmatig te beoordelen of de belastingdienst de juiste stuitingsmaatregelen heeft genomen om verjaring te voorkomen. Bij het voeren van een procedure moet de belastingplichtige dit wel aan de orde stellen, anders is het een gemiste kans.

Procedure inzake aansprakelijkheidstelling bestuurder in prive

In dit artikelen behandelen wij een procedure die een lang traject heeft doorlopen. De procedure begon bij de Rechtbank Den Haag d.d. 5 november 2019 (ECLI:NL:RBDHA:2019:12474). De casus was niet heel complex, een bestuurder maakt met een curator afspraken over de afwikkeling van een faillissement en aan hem wordt finale kwijting verleend (door de curator). De belastingdienst komt echter ook nog om de hoek kijken en stelt de bestuurder aansprakelijk voor nog niet (door de BV) betaalde (naheffingsaanslagen) loonheffingen. De bestuurderr is naar het oordeel van de rechtbank terecht aansprakelijk gesteld door de belastingdienst. De Belastingdienst heeft aannemelijk gemaakt dat er sprake was van kennelijk onbehoorlijk bestuur. Er is geen sprake geweest van samenloop van de aansprakelijkstellingen tussen de Belastingdienst en de curator, aangezien de curator de aansprakelijkstellingsprocedure niet heeft doorgezet. De belastingplichtige gaat in beroep bij het Gerechtshof in Den Haag d.d. 19 juni 2020 ECLI:NL:GHDHA:2020:1208, hierin stond uitdrukkelijk (nogmaals) de samenloopt tussen de aansprakelijkheidsstellingen centraal. Het Gerechtshof is het grotendeels met belastingplichtige eens.

• Het Hof komt tot een andere afweging dan de Rechtbank en concludeert dat, gelet op de duidelijke tekst van artikel 36.1 van de Leidraad, de Ontvanger, die van de faillissementen op de hoogte is gebracht en ook de in geding zijnde naheffingsaanslagen als vorderingen heeft ingebracht, niet nog het recht heeft belanghebbende aansprakelijk te stellen....

De zaak gaat via het parket d.d. 28 mei 2021 ECLI:NL:PHR:2021:527 naar de Hoge Raad op 14 april 2023 (ECLI:NL:HR:2023:563). De Hoge Raad verwijst de zaak naar het Gerechtshof Amsterdam d.d. 28 november 2023 ECLI:NL:GHAMS:2023:2936. Hierbij speelt de verjaring van de vordering de belangrijkste rol, de inhoud doet er al minder toe. Die komt tot de conclusie dat de vordering is verjaard. Omdat het allemaal nog niet lang genoeg heeft geduurd komt de Hoge Raad op 24 januari 2025 ECLI:NL:HR:2025:111 tot haar slot oordeeld. De Hoge Raad concludeert klip en klaar " vordering is verjaard".  

De valkuilen van verjaring in aansprakelijkheidszaken

De verjaring van een aansprakelijkstellingsschuld is accessoir aan de belastingschuld zelf. Dit houdt in dat de aansprakelijkstellingsschuld niet zelfstandig verjaart; als de oorspronkelijke belastingschuld verjaart, gebeurt dit ook voor de aansprakelijkstellingsschuld. Een belangrijk aspect hierbij is uitstel van betaling. Gedurende de periode waarin uitstel van betaling wordt verleend, loopt de verjaringstermijn namelijk niet. Daarnaast kan verjaring gestuit worden door een schriftelijke mededeling te sturen, conform artikel 27 IW 1990.

Een specifieke complicatie treedt op bij ontbonden en lege BV's. In zulke gevallen biedt stuiting van de belastingschuld zelf weinig nut, aangezien de BV toch geen verhaal biedt. Maar omdat de aansprakelijkheidsstelling van de belastingschuld afhankelijk is, moet de belastingschuld gestuit worden om verjaring van de aansprakelijkheidsschuld te voorkomen. Artikel 27 lid 2 IW 1990 biedt hier een oplossing: indien de belastingschuldige niet meer bestaat, treedt de aansprakelijkgestelde 'in de plaats' van de belastingschuldige voor wat betreft de verjaring. Dit betekent dat de ontvanger zijn stuitingsacties mag richten tot de aansprakelijkgestelde. Echter, dit moet nog steeds betrekking hebben op de stuiting van de belastingschuld.

Een recente uitspraak van de Hoge Raad (24 januari 2025, ECLI:NL:HR:2025:111) illustreert hoe dit in de praktijk kan misgaan. In deze zaak ging het om een bestuurder van een BV die aansprakelijk was gesteld voor bepaalde belastingschulden van de BV. De bestuurder ging in bezwaar en beroep, en kreeg tijdens deze procedure uitstel van betaling voor de aansprakelijkheidsschuld. Bovendien stuurde de Belastingdienst een stuitingsbrief, maar deze werd ruim vijf jaar na de laatste gestuurde stuitingsbrief verstuurd. Dit zou te laat zijn, tenzij de verjaringstermijn verlengd zou zijn door het verleende uitstel. De Hoge Raad oordeelde echter dat alleen uitstel van betaling voor de belastingschuld zelf de verjaringstermijn kon verlengen, niet het uitstel voor de aansprakelijkheidsschuld. Zodoende was de stuitingsbrief te laat en de aansprakelijkheidsschuld verjaard.

Noot fiscaal jurist inzake verjaring

Wat kunnen we hiervan leren? Voor belastingplichtigen en professionals in het fiscale recht is het belangrijk om scherp te blijven op de details van uitstel van betaling en stuitingsmaatregelen. Alleen door nauwgezet toezicht kunnen verjaringen correct worden voorkomen, waardoor onnodige risico's en kosten worden vermeden. Het blijft een fijnmazig spel van regels en uitzonderingen, waarin zorgvuldig handelen het verschil kan maken tussen een succesvolle vordering en een verjaring die de ontvanger met lege handen achterlaat. Zijn er vragen of opmerkingen over dit onderdeel stuur ons dan gerust een e-mail of uw vraag via onderstaand formulier.

Rechtspraak formeel belastingrecht

In dit onderdeel worden diverse uitspraken van de Rechtbank, het Gerechtshof of de Hoge Raad behandeld en voorzien van adviezen door fiscaal juristen of belastingadviseurs.

Aansprakelijk gesteld als inlener door de Belastingdienst?

De inlenersaansprakelijkheid van artikel 34 Invorderingswet 1990 (IW) voelt voor veel ondernemers als een onrechtvaardige, dubbele heffing. U betaalt eerst de facturen van het uitzendbureau — inclusief de daarin verwerkte loon- en omzetbelasting — en vervolgens klopt de Belastingdienst nog een keer bij u aan omdat de uitlener diezelfde belasting niet heeft afgedragen. Dat de wet die tweede gang toestaat, betekent echter niet dat de ontvanger daarbij vrij spel heeft. Het Gerechtshof 's-Hertogenbosch d.d. 22 april 2026 (ECLI:NL:GHSHE:2026:1076) haalt in een recente uitspraak een streep door de aansprakelijkstelling van een belastingplichtige, omdat de ontvanger zijn eigen zorgplicht heeft veronachtzaamd.

Al met al is fiscale advisering bij een inlenersaansprakelijkheid essentieel! Zorg er ook voor dat u het volledige dossier van de belastingdienst ter inzage verkrijgt (tijdens de bezwaarfase) en maak optimaal gebruik van uw rechten om te worden gehoord. Tijdens deze gesprekken met de belastingdienst kunt u "uw ei" kwijt en kijken wat de belastingdienst tijdens het onderzoek heeft gedaan (en wat niet).

Wat is inleneraansprakelijkheid?

De inlenersaansprakelijkheid kan spelen in alle situaties waarin sprake is van een zogenaamde driehoeksrelatie, derhalve de inlener (degene die de mens nodig heeft), de werknemer (degene die werkt) en de uitlener (meestal een uitzendbureau). Hierbij zal de werknemer - onder leiding en toezicht van de inlener werk verrichten. De inlener kan aansprakelijk worden gesteld voor de loonheffingen en omzetbelasting die het uitzendbureau (de uitlener) nite of nite volledig heeft betaald.

Inlenersaansprakelijkheid door de belastingdienst

Een internationaal transportbedrijf zonder eigen personeel — leende in 2018 arbeidskrachten in van een uitzendbureau. Dat uitzendbureau kampte al sinds zijn oprichting in 2015 met betalingsproblemen. De laatste negen maanden vóór het faillissement ging het snel bergafwaarts.

De ontvanger was daarbij geen buitenstaander. De Belastingdienst was al in een vroeg stadium op de hoogte van en betrokken bij de problemen: er liep een invorderingsonderzoek, er waren betaalafspraken gemaakt en er lag beslag op de (nagenoeg waardeloze) inventaris. Het uitzendbureau probeerde een externe financiering rond te krijgen, maar dat lukte uiteindelijk niet. In de tussentijd kreeg de ontvanger een pandrecht op de debiteurenportefeuille — op papier ruim € 4,5 miljoen, meer dan voldoende dekking voor de openstaande schuld. Andere zekerheden zijn niet gevraagd en niet verstrekt.

Na het faillissement bleek de bodem onder dat pandrecht weg te vallen: een aanzienlijk deel van de vorderingen was al in 2017 gecedeerd aan een buitenlandse (Luxemburgse) factoringmaatschappij. Voor dat deel stond de ontvanger met lege handen — en verhaalde hij het tekort via artikel 34 IW bij het transportbedrijf, voor ruim € 100.000 aan loon- en omzetbelasting.

De bijzondere zorgplicht van de ontvanger bij inlenersaansprakelijkheid

De inlenersaansprakelijkheid is een risicoaansprakelijkheid: de inlener is op grond van artikel 34, lid 1, IW hoofdelijk aansprakelijk voor de loon- en omzetbelasting die de uitlener verschuldigd is, óók zonder eigen verwijt. Maar tegenover die vergaande aansprakelijkheid staat een even wezenlijke verplichting van de ontvanger. Het simpelweg achteruit leunen met oogkleppen op en daarna de inlener aansprakelijk stellen is niet de juiste route.

De Hoge Raad d.d. 19 december 2008 (ECLI:NL:HR:2008:BC2496) heeft die verplichting scherp geformuleerd.

• Een zorgvuldig gebruik van de beleidsvrijheid om de belastingschuldige uitstel van betaling te verlenen en daarbij zekerheid te verlangen, brengt mee dat de ontvanger rekening houdt met de belangen van derden die de wet aansprakelijk stelt. 
• De ontvanger mag bij het verlenen van uitstel niet met minder zekerheid genoegen nemen dan hij bij een behoorlijke taakuitoefening zou hebben verlangd als de wet hem géén verhaal op derden had geboden
• Op de ontvanger rust, kort gezegd, een bijzondere zorgplicht jegens de potentieel aansprakelijke inlener.

Neemt de ontvanger toch genoegen met te weinig zekerheid, dan verliest hij zijn bevoegdheid de derde (in dit geval de transportondernemer) aan te spreken — voor zover de belastingschuldige ten tijde van het uitstel wél zekerheid had kunnen verschaffen.

• Wat is van belang? De bewijslastverdeling: het is aan de ontvanger om aannemelijk te maken dat, en in hoeverre, de belastingschuldige géén (verdere) zekerheid kon bieden (Hoge Raad 11 mei 2012, ECLI:NL:HR:2012:BW5398). Slaagt de Belastingdienst daar niet in, dan valt de aansprakelijkstelling.

Fouten belastingdienst bij inlenersaansprakelijkheid

In deze uitspraak worden er door het Gerechtshof 3 fouten in beeld gebracht:

1. Onvoldoende onderzoek naar de verpande portefeuille. De ontvanger wist al in september 2018 dat het uitzendbureau (een deel van) zijn vorderingen had gecedeerd. Van een zorgvuldig handelend ontvanger mag dan worden verwacht dat hij nagaat óf het uitzendbureau nog wel bevoegd was die vorderingen te verpanden. Enkel afgaan op de verklaring van de uitlener dat de vorderingen "vrij" waren, is onvoldoende — temeer omdat de ontvanger zelf had afgesproken de factoringovereenkomst op te vragen, maar die nooit heeft ontvangen én niet heeft opgeëist.
2. Feitelijk uitstel zonder de rechten veilig te stellen. Het hof kwalificeert de periode tussen 13 september en 1 november 2018 als feitelijk (materieel) verleend uitstel van betaling. In die weken had de ontvanger onverwijld zijn rechten moeten veiligstellen en opnieuw om de relevante boeken en bescheiden — waaronder de factoringovereenkomst — moeten vragen. Had hij dat gedaan, dan was meteen duidelijk geweest dat het pandrecht volstrekt onvoldoende dekking bood, en had hij andere zekerheden kunnen verlangen of tot invordering kunnen overgaan.
3. Geen antwoord op de kernvraag. De ontvanger heeft niet gesteld — laat staan aannemelijk gemaakt — dat er géén andere zekerheden te bedingen waren. Daarmee faalt hij in de op hém rustende bewijslast uit HR 11 mei 2012.

De slotsom: de ontvanger heeft onzorgvuldig gehandeld en daarmee zijn bevoegdheid verloren om de transport ondernemer als inlener aansprakelijk te stellen. De beschikking wordt vernietigd. Omdat de aansprakelijkstelling al op dit punt sneuvelt, komt het hof aan de overige verweren (disculpatie, EVRM, hoogte van de aanslagen) niet meer toe.

Noot fiscaal jurist inzake inlenersaansprakelijkheid

De uitspraak past in een vaste, maar in de praktijk vaak onderbelichte lijn. De ontvanger presenteert de inlenersaansprakelijkheid graag als een min of meer automatisch verhaalsrecht, maar dat is het niet. Toetsing van zijn eigen handelen loont — zeker in dossiers waarin:

• de ontvanger al vroeg bij de problemen van de uitlener betrokken was;
• (te) lang is gewacht met invorderingsmaatregelen of feitelijk uitstel is verleend;
• genoegen is genomen met zekerheid waarvan de waarde niet of nauwelijks is onderzocht (denk aan een debiteurenportefeuille die al is verpand, gecedeerd of gefactored);
• de ontvanger derden aanspreekt terwijl hij zijn verhaalspositie jegens de uitlener zélf heeft laten verwateren.

Vergelijkbaar oordeelde eerder rechtspraak in het verlengde de hierboven genoemde arresten van de Hoge Raad uit 2008 en 2012.

Deze uitkomst was ondenkbaar geweest zonder inzage in het dossier van de uitlener. Het onzorgvuldig handelen zit immers verstopt in de invorderingscorrespondentie, de gespreksverslagen en de gemaakte betaalafspraken tussen ontvanger en uitzendbureau — stukken die de inlener niet uit eigen wetenschap kent. De sleutel is die stukken tijdig aan het eigen dossier te laten toevoegen. Daar bestaat een stevige juridische basis voor:

1. Artikel 49, lid 6, IW verplicht de ontvanger de aansprakelijkgestelde desgevraagd te informeren over de gegevens met betrekking tot de belasting waarvoor hij aansprakelijk wordt gesteld.
2. Artikel 7:4 Awb geeft in de bezwaarfase recht op inzage in alle op de zaak betrekking hebbende stukken.
3. Artikel 8:42 Awb verplicht de ontvanger in (hoger) beroep álle op de zaak betrekking hebbende stukken over te leggen; doet hij dat niet, dan kan de rechter daaraan op grond van artikel 8:31 Awb de gevolgen verbinden die hem geraden voorkomen — tot vernietiging aan toe.

De Hoge Raad rekent stukken over de hoogte van de aanslag én het invorderingsdossier tot deze categorie wanneer de aansprakelijkgestelde ook de omvang van de schuld of het handelen van de ontvanger betwist (Hoge Raad 26 juni 2020, ECLI:NL:HR:2020:1107). Dat het invorderingsdossier van de uitlener bij een betwisting van de zorgplicht "op de zaak betrekking heeft", staat daarmee buiten kijf.

Stappenplan bij een (dreigende) inlenersaansprakelijkheid

1. Controleer de formele geldigheid van de beschikking. Is de aansprakelijkgestelde de juiste (inlener/doorlener)? Ziet de aansprakelijkheid alleen op loon- en omzetbelasting (niet op boeten, rente en kosten voor zover niet aan de inlener te wijten, art. 34, lid 1, IW)? Is de beschikking gemotiveerd en tijdig?
2. Vraag onmiddellijk het volledige dossier op — zowel de gegevens over de aanslagen (art. 49, lid 6, IW) als het invorderingsdossier van de uitlener (art. 7:4 / 8:42 Awb). Vraag expliciet om de correspondentie, gespreksverslagen, uitstel- en zekerheidsbeschikkingen en beslag-/pandstukken.
3. Reconstrueer de tijdlijn van de ontvanger. Wanneer wist de ontvanger van de betalingsproblemen? Welke zekerheden zijn wanneer bedongen? Is er (formeel of feitelijk) uitstel verleend? Zijn invorderingsmaatregelen achterwege gebleven? Het volledige dossier kan hiertoe in ons AI programma worden opgenomen waardoor automatisch een keurige opstelling en analyse wordt gemaakt.
4. Toets de zorgplicht. Heeft de ontvanger genoegen genomen met te weinig zekerheid? Is de waarde van de zekerheid (bijv. debiteuren) daadwerkelijk onderzocht? Leg de bewijslast expliciet bij de ontvanger: hij moet aantonen dat méér zekerheid niet te krijgen was.
5. Beoordeel de disculpatiemogelijkheden: wettelijke vrijwaring via G-rekening/SNA, disculpatie op grond van art. 34, lid 5, IW ("schone keten"), en vermindering met reeds gestorte of betaalde bedragen (art. 34, lid 3, IW).
6. Controleer de hoogte. Klopt de toerekening aan de inleenperiode? Zijn nagekomen baten uit het faillissement in mindering gebracht? Is de aansprakelijkheid beperkt tot de daadwerkelijk door úw personeel gegenereerde schuld?
7. Overweeg de formele verweren. Verdedigingsbeginsel, evenredigheidsbeginsel, artikel 1 EP EVRM, en — bij ernstig onzorgvuldig handelen — een verzoek om vergoeding van de werkelijke proceskosten (art. 2, lid 3, Bpb). Let op: de lat voor een integrale kostenvergoeding ligt hoog.
8. Maak bezwaar en zeker het inzagerecht. Dien tijdig een gemotiveerd bezwaarschrift in en maak in de bezwaarfase gebruik van het inzagerecht van art. 7:4 Awb — die mogelijkheid heeft u in de beroepsfase niet meer op dezelfde wijze.
9. Bekijk of de uitvraag van de verklaring betalingsgedrag een ander licht op de zaak kan werpen
10. Beoordeel altijd of sprake is van inlening waarbij leiding en toezicht bij u heeft gelegen (en dus niet bij het uitzendbureau). Hierbij kan wel de ketenaansprakelijkheid een rol spelen!

Hoe kun je inlenersaansprakelijkheid beperken of voorkomen ?

Dit kan het eenvoudigst door

1. De uitlener periodiek vragen om recente en originele verklaringen betalingsgedrag van de belastingdienst (zie onderstaand kennisgroep standpunt)
2. Een juiste en volledige administratie voeren > matiging aansprakelijkheid (niet voorkomen). Hiertoe indentificatie werknemers vaststellen, het indentiteitsbewijs controleren en persoonsgegevens werknemer vastleggen.  
3. Een deel van de factuur van de uitlener storten op een zogenaamde G rekening

Checklist vrijwaring en disculpatie inlenersaansprakelijkheid

A. Preventief — vóór en tijdens de inlening (volledige vrijwaring)

• Het uitzendbureau voldoet aan de NEN normen en is opgenomen in het register van de Stichting Normering Arbeid (SNA).
• U stort 25% van het factuurbedrag (inclusief btw) op de G-rekening van het uitzendbureau — of 20% indien de btw naar u is verlegd.
• De factuur voldoet aan de eisen van de Wet OB en vermeldt het nummer/kenmerk van de overeenkomst, het tijdvak en de manuren.
• U voert een sluitende manurenadministratie en kunt de identiteit (en zo nodig verblijfs-/tewerkstellingsvergunning) van elke ingeleende kracht aantonen.

B. Curatief — ná de aansprakelijkstelling (disculpatie / vermindering)

• Vermindering (art. 34, lid 3, IW): breng aan dat via de G-rekening gestorte of anderszins ten behoeve van de belasting betaalde bedragen in mindering zijn gebracht.
• Disculpatie (art. 34, lid 5, IW): onderbouw dat het niet-betalen niet aan u én niet aan (een) andere schakel(s) in de keten te wijten is — de keten moet "schoon" zijn.
• Zorgplicht ontvanger (HR 2008/2012/2015): toets of de ontvanger met te weinig zekerheid genoegen heeft genomen en leg de bewijslast bij hem.
• Op de zaak betrekking hebbende stukken: eis het invorderings- en zekerheidsdossier van de uitlener op (art. 49, lid 6, IW; art. 7:4 / 8:42 Awb).
• Hoogte en toerekening: controleer inleenperiode, nagekomen baten en de aan úw inlening toerekenbare schuld.
• Formele beginselen: verdedigingsbeginsel, evenredigheid, art. 1 EP EVRM, en zo nodig werkelijke proceskosten.

Slotconclusie inzake inlenersaansprakelijkheid door de belastingdienst

De boodschap van deze uitspraak is duidelijk: een inlenersaansprakelijkheid is geen voldongen feit. De ontvanger draagt een bijzondere zorgplicht en de bewijslast dat de uitlener geen (verdere) zekerheid kon bieden. Wie die zorgplicht kritisch toetst — en dáárvoor het dossier van de uitlener tijdig opeist — kan een aansprakelijkstelling van tafel krijgen, ook als de wettelijke vrijwaring of disculpatie op zichzelf niet volledig sluitend is.

Voor de praktijk geldt: handel snel en langs twee sporen tegelijk. Zeker preventief uw vrijwaringspositie (SNA + G-rekening) én toets, zodra een beschikking op de mat valt, onverwijld zowel de formele juistheid als het handelen van de ontvanger. De inzet — vaak tienduizenden tot honderdduizenden euro's — rechtvaardigt die dubbele controle vrijwel altijd.

Zoals uit een uitspraak van het Gerechtshof 's Hertogenbosch d.d. 31 december 2020 ECLI:NL:GHSHE:2020:4126) volgt dat de belastingdienst een inlener niet aansprakelijk kan stellen voor de belastingschuld die na de datum van de verklaring betalingsgedrag is ontstaan. De kennisgroep van de belastingdienst heeft deze uitspraak nog eens onder de loep genomen (KG:207:2023:1)

Belastingadviseurs op zwarte lijst

De Belastingdienst heeft een zwarte lijst die nooit had mogen worden opgesteld. Omtrent deze lijst en de gevolgen wordt veel geschreven. Steeds vaker krijgen wij verzoeken om particulieren en ondernemers te helpen bij problemen die hierdoor ontstaan. Dat de Belastingdienst nooit persoonsgegevens had mogen verwerken in de Fraude Signalering Voorziening (FSV / zwarte lijst) staat wel vast. Ook worden de regels van de AVG door de Belastingdienst met voeten getreden. Naar nu blijkt staan er ook ruim 200 belastingadviseurs op de lijst (artikel 1 vandaag oktober 2021).

Als iemand op de FSV lijst staat mag de inspecteur gewoon een onderzoek instellen, dit is in meerdere uitspraken duidelijk geworden. Lees hier bijvoorbeeld een uitspraak van het Gerechtshof Amsterdam uit 2023. Aandachtspunt om te onderzoeken is dan wel dat de melding op de FSV lijst niet de aanleiding is geweest om een onderzoek in te stellen. Hiertoe kan een dossierinzage curciaal zijn. Als hieruit volgt dat er sprake is van een risicoselectie, een verwerking van persoonsgegevens in een databank of een gebruik van een databank waarin persoonsgegevens zijn opgeslagen, kunnen de kaarten anders liggen en kan sprake zin van schending van grondrechten.

CAF-onderzoek naar 200 belastingadviseurs

Binnen de Belastingdienst is een speciaal team bezig om boefjes in kaart te brengen, het zogenaamde Combinatieteam Aanpak Facilitators (CAF). Binnen dit team worden ondermeer accountants en belastingadviseurs die verdacht worden van fraude (terecht) stevig aangepakt. Dit ging veelal om belastingadviseurs die aangiften inkomstenbelasting verzorgden. Als er meer aftrekposten werden opgevoerd dan het gemiddelde, kon dit een aanleiding zijn om een belastingadviseur op deze lijst te plaatsen. Het CAF-team ging vervolgens in overleg met het Openbaar Ministerie en / of de FIOD. Een enkel 'vermoeden' was genoeg voor een nader onderzoek of een inval. Voor belastingadviseurs is er geen aparte regeling (voor gedupeerden in de toeslagen affaire wel).

Kamervragen over belastingadviseurs op zwarte lijst

Staatssecretaris Van Rij heeft antwoorden gegeven op Kamervragen over belastingadviseurs op deze zwarte lijst. Het gaat blijkbaar om 218 belastingadviseurs waarbij mogelijke fraude voor de inkomstenbelasting is onderzocht. Het hoofddoel van het CAF team, 'detecteren, analyseren, onderzoeken en stoppen van fraude', is een goede zaak. Hoe het CAF-team een belastingadviseur op de lijst heeft gezet is niet helemaal duidelijk. Om meer duidelijkheid te krijgen, heeft de staatssecretaris aangekondigd een extern onderzoek te laten instellen (lees Kamervragen 21 februari 2022).

Noot fiscaal jurist inzake zwarte lijst met belastingadviseurs

Dat er controle moet zijn op malafide belastingadviseurs is helder. Dat dit onderzoek zorgvuldig moet plaatsvinden ook. Kennelijk is er door het CAF-team gekeken naar aangiften waarop evenredig veel aftrekposten stonden. Vervolgens wordt gekeken naar de belastingadviseur die deze aangifte heeft ingediend. Als deze belastingadviseur meer aangiften met evenredig veel aftrekposten zou hebben ingediend, werd er een onderzoek opgestart. De Belastingdienst ging dan in overleg met het Openbaar Ministerie. Als er na een onderzoek werd geconcludeerd dat er sprake is van strafbare feiten (of een redelijk vermoeden tot een strafbaar feit), wordt besloten tot het aanpakken van de belastingadviseur. Vorenstaande - kennelijk - conform het protocol aanmelding en afdoening van fiscale delicten (AAFD). De centrale vraag is nu of dergelijke onderzoeken zorgvuldig zijn verricht en belastingadviseurs terecht zijn aangepakt. In diverse weekverslagen van het CAF wordt duidelijk dat de onderzoeken soms met een tunnelvisie worden uitgevoerd. Ook de FIOD zat strak op frauderende belastingadviseurs (bericht 2017). Dit werkte vrij eenvoudig, aangiften met bijvoorbeeld veel ziektekosten worden op grond van een algoritme uit het systeem gegooid en onderzocht. Vervolgens wordt gekeken naar een beconnummer (exclusief nummer van een belastingadviseur die de aangifte had ingediend) of het IP-adres van waaruit de aangifte inkomstenbelasting is verstuurd. Deze informatie wordt vervolgens uitgewisseld tussen verschillende overheidsorganen. Het probleem is dat een algoritme nog niks zegt over de juistheid van een ingediende aangifte, edoch door deze handelswijze werden belastingplichtigen en hun adviseurs wel in een verdachtenbankje gezet. De procedure bij de rechter wordt dan in gang gezet op grond van gemiddelden, schattingen, extrapolatie, vooroordelen en vage verklaringen, dit in combinatie met algoritmen en statistieken. Zo mag het fiscale recht niet werken, dit moet op grond van een grondig onderzoek, feiten en bewijzen. Wil vorenstaande zeggen dat alle belastingadviseurs deugen? Zeker niet, het is goed dat malafide belastingadviseurs worden aangepakt, maar dan wel op grond van degelijke onderzoeken en feiten. Bij de Belastingdienst moeten fiscalisten naar dossiers kijken en geen wiskundigen spelen.

Bewaarplicht Belastingdienst

Voor particulieren geldt geen wettelijke bewaarplicht. Maar voor naheffingen door de Belastingdienst is het slim om uw administratie 5 jaar te bewaren, soms kunnen ook vragen worden gesteld bij verhoging van uw hypotheek of verbouwing van uw eigen woning. Voor bedrijven en zelfstandigen geldt wel een wettelijke bewaarplicht van 7 tot 10 jaar.  In de kern

• Basisgegevens 7 jaar
• Gegevens onroerende zaken 10 jaar

Geen bewaarplicht voor particulieren

Particulieren hebben feitelijk geen bewaarplicht voor hun administratie. Omdat de belastingdienst maximaal over de laatste 5 jaren kan navorderen is het wel verstandig om uw administratie (bankafschriften en onderliggende informatie belastingaangifte) te bewaren.

Bewaarplicht financiële gegevens van bedrijven

Bedrijven en zelfstandigen moeten hun administratie 7 jaar bewaren. Er zijn ook gegevens die een bedrijf 10 jaar moet bewaren. De gegevens die u moet bewaren zijn in ieder geval de volgende:

• kasadministratie (ook kladaantekeningen) en kassabonnen
• financiële aantekeningen, zoals het inkoop- en verkoopboek
• tussentijds gemaakte controleberekeningen
• ontvangen facturen en kopieën van verzonden facturen
• bankafschriften
• contracten, overeenkomsten en andere afspraken
• agenda's en afsprakenboeken
• correspondentie
• software en databestanden
• grootboekkaarten
• debiteuren en crediteuren administratie
• in en verkoop administratie
• loonadministratie
• gegevens die van belang zijn voor belastingheffing van derden
• voorraad administratie en voorraad waardering

Waarom is het belangrijk om gegevens voor de belastingdienst te bewaren?

Als uw administratie niet juist of volledig is kan dit extreem vervelende gevolgen hebben. De belastingdienst kan zelf een schatting maken van uw omzet en winst en op grond hiervan een aanslag opleggen (redelijke schatting). Als u het hiermee niet eens bent dan moet u bewijzen dat de berekening onjuist is (omkering van de bewijslast)

Toelichting op bezwaarplicht bedrijven

Digitale bankafschriften van de zakelijke rekening

Bij de meeste banken kunt u maximaal 2 jaar uw digitale bankafschriften downloaden. Doe dit dus elk jaar (en wellicht nog beter elk kwartaal). U moet immers de bankafschriften van de laatste 7 jaar opslaan.

Bankafschriften van de privérekening

Soms maken niet alleen je zakelijke bankafschriften, maar ook je bankafschriften van je privérekening(en) deel uit van de administratie. Deze kun je dus het beste ook downloaden en bewaren. Als de belastingdienst vraagt om uw privé administratie is het verstandig om een belastingadviseur te raadplegen, de informatie moet namelijk fiscaal wel relevant zijn.

Agenda op je telefoon of op papier en bewaarplicht belastingdienst

De zakelijke agenda op je telefoon of op papier moet worden bewaard omdat deze (soms) tot uw administratie behoort. Het is verstandig om een privé en zakelijke agenda bij te houden op uw telefoon. Hiermee kunt u voorkomen dat de belastingdienst ook zicht krijgt op uw privé agenda (wat weer vragen kan oproepen).

Zakelijke e-mails en bewaarplicht belastingdienst

Zakelijke e-mails maken deel uit van de administratie van uw bedrijf, deze moet u dus bewaren. Maak ook regelmatig een backup en zorg ervoor dat privé mails apart worden bewaard en/of op een ander mailadres binnenkomen.

Kassabonnen en facturen en bewaarplicht belastingdienst

Sommige kassabonnen en facturen worden geprint op thermisch papier, deze vervagen na verloop van tijd. Maak dus tijdig een scan.

Digitaal bewaren van gegevens

Gegevens die je digitaal ontvangt of opmaakt (bijvoorbeeld facturen) moet je ook digitaal bewaren. Zorg ervoor dat er altijd een backup is.

Contante omzet, alle bescheiden bewaren

Ontvang je omzet in contanten, dan moet je een kasadministratie bijhouden. Ook alle basisgegevens waarmee je deze kasadministratie opmaakt moet je bewaren. Denk hierbij aan detailgegevens van de kassa, kascontroles, kladbriefjes en dergelijke. Maak dus niet teveel stukken, stukken die worden opgesteld moeten worden bewaard. Werk zoveel mogelijk met digitale systemen.

Digitale (inkoop)facturen uit cloudomgeving

Sommige facturen, zoals facturen van je telefoon- of internetprovider, staan in een cloud-omgeving bij de provider. Je kunt deze achteraf nog wel downloaden, maar soms is deze mogelijkheid beperkt. Als je net overgestapt bent naar een andere provider, dan kun je vaak niet meer bij je gegevens komen. Download daarom ook deze facturen regelmatig en sla ze digitaal op.

Bodemrecht Belastingdienst

Het bodemrecht van de Belastingdienst (artikel 22 lid 3 invorderingswet) is vastgelegd in de wet en gaat vrij ver. Op grond van het bodemrecht heeft de Belastingdienst (ontvanger) de mogelijkheid om (bodem-)beslag te leggen op zaken die zich op de bodem van de belastingplichtige / belastingschuldigde bevinden. Dit geldt ook als deze zaken toebehoren aan derden. Derden kunnen een brief (beroepschrift) indienen om hun eigendom terug te vorderen (termijn 7 dagen). Bij reële eigendom van de Belastingdienst (leidraad artikel 22.8.10) wordt ontzien, hiervan is sprake als zowel de juridische als de economische eigendom (in overwegen mate) aan de derde toebehoren. Hiervan is geen sprake bij financial lease of een gewoon eigendomsvoorbehoud, dit komt omdat de economische eigendom (risico op waardeverandering) bij de gebruiker ligt.

Wat zijn bodemzaken?

Bodemzaken zijn roerende zaken die zich op de bodem van de belastingschuldige bevinden en die ook dienstbaar zijn aan die bodem. Onder bodem wordt verstaan het perceel (of deel perceel) dat de belastingschuldige gebruikt. Hierbij kunt u denken aan computers, bureau's en overige inventaris. Onder bodemzaken vallen - volgens redelijk vaste rechtspraak -  niet de voorraad, showroom modellen en de bedrijfsauto's. In een uitspraak van de Hoge Raad uit 2014 wordt nadere toelichting gegeven op de bodem van de belastingschuldige bij een franchise-organisatie. De rechthebbende (franchisegever) krijgt hierin gelijk.

Operational lease en bodembeslag

Deze procedure uit 2022 is leuk om te lezen. In deze casus heeft Piet B.V. een lease-overeenkomst gesloten met een gelieerde rechtspersoon (Henk B.V.), beide zijn fictieve namen. De Belastingdienst (ontvanger) luistert slecht naar de bestuurder van Piet B.V. en blijft maar vragen stellen en gaat aan stellingen van Piet B.V. voorbij. De ontvanger stelt dat dat Henk B.V. de economische eigenaar is (dus is bodembeslag mogelijk). De rechter stelt dat sprake is van operational lease en dat bodembeslag niet mogelijk is. Er is sprake van reële eigendom van Piet B.V., omdat de overeenkomsten en de economische eigendom (risico waardeverandering) bij Piet B.V. liggen. Het restwaarderisico kan beperkt zijn, maar dan toch. De lease-overeenkomsten zijn ook voldoende bepaalbaar en het is helder om welke machines het gaat. Piet B.V. mocht dus voor het faillissement van Henk B.V. de machines weghalen. Piet B.V. krijgt een proceskostenvergoeding van € 10.000 (niet alle kosten, dus geen integrale proceskostenvergoeding), omdat er sprake is van een onwelwillende houding van de ontvanger. De onwelwillendheid volgt uit het feit dat alle stellingen van de bestuurder van Piet B.V. worden betwist en er belachelijk veel bewijs moet worden verstrekt. Ook bij een aannemelijk standpunt wordt om extra bewijs of getuigen gevraagd. Lees eens rechtsoverweging 6.4 voor een keurige toelichting. 

Noot fiscaal jurist inzake bodembeslag

Bij bodembeslag of bodemrecht is het zaak dat er snel wordt gereageerd. Vaak is er discussie met de Belastingdienst over rechten van een derde, dit speelt met name bij lease. Voor een nadere toelichting omtrent de voorwaarden kunt u kijken in het besluit leaseregelingen. Hierin staat keurig opgenomen wanneer het wel en niet goed gaat voor de derde.

Een bijkomend probleem is dat de derde soms niet weet dat er bodembeslag bij zijn relatie of klant is of wordt gelegd. Als de Belastingdienst bekend is met het feit dat een derde eigenaar is, dan zal de Belastingdienst zich bij de derde melden, dit moet binnen 8 dagen na het beslag. Dreigt er een bodembeslagsituatie, dan is het aan te raden de zaken via een afvoerconstructie van de bodem te halen.

Cruciaal is dat binnen een concern de juiste en volledige overeenkomsten worden vastgelegd.  Als u vragen of opmerkingen heeft, kunt u altijd een gesprek aangaan met één van onze fiscaal juristen.

Bron bodembeslag fiscus

Hoge Raad d.d. 11 april 2014 ECLI:NL:HR:2014:896

Gerechtshof d.d. 29 juni 2022 ECLI:NL:GHDHA:2022:1167

Geen bestuurdersaansprakelijkheid

Een bv gaat failliet en de bestuurders worden aansprakelijk gesteld voor naheffingsaanslagen loonheffingen. Volgende de Hoge Raad (in 2023) heeft het gerechtshof niet goed onderzocht of betalingen in zicht van het faillissement onbehoorlijk waren of niet.

Bestuurdersaansprakelijkheid en meldingsplicht, mag maar moet niet!

Op 2 mei 2025 (ECLI:NL:PHR:2025:435) kwam AG Koopman met een bijzondere conclusies over de bestuurdersaaansprakelijkheid en meldingsregeling betalingsonmacht. In de tussenbeslissing van de Hoge Raad op 6 oktober 2023 (ECLI:NL:HR:2023:1371) kwam ons hoogste college nog tot de conclusie dat de ontvangen geen ruimte heeft om af te zien van een bestuurdersaansprakelijkheid. Koopman (de AG) komt nu met een geitenspoor. De ontvanger beschikt over een (discretionare) bevoegheid en kan afzien van het aasprakelijk stellen van de bestuurder. Aansprakelijk stellen is dus een keuze. In de genoemde procedure bij de Hoge Raad worden prjejudiciele vragen gesteld aan het Hof van Justitie van de EU. De centrale vraag was of de meldingsregeling wel is toegestaan (strijdigheid met evenredigheidsbeginsel). Deze vragen zijn op 14 november 2024 beantwoord, er is geen sprake van een strijdigheid met het evenredigheidsbeginsel.

De Hoge Raad is van mening dat artikel 36 Invorderingswet geen discretionare bevoegdheid kent en dwingend is. De ontvanger mag verder geen belang tegen elkaar afwegen, aldus de Hoge Raad. Deze conclusie is volgens Koopman niet juist. In deze uitgebreide toelichting gaat Koopman in op de materiele kant (artikel 36 IW) en de formele uitvoering (artikel 49 IW). Dat een bestuurder aansprakelijk is kan wel vaststaan maar dat wil nog niet zeggen dat hij of zij ook aansprakelijk gesteld moet worden. Bij een kwestie waarbij geen sprake is van kennelijk onbehoorlijk bestuur is er dus nog een alternatieve route. Een kleine vergissing (niet melden) hoeft dus niet per definitie desastreuze gevolgen voor de bestuurder te hebben, aldus Koopman.

Bestuurdersaansprakelijkheid bij faillissement

Artikel 36 van de Invorderingswet bepaalt dat bestuurders persoonlijk aansprakelijk kunnen worden gesteld voor de door de bv / rechtspersoon te betalen belastingen. Meestal kan de bestuurder deze aansprakelijkheid voorkomen door tijdig de betalingsonmacht te melden. Soms is een bestuurder - zelfs bij een tijdige melding - aansprakelijk voor de niet betaalde belastingen van zijn bv. Bij een probleemsituatie is het in ieder geval van belang om tijdig een advocaat en fiscaal jurist op te lijnen. Tevens moet er tijdig melding worden gemaakt van het feit dat belastingen niet tijdig kunnen worden betaald. Daarnaast spelen een aantal zaken:

• Zorg voor tijdige publicatie van uw cijfers.
• Informeer de bancaire instellingen op een nette en correcte wijze.
• Blijf met de Belastingdienst in gesprek.
• Betaal niet selectief uw schuldeisers.
• Zorg ervoor dat uw administratie op orde is.

Betalingsonmacht belastingschulden bij faillissement

De belastingdienst heeft een sterke positie bij een faillissement en kan vrij eenvoudig de bestuurder aansprakelijk stellen via artikel 36 invorderingswet, de bestuurdersaansprakelijkheid. Op basis van dit artikel is de bestuurder hoofdelijk (in privé) aansprakelijk voor (onder meer) de omzetbelasting en loonbelastingschulden van de rechtspersoon. Als er niet tijdig betalingsonmacht is gemeld bestaat er (op grond van artikel 36 lid 4 invorderingswet). Dus als er niet tijdig en op de juiste wijze is gemeld is de bestuurder in principe in privé aansprakelijk voro diverse belastingschulden van de rechtspersoon, dit is slechts anders als de bestuurder aannemelijk maakt dat het niet of niet juist melden niet aan hem of haar te wijten is. Dit is in de praktijk een redelijk onmogelijke opgave. Dit heeft tot gevolg dat de boef en de bonafide bestuurder beide in prive kunnen worden aangesproken voor (diverse) belastingschulden van de rechtpersoon. Maar er is hoop voor de bonafide bestuurder !

Bonafide bestuurder en bestuurdersaansprakelijkheid

In de basis is de bestuurder niet aansprakelijk voor schulden van de BV (rechtspersoon). Voor de belastingschulden staat er een belangrijke uitzondering in artikel 36 invorderingswet. Al met al, niet melden of niet juist melden en de bestuurder is aansprakelijk in privé. In 2009 heeft de adviseur van de Hoge Raad dat dit (het niet tijdig melden) tot oneerlijke (onevenredige) situaties zou kunnen leiden bij bonafide bestuurders. De Hoge Raad ging hier in 2011 nog aan voorbij (de wet is de wet). De melding betalingsonmacht dient te worden gedaan binnen 2 weken nadat de verschuldigde belasting behoorde te zijn afgedragen of te zijn voldaan. Bij een naheffingsaanslag kan er geen tijdige melding betalingsonmacht meer plaatsvinden. Dit onweerlegbare bewijsvermoeden is in de volksmond oneerlijk, in het recht is sprake van strijdigheid met het communautaire evenredigheidsbeginsel. In het arrest van de Hoge Raad op 6 oktober 2023 komt de Hoge Raad terug op haar eigen arrest uit 2011. In sommige gevallen (bijvoorbeeld een naheffingsaanslag) is het onmogelijk dat de bestuurder het vereiste bewijs zal kunnen leveren dat het niet aan hem of haar te wijten is dat geen of niet op de juiste wijze een melding betalingsonmacht is gedaan. De bestuurderaansprakelijkheid in prive is dan dus niet te voorkomen, zelfs als sprake is van een eerlijke / bonafide bestuurder. Er worden nu door de Hoge Raad (prejudiciële) vragen gesteld of het (unierechtelijke) evenredigheidsbeginsel zich hiertegen verzet. Deze zaak richt zich op de omzetbelasting, de toekomstige vervolg vraag zal zijn of de loonheffing hiermee in lijn mag worden gezet.

Voorkomen onbehoorlijk bestuur

Om onbehoorlijk bestuur te voorkomen, is het volgende van belang:

• Van onbehoorlijk bestuur in de zin van artikel 36, lid 3 van de wet kan pas worden gesproken als geen redelijk denkend bestuurder - onder dezelfde omstandigheden - gehandeld zou hebben als de aansprakelijk gestelde bestuurder heeft gedaan. Hiervan kan bijvoorbeeld sprake zijn als hij handelingen (van structurele aard) heeft verricht waardoor belastingschulden niet worden betaald, dit aldus de Hoge Raad in 2023.
• Naar het oordeel van het Hof treft belanghebbende het verwijt dat de belastingschulden van [A] onbetaald zijn gebleven. Gelet op genoemde structurele slechte financiële omstandigheden en het (oplopende) bedrag aan belastingschulden van [A], had geen redelijk denkend bestuurder zo gehandeld als belanghebbende heeft gedaan.

De casus inzake bestuurdersaansprakelijkheid

• Henk was samen met zijn broer bestuurder van Uitzendbureau X B.V.
• In 2015 gaat het uitzendbureau failliet. De activiteiten zijn overgedragen aan Uitzendbureau Y B.V.
• Henk en zijn broer worden in privé aansprakelijk gesteld voor naheffingsaanslagen die zijn opgelegd aan X B.V. Ook zijn er vergrijpboetes opgelegd.  
• Het gerechtshof is van mening dat er sprake is van kennelijk onbehoorlijk bestuur, omdat X B.V. voorafgaande aan haar faillissement betalingen heeft verricht aan Y B.V., aan Henk, zijn broer en hun moeder en tevens aan een gelieerde rechtspersoon in België. De belastingschulden zijn echter niet voldaan.
• De Hoge Raad is het niet met het gerechtshof eens, omdat het hof onvoldoende heeft onderzocht of sprake is van een gelieerde rechtspersoon en Henk en zijn broer een persoonljk belang hadden. De motivering is ontoereikend.
• De zaak wordt verwezen naar een ander gerechtshof.

Fiscaal advies inzake onbehoorlijk bestuur

Bij ondernemen hoort risico nemen en soms gaat dit mis. Een bestuurder heeft een redelijke mate van vrijheid om zelf te bepalen wie er wel en niet wordt betaald. Als achteraf is gebleken dat dit niet de juiste (juridische) keuze is geweest, wil dit nog niet zeggen dat het een foute beslissing is geweest (op dat moment).

Een rechter moet de feiten en uitgangspunten soms beter onderzoeken. In eerste instantie is het echter aan belanghebbende om gestelde feiten door de inspecteur - indien onjuist - met onderliggende stukken te weerspreken. In een eerder arrest van de Hoge Raad uit 2019 is al uitgemaakt dat een bestuurder niet onrechtmatig heeft gehandeld als de ene schuldeiser voor de andere schuldeiser wordt betaald, zelfs als de bestuurder daarbij geen rekening heeft gehouden met eventuele preferenties. Een bestuurder heeft - binnen kaders - de vrijheid om te bepalen welke schuldeisers van de bv wel en niet worden betaald. Als bekend is dat de bv het 'niet gaat halen', moet voorzichtig worden omgegaan met de volgorde van betaling. Een gelieerde bv wel betalen en de Belastingdienst niet, is dan een risicovolle actie (soms kan het te rechtvaardigen zijn door bijzondere omstandigheden). Het is cruciaal om in een dergelijk traject een gespecialiseerde advocaat in te schakelen.

Bron bestuurder aansprakelijk

Hoge Raad 10 februari 2023 ECLI:NL:HR:2023:184

Gerechtshof 's Hertogenbosch d.d. 2 juni 2017 (ECLI:NL:GHSHE:2017:2498).

Rechtbank Zeeland West Brabant d.d. 27 januari 2016 (ECLI:NL:RBZWB:2016:658).

Hoge Raad d.d. 31 maart 2017 (ECLI:NL:HR:2017:530).

Informatiebeschikking en administratieplichtige (een taxibedrijf)

Een belastingplichtige is enig aandeelhouder van een taxibedrijf. De echtgenoot van de belastingplichtige is de bestuurder, maar heeft ook een eigen bedrijf. Het eigen bedrijf van de echtgenoot is een uitzendbureau. Het bedrijf van de belastingplichtige houdt zich bezig met het exploiteren van een taxibedrijf, het verrichten van installatiewerkzaamheden en de handel in- / verkoop van auto’s. Dit bedrijf leent ook personeel in van het uitzendbureau. Per 1 oktober 2012 is het taxibedrijf min of meer gestopt. De Belastingdienst besluit in 2013 een onderzoek te starten en geeft in 2013 ook een informatiebeschikking af. Deze informatiebeschikking is in geschil. Wij lichten hierna eerst kort de informatiebeschikking toe en gaan daarna verder in op deze casus.

Informatiebeschikking staat ter discussie

Sinds 2011 kennen we de informatiebeschikking in de AWR. Dat de rechtsbescherming voor belastingplichtige niet is bereikt is wel helder. Nog te vaak zorgt een informatiebeschikking voor scheve verhoudingen en langdurige bezwaar en beroepsprocedures. Met de informatiebeschikking heeft de belastingdienst (inspecteur) de mogelijkheid gekregen om een voor bezwaar (en beroep) vatbare informatiebeschikking vast te stellen wanneer niet (volledig) wordt voldaan aan zijn informatieverzoek of de administratieplicht van een belastingplichtige. De vraag is of dit beter kan, er wordt immers geen aanslag opgelegd, trajecten duren lang en geven onzekerheid. Er is een pre consultatie (tot 1 juni 2025) die dit in beeld moet brengen.

Kabinet wil informatiebeschikking versnellen

De langdurige procedure rondom de informatiebeschikking moet korter worden (aldus kamerbrief d.d. 20 januari 2026). De regeling is 15 jaar geleden ingevoerd om de rechtsbescherming van een belastingplichtige bij een informatieverzoek van de belastingdienst (inspecteur) te verbeteren, dit door de sanctie (omkering bewijslast) niet direct te laten intreden. Hoewel bezwaar en beroep tegen een informatiebeschikking mogelijk is werkt deze nog zeker niet conform haar oorspronkelijke doel. De prioriteit zal liggen bij het versnellen van de doorlooptijd (minder rechtsonzekerheid). Het zou mooi zijn als ook aandacht wordt besteed aan de zware consequenties (omkering bewijslast), met name als de informatie er simpelweg niet is of als de tekortkomingen zeer beperkt zijn.

Informatiebeschikking en taxibedrijf: de informatiebeschikking

De inspecteur heeft informatie van de belastingplichtige / administratieplichtige nodig om tot een juiste vaststelling van de belastingaanslag te kunnen komen. Daarom zijn in de wet verplichtingen voor belastingplichtigen en administratieplichtigen opgenomen. Eén van deze verplichtingen is de administratie- en bewaarplicht voor administratieplichtigen. Indien de inspecteur vindt dat de administratieplichtige onvoldoende aan deze verplichting voldoet, kan hij een informatiebeschikking afgeven. De informatiebeschikking geeft de stelling van de inspecteur weer dat de administratieplichtige niet heeft voldaan aan de eisen van de administratie- en bewaarplicht. De administratieplichtige kan deze informatiebeschikking aanvechten in bezwaar en beroep. Een onherroepelijke informatiebeschikking leidt ertoe dat vaststaat dat de administratieplichtige niet aan zijn verplichtingen heeft voldaan. De inspecteur zal in de meeste gevallen dan een aanslag opleggen. Daarbij dient de inspecteur vaak posten te schatten, hetgeen hem is toegestaan. De schatting dient uiteraard wel redelijk te zijn. Over deze redelijkheid bestaat vaak discussie. In de procedure over de hoogte van de belastingaanslag staat dan vast dat de administratieplichtige onvoldoende heeft meegewerkt. Dit kan leiden tot toepassing van de maatregel van omkering en verzwaring van de bewijslast. De administratieplichtige moet dan niet aannemelijk maken dat de inspecteur de aanslag onjuist vaststelt, maar dit doen blijken. Dat betekent zoveel als overtuigend aantonen. Deze bewijslast wordt in de praktijk wel omschreven als ondoenlijk en een processueel Zwaard van Damocles.

Hoe liep het af met deze administratieplichtige? Dat leggen wij hierna uit.

Informatiebeschikking en taxibedrijf: wat is er gebeurd?

De inspecteur heeft een boekenonderzoek ingesteld in 2013. Hij geeft een eerste informatiebeschikking af voor het onvoldoende meewerken aan het boekenonderzoek. Daarmee bedoelt de inspecteur in dit geval dat de gevraagde informatie niet is verstrekt. Op last van de rechter verstrekt de belastingplichtige deze informatie alsnog, waardoor deze informatiebeschikking wordt vernietigd. Maar dat is nog niet eind goed, al goed.

In het rapport boekenonderzoek, dat wordt opgemaakt in 2015, komt terug dat de administratie gebrekkig is. Zo zijn kostenfacturen niet geordend en zijn bedragen van ingehuurd personeel niet ingeboekt. Ook neemt de inspecteur waar dat de omzet niet juist en volledig is verantwoord. De lijst loopt overigens nog even door met gebreken die de inspecteur constateert. De administratieplichtige weerlegt deze bevindingen van de inspecteur, doch partijen komen niet tot overeenstemming.

De inspecteur neemt daarom in 2015 een tweede informatiebeschikking. Deze informatiebeschikking gaat niet over het aanleveren van informatie, maar het voldoen aan de administratie- en bewaarplicht. Hiertegen gaat de administratieplichtige in bezwaar en beroep.

Informatiebeschikking en taxibedrijf: standpunten van partijen

De administratieplichtige vindt dat de inspecteur deze informatiebeschikking niet mocht nemen, omdat zij reeds heeft voldaan aan de verplichtingen die uit de eerste informatiebeschikking bleken. Het opnieuw opleggen van een informatiebeschikking is misbruik van bevoegdheid.

De inspecteur is het hier uiteraard niet mee eens. Hij stelt dat de administratie- en bewaarplicht is geschonden. Dat dit nu geschiedt in de vorm van een tweede informatiebeschikking, staat daaraan niet in de weg.

Informatiebeschikking en taxibedrijf: oordeel van het hof

Het hof buigt zich eerst over misbruik van bevoegdheid. Daarvan is geen sprake volgens het hof. De tweede informatiebeschikking ziet namelijk op een andere (vermeende) schending dan de eerste informatiebeschikking. Er is geen regel in de wet die het verbiedt om in deze situatie een tweede informatiebeschikking te nemen. De algemene beginselen van behoorlijk bestuur staan hier volgens het hof ook niet aan in de weg.

Het hof komt vervolgens toe aan de stelling dat de administratie- en bewaarplicht helemaal niet is geschonden. De administratieplichtige wordt in deze gedachtegang echter niet gevolgd door het hof. Eerst volgt het oordeel dat aan de administratie- en bewaarplicht niet is voldaan, daarna wordt geoordeeld dat de inspecteur de informatie terecht relevant acht. Daarmee valt het oordeel ten nadele van de belastingplichtige uit.

Informatiebeschikking en belastingadvies

Een onherroepelijke informatiebeschikking kan leiden tot omkering en verzwaring van de bewijslast. Toepassing van deze maatregel maakt de bewijslast voor belastingplichtige(n) nagenoeg ondoenlijk. Daarom is het belangrijk om een afgegeven informatiebeschikking goed te laten beoordelen door een specialist. In de eerste plaats omdat het zo kan zijn dat de informatiebeschikking wellicht onterecht is afgegeven / herstel nog mogelijk is. In de tweede plaats omdat de informatie niet altijd hoeft te leiden tot toepassing van deze zware maatregel. Indien toepassing van de maatregel van omkering en verzwaring van de bewijslast disproportioneel is in uw situatie, blijft toepassing achterwege. Dit is uiteraard sterk afhankelijk van de situatie.

Hebt u een informatiebeschikking ontvangen? Dan gaan er direct belangrijke termijnen voor de bezwaar- en beroepsprocedure lopen. Neem dan contact op met één van onderstaande auteurs voor nadere hulp.

Uitspraak gerechtshof Arnhem-Leeuwarden

Persbericht Jongbloed Fiscaal Juristen zet in op eigen AI pakket voor belastingadviseurs

Jongbloed Fiscaal Juristen en Prudai ontwikkelen AI-pakket Leo Fiscaal

Enschede, 20 oktober 2026 – Jongbloed Fiscaal Juristen en het Enschedese AI-bedrijf Prudai ontwikkelen samen Leo Fiscaal: een AI-pakket dat speciaal is ontworpen voor fiscaal juristen en belastingadviseurs. De komende maanden wordt Leo Fiscaal uitgerold bij alle 25 medewerkers van Jongbloed Fiscaal Juristen. Hun ervaringen sturen de verdere doorontwikkeling.

Leergeld in de AI wereld is betaald

Jongbloed Fiscaal Juristen is al jaren bezig met haar eigen AI pakket. Er is de laatste jaren voldoende leergeld betaald, aldus Dennis Jongbloed (managing partner Jongbloed Fiscaal Juristen). Sinds midden 2025 zitten we op het goed spoor en na een verkenning van vele pakketten en AI partijen hebben we in 2026 de keuze gemaakt om met Prudai een fiscaal AI pakket voor fiscaal juristen en belastingadviseurs te gaan ontwikkelen. Dit pakket zal breed in de markt worden uitgezet en komt ook beschikbaar voor collega fiscalisten en belastingadviseurs, dit zal in Q4 2026 handen en voeten krijgen. We wilden het echter eerst uitgebreid testen en met het beste pakket op de markt komen, aldus Dennis Jongbloed.

Doorontwikkeling via uitrol bij alle 25 medewerkers: ‘We bouwen niet alleen vóór de praktijk, maar ín de praktijk’

Leo Fiscaal is geen generieke AI-assistent. Het pakket is ingericht op het werk van de fiscalist en ondersteunt onder meer bij het doorgronden van wetgeving, jurisprudentie en beleid, het ordenen van feitencomplexen en het voorbereiden van adviezen. Uitgangspunt is niet wat technisch mogelijk is, maar welke vragen fiscalisten dagelijks op hun bureau krijgen.

In de samenwerking brengt Jongbloed de fiscale vakinhoud en praktijkervaring in, Prudai de technologische kennis om die vakinhoud te vertalen naar betrouwbare software. Fiscalisten en ontwikkelaars werken daarbij in één team.

AI pakket voor fiscalisten dat is ontwikkeld in de praktijk

De uitrol binnen Jongbloed Fiscaal Juristen is nadrukkelijk onderdeel van de ontwikkeling. Medewerkers op alle vestigingen – Enschede, Almelo, Den Haag en Amsterdam – gebruiken Leo Fiscaal in hun eigen werk en hebben een directe lijn met het ontwikkelteam. Wat werkt, wordt uitgebouwd; wat beter kan, wordt aangepast. We werken er dagelijks mee en koppelingen met sharepoint - in combinatie met fiscale bronnen - werkt praktisch, betrouwbaar en geeft ons vertrouwen.

“Er zijn inmiddels talloze AI-tools, maar die zijn zelden gebouwd voor ons vak,” zegt Dennis Jongbloed, “Wij wilden een pakket dat begint bij de manier waarop een fiscalist denkt en werkt: van feiten naar fiscaal kader, en van risicoanalyse naar advies. Met Prudai hebben we een partner gevonden die deze vertaalslag kan maken. Door Leo Fiscaal meteen bij ons hele team in te zetten, bouwen we niet alleen vóór de praktijk, maar ín de praktijk. Elke terugkoppeling van een collega maakt het pakket beter.”

Wat kan het pakket op dit moment?

Het pakket werkt op dit moment 6 maanden in onze praktijk. Er zijn een aantal specifieke agents ontwikkeld:

• Werkkostenregeling scan
• Boekenonderzoeken onderzoeken
• Woonplaatsonderzoeken analyseren
• Bezwaar en beroepschriften opstellen
• Klant informatie (zoals aangiften en jaarrekeningen) analyseren en advies uitbrengen
• Fiscale vragen beantwoorden (met onderbouwing kennisgroepstandpunten, jurisprudentie en actuele wetgeving en besluiten)
• Tijdlijnen maken inzake fiscale procedures en advisering

De fiscalist blijft aan zet

Leo Fiscaal ondersteunt, maar beslist niet: de verantwoordelijkheid voor het advies blijft volledig bij de fiscalisten van Jongbloed. AI versnelt het zoek- en analysewerk. Zo blijft meer tijd over voor waar het in fiscaal advies om draait – feiten wegen, risico’s inschatten en keuzes maken in het belang van de cliënt – en dat blijft mensenwerk.

Informatie van clienten blijft in vertrouwde handen

Vertrouwelijkheid is daarbij een harde randvoorwaarde, want fiscalisten werken voortdurend met gevoelige informatie van cliënten. Prudai is gecertificeerd volgens ISO/IEC 27001, slaat klantgegevens op in Europese datacenters en gebruikt die gegevens niet om AI-modellen te trainen. Er wordt gewerkt via de meest recente AVG/GDPR verordening en volgens NEN 7510 standaarden.

Hoe werkt Leo Fiscaal voor fiscaal juristen en belastingadviseurs

“Goede AI begint bij een scherp begrip van het vakgebied,” zegt Geert Haisma, medeoprichter van Prudai. “De fiscale praktijk vraagt om precisie, actualiteit en een zorgvuldige omgang met vertrouwelijke informatie. Doordat we zij aan zij werken met de fiscalisten van Jongbloed, sluit Leo Fiscaal steeds beter aan op wat zij echt nodig hebben. Een uitrol binnen een compleet kantoor levert feedback op die je in een testomgeving nooit krijgt.”

Het team achter Leo Fiscaal

Vanuit Jongbloed Fiscaal Juristen werken managing partner Dennis Jongbloed en Yassin Geerdink, student fiscaal recht in Groningen, aan het project. Bij Prudai zijn medeoprichters Geert Haisma en Beau Jonkhout betrokken.

Met Geerdink zit ook de volgende generatie fiscalisten aan tafel. “Tijdens mijn studie zie ik hoe snel AI het vak verandert,” zegt hij. “Bij Leo Fiscaal kan ik mijn fiscale kennis direct inzetten voor een pakket dat collega’s straks dagelijks gebruiken. Voor mijn generatie wordt werken met AI vanzelfsprekend; het is bijzonder om daar nu al vorm aan te mogen geven.”

Noot voor de redactie (niet voor publicatie)

Over Jongbloed Fiscaal Juristen N.V.

Jongbloed Fiscaal Juristen is een fiscaal advieskantoor met vestigingen in Enschede, Almelo, Den Haag en Amsterdam. Het kantoor werd in 2005 opgericht en telt 25 medewerkers, onder wie fiscaal juristen en belastingadviseurs. Zij adviseren ondernemers, familiebedrijven, vermogende particulieren en mkb-bedrijven over complexe nationale en internationale fiscale vraagstukken, met een praktische en ondernemende aanpak. www.jongbloed-fiscaaljuristen.nl

Over Prudai

Prudai is een Nederlands softwarebedrijf uit Enschede dat AI-collega’s bouwt voor professioneel werk, onder meer in de juridische praktijk, de bouw, de zorg en de publieke sector. Leo Fiscaal is de eerste Prudai-toepassing voor de fiscale praktijk. www.prudai.com 

Rechten Belastingdienst boekenonderzoek

Door een uitspraak van de rechter worden de rechten van de Belastingdienst bij een boekenonderzoek wellicht beperkt. In dit artikel een nadere toelichting. In dit artikel behandelen wij de procedure bij de Rechtbank (gunstig voor belastingplichtige) en het Gerechtshof (gunstig voor de Belastingdienst) inzake informatie van een parkeer-app. Zoals uit onderstaande uitspraak volgt, heeft de Belastingdienst verregaande bevoegdheden om informatie op te vragen.

Aankondiging boekenonderzoek ontvangen of lopend boekenonderzoek? Voorkom onnodige naheffingen, boetes of discussies met de belastingdienst. Vraag gerust een vrijblijvende offerte of (telefonisch) adviesgesprek.

Rechten belastingdienst bij boekenonderzoek

Het boekenonderzoek is een controle van uw aangiften en administratie. Het kan gaan om een onderzoek over een periode of om controle van bepaalde onderdelen van uw aangiften en administratie. Een boekenonderzoek wordt altijd van tevoren aangekondigd, aldus de internetsite van de Belastingdienst. Omdat wij de komende jaren meer boekenonderzoeken verwachten (waaronder deelonderzoeken over de werkkostenregeling, subsidies, afdrachtverminderingen (zoals WVA) en loonheffingen), maken wij hier inzichtelijk wat u mogelijk staat te wachten.

De bevoegheden van de Belastingdienst bij een onderzoek gaan redelijk ver. Het is echter wel van belang dat de Belastingdienst zich aan spelregels heeft gehouden.

Rechtbank uitspraak omtrent verstrekken informatie aan Belastingdienst

De Rechtbank Oost-Brabant in Den Bosch heeft een redelijk opmerkelijke uitspraak gedaan. Het bedrijf SMS Parking hoeft geen parkeergegevens van klanten aan de Belastingdienst te verstrekken. De Belastingdienst wilde deze informatie ontvangen om te kunnen kijken waar een automobilist zijn auto heeft geparkeerd (reden waarschijnlijk: controleren kilometeradministratie). Volgens de rechter vormt dit een te grote inbreuk op de privacy van de burger.

De rechter is vlot en helder. De Belastingdienst schendt de privacy van burgers door klakkeloos extreem grote hoeveelheden op te eisen om te kijken of er toevallig ook bruikbare informatie tussen zou kunnen zitten. In dit kader ging het om ruim 2 miljoen parkeertransacties welke in 2012 zijn verwerkt. De Belastingdienst wilde op basis van deze kentekengegevens kijken of belastingplichtigen wellicht het privégebruik met de auto van de zaak hebben verzwegen. De informatie van SMS Parking wordt dan dus vergeleken met de kilometeradministratie van de belastingplichtige.

Deze uitspraak is volgens ons de eerste heldere uitspraak over een zogenaamde phishing expedition. Het verzoek van de Belastingdienst is zo omvangrijk, dat dit niet valt te combineren met een regulier boekenonderzoek en / of verzoek bij derden om informatie te verstrekken. In 1974 deed de Hoge Raad een uitspraak in cassatie waarbij is aangegeven dat de Belastingdienst vrijwel alles mag vragen, deze tijd is echter anders dan de situatie in 2013. We hebben nu privacywetgeving en Europees recht.

De Belastingdienst moet bij het opvragen van informatie rekening houden met de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Een onderdeel hiervan is het beginsel van proportionaliteit. De grens welke hierbij kan gelden heeft de rechter nog niet strak omschreven, maar dit zal de Hoge Raad waarschijnlijk wel gaan doen in 2014. De Belastingdienst heeft al aangekondigd om in hoger beroep te gaan, gezien het belang is dit logisch.

Gerechtshof inzake rechten belastingplichtige

De Belastingdienst is in hoger beroep gegaan inzake hiervoor genoemde uitspraak. Het bedrijf SMS Parking wordt door het Gerechtshof in het ongelijk gesteld en moet de informatie aan de Belastingdienst verstrekken. De belangrijkste reden is dat de kentekeninformatie niet direct naar een persoon herleidt.

Rechten Belastingdienst bij informatieverzoek

De rechten van de Belastingdienst op grond van de wet (met name artikel 47 en 53 AWR) zijn ruim geformuleerd. Meestal zal een informatieverzoek ook onder een dergelijke bepaling ressorteren. Vaak zal de informatie ook voor de belastingheffing van belang kunnen zijn. Als u veel informatie heeft verzameld, zit er altijd wel iets bij waar u iets mee kunt, is dan de stelling. Het kan echter wel zo zijn dat de Belastingdienst door het verzoek het subsidiariteitsbeginsel en het proportionaliteitsbeginsel schendt. In dit kader kan worden verwezen naar artikel 8 EVRM (recht op bescherming voor zijn privéleven) en de relevante privacywetgeving.

Bij het opvragen van informatie behoeft het niet vooraf vast te staan dat deze informatie relevant is (Hoge Raad, 22 september 2006). Het gaat immers om inlichtingen, boeken en andere gegevensdragers of de inhoud daarvan waarvan de raadpleging van belang kan zijn voor de vaststelling van de feiten welke invloed kunnen uitoefenen op de belastingheffing ten aanzien van een belastingplichtige / derde.

Het kan echter wel zijn dat sprake is van zekere mate van overkill (proportioneel) of dat sprake is van een strijdigheid met een ander algemeen beginsel van behoorlijk bestuur of Europese Wetgeving. Dit komt thans eindelijk eens aan de orde. Iedereen moet gewoon zijn of haar auto kunnen parkeren zonder dat de overheid deze informatie zomaar krijgt.

De Belastingdienst vraagt een grote bak informatie op en kijkt vervolgens of er nog "hits" zijn. Als dit zonder beperking ongeclausuleerd mogelijk zou zijn, worden de rechten van de Belastingdienst wel erg ver opgerekt. De Belastingdienst kan dit redelijk eenvoudig oplossen door informatie gericht op te vragen met een bepaald doel (Rechtbank Amsterdam d.d. 8 november 2011), dus niet vissen in open zee maar op een gerichte en goede visplek !

In de onderhavige casus mocht de Belastingdienst ook nog ruim € 1.300 aan kosten voor de parkeerorganisatie vergoeden. We wachten het Hoge Beroep maar eens af !

Gevolgen voor de parkeerpraktijk

Een aantal organisaties heeft hun informatie al aan de Belastingdienst verstrekt, door de uitspraak in Hoger Beroep zal de Belastingdienst bij alle organisaties die informatie van auto's vastleggen informatie gaan opvragen. Dergelijke organisaties zullen de informatie korter gaan bewaren, dit om toekomstige problemen te voorkomen.

Update 29 april 2015: parkeergegevens blijven voortaan geheim

De algemeen directeur van de Belastingdienst, de heer Blokpoel, is tot het inzicht gekomen dat het gebruik van parkeergegevens te ver gaat wat betreft de privacy van belastingplichtigen. Ook al mag het volgens de rechter dus wel, de Belastingdienst zal parkeergegevens niet langer opvragen voor het controleren van rittenadministraties. Reeds verzamelde informatie is intussen door de Belastingdienst vernietigd.

Bron informatie boekenonderzoek

Toelichting Rechtbank Oost-Brabant (Den Bosch) d.d. 26 november 2013.

Uitspraak Rechtbank Oost-Brabant d.d. 26 november 2013.

Gerechtshof 's Hertogenbosch d.d. 19 augustus 2014.

Terechte navordering hypotheekrente

Indien na het opleggen van een belastingaanslag bij de inspecteur het vermoeden rijst dat deze te laag is vastgesteld, dan kan dit uiteindelijk leiden tot navordering. De inspecteur kan overgaan tot navordering indien sprake is van een zogenaamd nieuw feit, tenzij sprake is van een situatie waarin de belastingplichtige te kwader trouw is geweest. Een nieuw feit is dan niet nodig. Voor de volledigheid merken wij op dat navordering onder voorwaarden ook mogelijk is indien sprake is van een duidelijke fout bij de aanslagoplegging. Wij gaan daar in het kader van dit artikel niet nader op in.

Dit artikel bevat een weergave van een recent vonnis van de rechtbank Noord-Nederland. Aan de orde was het navorderen door de inspecteur wegens een onjuistheid in de hypotheekrenteaftrek. Wij bespreken in het vervolg van dit artikel het vonnis.

Terechte navordering hypotheekrente: wat was er aan de hand?

Het betreft een navorderingsaanslag in de sfeer van de inkomstenbelasting. De belastingplichtige en zijn partner hebben een eigen woning. Dat betekent dat voor leningen die als eigenwoningschuld kwalificeren hypotheekrenteaftrek mogelijk is. Daarnaast had de belastingplichtige een B.V. Deze B.V. is in 2001 failliet verklaard. Hierna beschrijven wij wat voor invloed dit feitencomplex op de aangifte en de aanslag heeft gehad.

De B.V. is in 2001 failliet verklaard. De belastingplichtige is als gevolg hiervan door de bank aangesproken voor een openstaande schuld. Deze schuld is vervolgens door hem afgelost. Daarvoor moest hij echter een lening afsluiten bij de bank. Bij de aangifte inkomstenbelasting 2013, maar ook in de jaren daarvoor, geeft de belastingplichtige die lening aan als eigenwoningschuld. Ook is door de belastingplichtige een zogenaamde BBZ-lening aangevoerd als eigenwoningschuld. Voor beide leningen claimt de belastingplichtige hypotheekrenteaftrek. De Belastingdienst stelt naar aanleiding van de aangifte inkomstenbelasting 2013 geen vragen. Hij gaat over tot het opleggen van de aanslag overeenkomstig de ingediende aangifte.

Vragen van de Belastingdienst over hypotheekrenteaftrek

In 2018 stelt de inspecteur vragen over de aangifte inkomstenbelasting 2013. Hij komt tot de conclusie dat ten onrechte hypotheekrenteaftrek is geclaimd, omdat geen sprake is van eigenwoningschulden. Duidelijk is immers dat de leningen niet zijn aangegaan ten behoeve van de eigen woning, maar om een borgstelling in te lossen. De lening die als BBZ-lening kwalificeert is eveneens niet bedoeld voor de eigen woning. Vervolgens ontstaat een discussie over het kwalificeren van deze lening(en) als box 1 of box 3 schuld, doch dat laten wij hier verder onbesproken. De inspecteur accepteert de beide leningen niet als eigenwoningschuld en corrigeert de hypotheekrenteaftrek.

Terechte navordering hypotheekrente: wat is het geschilpunt?

De belastingplichtige meent dat navordering niet mogelijk is wegens een ambtelijk verzuim van de inspecteur. Het had, zo stelt de belastingplichtige, op de weg van de inspecteur gelegen om nader onderzoek te doen naar de ingediende aangifte inkomstenbelasting 2013. Dit zou voor de hand liggen omdat de rentelasten en kosten sterk zijn gestegen tussen 2009 en 2014, de Belastingdienst bekend is met de rekeninggegevens en de BBZ-leningen, de eigenwoningschuld op een apart moment toenam en de ondernemingsbalans sterk is gewijzigd. De Belastingdienst is ook partij geweest bij de afwikkeling van de B.V. en was dus bekend met de slechte financiële positie van de belastingplichtige. De belastingplichtige meent daarom dat de inspecteur alle reden had om de gegevens in de aangifte te controleren voordat de aanslag werd opgelegd.

De inspecteur is het hiermee oneens. Hij vindt dat er sprake is van een nieuw feit. Bij het opleggen van de eerste aanslag mocht hij uitgaan van de juistheid van de gegevens in de aangifte. Van een ambtelijk verzuim is dus geen sprake. Zoals gebruikelijk in deze procedures, meent de inspecteur ook dat sprake is van kwade trouw.

Wat overweegt de rechtbank bij deze navordering?

De rechtbank merkt op dat er in deze situatie sprake moet zijn van een nieuw feit of kwade trouw. Is dat niet het geval, dan is navordering niet aan de orde. Daarbij is de bewijslast zo verdeeld, dat de inspecteur aannemelijk moet maken dat aan de vereisten voor navordering is voldaan. Dat er hier sprake is van een feit dat grond oplevert voor het vermoeden dat de aanslag te laag was, staat naar het oordeel van de rechtbank buiten kijf. De vraag is of het een nieuw feit is. De kernvraag daarbij is of de inspecteur met dit feit – bij het opleggen van de aanslag – reeds bekend was of redelijkerwijs had kunnen zijn.

Bij het beantwoorden van de kernvraag geldt als uitgangspunt dat een inspecteur kan uitgaan van de juistheid van de informatie die de belastingplichtige via de aangifte verstrekt. De inspecteur is tot nader onderzoek gehouden als hij, na met normale zorgvuldigheid kennis te hebben genomen van de aangifte, aan de juistheid ervan in redelijkheid behoort te twijfelen. De Hoge Raad oordeelde in het verleden al dat in ieder geval niet getwijfeld hoeft te worden aan de juistheid van de gegevens, als de niet onwaarschijnlijke mogelijkheid bestaat dat de in de aangifte opgenomen gegevens juist zijn. De rechtbank zal in deze zaak de vraag moeten beantwoorden of de niet onwaarschijnlijke kans bestaat dat de in de aangifte opgenomen gegevens juist zijn.

Het oordeel van de rechtbank inzake de navordering van hypotheekrente:

De inspecteur is op basis van de huidige regels niet gehouden om de juistheid van de gegevens te toetsen door verbanden te leggen met voorgaande jaren en die aangiften. Het gaat dus om een zelfstandige toetsing van de aangifte die in geding is. Het standpunt van de belastingplichtige over de omliggende belastingjaren en de ontwikkeling daarin doen dus niet ter zake.

De rechtbank oordeelt dat de inspecteur aan de juistheid van de gegevens in de aangifte niet hoefde te twijfelen. Er is derhalve geen ambtelijk verzuim begaan. Dit oordeel motiveert de rechtbank als volgt.

De totale eigenwoningschuld die is aangegeven maakt dat het bedrag aan hypotheekrente niet onwaarschijnlijk is. Dat de belastingplichtige expliciet heeft vermeld dat sprake is van een BBZ-lening, doet daar niet aan af. Het begeleidende invulveld in de aangifte is namelijk – zo oordeelt de rechtbank – geen relevant gegeven om de hoogte van de aanslag te bepalen. Het zou te veel van de inspecteur vergen om deze invulvelden te interpreteren en er telkens kennis van te nemen. De navorderingsaanslag is terecht opgelegd.

Navordering door de Belastingdienst en onze advisering

Zoals uit bovenstaande naar voren komt, is het beoordelen of navordering door de Belastingdienst mogelijk is een nauwkeurige aangelegenheid. Dat komt onder meer door de complexe, open norm naar de waarschijnlijkheid van de juistheid van gegevens. Naar onze mening had bovenstaande zaak op basis van die norm ook anders uit kunnen vallen. Wij voeren regelmatig discussies met de Belastingdienst over de mogelijkheid om na te vorderen. Wordt u geconfronteerd met een navorderingsaanslag? Laat de termijnen dan niet verlopen en neem contact op met een specialist. De eerste kennismaking is altijd vrijblijvend.

Uitspraak Rechtbank

Vergrijpboete notaris als medepleger

Een (voormalig) notaris - die in zwaar weer zat - krijgt een vergrijpboete (€ 72.000) opgelegd als medepleger omdat hij opzettelijk (ten onrechte) overdrachtsbelasting voor een klant heeft teruggevraagd bij de teruglevering van een bedrijfspand. Door schijnconstructies is onrechtmatig overdrachtsbelasting teruggevraagd, aldus de Belastingdienst (en Rechtbank).

Procedure notaris inzake overdrachtsbelasting

De eerste vraag die aan de orde wordt gesteld bij de Rechtbank is: is de notaris een medepleger? Er staat vast dat de notaris de teruggave heeft aangevraagd en dat de Inspecteur deze in 2010 heeft uitbetaald. In artikel 5:1 AWB (Algemene Wet Bestuursrecht) staat in lid 1 wat een overtreding is, in lid 2 staat vervolgens dat voor deze overtreding zowel de pleger als de medepleger als overtreder wordt gezien. De Inspecteur toont aan dat er tussen de notaris en de directie van de B.V. veel contact is geweest over het opzetten van een schijnconstructie om zo de heffing van twee keer overdrachtsbelasting te voorkomen. Hiermee is de inspecteur geslaagd in zijn bewijs.

De hoogte van de boete (100%) is passend en geboden, aldus de Belastingdienst. Er is immers sprake van samenspanning en een notaris welke kan worden verweten dat hij als notaris heeft meegewerkt aan het ten onrechte (bewust) terugvragen van overdrachtsbelasting. De notaris heeft zijn maatschappelijke verantwoordelijkheid niet genomen. Juist van een notaris mag worden verwacht dat hij een netjes functionerend rechtsverkeer gaat waarborgen, aldus de Rechtbank. De boete wordt verminderd tot zo'n € 30.000, de reden hiervoor is:

• Notaris heeft de teruggave niet zelf ontvangen;
• De redelijke termijn is overschreden (ruim 18 maanden).

Streep door vergrijpboete ex bestuurder voetbalclub

Als bestuurder een vergrijpboete aan je broek krijgen? Dan staat niet alleen je portemonnee onder druk, maar ook je reputatie. De fiscus legt ze soms voortvarend op, maar gelukkig kijkt de rechter kritischer. In een procedure bij de Rechtbank Gelderland d.d. 5 juni 2025 (ECLI:NL:RBGEL:2025:4322) oordeelde de rechter dat een ex-bestuurder van een voetbalclub ten onrechte als feitelijk leidinggever werd aangemerkt. Hoewel hij ooit betrokken was bij een spelerstransfer, was zijn rol bij de latere afwikkeling onvoldoende concreet. De rechtbank herhaalt: bestuurder zijn is niet hetzelfde als leiding geven aan een strafbaar feit. En voor een boete moet de Belastingdienst het bewijs keihard rond hebben. Omdat die bewijslast zwaarder is dan bij de belastingheffing zelf, sneuvelde de boete. De uitspraak is een reminder: wie als adviseur scherp blijft op bewijs en betrokkenheid, kan veel ellende besparen.

Voor een helder overzicht van de stappen die de belastingdienst moet doorlopen verwijzen wij u naar een uitspraak van de Hoge Raad d.d. 26 april 2016 ECLI:NL:HR:2016:733.

Geduld is vereist, maar rechtvaardigheid duurt soms gewoon even. Belangrijk is dat de belastingdienst met overtuigend aangetoond bewijs komt met concrete gedragingen door de feitelijk leidinggevende.

Hierbij spelen voor een vergriipboete een aantal zaken:

1. Feitelijk leiding geven: dit moet concreet worden onderbouwd (zie Hoge Raad d.d. 16 december 1986 ECLI:NL:HR:1986:AC9607) , dit speelde bij de Slavenburg bank, de zogenoemde slavenburg jurisprudentie.
2. Is de verboden gedraging door de BV (of rechtspersoon) verricht, zie Drijfmest arrest van de Hoge Raad d.d. 21 oktober 2003 ECLI:NL:HR:2003:AF7938
3. Wordt het geheel (opzet of grove schuld) voldoende overtuigend aangetoond (zie Hoge Raad d.d. 8 april 2022 ECLI:NL:HR:2022:526)

Al met al moet het volgende worden beoordeeld:

• Kan de (strafbare) gedraging worden toegerekend aan belastingplichtige ( de rechtspersoon)
• Is er hierbij sprake van opzet bij deze strafbare gedraging
• Heeft de persoon (bestuurder) zich gedragen als actief (of passief) feitelijk leidinggevende van dit (strafbare) feit
• Is dit gedrag opzettelijk uitgevoerd door de feitelijk bestuurder/ leidinggevende.
• Heeft de belastingdienst voldoende overtuigend aangetoond dat sprake is van opzet of grove schuld (zie Hoge Raad d.d. 8 april 2022 ECLI:NL:HR:2022:526)
  
  

Vergrijpboete ter discussie stellen

De vergrijpboete wordt soms iets te vlot door een inspecteur opgelegd. Deze kan om verschillende redenen worden verminderd of tot nihil worden bijgesteld (door de rechter). De belangrijkste oorzaken uit de rechtspraak zijn:

• Procedure loopt te lang (overschrijding van de redelijke termijn), zie Hoge Raad d.d. 6 september 2024 ECLI:NL:HR:2024:1132 of Gerechtshof Arnhem Leeuwarden d.d. 23 juli 2024 ECLI:NL:GHARL:2024:4871
• Vergrijpboete voor hetzelfde feit bij verschillende belastingtypen
• Vergrijpboete wordt niet overtuigend via feitelijk bewijs aannemelijk gemaakt, derhalve geen (of beperkt) sprake van opzet of grove schuld (uitgebreide toelichting in mening AG op 4 april 2025 (ECLI:NL:PHR:2025:410)
• Ontbreken van voldoende bewijs voor opzet of grove schuld, Gerechtshof Amsterdam d.d. 15 november 2022 ECLI:NL:GHAMS:2022:3728
• De grondslagen en/of omstandigheden zijn anders of niet juist voorgesteld, zie Gerechtshof Arnhem Leeuwarden d.d. 14 mei 2024 ECLI:NL:GHARL:2024:3357
• De boete moet wel in balans zijn, de noodzaak van een juiste kwalificatie van het vergrijp en de evenredigheid van de opgelegde boete, zie hiertoe mening AG op 5 juli 2024 ECLI:NL:PHR:2024:736
• Beboeting wordt niet tijdig medegedeeld, schending verdedigingsbeginsel (kennisgeving boete (met motivering) is later gedagtekend dan de boetebeschikking. Zie hiertoe bijvoorbeeld Rechtbank Zeeland West Brabant d.d. 7 mei 2025 ECLI:NL:RBZWB:2025:2724.

Hoge Raad inzake vergrijpboete

In 2022 heeft de Hoge Raad een arrest gewezen over de term "bewust". Een autohandelaar heeft een naheffingsaanslag BTW met een vergrijpboete ontvangen. De reden is dat de handelaar door de gebrekkige administratie had moeten inzien dat hij geen recht had op de levering van auto's tegen het nultarief. Hij had moeten weten dat hij niet aannemelijk zou kunnen maken dat de auto's naar een andere EU lidstaat zijn vervoerd. Ook had de handelaar zijn adviseur niet zomaar mogen vertrouwen. De Hoge Raad denkt hier anders over. Voorwaardelijke opzet is niet aan de orde. Aan de handelaar kan niet de voor opzet vereiste "bewustheid" met betrekking tot de onjuiste aangifte worden verweten, aldus ons hoogste rechtscollege. Verder kunnen de omstandigheden dat belanghebbende geen openheid van zaken heeft gegeven en dat hij het laakbare van zijn gedragingen niet heeft ingezien, niet bijdragen aan het oordeel dat hij bewust fouten heeft gemaakt. De Hoge Raad vernietigd de vergrijpboete en verwijst de zaak naar een ander Gerechtshof.

Bestuurder geen pleger bij niet doen van een aangifte vennootschapsbelasting

Bij het Gerechtshof Arnhem Leeuwarden d.d. 24 februari 2023 ECLI:NL:GHARL:2023:1967 kwam een procedure voorbij waarbij een bestuurder over meerdere jaren geen aangiften vennootschapsbelasting van de BV had ingediend. Het Hof oordeelde dat de bestuurder (verdachte) als pleger kan worden aangemerkt (artikel 69 lid 1 AWR), dit in kader van "het opzettelijk niet doen van een bij de belastingwet voorziene aangifte". Deze procedure komt uiteindelijk bij de Hoge Raad op 24 maart 2026 ECLI:NL:HR:2026:424. Die denkt er anders over. De bestuurder is niet de persoon die de aangifteplicht droeg. De aangifteplicht berust immers bij de rechtspersoon aan wie het aangiftebiljet is gericht. Dit is de BV zelf en niet de natuurlijke persoon die als bestuurder optreedt of feitelijk de correspondentie ontvangt en de aangifte verzorgt. Verantwoordelijk zijn voor iets wil nog niet zeggen dat die persoon ook "pleger" is voor het niet doen van de aangifte. Dit wil nog niet zeggen dat de bestuurder lekker achteruit kan gaan zitten. Op grond van het strafrecht (artikel 47-51 WvS) is er voldoende ruimte om de bestuurder als medepleger of feitelijk leidinggevende aan te pakken. Hier speelde echter de toets van "pleger". De zaak wordt teruggewezen naar hetzelfde gerechtshof.

Noot fiscaal jurist over boete notaris

Sinds midden 2009 is het mogelijk dat een boete aan de belastingplichtige en aan de adviseur / medepleger wordt opgelegd (vierde tranche AWB). Een medepleger is niet de belastingplichtige en een boete kan aan hem / haar ook nadien (dus na de aanslag) worden opgelegd. Sinds 2014 is deze wetgeving iets aangepast. Sinds 2014 is de wet nog ruimer, een vergrijpboete kan ook worden opgelegd aan een medepleger, een uitlokker en iemand die het vergrijp heeft doen plegen. De Belastingdienst maakt de laatste jaren steeds vaker gebruik van deze mogelijkheid. Begin 2017 heeft de Belastingdienst aangekondigd om een openbare lijst te willen maken met adviseurs die hebben meegewerkt aan belastingontduiking. De adviseur achter de klant wordt dus steeds vaker bestraft en de scheiding tussen "scherp adviseren" en "belastingontduiking" wordt steeds dunner. Maatschappelijk is dit een goede ontwikkeling, mits de overheid maar voldoende kennis heeft om de verschillen uit elkaar te houden. In deze procedure was niet evident dat sprake was van bewust belastingontduiken, sterker nog, de casus is aan de Belastingdienst voorgelegd.

In een arrest van de Hoge Raad d.d. 15 september 2020 is gebleken dat een adviseur niet altijd als medepleger kan worden gezien als er opzettelijk onjuist of onvolledig aangifte is gedaan (artikel 69.2 AWR), dit in tegenstelling tot de uitspraak van het Gerechtshof. De Hoge Raad verwijst naar een eerder arrest (ECLI:NL:HR:2020:121), inhoudende dat als aangifte ingediende gegevensdrager uitsluitend kan worden aangemerkt als ‘bij belastingwet voorziene aangifte’ indien die aangifte is gedaan door degene op wiens belasting- of betalingsplicht die aangifte betrekking heeft of door degene die uit hoofde van art. 42 tot en met 44 AWR als vertegenwoordiger van belasting- of betalingsplichtige kan optreden en dat art. 47 tot en met 51 Sr diverse mogelijkheden bieden om degene die anders dan als pleger betrokken is bij onjuist of onvolledig doen van bij belastingwet voorziene aangifte, onder specifieke voorwaarden strafrechtelijk aansprakelijk te stellen voor die betrokkenheid.

Waarmee kunnen wij u helpen?

De kans op een onjuiste aangifte is door de ingewikkeldheid / complexiteit van het belastingrecht snel aanwezig. Dat wil echter nog niet zeggen dat u als belastingplichtige zich er steeds van bewust moet zijn geweest dat uw aangifte onjuist of mogelijk onjuist is. Schakel daarom voor het doen van aangifte een deskundige in. Is eenmaal een boete opgelegd of wordt dat aangekondigd, neem dan direct contact met ons op. Wij beschikken over de deskundigheid om een boete eventueel te voorkomen dan wel te beoordelen of die volgens de regelen der kunst is opgelegd. Mail ons voor een vrijblijvend gesprek.

Bron notaris als medepleger

Rechtbank Gelderland d.d. 24 april 2017 (ECLI:NL:RBGEL:2017:2297).

Faillissement B.V. en belastingen

De laatste tijd adviseren wij regelmatig DGA's waarvan een B.V. of de gehele structuur dreigt "om te vallen". Een faillissement van een B.V. vraagt aandacht, tijdig voorsorteren en deskundige begeleiding. De fiscale gevolgen worden vaak niet voldoende in de gaten gehouden. 

Regelmatig adviseren wij DGA's en bedrijven  over nieuwe mogelijkheden en structuren en bij mogelijkheden om een faillissement te voorkomen en / of de schade voor de bestuurder en / of het bedrijf te beperken. Bel gerust voor een vrijblijvende afspraak bij ons op kantoor. U bent zeker van een prettige ontvangst, heldere taal, deskundige fiscaal juristen en geen onduidelijke facturen of verrassingen.

Een faillissement van de B.V.

Een DGA heeft een holdingstructuur en de werkmaatschappij gaat failliet. De schulden kunnen niet meer worden betaald en een schuldeiser vraag het faillissement van de werkmaatschappij aan bij de Rechtbank. Soms vraagt de DGA zelf het faillissement aan, voor de gevolgen maakt dit niet uit. Eventueel kan de DGA een doorstart overwegen, edoch dit is altijd onzeker (curator en rechter-commissaris moeten hier immers mee instemmen).

Bij een faillissement van een B.V. gaat de DGA (in privé) niet failliet. In een aantal situaties loopt de DGA echter wel een risico. De belangrijkste risico's zijn:

1. Aansprakelijkheidsstelling door de curator (of schuldeisers) (bijvoorbeeld door niet voldaan aan stortingsplicht of onbehoorlijk bestuur).
2. Aansprakelijkheid voor belastingschulden.
3. Rekening-courantvorderingen van de werkmaatschappij / holding op de DGA.
4. Borgstelling bij de bancaire instelling.

Als de werkmaatschappij failliet gaat, zal de Rechtbank een curator in de buurt aanwijzen. Deze curator zal zich meestal nog dezelfde dag melden bij de DGA. De DGA krijgt een lijst met vragen en moet deze binnen een paar dagen beantwoorden. De curator zit er primair voor de schuldeisers. Zorg ervoor dat u de administratie (voor het faillissement) op orde heeft.

Aansprakelijkheid DGA bij faillissement

Een DGA / bestuurder kan aansprakelijk worden gesteld door de curator. Er moet dan sprake zijn van een (kennelijk) gebrekkige of onbehoorlijke taakvervulling. Voorbeelden hiervan zijn:

1. Administratie is niet op orde.
2. Verwijtbaar gedrag bij de bestuurder (slecht ondernemen / beslissingen nemen).
3. Betalingsonmacht is niet tijdig gemeld bij de Belastingdienst.
4. Er zijn - in het zicht van het faillissement - transacties verricht die schuldeisers hebben benadeeld (pauliana).
5. De publicatiestukken zijn te laat ingediend bij het handelsregister.

Faillissement en vennootschapsbelasting

• Liquidatieverlies: Bij de liquidatie van een deelneming (minimaal 5% belang) kunt u een liquidatieverlies nemen in de holding. Als de liquidatie-uitkering lager is dan hetgeen u voor de deelneming heeft opgeofferd (betaald), dan is dit verlies aftrekbaar in de holding (als liquidatieverlies). Het verlies is aftrekbaar als de vereffening van de liquidatie is voltooid. Als een faillissementsafwikkeling lang duurt, dan kan ook pas later het liquidatieverlies worden genomen. Het feit dat de curator zou stellen dat alle betrokken schuldeisers niets zullen ontvangen bij liquidatie maakt dit niet anders, derhalve eerst vereffenen en dan liquidatieverlies nemen.
• Fiscale eenheid vennootschapbelasting: Als de holding en de werkmaatschappij zijn ondergebracht in een fiscale eenheid voor de vennootschapsbelasting (holding heeft minimaal 95% van de aandelen in de werkmaatschappij en er is een verzoek tot fiscale eenheid voor de vennootschapsbelasting ingediend bij de Belastingdienst, waarbij er een beschikking is afgegeven), kan er een probleem ontstaan. Voor de Belastingdienst is er sprake van één belastingplichtige. Voordeel van een fiscale eenheid voor de vennootschapsbelasting is dat er 1 aangifte vennootschapsbelasting wordt ingediend en dat onderlinge resultaten (holding en werkmaatschappij) met elkaar mogen worden verrekend. Als de werkmaatschappij failliet gaat (en uiteindelijk wordt ontbonden), kan er fiscale winst ontstaan omdat bepaalde schulden niet hoeven te worden betaald resp. kunnen worden betaald (of worden kwijtgescholden). De bate / winst wordt belast bij de holding. Een ontvoeging in het zicht van liquidatie of een faillissement zal in de praktijk zelden werken (anti-misbruikbepaling in de Wet op de Vennootschapsbelasting).

Faillissement en omzetbelasting

Veel structuren met een holding en werkmaatschappij vormen een fiscale eenheid voor de omzetbelasting. Hiervan is sprake als de holding en de werkmaatschappij een financiële, organisatorische en economische eenheid vormen. Voordeel is dat over onderlinge diensten (zoals management fee) geen omzetbelasting (hierna BTW) in rekening hoeft te worden gebracht. Tevens doen beide B.V.'s maar 1 keer aangifte voor de omzetbelasting. Eenvoud is derhalve het grootste voordeel.

Het belangrijkste nadeel is dat de B.V.'s die zijn opgenomen in de fiscale eenheid voor de omzetbelasting ook onderling aansprakelijk zijn voor BTW-schulden. Als een B.V. binnen de fiscale eenheid failliet gaat, ontstaat er vaak een BTW-claim. Bij een faillissement van de werkmaatschappij wordt de fiscale eenheid tussen de holding en de werkmaatschappij verbroken. De holding blijft echter wel aansprakelijk voor BTW schulden (naheffingen, rente en boetes) van de werkmaatschappij. Dit geldt enkel voor BTW-schulden die betrekking hebben op de periode voorafgaande aan het faillissement. De curator is na het faillissement verantwoordelijk voor het indienen van de aangiften (en het afdragen van de BTW).

Het grootste risico is dat u voorafgaande aan het faillissement BTW heeft teruggevraagd maar de facturen niet heeft betaald. De BTW is dan ten onrechte teruggevraagd. 

Werknemer en faillissement

Een werknemer leent geld aan zijn werkgever omdat de bank weigert geld aan de B.V. te lenen. De B.V. gaat vervolgens failliet en de werknemer is zijn geld kwijt. De werknemer wil de lening (niet ontvangen bedrag) in zijn aangifte Inkomstenbelasting aftrekken (als negatief loon). Volgens de Hoge Raad d.d. 10 januari 2014 is een dergelijk verlies voor de werknemer niet aftrekbaar. Voor de liefhebber, het Gerechtshof in Arnhem heeft op 28 augustus 2012 anders beslist, maar deze uitspraak is dus ingehaald door de genoemde uitspraak in cassatie van de Hoge Raad.

Bodembeslag / bodemvoorrecht Belastingdienst en faillissement

De Belastingdienst heeft een supervoorrecht bij faillissementen. Op grond van artikel 21 invorderingswet heeft de Belastingdienst een voorrecht op alle goederen van de belastingplichtige. De Belastingdienst zou zichzelf hiermee bij voorrang op het gehele vermogen van de belastingplichtige kunnen richten. In de praktijk gaan zekerheidsrechten (hypotheek en pandrecht) voor dergelijke rechten, maar artikel 21 (lid 2) invorderingswet maakt hierop een belangrijke uitzondering. Voor omzetbelasting en loonbelasting gaat het recht van de Belastingdienst boven het zogenaamde stil pandrecht (op roerende zaken die op de bodem van belastingplichtige staan). Op zaken die zich op de bodem van belastingplichtige bevinden heeft de Belastingdienst dus vaak een sterker / beter recht dan de bancaire instelling (met pandrecht) / schuldeisers. Ook schuldeisers die onder eigendomsvoorbehoud hebben geleverd staan door het recht van de Belastingdienst aan de zijlijn te kijken.

In een uitspraak van de Hoge Raad d.d. 11 april 2014 ging het voor de schuldeiser de goede kant op. B.V. X is eigenaar van een bedrijfspand en de inventaris. B.V. Y huurt het bedrijfspand en de inventaris van B.V. X. B.V. Y gaat failliet. De curator heeft de onderneming van B.V. Y voortgezet en de Belastingdienst legt bodembeslag op onder meer de inventaris. Volgens B.V. X is er geen sprake van "bodemzaken" en moet het bodembeslag worden opgeheven. De Hoge Raad is het met B.V. X eens, de Belastingdienst had geen bodembeslag mogen leggen. Een belangrijke reden was dat B.V. Y haar administratie op het perceel (bij B.V. X) had liggen. Deze procedure is gevoerd onder oude wetgeving !

Bestuurder dubbel aansprakelijk voor schulden failliete BV

Eén van de voordelen van het drijven van een onderneming in een BV is een beperkte aansprakelijkheid. Doordat de BV rechtspersoonlijkheid bezit, is zij zelf verantwoordelijk voor nakoming van haar (fiscale) verplichtingen en aansprakelijk voor eventuele schade. Als bestuurder bent u hier in principe niet aansprakelijk voor. Als het flink tegenzit moet u er juist voor zorgen dat u die aansprakelijkheid niet alsnog over zichzelf afroept. Onder omstandigheden kunt u namelijk wel aansprakelijk zijn voor de schulden van uw BV.

Essentie bestuurdersaansprakelijkheid bij faillissement 

• De fiscale bestuurdersaansprakelijkheid is de wettelijke verplichting van bestuurders om de belastingverplichtingen van hun bedrijf (rechtspersoon) te voldoen.

• Als een rechtspersoon failliet gaat en er sprake is van onbetaalde belastingschulden kan de curator namens de schuldeisers (de belastingdienst) de bestuurder (s) in prive aansprakelijk stellen. Dit zal meestal door de curator in overleg met de Belastingdienst plaatsvinden. De belastingdienst kan ook haar vorderingen indienen bij de curator. Het is echter ook mogelijk dat beide partijen (de curator en de belastingdienst) apart de bestuurder (s) "aanvallen". Maak dus gelijktijdig met beide partijen afspraken.

• De aansprakelijkheid geldt voor de formele/ statutaire bestuurders maar ook voor de feitelijke bestuurders. De naheffingsaanslag wordt dan opgelegd aan de bestuurders in prive. De bestuurder kan als tegen bewijs stellen dat betalingsonmacht is gemeld, dat de bestuurder niet verantwoordelijk is of dat hij/zij tijdig heeft ingegrepen.

• Het is belangrijk om zicht te realiseren dat de bestuurdersaansprakelijkheid vanuit de curator en vanuit de belastingdienst bij u in prive terecht kan komen.

• De aansprakelijkheid van bestuurders in ondergebracht in artikel 36 invorderingswet, de leidraad (onder 36.1) en 2:248 BW

• In dit artikel behandelen wij een arrest van de Hoge Raad uit 2023

Checklist en valkuilen bij bestuurdersaansprakelijkheid

De twee belangrijkste valkuilen zijn

1. de bestuurdersaansprakelijkheid op grond van de Wet Bestuurdersaansprakelijkheid bij Faillissement (de WBF) en
2. de bestuurdersaansprakelijkheid op grond van de Wet bestuurdersaansprakelijkheid (hierna: de WBA).

Volgens de WBF kan de curator u bij faillissement van de BV aansprakelijk stellen bij kennelijk onbehoorlijk bestuur (u heeft er als bestuurder een potje van gemaakt). Dat moet de curator bewijzen. Soms moet u bewijzen dat het niet aan u ligt (vb. ondeugdelijke administratie, cijfers niet gepubliceerd, boeken niet bewaard).

Voor de fiscale schulden is de WBA meer van belang. De bestuurder is aansprakelijk voor de zakelijke belastingschulden (o.a. omzetbelasting en loonbelasting) van de BV als de betalingsonmacht (de BV kan die schulden niet betalen) niet (tijdig) bij de belastingdienst is gemeld. Dan wordt uitgegaan van onbehoorlijk bestuur.

WBA en WBF bij faillissement

Beide aansprakelijkheidsstellingen kunnen naast elkaar bestaan. Dat ondervond een ondernemer recent. Zijn BV raakte failliet en de curator stelde een onderzoek in en meende dat sprake was van onbehoorlijk bestuur. Ter afwending van de aansprakelijkheid sloot de ondernemer een deal met de ontvanger: Enkel en alleen om van de gehele zaak af te zijn en onder voorwaarde dat uitdrukkelijk wordt afgezien van verdere aansprakelijkstellingen van iemand van de familie en/of een gelieerde vennootschap hierbij het voorstel om in totaal een bedrag te voldoen van € 31.000. De curator ging akkoord en daarmee was de kous af.

Voor de belastingdienst echter niet. Na de opheffing van het faillissement kwam de belastingdienst op de koffie voor de door de BV onbetaald gelaten aanslagen loonbelasting van voor faillissement. Op grond van artikel 36 van de Invorderingswet 1990 werd de ondernemer aansprakelijk gesteld.

Voorkoming van dubbele aansprakelijkstelling

In de Leidraad invordering is bepaald dat er bij dubbele aansprakelijkheid naar moet ‘worden gestreefd om slechts één van de regelingen toe te passen. Als een rechtspersoon waarop dit artikel van toepassing is, failleert en de ontvanger is voornemens de bestuurder(s) van de gefailleerde rechtspersoon aansprakelijk te stellen, neemt hij contact op met de curator om te overleggen over de vraag wie tot aansprakelijkstelling zal overgaan. Aansprakelijkstelling door de curator geniet de voorkeur, tenzij blijkt dat de bewijspositie van de ontvanger sterker is.’

Dubbele aansprakelijkheid kan onbehoorlijk bestuur door de belastingdienst opleveren

Die tamelijk vage tekst (streven, contact zoeken, voorkeur) sluit niet uit dat er toch dubbele aansprakelijkheidstelling plaatsvindt. Wel verordonneert de Hoge Raad dat er een fatsoenlijke belangenafweging moet zijn:

“Indien de ontvanger [van de belastingdienst] op grond van artikel 36.1, derde alinea, van de Leidraad gehouden is contact op te nemen met de curator, maar de ontvanger dit nalaat, kunnen de omstandigheden van het geval meebrengen dat zijn daarop volgende beschikking tot aansprakelijkstelling in strijd is met algemene beginselen van behoorlijk bestuur. In dit verband zal moeten worden beoordeeld of deze aansprakelijkstelling de (gewezen) bestuurder een nadeel toebrengt dat de ontvanger in overeenstemming met de strekking van artikel 36.1 van de Leidraad had behoren te vermijden.”

Het is nu aan een ander hof om te onderzoeken welke omstandigheden er waren om de curator niet te raadplegen en welke omstandigheden mogelijk kunnen leiden tot de conclusie dat de belastingdienst heeft gehandeld in strijd met een of meer algemene beginselen van behoorlijk bestuur.

Wordt vervolgd….

Opmerking fiscaal jurist inzake bestuurdersaansprakelijkheid

Het is nog maar de vraag of onze ondernemer wegkomt met de deal die hij met de curator heeft gesloten. Hij is in elk geval niet per definitie van de belastingdienst af, wat hij waarschijnlijk wel had gedacht.

Zwaar weer en een faillissement zijn niet altijd af te wenden. Wat u wel kan doen, is zorgen voor een deugdelijke administratie, tijdige publicatie van de cijfer en melding bij de belastingdienst als de aanslagen niet kunnen worden betaald (en wacht niet in de hoop dat het volgende maand wel goedkomt).

Raadpleeg altijd een van onze deskundigen. Die kunnen veel ellende voorkomen!

Jurisprudentie bij ‘Bestuurder dubbel aansprakelijk voor schulden failliete BV

Hoge Raad 14 april 2023, ECLI:NL:HR:2023:563

Gerechtshof Den Haag 19 juni 2020, ECLI:NL:GHDHA:2020:1208

Rechtbank Den Haag 5 november 2019, ECLI:NL:RBDHA:2019:12474

Het Fiscale Bodemrecht

Het fiscale bodemrecht geeft de Belastingdienst de mogelijkheid om zich te verhalen op bepaalde roerende zaken die bij de belastingschuldige in gebruik zijn en zich op diens bodem bevinden, zelfs als deze zaken toebehoren aan een derde partij. In dit artikel zullen de kernvragen rondom dit thema worden beantwoord:

1. Wat wil het fiscale bodemrecht precies zeggen?
2. Wat is een bodemzaak en wat is "de fiscale bodem"?
3. Waarop kan het fiscale bodemrecht worden toegepast?
4. Worden uw rechten of de rechten van derden nog beschermd bij het fiscale bodemrecht?
5. Jurisprudentie over het fiscale bodemrecht.

Wat wil het fiscale bodemrecht precies zeggen?

Op grond van het fiscale bodemrecht kan de Belastingdienst zich bij vorderingen op de belastingplichtige verhalen op roerende zaken die bij de belastingplichtige in gebruik zijn (ook als die roerende zaken van iemand anders (een derde) zijn. De roerende zaken moeten zich dan wel op de bodem van de belastingplichtige bevinden. Dit recht heeft de belastingdienst op grond van artikel 22 van de invorderingswet. Bodembeslag kan voor en na het faillissement worden gelegd en geeft de Belastingdienst een bijzondere voorkeurspositie. Na het faillissement gaat het bodembeslag van de Belastingdienst op in het algemene faillissementsbeslag. Bodembeslag op goederen van derden vallen niet onder het faillissementsbeslag en hierop blijft dus (eventueel) het bodembeslag rusten.

Wat is een bodemzaak en wat is "de fiscale bodem"?

Onder de bodem wordt het terrein (perceel) van de belastingplichtige verstaan (of het deel dat de belastingplichtige huurt of in gebruik heeft). Dit kan ook spelen als meerdere personen of bedrijven over hetzelfde perceel kunnen beschikken. Wie eigenaar is maakt niet veel uit, het gaat om de grond/ het terrein dat de belastingplichtige (of belastingschuldige) in gebruik heeft en waarop de roerende zaken staan.

• Bodemzaken zijn inventaris (zoals lampen, bureau's, computers, kassa's, etc.)
• Geen bodemzaken: niet alle roerende zaken die zich op de bodem van de belastingschuldige bevinden, kwalificeren als bodemzaak'. Voorraad, showmodellen, grondstoffen, halffabricaten, en voertuigen bestemd worden niet als bodemzaken aangemerkt.
• Reëel eigendom: de reële eigendom van een ander - waarbij deze roerende zaak zowel juridisch als economisch aan een derde toebehoort - zoals bij huurkoop of financial lease - wordt ontzien door de Belastingdienst. Dit moet wel juist en tijdig worden aangetoond.

Waarop kan het fiscale bodemrecht worden toegepast?

De ontvanger van de Belastingdienst kan het bodemrecht toepassen bij beslaglegging voor naheffingsaanslagen in specifieke belastingscategorieën, waaronder: loonbelasting, omzetbelasting, premies werknemersverzekeringen, accijns, verbruiksbelastingen, dividendbelasting en assurantiebelasting. Het bodemrecht geldt niet voor de boetes, aldus de Hoge Raad in 2003. Ook is het bodemrecht (nog) niet in strijd met het EU recht (Gasus Zaak)

Het bodemrecht kan niet worden toegepast voor belastingschulden die betrekking hebben op, vennootschapsbelasting en inkomstenbelasting.

Worden uw rechten of de rechten van derden nog beschermd bij het fiscale bodemrecht?

De ontvanger komt langs bij belastingplichtige zal vervolgens op vrijwel alles (wat kan binnen de wet) beslag leggen. Wat van belastingplichtige is en wat van een derde is op dat moment niet relevant. Binnen enkele dagen (formeel 8 dagen) na de beslaglegging moet de belastingdeurwaarder de zaak dan betekenen aan de derde (als die bekend is). De derde kan vervolgens binnen 7 dagen beroep instellen (bij de belastingdienst) tegen de beslaglegging. De executie wordt hiermee uitgesteld. Als de derde het niet eens is met de uitspraak kan er een civiele procedure worden gestart.

Jurisprudentie over bodembeslag

1. Gerechtshof Amsterdam d.d. 8 oktober 2013 ECLI:NL:GHAMS:2013:3258: verzet bij horecazaak tegen beslag op inventaris (en met succes).
2. Hoge Raad 14 november 2014, ECLI:NL:HR:2014:3171: De Hoge Raad oordeelde over de reikwijdte van het bodemrecht, met name in situaties waarin derden eigenaar zijn van de bodemzaken.
3. Hoge Raad 19 december 2014, ECLI:NL:HR:2014:3674: Deze uitspraak verduidelijkt de positie van de Belastingdienst ten opzichte van pandhouders bij de toepassing van het bodemrecht.
4. Hoge Raad 10 juli 2015, ECLI:NL:HR:2015:1866: De Hoge Raad ging in op de vraag of bepaalde leaseconstructies onder het bodemrecht vallen.
5. Gerechtshof Den Haag d.d. 29 juni 2022 ECLI:GHDHA:2022:1167: bodemrecht bij financial lease en andere leaseregelingen.
6. Gerechtshof Amsterdam 8 oktober 2024 ECLI:NLGHAMS:2024:2812: terughoudendheid van de ontvanger t.a.v. reele eigendom van een derde.

Noot fiscaal jurist inzake bodembeslag

De Belastingdienst heeft in de basis het voorrecht op alle goederen van de belastingplichtige of belastingschuldige (artikel 21 invorderingswet). Dit geldt echter niet voor alle goederen en voor alle belastingvorderingen. Derden hebben soms nog enige rechten maar zeker niet altijd. Derden kunnen zich niet verzetten tegen beslaglegging op zaken (roerende) die voor de inrichting van het pand zijn gebruikt (artikel 22 lid 2 invorderingswet). Tot 2013 konden partijen (een derde en belastingschuldige) eenvoudig het bodemrecht omzeilen. Als nu een zekerheidsgerechtigde handelingen zou verrichten die ervoor zorgen dat bodembeslag niet meer mogelijk is, moet dit worden gemeld bij de bij de Belastingdienst (bijvoorbeeld via bodemverhuur of ophalen van goederen) (formulier), mits waarde boven de 10.000 euro. Het pandrecht van de belastingdienst (mits juist is gelegd) gaat boven andere pandrechten. Een uitleg over het bodemrecht staat in de invorderingswet.

Reële eigendom van een derde wordt gerespecteerd. Indien de goederen of roerende zaken in eigendom toebehoren aan een derde maar de belastingplichtige had een zogenaamde afnameverplichting gaat het voor de derde alsnog mis. Het eigendom wordt dan niet gerespecteerd. Bij bedrijfsinmenging geldt hetzelfde. Vragen over bodembeslag? Stuur ons gerust een e-mail

Informatiebeschikking en BPM

De inspecteur van de Belastingdienst kan een zogenaamde informatiebeschikking afgeven indien u in zijn ogen onvoldoende meewerkt aan een inlichtingenverzoek. Indien u niet opkomt tegen de informatiebeschikking, dan wordt deze onherroepelijk. U wordt dan in de meeste gevallen geconfronteerd met omkering en verzwaring van de bewijslast. De aanslag die de inspecteur heeft opgelegd kunt u dan slechts aangepast krijgen, indien u uw stellingen doet blijken. Zonder omkering en verzwaring van de bewijslast kunt u in de meeste gevallen volstaan met aannemelijk maken. Een flink verschil dus. In het kader van de BPM is recent een uitspraak gedaan door het gerechtshof ’s-Hertogenbosch. Wij behandelen die uitspraak hierna.

Informatiebeschikking staat ter discussie

Sinds 2011 kennen we de informatiebeschikking in de AWR. Dat de rechtsbescherming voor belastingplichtige niet is bereikt is wel helder. Nog te vaak zorgt een informatiebeschikking voor scheve verhoudingen en langdurige bezwaar en beroepsprocedures. Met de informatiebeschikking heeft de belastingdienst (inspecteur) de mogelijkheid gekregen om een voor bezwaar (en beroep) vatbare informatiebeschikking vast te stellen wanneer niet (volledig) wordt voldaan aan zijn informatieverzoek of de administratieplicht van een belastingplichtige. De vraag is of dit beter kan, er wordt immers geen aanslag opgelegd, trajecten duren lang en geven onzekerheid. Er is een pre consultatie (tot 1 juni 2025) die dit in beeld moet brengen.

Kabinet wil informatiebeschikking versnellen

De langdurige procedure rondom de informatiebeschikking moet korter worden (aldus kamerbrief d.d. 20 januari 2026). De regeling is 15 jaar geleden ingevoerd om de rechtsbescherming van een belastingplichtige bij een informatieverzoek van de belastingdienst (inspecteur) te verbeteren, dit door de sanctie (omkering bewijslast) niet direct te laten intreden. Hoewel bezwaar en beroep tegen een informatiebeschikking mogelijk is werkt deze nog zeker niet conform haar oorspronkelijke doel. De prioriteit zal liggen bij het versnellen van de doorlooptijd (minder rechtsonzekerheid). Het zou mooi zijn als ook aandacht wordt besteed aan de zware consequenties (omkering bewijslast), met name als de informatie er simpelweg niet is of als de tekortkomingen zeer beperkt zijn.

Belastingdienst stelt een boekenonderzoek in

De belastingplichtige in deze zaak heeft een bedrijf dat handelt in personen- en bedrijfsauto’s en repareert deze ook. Hij kwalificeert voor de BPM als zogenaamde vergunninghouder. De inspecteur van de Belastingdienst stelt een boekenonderzoek in. Onderwerp van dit boekenonderzoek zijn de BPM-aangiften. De inspecteur vraagt meermaals om inkoopfacturen, verkoopovereenkomsten, verkoopnota’s en reparatienota’s. De belastingplichtige weigert steeds afgifte, maar motiveert deze weigering wel. Partijen komen niet nader tot elkaar. De inspecteur is van mening dat de belastingplichtige onvoldoende meewerkt aan het boekenonderzoek en geeft wegens vermeende schending van de inlichtingenverplichting een informatiebeschikking af. Deze wordt door de belastingplichtige bestreden.

Bezwaar tegen informatiebeschikking ongegrond verklaard

De belastingplichtige heeft eerst bezwaar aangetekend. Dit bezwaar is door de inspecteur van de Belastingdienst ongegrond verklaard. Daarop is de belastingplichtige in beroep gegaan. Ook het beroep leidt niet tot het gewenste resultaat. Het woord is daarom aan het gerechtshof.

Wat overweegt het gerechtshof?

Het gerechtshof geeft eerst de ondergrens aan van de informatie die de inspecteur mag vragen. Het moet gaan om informatie die op zichzelf beschouwd van belang kan zijn voor de belastingheffing van de betrokken belastingplichtige. De informatie die hier wordt opgevraagd heeft te maken met posten die de belastingplichtige heeft opgevoerd. Deze posten leiden tot een verlaging van de belasting. Met betrekking tot zulke posten rust de bewijslast altijd op de belastingplichtige. Het omkeren en verzwaren van de bewijslast heeft dan geen meerwaarde. Indien de belastingplichtige, zoals hier het geval is, niet voldoet aan het verzoek, dan is een informatiebeschikking niet de juiste weg. Immers, omkering en verzwaring van de bewijslast komen niet aan de orde.

Het gerechtshof gaat in op wat er nu precies aan de hand is. Voor de BPM-heffing geldt dat de inspecteur de bewijslast draagt dat er niet meer belasting wordt geheven dan de rest-BPM die op vergelijkbare auto’s drukt op de binnenlandse markt. Het is daarbij aan de belastingplichtige om bewijs te leveren voor verminderende elementen, zoals schade. Vanuit die bewijslastverdeling zal het gerechtshof de informatiebeschikking dan ook toetsen.

De belastingplichtige geeft aan dat de vragen met betrekking tot verkoopovereenkomsten en -nota’s niet relevant zijn. Die documenten dateren namelijk van na de melding. De reparatienota zegt niets over de staat van het voertuig bij de melding en is dus ook niet relevant. Het vragen naar niet-relevante informatie rechtvaardigt geen informatiebeschikking en dus moet die vernietigd worden, aldus de belastingplichtige. De inspecteur van de Belastingdienst vindt deze documenten echter wel relevant. Hij meent hieruit onder meer af te kunnen leiden of bij de inkoop sprake is geweest van schade of juist niet.

Het oordeel van het gerechtshof inzake informatiebeschikking

Het gerechtshof geeft aan dat de bewijslast bij de vraag of er sprake is op het moment van melden rust op de belastingplichtige. De inspecteur geeft weliswaar allemaal redenen waarom de informatie betrekking kan hebben op de belastingheffing, maar dat zijn allemaal redenen die zien op elementen waarvan de bewijslast al bij de belastingplichtige ligt. De inspecteur had hier geen belang als bedoeld bij de inlichtingenverplichting en de informatiebeschikking kan daarom niet in stand blijven.

De gevolgen van informatiebeschikking en BPM

De belastingplichtige zal de procedure over de informatiebeschikking met een goed gevoel afsluiten. Echter, de informatiebeschikking is niet een belastingaanslag. De inspecteur zal, bij gebrek aan voldoende bewijslevering door de belastingplichtige, een aanslag met schattingen opleggen. Die aanslag kan de belastingplichtige vervolgens bestrijden. Dat zal dus leiden tot een tweede bezwaar- en beroepsprocedure over hetzelfde dossier. Het is dan aan de belastingplichtige om toch te voldoen aan de bewijslast die op hem rust met betrekking tot de belastingverminderende posten. In deze zaak is het laatste woord dus ongetwijfeld nog niet gesproken.

Advisering en procedures

Informatiebeschikkingen hebben tot doel het verbeteren van de rechtsbescherming van belastingplichtigen. Vanuit een formeelrechtelijk oogpunt bezien is dat in de meeste gevallen ook zeker het geval. Het is echter wel van belang dat u in actie komt zodra u zo’n informatiebeschikking ontvangt. Bij het onherroepelijk worden kan het middel immers leiden tot omkering en verzwaring van de bewijslast. Hebt u een informatiebeschikking ontvangen? Neem dan contact op met één van de onderstaande adviseurs. Wij staan u graag te woord.  

Kennisgroepstandpunt belastingdienst is geen wetgeving

Het kennisgroepstandpunt als onbedoelde wet

Steeds vaker merken wij in de praktijk dat de belastingdienst bij vooroverleg of bij een boekenonderzoek verwijst naar hun eigen bibliotheek, de standpunten van een kennisgroep (op dit moment meer dan 1.000). Deze standpunten lijken steeds meer een verlengde te worden van wetgeving. Dit maakt het voor de inspecteur en ook de belastingadviseur en belastingplichtige soms nodeloos ingewikkeld. Gelukkig is er nu een motie aangenomen die vraagt om meer ruimte bij de inspecteur.

Rechters doen formeel niks met kennisgroep standpunten

De rechtbank Zeeland West Brabant oordeelde in 2025 (ECLI:NL:RBZWB:2025:4081) al dat er niet wordt geoordeeld op grond van kennisgroepstandpunten maar op grond van de wet. Nadeel is dat de inspecteur wel intern is gebonden aan dergelijke standpunten (vaste gedragslijn). Dit is in de praktijk het grootste probleem. Hierdoor ontstaat de merkwaardige situatie dat een mening van een groep deskundigen bij de belastingdienst geen formele wetgeving (en zelf geen beleidsregel) is maar voor de individuele inspecteur in de praktijk toch vrijwel dezelfde bindende werking heeft. De Belastingdienst erkent deze spagaat ook zelf.

Inspecteurs van de belastingdienst moeten - binnen de kaders van de wet en jurisprudentie - de ruimte houden om rekening te houden met de omstandigheden van een individueel geval, dit om altijd tot een redelijke oplossing te komen.

Inleiding: 'sorry, dat staat in een kennisgroepstandpunt'

Kennisgroepen spelen binnen de Belastingdienst een steeds belangrijker rol bij de toepassing en uitleg van belastingwetgeving en jurisprudentie. In deze kennisgroepen wordt kennis over specifieke fiscale onderwerpen gebundeld en besproken en worden standpunten ingenomen over de wijze waarop wetgeving, besluiten of jurisprudentie in een bepaalde situatie moet worden uitgelegd.

In een motie die is aangenomen (motie-Van Eijk/Inge van Dijk (Kamerstukken II 31066, nr. 1568) wordt erop gewezen dat deze kennisgroepen geen wet of formeel beleid zijn (dat weet elke fiscaal jurist al lang). De kamer vraagt de regering daarom om te waarborgen dat kennisgroep standpunten niet onnodig beperkend werken op de beoordelingsruimte van inspecteurs.

Kennisgroepen werken soms tegenstrijdig en geven geen duidelijkheid 

De mening bij ons op kantoor is belangrijk maar het is geen wet. De mening van inspecteurs bij de belastingdienst zijn ook geen wetgeving, ook niet als deze worden vastgelegd in een kennisgroepstandpunt en/of op een internetsite worden geplaatst.

Wie regelmatig met de inspecteur aan tafel zit, kent het gesprek. De feiten zijn helder, de uitkomst van het standpunt is in dit geval onredelijk, de inspecteur ziet dat ook. En dan komt het: 'Ik snap uw punt, maar sorry, dat staat in een kennisgroepstandpunt.' Einde gesprek.

Roma locuta, causa finita – Rome heeft gesproken, de zaak is gesloten. Alleen zit Rome in dit geval ergens in Utrecht of Apeldoorn, heeft het de belastingplichtige nooit gehoord en staat zijn woord nergens in het Staatsblad. Een oudere fiscaal jurist, zoals ik zelf, kan hier niet mee leven, we hebben de trias politica (scheiding der machten) niet voor niks in ons DNA opgenomen. Wetgeving loopt langs de tweede kamer, de eerste kamer en komt dan in de staatscourant. Dat is een wet, de rest (zoals besluiten of kennisgroepstandpunten) zijn meningen.

In Twente zeggen we dan: 't is nig anders (het is niet anders). Die berusting is in het dagelijks leven een deugd, maar in de fiscale verhouding tussen burger en overheid is ze een probleem. Dit artikel onderzoekt waarom, wat de motie wel en niet verandert, en hoe u als adviseur met kennisgroepstandpunten omgaat.

Kennisgroepen: van vraagbaak naar gezaghebbende stem

Kennisgroepen zijn interne expertteams van de Belastingdienst, per wet of onderwerp georganiseerd. Een inspecteur die met een lastige uitlegvraag zit, legt die aan de kennisgroep voor; het antwoord is een standpunt dat voor alle vergelijkbare gevallen geldt. Het doel is legitiem: eenheid van uitvoering, zodat de ene DGA in Enschede niet anders wordt behandeld dan de andere in Maastricht.

Sinds 2023 worden vastgestelde standpunten gepubliceerd op kennisgroepen.belastingdienst.nl. Dat is winst voor de transparantie, maar het heeft ook het gewicht van de standpunten vergroot. De Belastingdienst schrijft er zelf over, met verwijzing naar de staatssecretaris, dat kennisgroepstandpunten 'dezelfde betekenis hebben als formeel vastgesteld beleid' en dat 'de inspecteur is gehouden dit kennisgroepstandpunt toe te passen' (KG:206:2024:2), tja gekker moet het niet worden!

Een intern advies is een interne instructie geworden, en een interne instructie laat de inspecteur geen ruimte meer. De inspecteur die het standpunt onredelijk vindt, heeft formeel één route: terug naar de kennisgroep. De belastingplichtige heeft er geen: hij is geen partij bij die procedure, wordt niet gehoord en ziet de motivering vaak pas achteraf. Audi alteram partem (hoor ook de andere partij) is hier geen onderdeel van het proces.

Juridische status kennisgroep standpunten : geen wet, wel een vaste gedragslijn

Een kennisgroepstandpunt is geen wet, geen beleidsbesluit en geen beleidsregel in de zin van artikel 1:3 lid 4 Awb. Het is een interne uitleg die, zodra hij consequent wordt toegepast, feitelijk werkt als een vaste gedragslijn. Dat onderscheid klinkt academisch, maar het bepaalt wie zich erop kan beroepen en wie eraan gebonden is.

1. De wet gaat voor. Belastingen worden geheven uit kracht van een wet (art. 104 Gw). Een kennisgroepstandpunt kan de wet niet aanvullen of beperken. De rechter toetst aan de wet en geeft het standpunt geen bijzonder gewicht: het is één gezaghebbende uitleg naast literatuur en lagere jurisprudentie. Lex dura, sed lex (de wet is hard, maar het is de wet)? Nee: hier geldt eerder lex, non opinio – de wet, niet een mening. Feitelijk zou een kennisgroepstandpunt dezelfde waarde moeten hebben als een boek of notitie van een gezaghebbende hoogleraar of erg slimme fiscaal jurist.
2. Een gunstig standpunt bindt de Belastingdienst. Rechtbank Rotterdam oordeelde dat kennisgroepstandpunten 'materieel dezelfde waarde hebben als formeel vastgesteld beleid': een in beginsel vaste gedragslijn (ECLI:NL:RBROT:2022:6695). De belastingplichtige kan zich dus via het gelijkheids- en vertrouwensbeginsel op een voor hem gunstig standpunt beroepen, ook als de rechter de wet strenger zou uitleggen.
3. Een ongunstig standpunt bindt de belastingplichtige niet. Hij kan het bij de rechter gewoon bestrijden. De rechter is er niet aan gebonden.
4. De inspecteur zit er klem tussen. Intern moet hij het standpunt toepassen; extern mag hij de wet niet ongunstiger toepassen dan die luidt.  Als het standpunt materieel beleid is, dan hoort daar logischerwijs ook de gedachte van artikel 4:84 Awb bij: een bestuursorgaan handelt volgens zijn beleid, tenzij dat voor een belanghebbende wegens bijzondere omstandigheden onevenredige gevolgen heeft. Wie de lusten van beleid claimt, moet ook de lasten dragen. Of 4:84 Awb op een kennisgroepstandpunt rechtstreeks van toepassing is, is niet uitgekristalliseerd; het principe is in ieder geval sterk.

Kritiek: uniformiteit als eenrichtingsverkeer dat niet verder helpt

Het probleem is niet dát er kennisgroepen zijn, maar hóe hun standpunten in de praktijk doorwerken. Vier punten springen eruit.

1. Asymmetrie. Een gunstig standpunt kan de burger inroepen, een ongunstig standpunt moet hij bestrijden tot aan de rechter. Voor een mkb'er of DGA met een belang van enkele duizenden euro's is procederen economisch onhaalbaar. Het standpunt wordt dan feitelijk de eindbeslissing, zonder dat een onafhankelijke rechter er ooit naar heeft gekeken en het standpunt is gebaseerd op de mening van een ambtenaar (en niet van de wetgever).
2. Geen hoor en wederhoor. De kennisgroep beslist op basis van de casus zoals de inspecteur die voorlegt. De belastingplichtige kan zijn feiten en argumenten niet zelf inbrengen. Wat binnenkomt als een genuanceerde zaak, komt terug als een algemene regel.
3. Verlies van maatwerk. Een standpunt is per definitie abstract. Juist bij DGA's, familiebedrijven en internationale structuren zijn de feiten zelden standaard. Summum ius, summa iniuria: het strengste recht is het grootste onrecht. Een regel die in 95% van de gevallen redelijk uitpakt, kan in de overige 5% onevenredig hard zijn, en daar moet de inspecteur kunnen bijsturen.
4. Professionele verschraling. Een inspecteur die geleerd heeft dat zijn oordeel er niet toe doet, stopt met oordelen. Dat is slecht voor de kwaliteit van de uitvoering en voor het vertrouwen van burgers. Het is ook precies het beeld dat na de toeslagenaffaire niet meer zou terugkeren: een systeem dat de regel boven de mens stelt.

In Twente kennen we het begrip noaberschap: burenplicht, naar elkaar omkijken en samen tot een redelijke oplossing komen. Tussen inspecteur en belastingplichtige is dat geen romantiek maar een rechtsstatelijke opdracht. De algemene beginselen van behoorlijk bestuur, met name het zorgvuldigheids- en evenredigheidsbeginsel (art. 3:2 en 3:4 Awb), vragen om een beoordeling van het concrete geval.

De tweede motie: eerder schikken, minder doorprocederen

In dezelfde stemmingen is de motie-Oosterhuis/Inge van Dijk aangenomen (Kamerstukken II 31066, nr. 1572). Die vraagt het kabinet de laagdrempelige fiscale rechtsbescherming te verbeteren: geschillen vroegtijdig oplossen, bijvoorbeeld via mediation, en terughoudend zijn met hoger beroep (Taxence).

Motie om eerder te schikken, minder te procederen en via mediaton fiscale conflicten op te lossen

De andere motie gaat nog een stapje verder (motie 29 september 2026). Mediation en een informeel overleg na bezwaar werken alleen als de inspecteur aan tafel iets te bieden heeft. Een inspecteur die gebonden is aan een standpunt, kan niet schikken over precies het punt waar het geschil om draait. Dan is mediation een lege handeling. Wie echt wil dat geschillen niet uitgroeien tot jarenlange procedures, moet de inspecteur dus ook de bevoegdheid en de menselijke ruimte geven om een compromis te sluiten.

De oproep tot terughoudendheid met hoger beroep raakt aan hetzelfde punt. Een Belastingdienst die elke verloren zaak doorprocedeert om een standpunt overeind te houden, maakt van de individuele belastingplichtige een proefkonijn voor rechtsvorming. Voor principiële vragen bestaat inmiddels de prejudiciële procedure (art. 27ga AWR) en het procederen op kosten van de Staat; die instrumenten verdienen de voorkeur boven het uitputten van een individuele burger.

Tegenargumenten: de verdediging van de kennisgroep

Eerlijk is eerlijk: er zijn goede redenen om kennisgroepen niet af te schaffen. De belangrijkste argumenten die wij in ons mooie Enschede kunnen bedenken zijn de volgende:

• Rechtsgelijkheid. Zonder centrale sturing hangt de uitkomst af van de inspecteur die je treft. Dat is willekeur, en willekeur is erger dan een strenge regel.
• Kwaliteit. Een inspecteur heeft niet op elk terrein diepgaande kennis. De kennisgroep bundelt die expertise en voorkomt fouten, ook in het voordeel van belastingplichtigen.
• Voorspelbaarheid. Gepubliceerde standpunten geven adviseurs zekerheid vooraf. Ze zijn bruikbaar bij structurering en bij het onderbouwen van aangifteposities.
• Risico op ongelijke deals. Meer vrijheid voor de inspecteur kan leiden tot maatwerk voor wie de beste adviseur heeft. Dat is ook geen rechtvaardige uitkomst.

Deze argumenten zijn terecht, maar ze pleiten voor kennisgroepen als vraagbaak en richtsnoer, niet als eindstation. De motie vraagt ook niet om afschaffing. Ze vraagt dat standpunten niet onnodig beperkend werken. De oplossing ligt in een afwijkingsbevoegdheid met motivering en registratie, zodat uniformiteit het uitgangspunt blijft en maatwerk de uitzondering, maar wel een echte uitzondering.

Praktische handvatten voor de adviespraktijk en noot fiscaal jurist

Totdat het kabinet de motie uitwerkt, verandert er formeel niets. De inspecteur blijft intern gebonden. Wat kunt u als adviseur nu al doen?

1. Onderscheid de feiten. Een standpunt geldt voor 'vergelijkbare gevallen'. Laat met concrete feiten zien waarom uw casus afwijkt. Dat is de snelste route, want dan hoeft de inspecteur niet van het standpunt af te wijken.
2. Vraag om voorlegging. Verzoek de inspecteur uw casus met uw argumenten opnieuw aan de kennisgroep voor te leggen. Lever zelf een schriftelijke onderbouwing aan, zodat uw standpunt ongefilterd bij de kennisgroep terechtkomt.
3. Beroep op evenredigheid. Stel expliciet dat toepassing in uw geval onevenredig uitpakt (art. 3:4 lid 2 Awb, en naar analogie art. 4:84 Awb). Verwijs naar de motie als uitdrukking van de wens van de Kamer dat maatwerk mogelijk blijft (een motie bindt de rechter niet, maar weegt in het gesprek met de inspecteur).
4. Toets het standpunt aan de wet of (nieuwe) jurisprudentie. Een standpunt heeft voor de rechter geen bijzonder gezag. Analyseer of het de wet juist uitlegt. Zo niet, dan is bezwaar en beroep een reële optie.
5. Gebruik gunstige standpunten actief. Andersom kunt u uw cliënt beroepen op een gunstig standpunt via het gelijkheids- en vertrouwensbeginsel, ook als de wettekst minder ruim is.
6. Zoek de weg van overleg. Vraag naar mediation of een informeel gesprek in de bezwaarfase. Na de tweede motie is weigeren daarvan lastiger uit te leggen.
7. Denk aan proceskosten en prejudiciële vragen. Voor principiële kwesties kan procederen op kosten van de Staat of een prejudiciële vraag (art. 27ga AWR) de kosten voor uw cliënt beperken.

Doe maor gewoon, dan doej al gek genog, zeggen ze in Twente (doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg). Dat geldt ook hier: geen principiële strijd tegen de kennisgroep, wel een goed gedocumenteerd verhaal waarom uw cliënt een ander antwoord verdient.

Een kennisgroepstandpunt is geen wet, maar werkt in de praktijk als een interne wet voor de inspecteur, zonder de waarborgen die bij echte wetgeving horen. De Belastingdienst behandelt het als beleid als dat uitkomt, maar ontneemt de inspecteur de afwijkingsruimte die bij beleid hoort. De motie-Van Eijk/Inge van Dijk legt de vinger op die zere plek. De echte toets komt nu: hoe werkt het kabinet de motie uit? Een geloofwaardige uitwerking bevat ten minste:

•  een expliciete afwijkingsbevoegdheid voor de inspecteur bij bijzondere omstandigheden, met motivering;
• de mogelijkheid voor belastingplichtigen om hun argumenten zelf in te brengen bij de kennisgroep;
• een koppeling met de tweede motie, zodat mediation en schikkingen ook over standpunt-kwesties mogelijk zijn.
  
  

Tot die tijd geldt voor de adviseur: neem het standpunt serieus, maar niet heilig. Het laatste woord is aan de wet en de rechter en niet aan iemand die erg slim is en bij de kennisgroep werkt.

Prejudiciële vragen fiscale zaken bij de Hoge Raad

Sinds 2016 is het in fiscale zaken mogelijk dat de feitenrechter (Rechtbank en / of Gerechtshof) een rechtsvraag aan de belastingkamer van de Hoge Raad gaat voorleggen. Voor civiele zaken bestaat deze mogelijkheid al enkele jaren. Het stellen van prejudiciële vragen aan de Hoge Raad is een optie die nog weinig wordt gebruikt.

Moet de Hoge Raad bij afwijzing verplicht prejudiciele vragen stellen?

De Europese rechter (EHRM) heeft in de zaak Gondert versus Germany C-34701/21 in december 2025 geoordeeld dat op grond van artikel 6 EVRM en gelet op het europese vereiste van een eerlijk proces de Hoge Raad (de hoogste rechter) helder moet motiveren waarom er geen prejudiciele vragen zijn gesteld. Er moet dan wel (door belastingplichtige) een concreet, helder en onderbouwd verzoek hierom worden gedaan. Als dergelijke vragen door de belastingplichtige zijn gesteld mag de Hoge Raad de zaak niet zonder verdere toelichting via artikel 81 RO afdoen. De toekomstige praktijk zal leren hoe dit gaat uitwerken.

Voor welke zaken prejudiciële vragen stellen?

In veel zaken kunnen er prejudiciële vragen worden gesteld. Er gelden echter wel spelregels, de belangrijkste zijn:

1. Het moet (ex artikel 27ga AWR) gaan om een rechtsvraag.  
2. De rechtsvraag moet van belang zijn voor de zaak die bij de feitenrechter wordt neergelegd en moet relevant zijn om over deze zaak te kunnen beslissen in de juiste zin.
3. De rechtsvraag moet voor de zaak relevant zijn en tevens voor vele zaken / geschillen. Voor adviseurs is het dus van belang om te melden bij welke situaties / zaken deze rechtsvraag ook aan de orde is.

Het stellen van (prejudiciële) rechtsvragen kan op verzoek van de inspecteur, adviseur van partijen of door de feitenrechter zelf (ambtshalve). Als de rechter het zelfstandig bepaalt, dan moet hij partijen in de gelegenheid stellen daarop te reageren. Als een rechtsvraag wordt voorgelegd, dan moet hierin het volgende zorgvuldig worden opgenomen:

1. Het geschil;
2. De feiten;
3. Standpunten van partijen;
4. De rechtsvraag;
5. Denkrichting van de feitenrechter (eventueel).

De zaak wordt na het stellen van de vragen tijdelijk stopgezet (geschorst).

Procedure bij de Hoge Raad bij prejudiciële vragen

De informatie (zie hierboven) komt bij de Hoge Raad binnen in de postbus. Een procedure bij de Hoge Raad is meestal schriftelijk. Partijen krijgen de mogelijkheid om schriftelijk op de prejudiciële fiscale vragen te reageren. Of er nog een mondelinge behandeling moet volgen zal de Hoge Raad zelf beoordelen, partijen hebben hier geen invloed op. Als adviseur kunt u hierom wel verzoeken, eventueel kunt u aangeven dat u wilt reageren op de reactie van de inspecteur van de Belastingdienst. U kunt de Hoge Raad echter niet dwingen. Meestal zal de procureur generaal een eerste advies (conclusie) uitbrengen. Hierop kunnen partijen reageren.

Eventueel kunnen ook andere dan partijen in de gelegenheid worden gesteld om schriftelijk te reageren op het geschil en / of de rechtsvraag. Dit zal de Hoge Raad zelf bepalen.

Uiteindelijk doet de Hoge Raad schriftelijk uitspraak en stuurt dit naar partijen en de feitenrechter, beide op hetzelfde moment. De Hoge Raad hoeft de vraag niet te beantwoorden, dit zal de Hoge Raad doen als de vraag ziet niet leent voor prejudiciële vragen en / of het gewicht onvoldoende is (lijkt een beetje op 81 RO uitspraken).

Wat kan de adviseur met prejudiciële fiscale vragen?

In de praktijk zien we deze optie nog zelden. Te weinig wijzen de adviseurs - eventueel in samenspraak met de inspecteur - de rechtbanken op deze mogelijkheid, terwijl de geschikte zaken er wel zijn.  

Niet elke zaak leent zich echter voor dergelijke rechtsvragen die in een groot aantal vergelijkbare gevallen kunnen spelen. Het is echter de moeite waard om binnen de klantenkring of branche te bekijken of een bepaald probleem breder speelt. Vaak zijn kleinere geschillen niet de moeite waard om aan de rechter voor te leggen, maar bij een brede impact kan het wel lonen.

Deze optie is ook prettiger (en sneller) dan bijvoorbeeld sprongcassatie, hierbij moet namelijk de uitspraak van de Rechtbank worden afgewacht alvorens de adviseur in actie kan komen. Bij prejudiciële vragen aan de Hoge Raad kan het antwoord worden gegeven voordat de uitspraak van de Rechtbank er is. Bij sprongcassatie moeten ook beide partijen hiermee instemmen, dit hoeft bij prejudiciële vragen niet, daar is het aan de rechter.

Bij prejudiciële vragen maakt de Rechtbank (op verzoek van de adviseur) eigenlijk een kleine wandeling langs de Hoge Raad om zo duidelijkheid te krijgen, de lopende zaak wordt geschorst en wellicht komt er snel meer duidelijkheid.

Procedure zwarte lijst Belastingdienst

Als iemand op de FSV lijst staat mag de inspecteur gewoon een onderzoek instellen, dit is in meerdere uitspraken duidelijk geworden. Lees hier bijvoorbeeld een uitspraak van het Gerechtshof Amsterdam uit 2023. Aandachtspunt om te onderzoeken is dan wel dat de melding op de FSV lijst niet de aanleiding is geweest om een onderzoek in te stellen. Hiertoe kan een dossierinzage curciaal zijn. Als hieruit volgt dat er sprake is van een risicoselectie, een verwerking van persoonsgegevens in een databank of een gebruik van een databank waarin persoonsgegevens zijn opgeslagen, kunnen de kaarten anders liggen en kan sprake zin van schending van grondrechten.

Wij krijgen de laatste weken veel verzoeken inzake hulp aan mensen die op de zwarte lijst staan opgenomen. De centrale vraag is: wat kun je ermee? Het blijkt dat ook bedrijven en zelfs (verdachte) belastingadviseurs op de lijst zijn gezet. Na de toeslagenaffaire is dit het zoveelste incident binnen de fiscale wereld. Advies nodig? Mail of bel gerust met onderstaande adviseurs.

Uit onderstaande procedure volgt dat de Belastingdienst alle systemen moet doorspitten om te kijken of er informatie over een belastingplichtige is opgeslagen, een simpel "nee, u staat niet op de zwarte lijst", is niet voldoende.

De zwarte lijst van de Belastingdienst, een never ending story

De door de Belastingdienst in het verleden gehanteerde zwarte lijst (FSV-applicatie) is zeker na de kinderopvangtoeslag-affaire een hot topic. Een groot aantal getroffenen is actief door de Belastingdienst middels een brief benaderd over het feit dat zij op deze lijst hebben gestaan. Niet iedereen heeft zo’n brief ontvangen. Degenen die betrokken zijn in een strafrechtelijk onderzoek of worden genoemd in een tip- of klikbrief ontvangen geen bericht van de Belastingdienst. Dit blijft verwonderlijk. Immers, in Nederland hoor je onschuldig te zijn tot het tegendeel is bewezen. Het is dan ook bijzonder dat degene van wie vaststaat dat deze de wet heeft overtreden (de Belastingdienst), zichzelf mandateert om regels op te stellen over de informatiestroom. Dit is niet alleen onbegrijpelijk en onbehoorlijk, het is absoluut onwenselijk.

Procedures inzake zwarte lijst / FSV / Project 1043

In december 2021 deed de Hoge Raad haar eerste uitspraak inzake belastingplichtigen die staan opgenomen op de zwarte lijst. Ook al was een belastingplichtige opgenomen op de zogenaamde zwarte lijst kon dit nog niet (automatisch) tot gevolg hebben dat de aanslag wordt verlaagd. De strijdigheid met het handelen in strijd met de AVG wordt dus terzijde geschoven. Begin 2022 keek de Hoge Raad opnieuw naar een casus. Ook hierin is vastgesteld dat - ondanks opname op de zwarte lijst - het belastingonderzoek niet onrechtmatig is geweest. Vervolgens is het woord aan lagere rechters. Het Gerechtshof Den Haag doet in maart 2022 uitspraak. Ook hierin wordt een navorderingsaanslag in stand gelaten (niet onrechtmatig). Bij aanhoudende negatieve resultaten zou er altijd een onderzoek worden ingesteld, aldus de inspecteur. Ook het Gerechtshof Arnhem doet in maart 2022 een gelijkluidende uitspraak. Belastingplichtige heeft niet gemotiveerd gesteld dat in haar geval sprake zou kunnen zijn van een uitzonderlijke situatie die in strijd zou zijn met grondrechten. Enkel verwijzen naar de zwarte lijst of project 1043 is derhalve onvoldoende.

Procedure zwarte lijst bij Rechtbank Den Haag

Inmiddels lopen er ook procedures tegen de Belastingdienst voor wat betreft de inzage in de zwarte lijst. Recent heeft de Rechtbank Den Haag uitspraak gedaan. Waar ging het om?

De eiser in deze procedure is in december 2001 geëmigreerd. Op 26 september 2019 heeft hij van de Belastingdienst een vragenbrief ontvangen in het kader van een woonplaatsonderzoek.

De eiser denkt dat de aanleiding hiervoor een telefoongesprek is geweest dat hij heeft gevoerd met twee medewerkers van de Belastingdienst over het faillissement van een bedrijf. De eiser heeft op basis van dit vermoeden verzocht om inzage in de van hem verwerkte persoonsgegevens. De Belastingdienst heeft meegedeeld welke gegevens zijn verwerkt in het kader van het woonplaatsonderzoek en dat eiser niet voorkomt in de Fraude Signalering Voorziening (FSV).

Verder is er volgens de Belastingdienst ten aanzien van het faillissement van het bedrijf alleen een memo teruggevonden, waarin alleen de naam van de eiser is verwerkt. Volgens de eiser heeft de Belastingdienst onvoldoende aannemelijk gemaakt dat hij niet voorkomt op de FSV en dat er niet meer gegevens zijn verwerkt in de andere systemen van de Belastingdienst.

De Rechtbank oordeelt dat het gegeven dat iemand op een lijst of in een systeem voorkomt onder omstandigheden is aan te merken als een persoonsgegeven. Gelet op wat bekend is over het gebruik van de lijsten en systemen door de Belastingdienst, kan het opnemen van eiser op een lijst een waardering van zijn eigenschappen of gedragingen betekenen.

De Belastingdienst kan dan ook niet volstaan met de verwijzing naar de persoonsgegevens zoals weergegeven in “Mijn Belastingdienst” / “Mijn Toeslagen”, maar moet ook onderzoeken of eiser in de door de Belastingdienst gebruikte systemen of applicaties is opgenomen.

Dat de Belastingdienst in een groot aantal applicaties en systemen gegevens verwerkt, betekent niet dat van de Belastingdienst niet mag worden verwacht dat hij in ieder geval probeert te achterhalen in welke applicaties en systemen gegevens van eiser zijn verwerkt.

De Belastingdienst dient (alsnog) een zoekslag te verrichten naar de aanwezigheid van persoonsgegevens van eiser in de applicaties en systemen die de Belastingdienst gebruikt of alsnog voldoende te motiveren waarom dit een onevenredige inspanning vraagt. Daarbij merkt de rechtbank op dat de omstandigheid dat er een onderzoek gaande is naar een aantal van de door de Belastingdienst gebruikte systemen zonder nadere motivering onvoldoende is om deze systemen uit te sluiten van de zoekslag.

Noot fiscaal jurist inzake zwarte lijst en dossierinzage

Al met al buigen rechters nog niet snel voor procedures inzake opname van belastingplichtigen op een zwarte lijst. De uitsprake van de Hoge Raad en de Gerechtshoven zijn ook wel te volgen, edoch leveren wel een tegenstrijdig en onbevredigende gevoel op. Zo merken wij ook bij diverse vragen die aan ons worden gesteld. Het is immers een feit dat iemand (zonder het te weten) jaren op een lijst kan staan, strenger worden aangepakt en dus vooringenomen met een tunnelvisie aanslagen krijgt opgelegd. Het vertrouwen in onze overheid (lees: belastingdienst) heeft een schrammetje opgelopen en dit wordt dan lastig hersteld. Dat een beroep op de zwarte lijst dan snel in het putje gaat verdwijnen is wel begrijpelijk maar doet het gevoel geen goed.

Dit muisje zal nog wel een staartje hebben (of krijgen). Het is niet meer dan billijk dat de overtreder (de Belastingdienst) alles in het werk moet stellen om te kijken welke gegevens in de systemen van de Belastingdienst zijn opgeslagen. Met een “quick and dirty” onderzoek in de FSV-applicatie is de Belastingdienst er dan ook niet. Het zal wel de nodige brieven en procedures veroorzaken want pro-actief herstel van vertrouwen lijkt nog ver te zoeken.

Alleen in uitzonderlijke situaties is bij een opname op de zwarte lijst sprake van schending van een grondrecht (bijvoorbeeld discriminatie op grond van nationaliteit, geloof, etc.). Gevolg hiervan is dat de inspecteur niet de bevoegdheid had of heeft om een aangifte te corrigeren. De bal ligt dan bij belastingplichtige, hij/zij moet aanmelijk maken (gemotiveerd stellen) dat hiervan sprake is. Goed motiveren en het volledige inzicht krijgen in alle systemen van de Belastingdienst is dan de eerste logische stap. Het speurwerk moet dus door de belastingplichtige zelf plaatsvinden.

Als een belastingplichtige over de onrechtmatige selectie wil klagen moet de selectie en de informatie worden beoordeeld. Indien de selectie onrechtmatig is geweest mag deze informatie niet worden gebruikt bij het opleggen van de aanslag. Ook moet worden beoordeeld waarom een aangifte (of persoon) onder de loep wordt genomen. Als iemand op een zwarte lijst moet door de belastingplichtige (en daarna door de rechter) worden onderzocht of de (hoogte van) de belastingaanslag het gevolg is van plaatsing op de lijst. Ook het gebruik van informatie van flitspalen voor het gebruik van de auto (bijtelling) is in het verleden niet toegestaan wegens gebrek aan een wettelijke grondslag. Opname op de zwarte lijst is hiermee eenvoudig te vergelijken. Onderzoek naar schending van algemene beginselen van behoorlijk bestuur en internationale verdragen zal in een procedure ook aan de orde moeten komen, dit is nog onvoldoende gebeurd.

Een pittig onderzoek ! Lees ook eens de conclusie van de Advocaat Generaal in juni 2021.

Bronnen inzake zwarte lijst

Rechtbank Den Haag 22 maart 2022, ECLI:NL:RBDHA:2022:2434

Hoge Raad d.d. 10 december 2021 ECLI:NL:HR:2021:1748

Hoge Raad d.d 14 januari 2022 ECLI:NL:HR:2022:14

Gerechtshof Den Haag d.d. 1 maart 2022 ECLI:NLGHDHA:2022:308

Gerechtshof Arnhem Leeuwarden d.d. 8 maart 2022 ECLI:NLGHARL:2022:1748

MB

Vertrouwensbeginsel en belastingen

Op de overheid moet je kunnen vertrouwen. Maar in hoeverre mag u de Belastingdienst vertrouwen? In dit artikel een eenvoudig overzicht.

Vertrouwensbeginsel bij een navorderingsaanslag

In deze zaak speelde X een belangrijke rol in een project in Oman namens zijn werkgever, Y BV. Naar aanleiding van zijn IB-aangifte 2016 kreeg X een teruggaaf van loonheffing op basis van het Golfstatenbesluit. Dit verzoek werd gehonoreerd door de inspecteur, wat leidde tot een terugbetaling van € 121.955. Echter, later bleek dat Y BV al correcties had doorgevoerd in de loonadministratie, waardoor X niet daadwerkelijk recht had op die teruggaaf. De inspecteur legde in 2021 een navorderingsaanslag IB 2016 op, gebaseerd op de herziene loongegevens van Y BV.

X stelde beroep in tegen deze navorderingsaanslag, met als argument dat hij in vertrouwen had gehandeld op basis van de eerdere beslissing van de inspecteur. Hoewel de Rechtbank Den Haag op 22 augustus 2023 (ECLI:NL:RBDHA:2023:12568) in eerste instantie oordeelde dat de navorderingsaanslag terecht was, vernietigde Hof Den Haag d.d. 10 april 2024 (ECLI:NL:GHDHA:2024:804) deze beslissing op basis van het vertrouwensbeginsel. Het Hof oordeelde dat de inspecteur door het inwilligen van X’s verzoek het vertrouwen had gewekt dat de teruggaaf terecht was. X had geen kennis van de eerdere correcties door Y BV en had alle relevante informatie correct verstrekt. Het hoger beroep van X was succesvol en de navorderingsaanslag werd vernietigd.

Vertrouwensbeginsel bij juist invullen formulieren belastingdienst

Vertrouwen is goed en controleren is beter. De basis van het vertrouwensbeginsel is dat een belastingplichtige de belastingdienst moet kunnen vertrouwen en hij of zij ervan mag gaan dat er zorgvuldig wordt gehandeld. Tevens kan de belastingdienst (de inspecteur) niet terugkomen op eerdere handelingen. In een casus bij het Gerechtshof 's Hertogenbosch d.d. 31 januari 2024 (ECLI:NL:GHSHE:2024:269) ging het om een in België wonende pensionado met pensioen uit Nederland en België (buitenlands belastingplichtig). De heer X vroeg keurig elk jaar een vrijstellingsverklaring in Nederland aan zodat er geen loonbelasting en premies volksverzekeringen worden ingehouden over zijn pensioenuitkering. In deze verklaring is geen ruimte om aan te geven dat er ook pensioen in het woonland (België) wordt betaald. De inspecteur trekt de verklaring per 2018 in en legt over 2014 tot en met 2017 navorderingaanslagen op. Partijen zijn het er over eens dat bij een juiste opgave Nederland inderdaad had mogen heffen, edoch de heer X heeft alles keurig opgegeven en ingevuld en mocht er dan ook op vertrouwen dat er niks aan de hand was. Volgens de inspecteur had de heer X (of zijn fiscalist) moeten weten dat de Nederlandse vrijstellingsbeschikking fout zou moeten zijn, dus de heer X mag er op vertrouwen maar dit vertrouwen is niet gerechtvaardigd (aldus de inspecteur). Volgens het Gerechtshof ligt dit anders, de heer X mag op de vrijstellingsverklaring vertrouwen, dit vertrouwen is ook gerechtvaardigd omdat:

• de toezegging is niet in strijd met een juiste wetstoepassing welke de belastingplichtige had moeten weten of beseffen
• de belastingplichtige mocht in redelijk vertrouwen op de uitlatingen van de belastingdienst
• de belastingdienst moet de toezegging hebben gedaan op grond van alle relevante feiten en omstandigheden.

Het Gerechtshof was het dus met de heer X eens. De Hoge Raad d.d. 24 oktober 2025 ECLI:NL:HR:2025:1618 vraagt eerst de AG om advies (d.d. 22 november 2024 ECLI:NL:PHR:2024:1255). Volgens de AG ligt de zaak vrij simpel, de heer X heeft het aanvraagformulier juist en volledig ingevuld en hij mag er dan op vertrouwen dat alle relevante informatie is verstrekt. Volgens de AG was er voor de heer X geen aanleiding om te denken (of veronderstellen) dat hij informatie over de feitelijke heffing in België moest verstrekken, hierover werden immers geen vragen gesteld. Van de heer X hoeft niet worden verwacht dat hij de Nederlandse Belastingdienst onderwijs gaat geven over het Belgische belastingrecht. Dat de belastingdienst een vraag over de belastingheffing in België niet opneemt in het formulier komt voor rekening van de Nederlandse belastingdienst.

Algemene beginselen van behoorlijk bestuur en vertrouwen

Je mag op je ouders vertrouwen en op de Belastingdienst dus ook. Een belastingplichtige mag in beginsel vetrouwen op uitlatingen van de Belastingdienst (inspecteur). Dit geldt ook als deze uitlatingen in strijd zijn met de wet (contra legem). Dit gaat echter niet zover dat je op alle inlichtingen mag vertrouwen. Een eis is dat dat belastingplichtige, door de onjuiste inlichtingen, een handeling heeft verricht of nagelaten ten gevolge waarvan hij of zij niet alleen de belastingen moet betalen maar ook nog schade heeft geleden. De Hoge Raad heeft hierover in 1979 (ECLI:NL:HR:1979:AM4918) maar ook in 2021 (ECLI:NL:HR:2021:1654) een uitspraak (arrest) gewezen. In de laatste casus ging de belastingplichtige uit van inlichtingen op de internetsite van de Belastingdienst (inzake revisierente bij afkoop van een lijfrente). In het laatste arrest komt de Hoge Raad dus terug op haar eigen arrest uit 1979. Het zogenaamde dispositievereiste wordt dus afgeschaft.

• In gevallen waarin de belastingplichtige, afgaande op – achteraf bezien onjuiste – informatie, een handeling heeft verricht of nagelaten ten gevolge waarvan een hoger bedrag van hem wordt geheven dan hij op basis van die informatie meende als gevolg van die handeling of dat nalaten te moeten betalen, zal doeltreffende rechtsbescherming tegen inbreuken op het vertrouwensbeginsel in de regel het oordeel rechtvaardigen dat het meerdere niet van de belastingplichtige mag worden geheven.

Vertrouwen op de Belastingdienst

De Belastingdienst doet in allerlei vormen mededelingen richting u. Wanneer kunt u op een mededeling, toezegging, afspraak, beleid, etc. met succes een beroep doen?

1. Inlichtingen: aan inlichtingen is de Belastingdienst zelden gebonden, denk aan een mededeling of inlichting via de Belastingtelefoon. Reden: voorlichtende taak van de Belastingdienst. Conclusie: bel of mail altijd een fiscalist.
2. Toezegging: een specifieke toezegging is voor de Belastingdienst meestal wel bindend, mits alle feiten bekend zijn tenminste. Schriftelijk vastleggen is verstandig, dit voorkomt onduidelijkheden.
3. Bewust standpunt: als de Belastingdienst op grond van feiten bewust een standpunt heeft ingenomen, dan kunt u hierop een beroep doen.
4. Beleid: u mag van de Belastingdienst verwachten dat ze beleid van de Minister van Financiën uitvoeren. Pas echter op bij beleid dat niet openbaar is gemaakt.
5. Vaststellingsovereenkomst: hierin worden gemaakte afspraken helder vastgelegd. U mag hierop niet vertrouwen als relevante informatie niet is verstrekt.

Van belang is ook:

1. Handelen: dat u naar aanleiding van de informatie / toezegging / inlichting als u "iets hebt gedaan of niet gedaan" en dat u naast de te betalen belastingen ook schade heeft (zoals gemaakte kosten voor een adviseur).
2. Wetgeving: is de inlichting achterhaald door nieuwe jurisprudentie of wetgeving, dan kunt u hierop zelden een beroep doen.
3. Strijdig met de wet: als een toezegging echt in strijd is met de wet, dan geldt deze toezegging (hoe mooi ook) niet !
4. Foutje bedankt: als de Belastingdienst een echte fout maakt, dan geldt een toezegging ook niet. Bijvoorbeeld: "ik deel uw standpunt", terwijl dit had moeten zijn: "ik deel uw standpunt niet." Dit moet dan wel duidelijk uit de brief volgen.

Vertrouwen op overeenkomsten met anderen

In 2003 sluit een partner van een advocaten- en belastingadvieskantoor met vestigingen over de hele wereld (en ook in Nederland) een overeenkomst met de Belastingdienst. De partner werkt niet met een B.V. maar met een  Florida Professional Association (PA) als een persoonlijke houdstervennootschap. Hij was tot 2011 eigenaar van de PA. De Belastingdienst (in Limburg en Amsterdam) sloot een overeenkomst met de PA. De partner stelt dat met de Belastingdienst is afgesproken dat 20% van de winst niet belast is in Nederland en dat hiervoor dus aftrek elders belast kan worden geclaimd. Of er in de VS belasting zou worden betaald over dit deel zou dan niet van belang zijn. In 2012 sluiten andere partners een compromis met de Belastingdienst, de partner/ belastingplichtige doet een beroep op het gelijkheidsbeginsel omdat hij gebruik wil maken van deze afspraken.

Het beroep op het vertrouwensbeginsel gaat in de prullenbak. De afspraak in compromis is in 2012 gemaakt, toen had belastingplichtige al geen aandelen meer in het advieskantoor. Het beroep op het gelijkheidsbeginsel snijdt wel hout. Belanghebbende moet op dezelfde manier worden behandeld als zijn medepartners, ook al heeft hij het compromis niet getekend.

Noot fiscaal jurist over vertrouwensbeginsel

Vaak is er discussie met de Belastingdienst over gevoerde gesprekken, notities en overeenkomsten. Soms lijken zaken duidelijk maar zijn ze het bij nader inzien toch niet. De Belastingdienst heeft evenzo als de belastingplichtige belang bij duidelijkheid. Hierbij hoort een open communicatie, verstand van het wettelijk systeem en de bereidheid om tot afspraken te komen. Het goed vastleggen is een kunst. Laat u hierbij adviseren! Vragen? Bel of mail gerust.

Bron vertrouwens- en gelijkheidsbeginsel

Rechtbank Noord Nederland d.d. 19 juli 2017 (ECLI:NL:RBNHO:2017:5794).

Belastingdienst moet zoeken in alle zwarte lijsten

Zwarte lijsten Belastingdienst worden openbaar

De Raad van State dwingt de belastingdienst om in alle zogeheten fraudelijsten (ook verborgen lijsten) te zoeken naar informatie over een belastingplichtige, dit is duidelijk geworden in een uitspraak van de Raad van State op 30 september 2026 (ECLI:NL:RVS:2026:5793). In deze zaak lieten 2 inwoners uit het zonnige Bonaire het er niet bij zitten. Volgens de zonnige burgers uit Bonaire heeft de Belastingdienst onvoldoende onderzocht of zij voorkomen in het (verborgen) fraude registratie systeem.

Deze uitspraak kan tot een golf van informatie verzoeken leiden!

Zwarte lijsten bij de Belastingdienst over personen en bedrijven

De hoogste bestuursrechter was klip en klaar. De rechter zet vraagtekend bij eerdere mededelingen van het ministerie en de Belastingdienst. Dit komt ondermeer doordat er een aantal maanden geleden een digitale datakluis met 25.000.000 bestanden is gevonden, deze bestanden zijn buiten de zoekacties gebleven.

In deze zaak ging het om 2 inwoners uit Bonaire die na eerdere onthullingen over de FSV (Fraude Signalering Voorziening) wilden weten of ze bij de Belastingdienst op een zwarte lijst stonden. Aanleiding hiervoor was dat ze niet in aanmerking kwamen voor een betalingsregeling met de Belastingdienst en niet begrepen hoe dit kon.

Ruim 6 jaar geleden is gebleken dat de Belastingdienst - op grote schaal - burgers en bedrijven als mogelijk fraude risico personen heeft geregistreerd, soms gegrond en soms op ondeugdelijke gronden. Door een dergelijke registratie gingen er soms alarmbellen af, soms terecht en soms onterecht. Meestal kwam bij een verzoek de melding "u staat niet op de lijst". De Belastingdienst heeft echter - volgens de Raad van State - niet voldoende gezocht en moet haar huiswerk opnieuw maken.

Gevolgen voor de Belastingdienst

De uitspraak verschuift de last van ‘wat hebben we gevonden’ naar ‘waar hebben we gezocht’. Dat raakt de fiscus op vier fronten.

1. Uitvoering. Elk inzageverzoek naar risicosignalen vergt voortaan een zoekslag in de datakluis en andere afgeschermde omgevingen. Bij circa 25 miljoen bestanden — grotendeels ongestructureerd — is dat geen druk op de knop. De termijn van art. 12 lid 3 AVG (maximaal drie maanden) wordt voor veel verzoeken onhaalbaar; termijnoverschrijding en dwangsommen liggen op de loer.
2. Herbeoordeling van oude besluiten. Eerdere afwijzingen of ‘niets gevonden’-mededelingen zijn kwetsbaar. Formele rechtskracht staat niet in de weg aan een nieuw verzoek: het inzagerecht kan herhaald worden uitgeoefend (art. 12 lid 5 AVG begrenst alleen kennelijk ongegronde of buitensporige verzoeken). Een tweede verzoek na deze uitspraak is niet buitensporig, maar evident gemotiveerd.
3. Inhoudelijke blootstelling. Inzage in de redenen van registratie kan nieuwe discriminatie- en onrechtmatigheidsvragen blootleggen — met als mogelijke vervolgstappen schadeclaims (art. 82 AVG), handhaving door de Autoriteit Persoonsgegevens (die de fiscus in 2022 al € 3,7 miljoen boete gaf voor de FSV) en politieke verantwoording (en Jetten heeft het al zo druk).
4. Bewaren versus vernietigen. Gegevens die onrechtmatig zijn verwerkt, moeten op grond van art. 17 AVG worden gewist. Zolang inzageverzoeken en procedures lopen, mag niets verdwijnen dat de burger nodig heeft. Die spanning moet de fiscus expliciet en controleerbaar beheersen.

Onze verwachting is dat de Belastingdienst gaat werken met gestandaardiseerde zoekprotocollen, verlengde termijnen, etc. Dat laatste is in deze context lastig: wie een systeem onrechtmatig gebruikte, maakt moeilijk aannemelijk dat inzage een zwaarwegend fiscaal belang schaadt. Doo normaal, zou men in Twente zeggen: geef de burger gewoon wat van hem is.

Mogelijkheden voor belastingplichtigen

Voor wie vermoedt dat de fiscus hem als risico heeft gemarkeerd — een geweigerde betalingsregeling, boekenonderzoek, bijzondere vragen over de aangifte inkomstenbelasting of toeslagen, onverklaarbaar intensieve controles, een afgewezen teruggaaf — is de route nu scherper dan ooit. Een nieuw, breed geformuleerd art. 15 AVG-verzoek is het vertrekpunt. Maar wat zijn de mogelijkheden?

1. Nieuw AVG-verzoek: met expliciete verwijzing naar de datakluis en deze uitspraak.
2. Bezwaar en beroep tegen een onvolledig besluit: 
3. Ingebrekestelling en dwangsom (art. 4:17 Awb), bij overschrijding van de termijn
4. Klacht bij de Autoriteit Persoonsgegevens, bij structureel onvolledige inzage
5. Schadevergoeding (verzoek aan bestuursorgaan of bij de rechter)

Strategisch advies voor de DGA en de vermogende particulier: vraag ook inzage namens de vennootschap en verbonden entiteiten. Rechtspersonen hebben geen AVG-rechten, maar het verzoek van de DGA ziet wel op zijn persoonsgegevens in het dossier van de BV, zoals bestuurdersnamen in risicosignalen. Voor de BV zelf is de Woo geen begaanbare weg (artikel 67 AWR). Dossierinzage in een lopende bezwaar- of beroepsprocedure (art. 7:4 en 8:42 Awb) is dan de aangewezen route.

Let wel op het volgende;

• Het is een procedurele, geen inhoudelijke winst. De Afdeling zegt niet dát de burgers op een lijst staan, alleen dat beter moet worden gezocht. De uitkomst kan alsnog ‘niets gevonden’ zijn.
• De minister kan onderdelen weigeren ter bescherming van toezichts- of opsporingsbelangen. Wel moet dat per gegeven en gemotiveerd; de rechter kan via art. 8:29 Awb meekijken zonder dat de burger de stukken ziet.
• Kennelijk ongegronde of buitensporige verzoeken (art. 12 lid 5 AVG). Massale, sjabloonmatige verzoeken zonder enige aanleiding kunnen dat verweer uitlokken. Houd het verzoek dus concreet en persoonlijk.
• Bij een kluis van deze omvang is het realistisch dat beslissingen maanden of jaren op zich laten wachten. Een termijnvergoeding compenseert dat maar beperkt.
• Contra-argument van de fiscus. De minister kan stellen dat de datakluis een archief is waarin niet actief wordt verwerkt. Dat verweer is zwak: opslag ís verwerking (art. 4 sub 2 AVG), en wie gegevens bewaart, moet er inzage in kunnen geven.
• Inzage kan ook stukken opleveren die de belastingplichtige niet welgevallig zijn. Wie inzage vraagt terwijl een fiscaal geschil loopt, moet dat strategisch afstemmen.

Voorbeeld brief inzake informatie verzoek achterhouden informatie belastingdienst

AANGETEKEND

Belastingdienst

Postbus 2508

6401 DA Heerlen

Betreft: verzoek om inzage in persoonsgegevens ex artikel 15 AVG — risicosignalen voor fraude, inclusief datakluis en afgeschermde digitale omgevingen  ten name van ............wonende te ......... aan de ................ (BSN Nummer)

Geachte heer, mevrouw,

Ondergetekende, [naam], geboren op [datum], hierna: verzoeker, verzoekt u hierbij op grond van artikel 15 van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) om bevestiging of de Belastingdienst persoonsgegevens van verzoeker verwerkt of heeft verwerkt, en zo ja, om inzage daarin. Dit verzoek ziet uitdrukkelijk op alle gegevensbestanden, applicaties en systemen waarin risicosignalen voor fraude met betrekking tot personen worden of zijn verwerkt, waaronder maar niet beperkt tot de Fraude Signalering Voorziening (FSV), daarmee vergelijkbare of daaraan voorafgaande systemen, risicomodellen, signaallijsten, lokale bestanden en spreadsheets.

Onder verwijzing naar de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 30 september 2026, ECLI:NL:RVS:2026:5793, verzoekt verzoeker u uitdrukkelijk de zoekslag eveneens uit te strekken tot de in 2019 in gebruik genomen datakluis en tot alle overige afgeschermde digitale omgevingen binnen de Belastingdienst. De Afdeling heeft geoordeeld dat een mededeling dat geen gegevens zijn aangetroffen, zonder doorzoeking van deze omgevingen niet zonder meer geloofwaardig is.

Verzoeker verzoekt u, conform artikel 15, eerste lid, AVG, mede te verstrekken:

1. de verwerkingsdoeleinden;
2. de betrokken categorieën van persoonsgegevens, waaronder de aard van eventuele registraties of signaleringen en de daaraan ten grondslag liggende redenen of criteria
3. de ontvangers of categorieën van ontvangers aan wie de gegevens zijn verstrekt;
4. de bewaartermijn of de criteria daarvoor;
5. de herkomst van de gegevens, voor zover niet bij verzoeker verzameld;
6. het bestaan van geautomatiseerde besluitvorming, waaronder profilering, en nuttige informatie over de onderliggende logica en de gevolgen daarvan voor verzoeker, waaronder de gevolgen voor betalingsregelingen, uitstel van betaling, teruggaven en controles.

Verzoeker verzoekt voorts op grond van artikel 15, derde lid, AVG om een volledige kopie van de persoonsgegevens, met inbegrip van uittreksels uit documenten en databanken voor zover dat noodzakelijk is om de gegevens in hun context te kunnen begrijpen (HvJ EU 4 mei 2023, C-487/21). 

Verzoeker verzoekt u in uw besluit inzichtelijk te maken welke systemen en omgevingen zijn doorzocht, op welke wijze en met welke zoektermen, en welke systemen of omgevingen niet zijn doorzocht en waarom niet.

Indien u meent dat een beperking als bedoeld in artikel 23 AVG juncto artikel 41 Uitvoeringswet AVG van toepassing is, verzoekt verzoeker u dit per gegeven concreet te motiveren, met inachtneming van de eisen van noodzakelijkheid en evenredigheid, en de overige gegevens onverkort te verstrekken.

Verzoeker verzoekt u uitdrukkelijk geen gegevens die onder dit verzoek vallen te vernietigen of te wijzigen zolang dit verzoek en eventuele daaropvolgende procedures niet onherroepelijk zijn afgerond.

Verzoeker wijst u op de beslistermijn van artikel 12, derde lid, AVG. Een beslissing op dit verzoek geldt ingevolge artikel 34 Uitvoeringswet AVG als besluit in de zin van de Algemene wet bestuursrecht. Verzoeker behoudt zich alle rechten voor, waaronder het recht op schadevergoeding op grond van artikel 82 AVG.

Ter identificatie treft u bijgaand een kopie van een geldig identiteitsbewijs aan, waarop de pasfoto en het BSN zijn afgeschermd.

Ik verzoek u de ontvangst van dit verzoek schriftelijk te bevestigen, dit zowel per post als per e-mail op adres .............@...........

Hoogachtend,

Naam / Handtekening

Bijlagen: kopie identiteitsbewijs (afgeschermd)

Noot fiscaal jurist inzake zwarte lijsten belastingdienst

Het is eigenlijk best pijnlijk of schrijnend dat de Raad van State na 6 jaar nog steeds de Belastingdienst moet dwingen om zich aan de wet te houden. Het is voor een belastingplichtige belangrijk om te kunnen weten waarom bepaalde besluiten door de Belastingdienst zijn genomen. Als er zand in de raderen zit kan op grond van onjuist informatie een onjuist besluit worden genomen. Het gebrek aan openheid aan de kant van de Belastingdienst is dan niet prettig. In deze procedure kregen de belastingplichtigen gelijk en tevens een kostenvergoeding van € 6.500 en € 2.000 schadevergoeding omdat het allemaal zo lang heeft geduurd (termijnoverschrijding).

Drie lessen worden helder in deze uitspraak

1. Reikwijdte: Een verzoek naar een zwarte lijst is geen verzoek naar de FSV alleen maar naar elk systeem bij de Belastingdienst met fraude signalen
2. Geloofwaardigheid: de gebruikelijke bewijslast bij "er zijn geen stukken gevonden" kantelt zodra vaststaat dat relevante bronnen niet zijn doorzocht.
3. Procesorde: beroep tegen het nieuwe besluit gaat rechtstreeks naar de afdeling zonder tussenkomst van de rechtbank.

Betalingregeling of kwijtschelding belastingen bij de Belastingdienst

Als een belastingplichtige uitstel van betaling of kwijtschelding van belastingen wil aanvragen moet hij/ zij hiervoor een verzoek aan de Belastingdienst sturen. Formeel is dit geregeld in de invorderingswet (artikel 25 en 26). De leidraad invordering geeft dan nog extra handvatten en uitleg. Voor een toelichting over het beleid inzake vermindering van boetes kunt u dit bestand raadplegen.

Flexibeler invorderingsbeleid per 1 juli 2025

Het kabinet wil per 1 juli 2025 het invorderingsbeleid aanpassen om zo een ruimere betalingsregeling mogelijk te maken bij saneringsakkoorden. Levensvatbare ondernemingen krijgen hierdoor meer kans (lees hier de kamervragen). Soms kan een ondernemer niet binnen de huidige regeling zijn of haar coronaschulden aflossen, een saneringsakkoord is dan een betere route. De ondernemer moet aannemelijk maken dat betaling binnen 12 maanden niet tot de mogelijkheden behoort.

Verzoek om kwijtschelding of betalingsregeling is geen bezwaarschrift

De Rechtbank Zeeland West Brabant heeft op 12 oktober 2023 (ECLI:NL:RBZWB:2023:7164) uitgesproken dat een verzoek om kwijtschelding of een betalingsregeling niet kan worden aangemerkt als een bezwaarschrift. Ook in beroep bij het Gerechtshof 's Hertogenbosch op 6 november 2024 (ECLI:NL:GHSHE:2024:3486) kwam dezelfde conclusie op tafel. De Hoge Raad was er nog sneller klaar mee op 4 april 2025 (ECLI:NL:HR:2025:521) en verklaarde de zaak niet ontvankelijk omdat het griffierecht niet tijdig is voldaan. De bezwaarschriften tegen diverse (gemeentelijke) aanslagen waren te laat (en geen verschoonbare termijnoverschreiding). De verzoeken om kwijtschelding en uitstel van betaling kwalificeren ook niet als bezwaarschrift, deze gaan immers niet over de grondslagen van de aanslagen.

Woo verzoek kwijtscheldingsverzoeken Belastingdienst

In maart 2025 is meer inzicht verkregen over de interne behandeling van sanerings- en kwijtscheldingsverzoeken bij de Belastingdienst. Via een Woo verzoek is de volgende informatie bekend geworden:

• Overzicht saneringen in 2023 en 2024
• Verzoek kwijtschelding van belastingen en premies voor ondernemingen
• Handelingsperspectieven voor ondernemers met en zonder coronal uitstel na 1 april 2022
• Tijdelijke instructie saneringen

Verbeterde rechtsbescherming voor belastingplichtigen bij discussies over uitstel van betaling en kwijtschelding

Op 23 januari 2025 heeft de staatssecretaris van Financiën een besluit genomen dat tot doel heeft de rechtsbescherming voor belastingplichtigen bij discussies over uitstel van betaling en kwijtschelding van belastingschulden te verbeteren. Deze maatregel, onderdeel van de Fiscale Vereenvoudigingswet, treedt in werking op 1 januari 2027. Dit besluit is een nadere uitwerking van de brief van de staatssecretaris uit juni 2023.

Betalingsregeling bij de Belastingdienst

Onder het huidige systeem dient een belastingplichtige een verzoek in bij de ontvanger voor uitstel van betaling of kwijtschelding van belastingschulden. Dit is geregeld volgens artikel 25 Invorderingswet 1990 (uitstel van betaling) en artikel 26 Invorderingswet 1990 (kwijtschelding). De Leidraad Invordering 2008 en de Instructie Invordering en Belastingdeurwaarders bevatten nadere beleidsregels en richtlijnen voor de ontvangers. Indien een verzoek wordt afgewezen, kan de belastingplichtige administratief beroep instellen bij de directeur van de belastingdienst. De procedure is echter weinig effectief gebleken. Het administratief beroep wordt vaak afgehandeld door dezelfde afdeling die het oorspronkelijke verzoek beoordeelde – een geval van de bekende "slager die zijn eigen vlees keurt".

Kwijtschelding belastingschulden

De ontvanger is bevoegd om onder bepaalde voorwaarden en omstandigheden belastingschulden deels of volledig kwijt te schelden (artikel 26 invorderingswet / artikel 7 - 28 uitvoeringsregeling invorderingswet). U moet hiertoe (als ondernemer) een verzoek indienen bij de ontvanger. Advisering bij dit verzoek is wenselijk omdat een verzoek tot kwijtschelding enkel wordt verleend als sprake is van betalingsonmacht. In sommige gevallen worden belastingen gedeeltelijk kwijtgescholden. Kwijtschelding wordt enkel verleend als er ook een akkoord is bereikt met alle overige schuldeisers, eventueel tegen gedeeltelijke betaling van de schuld.

Wijzigingen betalingsregeling belastingdienst of kwijtschelding belastingschulden

Per 1 januari 2027 worden beslissingen van de ontvanger rondom uitstel van betaling en kwijtschelding voor bezwaar vatbare beschikkingen. Dit houdt in dat belastingplichtigen bezwaar kunnen maken tegen de beschikking en vervolgens in beroep kunnen gaan bij de fiscale rechter. De belangrijkste verandering is de overgang van een administratief beroepsprocedure naar een reguliere bezwaar- en beroepsprocedure. De wijzigingen zullen eerst gelden voor rijksbelastingen, later ook voor lokale heffingen.

Voordelen van de wijziging

• onafhankelijke beoordeling: De fiscale rechter kan de beslissingen van de ontvanger beoordelen met een frisse en objectieve blik. Dit verhoogt de kans op een eerlijke behandeling.
• betere rechtsbescherming: Echte onafhankelijke toetsing kan burgers die in een financieel moeilijke positie verkeren meer bescherming bieden.

Kanttekeningen

• Financiële barrières: Procederen met een kundige gemachtigde kan de winstkansen vergroten, maar financiële middelen vormen vaak een barrière voor belastingplichtigen die kwijtschelding of uitstel van betaling nodig hebben.
• Capaciteitsproblemen: De rechterlijke macht kampt al met capaciteitsproblemen, waardoor doorlooptijden van zaken kunnen oplopen en extra onzekerheid kan ontstaan.

Praktische tips voor ondernemers met betalingsproblemen

1. Documentatie en voorbereiding: Zorg altijd dat uw verzoeken voor uitstel of kwijtschelding goed gedocumenteerd en onderbouwd zijn.
2. Herziening en beroep: Maak actief gebruik van de mogelijkheid om bezwaar te maken en zo nodig in beroep te gaan. Deze nieuwe rechtsbescherming kan in uw voordeel werken. U zou elementen uit dit nieuwe besluit kunnen meenemen bij uw huidige verzoek voor een betalingsregeling of kwijtschelding.,
3. Advies: Overweeg om juridisch advies in te winnen bij het indienen van bezwaar en beroep. Een ervaren fiscaal jurist kan uw kansen op een gunstige uitkomst vergroten. Vraag gerust een vrijblijvende offerte via e-mail of onderstaand antwoord formulier.

Noot fiscaal jurist inzake betalingsregeling en/of kwijtschelding belastingen

In de huidige praktijk zien wij steeds vaker dat een administratieve beroepsprocedure weinig heeft toegevoegd. De slager die zijn eigen vlees gaat keuren levert simpelweg minder kans op succes en/of een redelijke belangenafweging. Nog te vaak wordt het advies van de ontvanger en diens toelichting met advies gewoon opgevolgd. In het kader van de rechtsbescherming is dit dus een mooie stap vooruit. De belastingplichtige krijgt in de nieuwe situatie een beschikking waarmee hij/zij de gang naar de rechter kan maken.

Met de invoering van deze nieuwe regeling wordt een belangrijke stap gezet in de richting van verbeterde rechtsbescherming voor belastingplichtigen in Nederland. Dit is een noodzakelijke ontwikkeling die belastingplichtigen in financiële nood een eerlijkere kans biedt op uitstel van betaling of kwijtschelding van belastingschulden. Het is echter belangrijk om goed voorbereid te zijn en alle mogelijke juridische middelen effectief te benutten. Hiervoor is kennis van de wetgeving, leidraad en de genoemde instructie invordering van essentieel belang.

Meer informatie over dit onderwerp en hoe wij u kunnen helpen, vindt u op onze website. Neem gerust contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek.

Bron betalingsregeling en rechtsbescherming

Besluit 23 januari 2025

Leidraad invordering 2008

Instructie invordering en belastingdeurwaarders

Instructie invordering in landen buiten de EU (WOO verzoek)

Formeel belastingrecht

Wat is formeel belastingrecht en wat is fiscaal procesrecht?

Het formele belastingrecht en het fiscale procesrecht zijn grote en tamelijk abstracte begrippen. Ze laten zich het best omschrijven door wat ze niet zijn. Het formele belastingrecht en het fiscale procesrecht gaan niet over de belasting zelf. Het gaat om de (algemene) regels eromheen. Deze kunnen substantiële voordelen opleveren.

Aan de ene kant gaan vragen zoals: zijn bepaalde kosten aftrekbaar van de (inkomsten)belasting, zijn bepaalde diensten vrijgesteld van (omzet)belasting en is op een dividenduitkering de deelnemingsvrijstelling van de vennootschapsbelasting van toepassing, over de belasting zelf.

Anderzijds zijn vragen zoals: is de aanslag in de (inkomsten)belasting tijdig opgelegd, is de boete terecht, vraagt de Belastingdienst terecht bepaalde informatie op, hoe ga ik in beroep en kan ik vertrouwen ontlenen aan de handelwijze van de Belastingdienst in andere jaren, vragen van formeel belastingrecht en fiscaal procesrecht.

Formeel belastingrecht

Formeel belastingrecht is kort gezegd alle regelgeving waaraan de Belastingdienst en de belastingplichtige zich moeten houden bij het heffen van belasting. De belangrijkste regels van het formele belastingrecht zijn vastgelegd in de Algemene wet bestuursrecht (Awb) en de Algemene Wet inzake rijksbelastingen (AWR). Dus in de kern: hoe wordt belasting geheven.

Steeds vaker krijgen wij op kantoor te maken met formeel belastingrecht, mediation, bezwaar- en beroepsprocedures, etc. Specialisten bij ons op kantoor zijn:

mr. Dennis Jongbloed

mr. Rob Antonis

De informatiebeschikking en de Belastingdienst

Een belastingplichtige heeft extreem veel verplichtingen. De belangrijkste daarvan is vaak het verstrekken van informatie aan de inspecteur van de belastingdienst, het zogenaamde verstrekken van gegevens en inlichtingen. Meestal wordt de informatie opgevraagd via een brief maar soms ook telefonisch. Welke informatie verstrekt moet worden is vaak onderwerp van discussie. Als u niet voldoet aan uw informatieplicht (artikel 47 AWR) kan de inspecteur een zogenaamde informatiebeschikking opleggen. Wij adviseren vele belastingplichtigen bij dit soort trajecten, heeft u vragen? Maak gerust een vrijblijvende afspraak.

Kabinet wil informatiebeschikking versnellen

De langdurige procedure rondom de informatiebeschikking moet korter worden (aldus kamerbrief d.d. 20 januari 2026). De regeling is 15 jaar geleden ingevoerd om de rechtsbescherming van een belastingplichtige bij een informatieverzoek van de belastingdienst (inspecteur) te verbeteren, dit door de sanctie (omkering bewijslast) niet direct te laten intreden. Hoewel bezwaar en beroep tegen een informatiebeschikking mogelijk is werkt deze nog zeker niet conform haar oorspronkelijke doel. De prioriteit zal liggen bij het versnellen van de doorlooptijd (minder rechtsonzekerheid). Het zou mooi zijn als ook aandacht wordt besteed aan de zware consequenties (omkering bewijslast), met name als de informatie er simpelweg niet is of als de tekortkomingen zeer beperkt zijn.

Informatiebeschikking staat ter discussie

Sinds 2011 kennen we de informatiebeschikking in de AWR. Dat de rechtsbescherming voor belastingplichtige niet is bereikt is wel helder. Nog te vaak zorgt een informatiebeschikking voor scheve verhoudingen en langdurige bezwaar en beroepsprocedures. Met de informatiebeschikking heeft de belastingdienst (inspecteur) de mogelijkheid gekregen om een voor bezwaar (en beroep) vatbare informatiebeschikking vast te stellen wanneer niet (volledig) wordt voldaan aan zijn informatieverzoek of de administratieplicht van een belastingplichtige. De vraag is of dit beter kan, er wordt immers geen aanslag opgelegd, trajecten duren lang en geven onzekerheid. Er is een pre consultatie (tot 1 juni 2025) die dit in beeld moet brengen.

De informatiebeschikking van de fiscus

De informatiebeschikking is sinds vele jaren in de wet opgenomen. Het middel houdt verband met een aantal van de verplichtingen die u als belastingplichtige of administratieplichtige op grond van de wet heeft, zoals de inlichtingenverplichting en de administratie- en bewaarverplichting. Wij gaan in dit uitgebreide artikel in op:

• Het waarom van de informatiebeschikking;
• De werking van de informatiebeschikking;
• De gevolgen van de informatiebeschikking;
• Aanvullende spelregels bij de informatiebeschikking;
• De informatiebeschikking en behoorlijk bestuur;
• De informatiebeschikking en onze advisering.

De informatiebeschikking: waarom?

Zonder juridisch en historisch alle details te beschrijven, is de informatiebeschikking om de volgende reden ingevoerd. Belastingplichtigen en administratieplichtigen hebben op grond van de Algemene wet inzake rijksbelastingen (AWR) verplichtingen. Die verplichtingen dienen ertoe de Belastingdienst van al die informatie te voorzien die hij nodig heeft om een juiste belastingaanslag op te kunnen leggen. De Belastingdienst kan u bijvoorbeeld vragen stellen en verzoeken inzage te verlenen in de administratie. Dit kan voor belastingplichtigen uiteraard een ferme inbreuk op de persoonlijke levenssfeer zijn. Daarom dient de Belastingdienst alleen die informatie op te vragen die voor de heffing van de belasting relevant kan zijn en is hij onder meer gebonden aan de regel dat een informatieverzoek proportioneel moet zijn.

Het komt voor dat de belastingplichtige het niet eens is met het verzoek van de Belastingdienst. Het komt regelmatig voor dat de Belastingdienst bijzonder veel informatie opvraagt en vaak kan betwist worden of die informatie nu echt relevant is en een inbreuk op de persoonlijke levenssfeer rechtvaardigt. In de periode voordat de informatiebeschikking bestond gebeurde dan het volgende.

De Belastingdienst stelt enorm veel vragen en wil alles in bezit hebben. De belastingplichtige is het hiermee oneens. Hij kan ervoor kiezen niet mee te werken. De Belastingdienst zal dan een aanslag opleggen en (bijvoorbeeld) het inkomen schatten. De belastingplichtige zal dan in bezwaar en beroep gaan tegen die aanslag. En dan komt het probleem opzetten. De rechter zal eerst onderzoeken of het verzoek van de Belastingdienst rechtmatig was. Indien dat het geval is, dan is de belastingplichtige het bokje. Er vindt dan direct omkering en verzwaring van de bewijslast plaats. De belastingplichtige mag dan niet volstaan met het aannemelijk maken van zijn standpunten, maar moet deze overtuigend aantonen. In de literatuur is dit wel beschreven als een ondoenlijke bewijslast. Daar komt nog bij dat de constatering dat onvoldoende is meegewerkt kan leiden tot strafrechtelijke vervolging. Gezien de mogelijke vergaande gevolgen van niet-medewerking, kozen veel belastingplichtigen en administratieplichtigen voor de makkelijkste weg: toch maar gewoon meewerken, ondanks dat men de rechtmatigheid van de verzoeken van de Belastingdienst betwijfelt.

Bovenstaande is aanleiding geweest voor twee Kamerleden om een initiatiefwetsvoorstel in te dienen. Dat voorstel zou uiteindelijk leiden tot de informatiebeschikking. De informatiebeschikking is bedoeld om precies dat gebrek in de rechtsbescherming te herstellen, dat hiervoor werd weergegeven.

De informatiebeschikking: hoe werkt het en wat moet de Belastingdienst doen?

De informatiebeschikking laat zich het meest eenvoudig uitleggen als we het voorbeeld van de vorige paragraaf er weer bijnemen. Het gaat dan om de belastingplichtige of de administratieplichtige die verzoeken krijgt van de Belastingdienst waar hij het mee oneens is.

De Belastingdienst ziet zich dan wederom geconfronteerd met een belastingplichtige die niet wil meewerken. Het is nu echter niet meer zo dat de Belastingdienst een aanslag oplegt en zich dan kan beroepen op de omkering en verzwaring van de bewijslast. Indien de Belastingdienst dit wil bereiken en daarmee de belastingplichtige in een moeilijkere bewijspositie wil brengen, dan moet hij de onvoldoende medewerking vastleggen in een beschikking: de informatiebeschikking. Doet de Belastingdienst dat niet, dan zal in de procedure over de aanslag de belastingplichtige niet worden geconfronteerd met een verzwaarde bewijslast, tenzij sprake is van het niet hebben gedaan van de vereiste aangifte. Daarop gaan wij in een ander artikel nader in. Het gaat hier uitsluitend om de informatiebeschikking.

De Belastingdienst legt de onvoldoende medewerking vast in de informatiebeschikking. Hierbij gelden een aantal formele regels, die in de praktijk niet altijd volledig worden nageleefd. De belastingplichtige ontvangt deze informatiebeschikking. De informatiebeschikking is in feite een weergave van de verplichtingen waarvan de Belastingdienst meent dat de belastingplichtige ze onvoldoende is nagekomen. Tegen deze beschikking kan de belastingplichtige in bezwaar en beroep gaan. Hij kan de verzoeken van de Belastingdienst dan laten toetsen, voordat hij in de aanslagprocedure wordt geconfronteerd met een verzwaarde bewijspositie. Maar hoe leidt dit uiteindelijk nu tot werkelijke verbetering van de rechtsbescherming?

Dat komt door de zogenaamde hersteltermijn. Indien de rechter tot het oordeel komt dat het verzoek van de Belastingdienst rechtmatig was en de belastingplichtige dus ten onrechte niet heeft meegewerkt, dan vindt niet direct toepassing van de zwaardere bewijslast plaats. De rechter zal de belastingplichtige dan eerst een hersteltermijn bieden om alsnog aan zijn verplichtingen te voldoen. Die hersteltermijn blijft alleen achterwege indien een hersteltermijn niet opportuun is of als de belastingplichtige kennelijk misbruik heeft gemaakt van zijn procesrecht. Dit laatste komt in de praktijk zelden voor. De hersteltermijn leidt er dus toe dat, in tegenstelling tot onder het oude systeem, de belastingplichtige verzoeken van de Belastingdienst kan laten toetsen, zonder direct al omkering en verzwaring van de bewijslast als een zwaard van Damocles boven zich te hebben hangen.

De informatiebeschikking: gevolgen in de praktijk

Op het moment dat de informatiebeschikking door de Belastingdienst wordt afgegeven, gebeuren er een aantal dingen. Het belangrijkste is dat de termijnen voor het opleggen van de aanslagen waar het om gaat worden opgeschort. Die opschorting is gelijk aan de duur van de informatiebeschikkingsprocedure. Indien het daadwerkelijk komt tot bezwaar, beroep, hoger beroep en cassatieberoep, kan dit vele jaren duren.

Tijdens de informatiebeschikkingsprocedure mag de Belastingdienst niet alsnog de aanslagen opleggen. Gebeurt dit wel, dan vervalt de informatiebeschikking. De Belastingdienst mag weer handelen zodra de informatiebeschikking onherroepelijk is geworden of is vernietigd. Een vernietiging spreekt voor zich. Het onherroepelijk worden van de informatiebeschikking doet zich voor indien de rechtsmiddelen zijn uitgeput en / of de belastingplichtige geen gebruik maakt van zijn rechtsmiddelen.

Een onherroepelijke informatiebeschikking leidt – bij afwezigheid van een hersteltermijn of het gebruik daarvan – tot de slotsom dat de belastingplichtige of de administratieplichtige niet aan zijn verplichtingen heeft voldaan. Het gevolg komt terug bij de uitspraak op bezwaar, beroep en / of hoger beroep. Met een onherroepelijke informatiebeschikking is namelijk sprake van het toepassen van de omkering en verzwaring van de bewijslast. Hierop wordt een uitzondering gemaakt als het toepassen van deze sanctie disproportioneel is. Dit wordt in de praktijk niet snel aangenomen.

De informatiebeschikking: aanvullende spelregels voor u en de Belastingdienst

De informatiebeschikking is nog altijd aanleiding voor veel procedures. Het belang is uiteraard groot door de mogelijke omkering en verzwaring van de bewijslast. Echter, de regels met betrekking tot de informatiebeschikking kennen een aantal open normen en onduidelijkheden. De Hoge Raad heeft onder meer de volgende elementen verduidelijkt:

• De wetgeving bij de informatiebeschikking kent geen overgangsrecht en dus zijn de bepalingen met onmiddellijke werking van toepassing op alle vanaf 1 juli 2011 gedane uitspraken op bezwaar;
• Eén informatiebeschikking kan zien op meerdere belastingjaren en belastingmiddelen. Indien dan toch een aanslag te vroeg wordt opgelegd, dus voordat de informatiebeschikking onherroepelijk is, dan vervalt de informatiebeschikking voor zover die betrekking heeft op dat belastingjaar en dat belastingmiddel. Hieruit volgt dus ook dat een informatiebeschikking deels vernietigd kan worden;
• De informatiebeschikking is geen schending van het recht op een eerlijk proces;
• Het is de Belastingdienst toegestaan om pas in de bezwaarfase een informatiebeschikking af te geven. Dat doet zich voor indien eerst een belastingaanslag wordt opgelegd, de belastingplichtige daar iets van vindt en dan, alsnog, een informatiebeschikking volgt. Deze uitspraak is gedaan in het kader van een procedure over een vermeende schending van de inlichtingenverplichting. Bij schending van andere verplichtingen zou dit anders uit kunnen vallen.

Via een WOB-verzoek is de interne Handreiking Informatiebeschikking & Kostenvergoedingsbeschikking gepubliceerd. Dit zijn de regels die de Belastingdienst intern toepast bij het afgeven van een informatiebeschikking. Onze ervaring is dat deze regels niet altijd allemaal even goed worden nageleefd. In beginsel is de Belastingdienst aan deze regels echter wel gebonden.

De informatiebeschikking en behoorlijk bestuur door de Belastingdienst

Bij alle hiervoor beschreven handelingen geldt dat de Belastingdienst ook gebonden is aan het overige recht. Belangrijk daarbij zijn de zogenaamde algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Dit houdt onder meer in dat de Belastingdienst u met een open vizier tegemoet moet treden, opgewekt vertrouwen moet rechtvaardigen en geen besluiten mag nemen die u onevenredig raken. Verder omvatten de algemene beginselen allerlei elementen die in de praktijk weleens over het hoofd worden gezien. Zo moeten besluiten ook afdoende gemotiveerd en onderbouwd worden.

De informatiebeschikking, boekenonderzoeken en onze advisering

De informatiebeschikking heeft voor een belastingplichtige potentieel verstrekkende gevolgen. Het middel is echter primair in het leven geroepen om u te helpen. Het dient om de rechtsbescherming van de belastingplichtige te verbeteren en voor een deel is dat ook zeker het geval. Een onherroepelijke informatiebeschikking brengt u echter vrijwel altijd in een nagenoeg ondoenbare bewijspositie. Het is daarom belangrijk om een informatiebeschikking scherp en goed onderbouwd aan te vliegen. Soms gebeurt dat door middel van bezwaar en beroep, maar in andere dossiers gebeurt het ook dat tijdens de informatiebeschikkingsprocedure alsnog overeenstemming wordt bereikt.

Hebt u een informatiebeschikking ontvangen of zit u in een boekenonderzoek? Twijfel dan niet en bel gerust eens met één van de auteurs. Een eerste kennismaking is vrijblijvend, kan op korte termijn en wij helpen graag.

Prejudiciële vragen Hoge Raad

Bij het voeren van een procedure is de inhoud en de fiscaal-juridische kennis essentieel. Ook ervaring met het voeren van procedures is van essentieel belang. Denk hierbij aan het claimen van immateriële schadevergoeding, het weerspreken van alle standpunten, verminderen van boetes, bezwaren tegen heffingsrente / belastingrente etc. Sinds 2016 is hier iets nieuws bijgekomen, het stellen van vragen aan de de Hoge Raad.

Moet de Hoge Raad bij afwijzing verplicht prejudiciele vragen stellen?

De Europese rechter (EHRM) heeft in de zaak Gondert versus Germany C-34701/21 in december 2025 geoordeeld dat op grond van artikel 6 EVRM en gelet op het europese vereiste van een eerlijk proces de Hoge Raad (de hoogste rechter) helder moet motiveren waarom er geen prejudiciele vragen zijn gesteld. Er moet dan wel (door belastingplichtige) een concreet, helder en onderbouwd verzoek hierom worden gedaan. Als dergelijke vragen door de belastingplichtige zijn gesteld mag de Hoge Raad de zaak niet zonder verdere toelichting via artikel 81 RO afdoen. De toekomstige praktijk zal leren hoe dit gaat uitwerken.

Stellen prejudiciële vragen in fiscale procedures

De feitenrechter (Rechtbank en Gerechtshof) kunnen sinds 2016 een rechtsvraag voorleggen aan de Hoge Raad. In civiele zaken kan dit al sinds 2012. Het juridische kader is opgenomen in artikel 27ga - artikel 27ge van de AWR. De voorwaarden en spelregels:

1. Het moet gaan om een rechtsvraag.
2. Het is niet vereist dat deze rechtsvraag in meerdere procedures aan de orde is.
3. Het moet gaan om rechtsvragen die potentieel ook in vergelijkbare gevallen aan de orde kunnen komen.
4. De rechter kan dit ambtshalve doen of op verzoek van een partij.
5. Een rechter zal de vraag, het geschil, de feiten en de standpunten van partijen opnemen in zijn brief aan de Hoge Raad. De feitenrechter mag ook al een antwoord geven (richting geven aan de beantwoording).
6. Als de vraag is gesteld aan de Hoge Raad, dan wordt de zaak geschorst (in afwachting van het antwoord van de Hoge Raad op de prejudiciële vragen).
7. De procedure bij de Hoge Raad is grotendeels schriftelijk. Partijen mogen ook schriftelijk hun standpunten kenbaar maken. Of u ook mondeling of schriftelijk verder mag reageren is aan de Hoge Raad (niet aan de feitenrechter of partijen). Dit is dus anders als bij een normale cassatieprocedure.
8. In sommige gevallen wordt de procureur-generaal om een mening gevraagd. Als een mening wordt gevraagd, wordt door de PG een conclusie geschreven, hierop mogen partijen reageren.
9. In sommige gevallen mogen ook derden (niet partijen) schriftelijk hun mening geven. Dit wordt meestal via de site van de Hoge Raad kenbaar gemaakt. Dit onderdeel is nieuw binnen onze rechtspraak.
10. De uitspraak van de Hoge Raad wordt aan de feitenrechter en aan partijen gestuurd.

Noot fiscaal jurist over prejudiciële vragen

In de praktijk wordt er zelden gebruik gemaakt van deze optie (stellen prejudiciële vragen). In de eerste 2 jaar zijn er slecht een paar vragen door feitenrechters voorgelegd. Onbekend maakt nog onbemind.

Relatie met de belastingdienst

De vakbonden voor fiscalisten (de NOB en het Register voor Belastingadviseurs) hebben een rapport uitgebracht over de relatie tussen de fiscale praktijk en de Belastingdienst. De staatssecretaris heeft op 3 juni 2025 op dit rapport gereageerd. Wat zijn de kernpunten?

Contact en Bereikbaarheid Belastingdienst

• Gebruik van communicatiekanalen: E-mail is het meest gebruikte kanaal (84%), gevolgd door schriftelijke communicatie (75%) en telefonisch contact. Persoonlijk contact is zeldzaam.
• Voorkeuren: E-mail heeft de voorkeur vanwege snelheid en schriftelijke vastlegging. De Belastingdienst wordt echter als lastig bereikbaar ervaren; veel respondenten hebben geen directe contactpersoon.
• Verbeterpunten: Er is grote behoefte aan vaste aanspreekpunten, snellere responstijden en digitale alternatieven voor fysieke post (zoals een beveiligd klantportaal).

Kwaliteit van de Dienstverlening van de Belastingdienst

• Gemiddelde waardering: Een krappe voldoende (6,0); hoogste scores voor vriendelijkheid (7,1), laagste voor doorlooptijd dossiers (4,7).
• Groot verschil tussen groepen: Bedrijfsfiscalisten waarderen de dienst aanzienlijk hoger dan belastingadviseurs (6,7 vs 5,9).
• Knelpunten: Langzame procedures, slechte coördinatie tussen afdelingen, bureaucratische houding, onvoldoende kennis bij jonge inspecteurs, en onbetrouwbaarheid bij schriftelijke post.

Rechtszekerheid en Rechtsbescherming Belastingplichtigen

• Zorgen over boetes: Veel respondenten ervaren boetes als onevenredig zwaar. De menselijke maat ontbreekt volgens velen.
• Bezwaarprocedures: Worden als ondoorzichtig en weinig onafhankelijk ervaren. Bezwaarbehandelaren zijn vaak dezelfde als de behandelend inspecteurs.
• Rechtsbescherming: Beoordeeld met een 6,2; er is veel kritiek op lange doorlooptijden en onduidelijke dossiervorming.

Horizontaal Toezicht (HT) Belastingdienst

• Beperkt vertrouwen: Slechts 30% vindt dat HT het doel van efficiëntere fiscale handhaving grotendeels of volledig heeft bereikt.
• Positieve punten: Vaste contactpersoon, kortere lijnen, soms minder controles.
• Kritiekpunten: HT leidt vaak tot meer verplichtingen zonder tastbare voordelen.
• Er is weinig wederkerigheid; verplichtingen liggen grotendeels bij de belastingplichtige. HT beperkt volgens 25–34% de mogelijkheden voor tax planning.
• Klachten over gebrek aan duidelijke standpunten vanuit kennisgroepen.

Relatie met de Belastingdienst

• Algemene score: 5,7 (onveranderd sinds 2021).
• Grootste frustraties: Inefficiëntie, inflexibiliteit, onpersoonlijk contact en gebrek aan transparantie.
• Verschil in perceptie: Bedrijfsfiscalisten zijn aanzienlijk positiever (6,5) dan belastingadviseurs (5,6), wat samenhangt met het hebben van vaste contactpersonen en HT.

Conclusies relatie fiscale praktijk met de Belastingdienst

Gebrekkige automatisering, onbetrouwbare postverwerking en slechte interne coördinatie blijven grote knelpunten. Een meer persoonlijke benadering met vaste contactpersonen zou een mooie oplossing zijn. De digitale infrastructuur blijft een aandachtspunt en zou via meer portalen en een chatfunctie kunnen worden verbeterd. Tevens ziet het NOB/RB (en wij) de volgende verbeteringspunten:

• Herziening van boetebeleid en bezwaarprocedures.
• Minder formele houding en meer oplossingsgericht denken.
• Boetes beter toelichten, deze worden als onevenredig hoog ervaren, met name bij kleine missers.
• Vooroverleg zou praktischer moeten, vooroverleg wordt vaak vermeden omdat dit voelt als "voorveroordeling"
• Horizontaal toezicht zou als fiscale brugfunctie moeten werken, het wordt ervaren als wankele hangbrug die extra verplichtingen met zich meebrengt.
• Verbetering postsysteem omdat veel postzendingen niet (of heel traag) op de juiste plek terecht komen.
• Fiscale dossier iz vaak een zwart gat, documenten ontbreken, standen zweven en niemand weet waarom een (digitaal) dossier niet volledig op orde is

Een relatie vraagt altijd energie en aandacht. Als beide partijen hierin investeren kan het beter worden. Investeren in de digitale wereld, AI, vertrouwen en helderheid zou hierbij een mooie stap zijn. Het beeld van de NOB / RB in dit rapport strookt niet helemaal met de fiscale monitor 2024 van de Belastingdienst.

Saneringsakkoord voor 1 oktober 2023

Bent u prive ondernemer of heeft u een rechtspersoon (BV/NV) met belastingschulden en overige schulden? Staat het water u aan de lippen of ziet de toekomst er door de (corona) schulden niet gunstig uit? Dan zou u moeten overwegen om voor 1 oktober 2023 een afspraak te maken met al uw schuldeisers. De belastingdienst gaat namelijk tot dat moment soepeler om met een saneringsakkoord.

Flexibeler invorderingsbeleid per 1 juli 2025

Het kabinet wil per 1 juli 2025 het invorderingsbeleid aanpassen om zo een ruimere betalingsregeling mogelijk te maken bij saneringsakkoorden. Levensvatbare ondernemingen krijgen hierdoor meer kans (lees hier de kamervragen). Soms kan een ondernemer niet binnen de huidige regeling zijn of haar coronaschulden aflossen, een saneringsakkoord is dan een betere route. De ondernemer moet aannemelijk maken dat betaling binnen 12 maanden niet tot de mogelijkheden behoort.

Woo verzoek kwijtscheldingsverzoeken Belastingdienst

In maart 2025 is meer inzicht verkregen over de interne behandeling van sanerings- en kwijtscheldingsverzoeken bij de Belastingdienst. Via een Woo verzoek is de volgende informatie bekend geworden:

• Overzicht saneringen in 2023 en 2024
• Verzoek kwijtschelding van belastingen en premies voor ondernemingen
• Handelingsperspectieven voor ondernemers met en zonder coronal uitstel na 1 april 2022
• Tijdelijke instructie saneringen

Uitbreiding saneringsregeling belastingdienst tot 1 april 2024

In deze onzekere tijden biedt de Belastingdienst een helpende hand aan ondernemers die worstelen met belastingschulden en andere financiële verplichtingen. Een belangrijke versoepeling van de voorwaarden voor het sluiten van een saneringsakkoord is verlengd tot 1 april 2024. Dit artikel licht toe wat deze versoepeling inhoudt en hoe u als ondernemer hier gebruik van kunt maken.

• Wat is een saneringsakkoord?Een saneringsakkoord stelt ondernemers in staat om met hun schuldeisers overeen te komen dat slechts een deel van de schulden betaald hoeft te worden. Dit biedt een uitweg voor ondernemers die hun belastingschuld en andere schulden niet kunnen voldoen.
• Versoepeling voorwaarden tot 1 April 2024: - Normaal gesproken vereist de Belastingdienst een dubbel uitkeringspercentage van wat andere schuldeisers ontvangen. Echter, tot 1 april 2024 is een gelijk uitkeringspercentage voldoende. Deze versoepeling vergroot de kans dat ook andere schuldeisers akkoord gaan met het saneringsvoorstel.
• Hoe dien je een verzoek om schuldsanering in? Voor ZZP'ers en eenmanszaken: Neem contact op met uw gemeente voor het opstarten van een minnelijk schuldsaneringstraject. Voor rechtspersonen: Regel zelf een saneringsakkoord met uw schuldeisers en dien een verzoek tot kwijtschelding van belasting in bij de Belastingdienst.
• Wat als niet alle sSchuldeisers akkoord gaan? - Mocht niet iedere schuldeiser instemmen met uw betalingsvoorstel, dan biedt de Wet Homologatie Onderhands Akkoord (WHOA) een mogelijkheid om alsnog een schuldregeling te treffen.
• Actie vereist vóór 1 April 2024: Zorg ervoor dat uw verzoek om deelname aan een saneringsakkoord vóór deze datum is ingediend. U heeft daarna nog 90 dagen de tijd om uw verzoek volledig in te vullen.
• Conclusie: De Belastingdienst erkent de voortdurende impact van de coronacrisis op ondernemers en biedt daarom deze versoepeling aan. Het is een cruciale kans voor ondernemers om hun financiële situatie te stabiliseren en een weg naar herstel in te slaan. Maak gebruik van deze mogelijkheid en neem de nodige stappen om uw schuldenlast te verlichten.
• Nuttige links: Ik kan mijn schulden niet betalen?   Hoe werkt een minnelijke regeling? Kwijtschelding belastingen voor ondernemers  Hoe werkt de WHOA?

Saneringsakkoord aanbieden

Met een minnelijk saneringsakkoord maakt u buiten de rechter om afspraken met alle schuldeisers om zoveel mogelijk schulden af te lossen binnen een periode van 36 maanden. Na deze periode wordt een eventueel restbedrag kwijtgescholden. Voorwaarden voor zo'n regeling wel dat alle overige schuldeisers akkoord gaan met het saneringsvoorstel.

Normaal gesproken geldt de voorwaarde dat de belastingdienst ten minste het dubbele uitkeringspercentage eist (dan al uw andere schuldeisers). Door de coronacrisis gaat de belastingdienst (tot 1 oktober 2023) akkoord met hetzelfde percentage als de overige schuldeisers.

Eenmanszaak of ZZPer en saneringsakkoord

Neem contact op met uw gemeente die kan voor u een minnelijk schuldsaneringsproject opstarten. Lees meer bij Ik kan mijn schulden niet betalen en Hoe werkt minnelijke schuldsanering?.  Kijk hier voor een actieplan voor dit traject.

Rechtspersoon en saneringsakkoord

Een rechtspersoon moet zelf het saneringsakkoord regelen met zijn schuldeisers, dit kunt u zelf regelen of via uw accountant of advocaat. Gaan al uw schuldeisers akkoord met het betalingsvoorstel dan kunt u ook de belastingdienst verzoeken om (gedeeltelijke) kwijtschelding van belastingschulden. Dit doet u met het formulier Verzoek kwijtschelding van belasting en/of premie voor ondernemingen. In het formulier staat aan welke voorwaarden uw verzoek moet voldoen.

Wet homologatie onderhands akkoord (WHOA)

Naast een minnelijk traject kunt u ook een eigen traject opstarten. Dat kan sinds 2021 met de Wet homologatie onderhands akkoord (WHOA). Het voordeel van zo’n traject is dat niet elke schuldeiser akkoord hoeft te gaan, waardoor een faillissement afgewend kan worden en een doorstart meer kans van slagen heeft. Nadeel van een WHOA traject zijn de kosten, deze lopen al vlot op tot € 5.000 - €10.000. Deze kosten zien met name op accountantskosten en advocaatkosten.  Een WHOA-traject wordt uiteindelijk bekrachtigd door de rechtbank (homologatie). Niet de schuldeisers maar de rechter is degene die bepaalt of het akkoord dat met een deel van de schuldeisers is bereikt, rechtsgeldig wordt. Dus bij lastige schuldeisers is dit een goed alternatief.

Lees meer bij Kwijtschelding van belasting voor ondernemers.

Vergrijpboete voor adviseur

De Belastingadviseur of accountant is niet altijd aansprakelijk !

U bent accountant of belastingadviseur en u verzorgt de aangiften omzetbelasting van uw klant. Omdat uw klant dit vraagt, doet u een nihil-aangifte terwijl uit de boekhouding een te betalen bedrag volgt. U maakt zich dan als medepleger schuldig aan het opzettelijk onjuist doen van aangifte. In deze casus ging het om een administratiekantoor dat de jaarrekeningen van haar klant had opgesteld. Uit de jaarrekeningen volgt dat er nog BTW moet worden nabetaald (suppletie-aangiften). Ook doet het administratiekantoor bewust fout aangifte voor de BTW gedurende het jaar. Er wordt door de Belastingdienst een vergrijpboete opgelegd aan het administratiekantoor. Strafrechtelijke vervolging had ook gekund.

Administratiekantoor of accountant als medepleger

Accountants en administratiekantoren kunnen een boete krijgen van de Belastingdienst als zij door hun werkzaamheden voor de klant bewust fouten maken. Als een accountant enkel aanwezig is geweest bij een (strafbaar) feit, wordt hij niet gezien als medepleger. In een arrest van de Hoge Raad (uit 2012) volgen redelijk duidelijk de kaders. Deze zaak ging over een voetbaltrainer die voor de aangifte inkomstenbelasting volledig vertrouwde op zijn belastingadviseur. Bij de trainer was geen sprake van opzet, dus geen ruimte voor een boete. Voor het medeplegen moet de adviseur actief zijn geweest (hebben deelgenomen), er moet dus sprake zijn van "nauw en bewust" samenwerken. Kunnen in dit voorbeeld de trainer en de belastingadviseur hebben samengewerkt als de trainer er niet vanaf wist (geen pleger)? Dus is er een medepleger als er geen pleger is? Volgens de Hoge Raad hoeft er geen pleger te zijn en kan de belastingadviseur zelfstandig als medepleger worden gezien. In dit geval was de veroordeelde belastingadviseur niet eens de persoon die de aangifte had ingevuld, ondertekend of verzonden. Toch wordt hij gezien als medepleger.

Streep door vergrijpboete ex bestuurder voetbalclub

Als bestuurder een vergrijpboete aan je broek krijgen? Dan staat niet alleen je portemonnee onder druk, maar ook je reputatie. De fiscus legt ze soms voortvarend op, maar gelukkig kijkt de rechter kritischer. In een procedure bij de Rechtbank Gelderland d.d. 5 juni 2025 (ECLI:NL:RBGEL:2025:4322) oordeelde de rechter dat een ex-bestuurder van een voetbalclub ten onrechte als feitelijk leidinggever werd aangemerkt. Hoewel hij ooit betrokken was bij een spelerstransfer, was zijn rol bij de latere afwikkeling onvoldoende concreet. De rechtbank herhaalt: bestuurder zijn is niet hetzelfde als leiding geven aan een strafbaar feit. En voor een boete moet de Belastingdienst het bewijs keihard rond hebben. Omdat die bewijslast zwaarder is dan bij de belastingheffing zelf, sneuvelde de boete. De uitspraak is een reminder: wie als adviseur scherp blijft op bewijs en betrokkenheid, kan veel ellende besparen.

Voor een helder overzicht van de stappen die de belastingdienst moet doorlopen verwijzen wij u naar een uitspraak van de Hoge Raad d.d. 26 april 2016 ECLI:NL:HR:2016:733.

Geduld is vereist, maar rechtvaardigheid duurt soms gewoon even. Belangrijk is dat de belastingdienst met overtuigend aangetoond bewijs komt met concrete gedragingen door de feitelijk leidinggevende.

Hierbij spelen voor een vergriipboete een aantal zaken:

1. Feitelijk leiding geven: dit moet concreet worden onderbouwd (zie Hoge Raad d.d. 16 december 1986 ECLI:NL:HR:1986:AC9607) , dit speelde bij de Slavenburg bank, de zogenoemde slavenburg jurisprudentie.
2. Is de verboden gedraging door de BV (of rechtspersoon) verricht, zie Drijfmest arrest van de Hoge Raad d.d. 21 oktober 2003 ECLI:NL:HR:2003:AF7938
3. Wordt het geheel (opzet of grove schuld) voldoende overtuigend aangetoond (zie Hoge Raad d.d. 8 april 2022 ECLI:NL:HR:2022:526)

Al met al moet het volgende worden beoordeeld:

• Kan de (strafbare) gedraging worden toegerekend aan belastingplichtige ( de rechtspersoon)
• Is er hierbij sprake van opzet bij deze strafbare gedraging
• Heeft de persoon (bestuurder) zich gedragen als actief (of passief) feitelijk leidinggevende van dit (strafbare) feit
• Is dit gedrag opzettelijk uitgevoerd door de feitelijk bestuurder/ leidinggevende.
• Heeft de belastingdienst voldoende overtuigend aangetoond dat sprake is van opzet of grove schuld (zie Hoge Raad d.d. 8 april 2022 ECLI:NL:HR:2022:526)
  
  

Vergrijpboete ter discussie stellen

De vergrijpboete wordt soms iets te vlot door een inspecteur opgelegd. Deze kan om verschillende redenen worden verminderd of tot nihil worden bijgesteld (door de rechter). De belangrijkste oorzaken uit de rechtspraak zijn:

• Procedure loopt te lang (overschrijding van de redelijke termijn), zie Hoge Raad d.d. 6 september 2024 ECLI:NL:HR:2024:1132 of Gerechtshof Arnhem Leeuwarden d.d. 23 juli 2024 ECLI:NL:GHARL:2024:4871
• Vergrijpboete voor hetzelfde feit bij verschillende belastingtypen
• Vergrijpboete wordt niet overtuigend via feitelijk bewijs aannemelijk gemaakt, derhalve geen (of beperkt) sprake van opzet of grove schuld (uitgebreide toelichting in mening AG op 4 april 2025 (ECLI:NL:PHR:2025:410)
• Ontbreken van voldoende bewijs voor opzet of grove schuld, Gerechtshof Amsterdam d.d. 15 november 2022 ECLI:NL:GHAMS:2022:3728
• De grondslagen en/of omstandigheden zijn anders of niet juist voorgesteld, zie Gerechtshof Arnhem Leeuwarden d.d. 14 mei 2024 ECLI:NL:GHARL:2024:3357
• De boete moet wel in balans zijn, de noodzaak van een juiste kwalificatie van het vergrijp en de evenredigheid van de opgelegde boete, zie hiertoe mening AG op 5 juli 2024 ECLI:NL:PHR:2024:736
• Beboeting wordt niet tijdig medegedeeld, schending verdedigingsbeginsel (kennisgeving boete (met motivering) is later gedagtekend dan de boetebeschikking. Zie hiertoe bijvoorbeeld Rechtbank Zeeland West Brabant d.d. 7 mei 2025 ECLI:NL:RBZWB:2025:2724.

Vragen over medepleger of vergrijpboete

Steeds vaker worden adviseurs, accountants of administratiekantoren aansprakelijk gesteld en worden vergrijpboetes opgelegd. Wij adviseren ook steeds vaker adviseurs over dit onderwerp. Maak gerust een vrijblijvende afspraak.

In een arrest van de Hoge Raad d.d. 15 september 2020 is gebleken dat een adviseur niet altijd als medepleger kan worden gezien als er opzettelijk onjuist of onvolledig aangifte is gedaan (artikel 69.2 AWR), dit in tegenstelling tot de uitspraak van het Gerechtshof. De Hoge Raad verwijst naar een eerder arrest (ECLI:NL:HR:2020:121), inhoudende dat als aangifte ingediende gegevensdrager uitsluitend kan worden aangemerkt als ‘bij belastingwet voorziene aangifte’ indien die aangifte is gedaan door degene op wiens belasting- of betalingsplicht die aangifte betrekking heeft of door degene die uit hoofde van art. 42 tot en met 44 AWR als vertegenwoordiger van belasting- of betalingsplichtige kan optreden en dat art. 47 tot en met 51 Sr diverse mogelijkheden bieden om degene die anders dan als pleger betrokken is bij onjuist of onvolledig doen van bij belastingwet voorziene aangifte, onder specifieke voorwaarden strafrechtelijk aansprakelijk te stellen voor die betrokkenheid.

Hoge Raad inzake vergrijpboete

In 2022 heeft de Hoge Raad een arrest gewezen over de term "bewust". Een autohandelaar heeft een naheffingsaanslag BTW met een vergrijpboete ontvangen. De reden is dat de handelaar door de gebrekkige administratie had moeten inzien dat hij geen recht had op de levering van auto's tegen het nultarief. Hij had moeten weten dat hij niet aannemelijk zou kunnen maken dat de auto's naar een andere EU lidstaat zijn vervoerd. Ook had de handelaar zijn adviseur niet zomaar mogen vertrouwen. De Hoge Raad denkt hier anders over. Voorwaardelijke opzet is niet aan de orde. Aan de handelaar kan niet de voor opzet vereiste "bewustheid" met betrekking tot de onjuiste aangifte worden verweten, aldus ons hoogste rechtscollege. Verder kunnen de omstandigheden dat belanghebbende geen openheid van zaken heeft gegeven en dat hij het laakbare van zijn gedragingen niet heeft ingezien, niet bijdragen aan het oordeel dat hij bewust fouten heeft gemaakt. De Hoge Raad vernietigd de vergrijpboete en verwijst de zaak naar een ander Gerechtshof.

Waarmee kunnen wij u helpen?

De kans op een onjuiste aangifte is door de ingewikkeldheid / complexiteit van het belastingrecht snel aanwezig. Dat wil echter nog niet zeggen dat u als belastingplichtige zich er steeds van bewust moet zijn geweest dat uw aangifte onjuist of mogelijk onjuist is. Schakel daarom voor het doen van aangifte een deskundige in. Is eenmaal een boete opgelegd of wordt dat aangekondigd, neem dan direct contact met ons op. Wij beschikken over de deskundigheid om een boete eventueel te voorkomen dan wel te beoordelen of die volgens de regelen der kunst is opgelegd. Mail ons voor een vrijblijvend gesprek.

Bron inzake medepleger en boete

Rechtbank Noord Nederland 30 november 2017 (ECLI:NL:RBNHO:2017:9859).

Volgen aangifte inkomstenbelasting en navordering

Een advieskantoor dient een aangifte inkomstenbelasting in. Er wordt een aftrekpost (hypotheekrente) opgevoerd die niet juist is. Het advieskantoor staat als 'boefje' bekend. De Belastingdienst volgt de aangifte inkomstenbelasting al jaren, maar komt er op enig moment achter dat de hypotheekrente niet aftrekbaar is. Er wordt een navorderingsaanslag opgelegd. Mag dit?

Aangifte inkomstenbelasting wordt gevolgd, kun je dan navorderen?

Henk en Truus zijn eigenaar van twee eigen woningen. In 2012 verlaten ze de woning in Amsterdam en schrijven zich in in Den Haag (fictieve namen en plaatsen). De woning in Amsterdam wordt door een vriend bewoond, deze vriend staat hier ook ingeschreven. In de aangifte inkomstenbelasting over 2014 wordt de hypotheekrente van beide woningen in aftrek genomen. De aangifte wordt gevolgd en er wordt een definitieve aanslag opgelegd. In geschil is of de Belastingdienst over 2014 een navorderingsaanslag mag opleggen (in 2017).

• Rechtbank: het volgen van de aangifte inkomstenbelasting door de Belastingdienst is een ambtelijk verzuim. Het advieskantoor stond slecht bekend en was onder verscherpt toezicht gezet. Dan had de Belastingdienst maar beter moeten opletten, aldus de Rechtbank.
• Gerechtshof: het advieskantoor voerde met name (onterecht) zorgkosten op. De inspecteur had mede hierdoor een getrapte werkwijze. Niet elke aangifte van het kantoor was onjuist. Bovendien stonden er in de aangifte van Henk en Truus geen zorgkosten, dus geen ambtelijk verzuim. Navordering is terecht, aldus het Gerechtshof.
• Hoge Raad: beroep in cassatie van Henk en Truus is ongegrond (artikel 81 lid 1 Wet RO), aldus de Hoge Raad in 2022.

Geen nieuw feit voor in buitenland wonende belastingplichtige

Het Gerechtshof 's Hertogenbosch d.d. 2 juli 2025 ECLI:NLGHSHE:2025:1853, heeft diverse navorderingsaanslagen vernietigd. De aanslagen waren opgelegd aan een in Duitsland wonenden belastingplichtige. Volgens het hof had de inspecteur uit eerdere gegevens kunnen opmaken (of afleiden) dat het pensioen publiekrechtelijk is opgebouwd en dat de AOW uitkering in Duitsland belastbaar zou zijn. Het nieuwe feit is niet aanwezig en de navorderingsaanslagen over 2017, 2018 en 2019 gaan in de prullenbak. In dit geval deed de belastingplichtige in Nederland aangifte (als kwalificerend buitenlands belastingplichtige), hij gaf zijn pensioen op en claimde aftrek voor rentekosten (eigen woning) en specifieke zorgkosten (als ook de heffingskortingen). De aangifte wordt gevolgd en in later (in 2022) worden navorderingsaanslagen opgelegd. De rechter gaat er eens goed voor zitten en stelt dat de inspecteur het dossier goed kendem dit volgt uit het hoorverslag uit 2002 en de aanslag inkomstenbelasting over 2015. Aandachtspunt in deze procedure is nog dat er een wijziging heeft plaatsgevonden in de verdragsafspraak in 2016. Deze informatie was in het fiscale dossier aanwezig. Ook voor de alternatieve route (artikel 16 lid 2 c AWR) kon geen opening bieden (navordering is toegestaan bij een fout van belastingplichtige die voor hem of haar kenbaar was). In de procedure in eerste aanleg (Rechtbank Zeeland West Brabant d.d. 14 juni 2023 ECLI:NL:RBZWB:2023:4125) ging het voor de belastingdienst nog wel goed (en bleven de navorderingsaanslagen wel in stand).

Geen nieuw feit dus geen navorderingsaanslag

De Rechtbank Zeeland-West-Brabant oordeelt op 5 juni 2025 (ECLI:NL:RBZWB:2025:3526) dat de navorderingsaanslag inkomstenbelasting 2020 en de belastingrentebeschikking onterecht aan belanghebbende (X) zijn opgelegd. De inspecteur beschikte namelijk niet over een nieuw feit en maakte een beoordelingsfout.

• Henk diende op 29 maart 2021 zijn aangifte IB 2020 in met een belastbaar inkomen van € 68.422.
• De inspecteur stelde op 13 augustus 2021 een onderzoek in naar de aangifte IB 2019 van Henk, wat op 11 maart 2022 leidde tot een correctie.
• Desondanks werd de definitieve aanslag IB 2020 op 18 maart 2022 automatisch vastgesteld, zonder rekening te houden met deze eerdere correctie.
• Op 30 mei 2022 ontving de inspecteur nadere gegevens vanuit Luxemburg, waarna op 21 juni 2022 een navorderingsaanslag werd opgelegd voor een inkomen van € 87.293, inclusief € 1.030 belastingrente.

Er is geen nieuw feit, omdat de inspecteur bij het vaststellen van de oorspronkelijke aanslag IB 2020 het dossier had moeten raadplegen. Daaruit bleek al dat de aangifte onjuist was (correctie 2019). Er is geen sprake van een kenbare fout, omdat de inspecteur een verwijtbare beoordelingsfout maakte. Hij had maatregelen moeten nemen om automatische verwerking van de aangifte 2020 te voorkomen. De rechtbank vernietigt zowel de navorderingsaanslag IB 2020 als de belastingrentebeschikking van Henk. De inspecteur had zijn controledossier beter moeten benutten en de aanslag zorgvuldiger moeten opleggen.

Contant geld in huis en aanslag belastingdienst via navorderingsaanslag

In deze procedure speelde de redelijke schatting bij het opleggen van navorderingsaanslagen. Een man is ondernemer (in een VOF met zijn broer en vader). Bij een politie inval bij zijn vader wordt ruim € 250.000 contant geld gevonden. De belastingdienst is scherp en stelt direct een boekenonderzoek bij de onderneming in. De kasadministratie is niet op orde (negatieve kas) en er worden contante stortingen zonder heldere herkomst vastgesteld. Er worden navorderingsaanslagen aan de man opgelegd. Het inkomen wordt vastgesteld op € 580.000 en de aanslagen en rente (€ 44.000) en vergrijpboetes (€ 130.000) zijn fors. De belastingplichtige neemt de zaak niet echt serieus en roept alleen "geen nieuw feit en slechte schatting en niet alle stukken ontvangën", hij komt niet met eigen bewijs. De Rechtbank Zeeland West Brabant is het op 3 november 2023 ECLI:NLRBZWB:2023:7345 met de belastingdienst eens, de boete wordt wel iets lager vastgesteld. Ook het Gerechtshof 's Hertogenbosch laat op 22 oktober 2025 ECLI:NL:GHSHE:2025:2909 weinig heel van de standpunten van belastingplichtige.

Noot fiscaal jurist inzake navorderingsaanslag bij volgen aangifte inkomstenbelasting

Of er sprake is van een ambtelijk verzuim of niet is vaker discussie bij de rechter. Navordering is mogelijk (artikel 16 lid 1 AWR) als er te weinig belasting is geheven. Er kan niet worden nagevorderd als de inspecteur redelijkerwijs bekend had moeten zijn met de fout de in de aangifte (en er geen sprake is van kwade trouw). De Belastingdienst mag hierbij altijd uitgaan van de juistheid van de ingediende aangifte inkomstenbelasting.

Van een ambtelijk verzuim is sprake indien de inspecteur, na met een normale zorgvuldigheid kennis te hebben genomen van de inhoud van de aangifte en, mede gelet op de overige in aanmerking komende omstandigheden van het geval, aan de juistheid van enig daarin opgenomen gegeven in redelijkheid behoorde te twijfelen (vgl. HR 31 mei 2013,ECLI:NL:HR:2013:BX7184, HR 22 maart 2010, ECLI:NL:HR:2010:BL7165 en HR 16 april 2010, ECLI:NL:HR:2010:BJ9082).

Het advieskantoor stond onder verscherpt toezicht, dus moest de Belastingdienst scherper zijn op deze aangiften. Het kantoor sjoemelde echter met zorgkosten (en soms giften) en niet met hypotheekrenteaftrek. Deze aangifte was niet zodanig ongebruikelijk dat de inspecteur een nader onderzoek zou moeten instellen, aldus de rechter. Dit is natuurlijk een subjectieve waarneming.

Het lijkt logisch dat de inspecteur de fout had moeten zien, waarom?

• Er stond iemand ingeschreven op dit adres.
• De Belastingdienst heeft aan 170 klanten van het kantoor een brief gestuurd met verzoek om nadere informatie, hierdoor zijn vele navorderingsaanslagen opgelegd.
• Henk en Truus hadden projectcode 1043 gekregen (gegevens in fiscale fraudesignalering systeem FSV).
• Het betrof een aangifte inkomstenbelasting van een als onbetrouwbaar bekend staand kantoor.
• Er staan 2 woningen in de aangifte inkomstenbelasting, één kan er maar worden bewoond.
• De Belastingdienst krijgt een renseignement van de hypotheekverstrekkers.

Al met al had de Belastingdienst ook deze aangifte scherper moeten controleren.

In deze zaak speelde ook nog dat de belastingplichtige de stukken van het onderzoek naar het advieskantoor wilde inzien. Volgens de rechter zijn dit geen 'op de zaak betrekking hebbende stukken ex artikel 8:42 AWB'. Deze stukken zijn namelijk niet gebruikt bij het opleggen van de navorderingsaanslag, aldus de Rechtbank. Ik kan me goed voorstellen dat deze stukken wel meer zicht geven op het onderzoek van de Belastingdienst (en waarop wordt gezocht), dit kan wel degelijk relevant zijn voor belastingplichtige. Heeft de Belastingdienst voldoende opgelet of niet? Aan de andere kant ... liegen mag niet en hiermee is de navorderingsaanslag wel te billijken (maar dit is een menselijke mening en geen fiscale).

Bron navordering bij volgen aangifte inkomstenbelasting

Rechtbank Noord Nederland d.d. 10 september 2020 ECLI:NL:RBNHO:2020:9046 

Gerechtshof Amsterdam d.d. 1 februari 2022 ECLI:NL:GHAMS:2022:406

Hoge Raad d.d. 28 oktober 2022 ECLI:NL:HR:2022:1554

Aansprakelijkheid notaris voor overdrachtsbelasting

Er wordt overdrachtsbelasting geheven bij de verkrijging van onroerende zaken binnen Nederland (of rechten hierop). De invorderingswet (artikel 42) regelt wie er aansprakelijk kan worden gesteld voor deze overdrachtsbelasting (als de verkrijger deze niet zou betalen of te weinig heeft betaald). De ontvanger kan een notaris - die de akte heeft opgesteld - aansprakelijk stellen. In de praktijk gebeurt dit steeds vaker en ook steeds vaker onterecht. Wij adviseren regelmatig notarissen bij conflicten met de Belastingdienst.  

Uitspraken rechters inzake aansprakelijkheid notaris

In een procedure bij de Rechtbank Gelderland (2017) oordeelt de Inspecteur dat de notaris aansprakelijk is voor de niet betaalde overdrachtsbelasting. Volgens de rechter onterecht. De hoofdelijke aansprakelijkheid van de notaris heeft enkel betrekking op de overdrachtsbelasting die ingevolge de inhoud van de akte verschuldigd zou zijn. In deze situatie is de notaris betrokken bij de levering van een woning in 2003, deze woning wordt in 2008 terug geleverd. In 2008 wordt een beroep gedaan op een vrijstelling (artikel 15 lid 1 letter r van de Wet Belastingen Rechtsverkeer, de WBR, juncto artikel 19 WBR). Er wordt een naheffingsaanslag opgelegd, deze is volgens de Hoge Raad (arrest 2014) terecht. De aanslag wordt niet betaald en dus wordt de notaris aansprakelijk gesteld. Volgens de Rechtbank is de notaris niet aansprakelijk omdat in de akte een beroep wordt gedaan op een vrijstelling. Dat de notaris zijn onderzoeksplicht niet strak heeft verzorgd doet niet ter zake.

In een andere procedure bij het Gerechtshof Arnhem - Leeuwarden (2018) liep het via een andere route. De rechter stelt hierbij dat de notaris - op grond van artikel 42 invorderingswet - niet verplicht is de verschuldigde overdrachtsbelasting vast te stellen. Een CV koopt de (economische) eigendom van een bedrijfspand. Een paar jaar later wil de CV de eigendom weer verkopen. Er wordt bij de verkoop een beroep gedaan op een reorganisatievrijstelling (artikel 18 WBR). De notaris stelt een stappenplan op o.g.v. een advies van een derde. De Inspecteur stelt dat het beroep op de vrijstelling niet terecht is, er volgt een naheffingsaanslag overdrachtsbelasting van ruim € 2 miljoen. De koper gaat failliet en de notaris krijgt de naheffingsaanslag op de deurmat. Volgens de rechter hoeft de notaris niet vast te stellen of de gestelde feiten juist zijn. De notaris moet kijken of op grond van de gestelde feiten in de akte overdrachtsbelasting moet worden betaald, niet meer dan dat !

Fiscaal advies voor notaris

Wij adviseren regelmatig notarissen of notariskantoren bij naheffingsaanslagen van de Belastingdienst. Heeft u vragen of opmerkingen, stuur dan gerust geheel vrijblijvend een e-mail of neem contact op met één van onze adviseurs.

Bron aansprakelijkheid notaris

Rechtbank Gelderland d.d. 13 juni 2017 (ECLI:NL:RBGEL:2017:3112).

Gerechtshof Arnhem Leeuwarden d.d. 6 februari 2018 (ECLI:NL:GHARL:2018:1128).

Vertrouwen ontlenen aan de Handreiking informatiebeschikking

Binnen het bestuursrecht, waar het belastingrecht onderdeel van uitmaakt, is het een regelmatig terugkerend thema: gerechtvaardigd vertrouwen. Bij gerechtvaardigd vertrouwen gaat het meestal om de vraag of een belanghebbende (belastingplichtige) in een procedure vertrouwen mag ontlenen aan bepaalde ‘informatie’. Dat kan een document zijn, maar ook een uitlating van bijvoorbeeld de belastinginspecteur. Voor wat betreft de informatiebeschikking, die aan u kan worden afgegeven indien u in de ogen van de Belastingdienst onvoldoende meewerkt aan de verplichtingen die ten dienste van de belastingheffing op u rusten, is hier recent een conclusie over geschreven door de Advocaat-Generaal. Het gaat daarbij om de vraag of belanghebbenden vertrouwen kunnen ontlenen aan de inhoud van de Handreiking informatiebeschikking en kostenvergoedingsbeschikking. Wij behandelen in dit artikel deze conclusie. Wij vullen dit artikel aan zodra de Hoge Raad uitspraak heeft gedaan.

Kabinet wil informatiebeschikking versnellen

De langdurige procedure rondom de informatiebeschikking moet korter worden (aldus kamerbrief d.d. 20 januari 2026). De regeling is 15 jaar geleden ingevoerd om de rechtsbescherming van een belastingplichtige bij een informatieverzoek van de belastingdienst (inspecteur) te verbeteren, dit door de sanctie (omkering bewijslast) niet direct te laten intreden. Hoewel bezwaar en beroep tegen een informatiebeschikking mogelijk is werkt deze nog zeker niet conform haar oorspronkelijke doel. De prioriteit zal liggen bij het versnellen van de doorlooptijd (minder rechtsonzekerheid). Het zou mooi zijn als ook aandacht wordt besteed aan de zware consequenties (omkering bewijslast), met name als de informatie er simpelweg niet is of als de tekortkomingen zeer beperkt zijn.

Informatiebeschikking staat ter discussie

Sinds 2011 kennen we de informatiebeschikking in de AWR. Dat de rechtsbescherming voor belastingplichtige niet is bereikt is wel helder. Nog te vaak zorgt een informatiebeschikking voor scheve verhoudingen en langdurige bezwaar en beroepsprocedures. Met de informatiebeschikking heeft de belastingdienst (inspecteur) de mogelijkheid gekregen om een voor bezwaar (en beroep) vatbare informatiebeschikking vast te stellen wanneer niet (volledig) wordt voldaan aan zijn informatieverzoek of de administratieplicht van een belastingplichtige. De vraag is of dit beter kan, er wordt immers geen aanslag opgelegd, trajecten duren lang en geven onzekerheid. Er is een pre consultatie (tot 1 juni 2025) die dit in beeld moet brengen.

Wat is de Handreiking informatiebeschikking en kostenvergoedingsbeschikking?

De Handreiking informatiebeschikking en kostenvergoedingsbeschikking bevat de interne richtlijnen waar belastingambtenaren zich aan dienen te houden bij het afgeven van een informatiebeschikking. Zo is onder meer opgenomen in welke vorm overleg gevoerd kan worden en bevat de Handreiking een stroomschema om te bepalen of het afgeven van een informatiebeschikking in een dossier noodzakelijk is. Belanghebbenden verwijzen in procedures regelmatig naar de Handreiking en stellen zich dan veelal op het standpunt dat de Belastingdienst in strijd met haar eigen regels handelt. Zij menen aan de Handreiking het vertrouwen te mogen ontlenen dat de Belastingdienst bepaalde handelingen niet zou verrichten of anders zou verrichten. Zo komt het regelmatig voor dat belanghebbenden wijzen op het gebrek aan intern overleg voordat een informatiebeschikking wordt afgegeven. Ook komt het regelmatig voor dat belanghebbenden uit het stroomschema afleiden dat een informatiebeschikking in hun dossier niet nodig is. De vraag is echter of het mogelijk is om aan deze Handreiking gerechtvaardigd vertrouwen te ontlenen. Het vermoeden was al enige tijd dat dit niet mogelijk zou zijn. Dit heeft de Advocaat-Generaal nu bevestigd.

Wanneer kan vertrouwen worden ontleend aan een Handreiking?

Gerechtvaardigd vertrouwen kan in deze context worden ontleend aan beleid. Dat betekent dat eerst moet worden vastgesteld of sprake is van beleid. De Advocaat-Generaal verwijst naar het leidraadarrest beleidsregelsen merkt op dat aan drie voorwaarden moet zijn voldaan om te kunnen spreken van beleid:

1. Het betreft een algemene regel omtrent de afweging van belangen, het vaststellen van feiten of het uitleggen van wettelijke voorschriften bij het uitoefenen van bestuursbevoegdheden;
2. De regel is behoorlijk bekendgemaakt;
3. De regel leent zich er naar inhoud en strekking voor om jegens de bij de regeling betrokkenen als rechtsregel te worden toegepast.

De Advocaat-Generaal loopt alle drie de voorwaarden langs.

Algemene regel omtrent het afwegen van belangen, vaststellen van feiten en uitoefenen van bestuursbevoegdheden

De Advocaat-Generaal leidt uit de Handreiking af dat deze bedoeld is als richtlijn voor belastingambtenaren. De inhoud ziet op het proces tot het afgeven – of juist niet – van een informatiebeschikking. Dit is een zogenaamde discretionaire bevoegdheid. Dat wil zeggen: de inspecteur heeft hier enige bewegingsvrijheid. Hij is uiteraard wel gebonden aan de algemene beginselen van behoorlijk bestuur, hetgeen onder meer inhoudt dat zijn uiteindelijke besluit zorgvuldig tot stand moet komen en er geen sprake mag zijn van willekeur. De richtlijnen in de Handreiking geven de inspecteur – zo stelt de Advocaat-Generaal – handvatten bij de uitoefening van zijn bevoegdheden inzake de informatiebeschikking. Daarmee is aan deze voorwaarde voldaan.

De regel is behoorlijk bekendgemaakt

De Handreiking is in 2016 gepubliceerd naar aanleiding van een WOB-verzoek. Dit is in 2020 nogmaals gebeurd. Van een voldoende bekendmaking is sprake indien de regels voor de betrokkenen voldoende kenbaar en toegankelijk zijn. Daaraan is bijvoorbeeld voldaan als regels zijn gepubliceerd in de Staatscourant. Dat gebeurt echter niet bij publicatie als gevolg van een WOB-verzoek. De Advocaat-Generaal komt tot het oordeel dat publicatie naar aanleiding van een WOB-verzoek voldoende is om van een juiste bekendmaking te kunnen spreken. De Handreiking is, na publicatie, in ieder geval bestemd om ook buiten de Belastingdienst bekendheid te krijgen. Ook aan deze voorwaarde is dus voldaan.

Inhoud en strekking van de regel

De derde voorwaarde is dat de inhoud en strekking van de bekendgemaakte regel zich ervoor lenen om jegens de betrokkenen als rechtsregel te worden toegepast. De Advocaat-Generaal merkt hierover onder meer op dat het kenmerk van een beleidsregel is, dat deze betrekking heeft op het verkeer tussen het bestuursorgaan (de Belastingdienst) en de burger (de belastingplichtige / belanghebbende). Indien deze maatstaf op de Handreiking wordt toegepast, dan wordt aan deze voorwaarde niet voldaan. De informatie in de Handreiking is immers gericht op de interne orde bij de Belastingdienst. Nu de regels in de Handreiking zijn gericht op de gang van zaken bij de Belastingdienst intern, bijvoorbeeld door voor te schrijven welk overleg de belastinginspecteur met zijn collega’s dient te voeren, is geen sprake van een regel die – in voldoende mate – ziet op het verkeer tussen bestuursorgaan en burger. Dat maakt dat aan de derde voorwaarde niet is voldaan. Dat leidt ook tot de conclusie dat geen sprake is van beleid en derhalve kan aan de Handreiking geen gerechtvaardigd vertrouwen worden ontleend door de belanghebbende.

Geen vertrouwen ontlenen aan de Handreiking informatiebeschikking

Argumenten die (mede) steunen op informatie uit de Handreiking worden in procedures vaak aangevoerd in samenhang met andere omstandigheden. Zo komt het regelmatig voor dat de Belastingdienst in een eerder stadium reeds stelt dat de belastingplichtige de vereiste aangifte niet heeft gedaan. Het gevolg van het niet doen van de vereiste aangifte is hetzelfde als het gevolg van een onherroepelijke informatiebeschikking. Mede daarom schrijft de Handreiking voor dat, indien de vereiste aangifte niet is gedaan, een informatiebeschikking achterwege kan blijven. Aan de inhoud van de Handreiking kan dus echter geen gerechtvaardigd vertrouwen worden ontleend. Een argument zoals hiervoor beschreven zal daarom nader onderbouwd moeten worden, doch meestal gebeurt dit al.

Dat maakt in onze ogen dan ook niet dat de Handreiking geen waarde meer heeft voor de praktijk. Het bestuursorgaan dient haar besluiten immers zorgvuldig voor te bereiden en deugdelijk te motiveren. Het kan voor belanghebbenden die een informatiebeschikking hebben ontvangen daarom zeker geen kwaad om, in samenspraak met hun adviseur, kritisch de werkwijze van de Belastingdienst te beoordelen.

Informatiebeschikking en advisering

De informatiebeschikking heeft voor u vervelende gevolgen. Een onherroepelijke informatiebeschikking leidt namelijk vrijwel altijd tot omkering en verzwaring van de bewijslast. Het is daarom belangrijk dat u zo spoedig als mogelijk na ontvangst van een informatiebeschikking contact opneemt met een specialist. Zo voorkomt u dat uw bezwaartermijn van zes weken ongebruikt verloopt. Aangezien de gevolgen van omkering en verzwaring van de bewijslast groot zijn, is het vrijwel altijd raadzaam om tegen de informatiebeschikking op te komen. Neem gerust eens vrijblijvend contact met onderstaande auteur(s) op voor nadere informatie.  

Uitspraak: ECLI:NL:PHR:2021:262, Parket bij de Hoge Raad, 20/00889, 20/00892 (rechtspraak.nl)

Kwijtschelding belastingschulden

Kwijtschelding belastingschulden kan spelen bij particulieren en ondernemers. In dit artikel kijken wij naar de mogelijkheden en onmogelijkheden. Het vertrekpunt voor de kwijtschelding is gelegen in de invorderingswet. De aanleiding voor dit artikel is dat kennisgroep van de Belastingdienst een toelichting heeft gegeven en steeds meer particulieren en ondernemers aanlopen tegen financiele verplichtingen die niet kunnen worden nagekomen. Ook is er een uitspraak van de Rechtbank uit 2023 welke wij nader bespreken in dit artikel. Tenslotte wordt de invorderingswet in 2024 uitgebreid met een hardheidsclausule.

Woo verzoek kwijtscheldingsverzoeken Belastingdienst

In maart 2025 is meer inzicht verkregen over de interne behandeling van sanerings- en kwijtscheldingsverzoeken bij de Belastingdienst. Via een Woo verzoek is de volgende informatie bekend geworden:

• Overzicht saneringen in 2023 en 2024
• Verzoek kwijtschelding van belastingen en premies voor ondernemingen
• Handelingsperspectieven voor ondernemers met en zonder coronal uitstel na 1 april 2022
• Tijdelijke instructie saneringen

Verzoek om kwijtschelding of betalingsregeling is geen bezwaarschrift

De Rechtbank Zeeland West Brabant heeft op 12 oktober 2023 (ECLI:NL:RBZWB:2023:7164) uitgesproken dat een verzoek om kwijtschelding of een betalingsregeling niet kan worden aangemerkt als een bezwaarschrift. Ook in beroep bij het Gerechtshof 's Hertogenbosch op 6 november 2024 (ECLI:NL:GHSHE:2024:3486) kwam dezelfde conclusie op tafel. De Hoge Raad was er nog sneller klaar mee op 4 april 2025 (ECLI:NL:HR:2025:521) en verklaarde de zaak niet ontvankelijk omdat het griffierecht niet tijdig is voldaan. De bezwaarschriften tegen diverse (gemeentelijke) aanslagen waren te laat (en geen verschoonbare termijnoverschreiding). De verzoeken om kwijtschelding en uitstel van betaling kwalificeren ook niet als bezwaarschrift, deze gaan immers niet over de grondslagen van de aanslagen.

Kwijtschelding belastingschulden bij ondernemers

De ontvanger / belastingdienst kan onder voorwaarden belastingschulden kwijtschelden (basis artikel 26 uitvoeringsregeling IW). Het verzoek om kwijtschelding moet bij de ontvanger worden ingediend (dus niet bij de inspecteur) via een speciaal formulier.

• Kwijtschelding wordt (deels) verleend als belastingplichtige (eventueel met zijn of haar partner) niet kan betalen en er ook geen uitzicht is "op beter". We spreken dan over evidente betalingsonmacht.
• Voor ondernemers is het lastiger om kwijtschelding te verkrijgen als men zich niet aan fiscale regels heeft gehouden, zoals het niet of niet tijdig indienen van aangiften en/of situaties waarbij en boeten zijn opgelegd.
• Bij kwijtschelding aan ondernemers moet er ook een akkoord zijn bereikt met de overige schuldeisers.
• Door de corona periode (besluit) zijn er soms speciale (gunstige) regelingen en/of kunnen ondernemers een adempauze/ betaalpauze van 6 maanden aanvragen.

Kwijtschelding belastingschulden bij particulieren

Kwijtschelding vindt alleen plaats als de persoonlijk de schulden echt niet meer kan betalen en het uitzicht hierop ook niet aanwezig is, men spreekt dan over "evidente betalingsonmacht" . Op de site van de Belastingdienst staat informatie en een formulier om een kwijtscheldingsverzoek in te dienen.

• Vanaf 2024 worden de mogelijkheden iets beter, er komt dan namelijk een hardheidsclausule in de invorderingswet.
• Algemene bepalingen inzake kwijtschelding staan opgenomen in de invorderingswet (artikel 7 tot en met 9). De voorwaarden voor kwijtschelding van prive belastingschulden zijn neergelegd in artikel 10 tot en met 19 uitvoeringsregeling invorderingswet.
• De belastingdienst zal op grond van het vermogen en inkomen van een belastingplichtige bekijken of er nog mogelijkheden zijn.
• Bij een betalingsregeling wordt er altijd invorderingsrente in rekening gebracht.
• In bepaalde gevallen wordt de belastingschuld deels kwijtgescholden.
• Als een belastingschuldige geen vermogen heeft en ook geen betalingscapaciteit wordt de openstaande belastingschuld (veelal) kwijtgescholden.
• In artikel 12 en 13 uitvoeringsregeling invorderingswet wordt helder toegelicht wat onder vermogen van een belastingschuldige moet worden gezien.
• Onder betalingscapaciteit wordt gezien het verschil tussen het netto besteedbare inkomen en de kosten om te leven. Niet alle uitgaven worden hierbij meegenomen, kijk even in artikel 15 uitvoeringsregeling invorderingswet). Leningen worden niet altijd meegenomen.
• Het inkomen van uw partner (gehuwd of samenwonend) wordt meegenomen.

Standpunt belastingdienst inzake problematische schulden

De Kennisgroep invordering & civiel recht heeft vragen beantwoord over het begrip problematische schuldensituatie. De Kennisgroep beantwoordt ook welke ruimte er is om uitstel van betaling te verlenen, als de belastingschuldige geen kwijtschelding krijgt omdat er geen sprake is van een problematische schuldensituatie. In haar uitspraak van 31 juli 2023, ECLI:NL:RBOVE:2023:3232, wees de Rechtbank Overijssel een verzoek om een dwangakkoord af.

• De rechtbank is van oordeel dat er geen sprake is van een problematische schuldensituatie.
• De schuldenaar kan zijn totale schuldenlast in circa 38 maanden aflossen.
• Volgens de rechtbank heeft de schuldenaar daarbij perspectief om zijn schulden binnen een afzienbare periode af te lossen.

Aan de Kennisgroep invordering & civiel recht zijn naar aanleiding van deze uitspraak vragen gesteld.

Vragen kennisgroep belastingdienst inzake problematische belastingschulden

1. Wanneer is er sprake van een problematische schuldensituatie?
2. Beoordeelt de ontvanger bij het behandelen van een kwijtscheldingsverzoek of er sprake is van een problematische schuldensituatie?
3. Welke ruimte om uitstel van betaling te verlenen heeft de ontvanger als hij een kwijtscheldingsverzoek afwijst omdat er geen sprake is van een problematische schuldensituatie, maar het ook duidelijk is dat de belastingschuld niet binnen twaalf maanden betaald kan worden?

Antwoorden kennisgroep belastingdienst inzake problematische belastingschulden

Van problematische schulden is sprake als redelijkerwijs is te voorzien dat de belastingschuldige zijn schulden niet kan blijven betalen of daar al mee opgehouden is. Of er sprake is van een problematische schuldensituatie moet per geval beoordeeld worden.

Er moet onderscheid gemaakt worden tussen verschillende situaties.

• Regulier kwijtscheldingsverzoek van een particulier:
  
  De ontvanger beoordeelt of een particuliere belastingschuldige in aanmerking komt voor kwijtschelding op basis van de betalingscapaciteit en het aanwezige vermogen van de belastingschuldige. Of er sprake is van een problematische schuldensituatie wordt hierbij niet losstaand getoetst.
• Minnelijk voorstel van een schuldverlener die NVVK-lid is voor een particulier:
  
  De Belastingdienst heeft een convenant gesloten met de NVVK. De ontvanger  beoordeelt een minnelijk voorstel voor een particulier niet inhoudelijk, als het voorstel is gedaan door een NVVK-lid en de ontvanger bij opgave van de schuld geen bijzonderheid heeft aangegeven. De ontvanger beoordeelt in deze situatie niet zelfstandig of er sprake is van een problematische schuldensituatie. De ontvanger vertrouwt op het oordeel van het NVVK-lid.
• Overige situaties (er is een bijzonderheid aangegeven bij de schuldopgave, de schuldhulpverlener is geen NVVK-lid of de belastingschuldige is ondernemer):
  
  De ontvanger beoordeelt het voorstel in deze situaties inhoudelijk. Onderdeel van de beoordeling is of de belastingschuldige redelijkerwijs in aanmerking zou komen voor een dwangakkoord. De ontvanger maakt hierbij een belangenafweging waarbij de schuldensituatie een rol kan spelen. De ontvanger kan op grond van de belangenafweging een minnelijk voorstel afwijzen als hij beoordeelt dat er geen sprake is van een problematische schuldensituatie.
• De ontvanger kan maximaal twaalf maanden uitstel van betaling verlenen. Als er bijzondere omstandigheden zijn, kan hij de belastingschuldige een langere termijn gunnen. Als de belastingschuldige zijn belastingschuld niet in twaalf maanden kan aflossen en hij ook niet in aanmerking komt voor kwijtschelding, omdat de ontvanger en/of de rechtbank beoordeelt dat er geen sprake is van een problematische schuldensituatie, dan kan dat een bijzondere omstandigheid zijn als bedoeld in artikel 25.5.1 van de Leidraad Invordering 2008 (hierna: LI 2008). De ontvanger kan de belastingschuldige dan langer dan twaalf maanden uitstel van betaling verlenen (zie ook artikel 25.5.11 LI 2008).

Daarnaast is in het convenant met de NVVK afgesproken dat een minnelijk voorstel ook een voorstel voor een betalingsregeling kan zijn, waarbij de belastingschuld volledig wordt voldaan. Als de ontvanger van een NVVK-lid een minnelijk voorstel krijgt om de (niet-problematische) belastingschuld binnen een bepaalde termijn te betalen, dan wordt dit conform het convenant in beginsel geaccepteerd.

Beschouwing belastingdienst inzake kwijtschelding belastingschulden

De regels over kwijtschelding van rijksbelastingen zijn, op basis van artikel 26, eerste lid, van de Invorderingswet 1990, neergelegd in Hoofdstuk II van de Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990 (hierna: URIW). Daarnaast zijn er beleidsregels neergelegd in de LI 2008. Er zijn aparte kwijtscheldingsregels voor particulieren (daaronder vallen ook ex-ondernemers, zie artikel 26.1.10 LI 2008) en ondernemers.

Voor particulieren geldt, kort samengevat, dat kwijtschelding mogelijk is als er geen vermogen noch (voldoende) betalingscapaciteit aanwezig is (en ook niet binnen afzienbare tijd wordt verwacht) om de belastingschuld te voldoen. Er mag bovendien geen sprake zijn van een van de afwijzingsgronden (zie artikel 26.1.9 LI 2008, artikel 8 URIW en artikel 18 URIW). Voor ondernemers geldt, kort samengevat, dat er alleen kwijtschelding wordt verleend in het kader van een akkoord met alle schuldeisers en als aan de voorwaarden voor medewerking aan een akkoord is voldaan (zie artikelen 21 en 22 URIW en artikel 26.3.1 LI 2008, met een aantal specifieke bepalingen voor Whoa-akkoorden in artikel 73.3a.2 LI 2008).

Voor natuurlijke personen (particulieren dan wel ondernemers) geldt dat een kwijtscheldingsverzoek de vorm kan hebben van een buitengerechtelijk akkoord (ook wel ‘minnelijke schuldregeling’ of ‘minnelijk voorstel’) dat aan alle schuldeisers wordt aangeboden. Artikel 19a en artikel 22a URIW bepalen dat de ontvanger medewerking verleent aan een akkoord onder de voorwaarden daar genoemd:

• “in gevallen waarin, naar redelijkerwijs mag worden aangenomen, de belastingschuldige (…) in aanmerking zou komen voor de toepassing van een schuldregeling als bedoeld in artikel 287a van de Faillissementswet” (het dwangakkoord).

Voor de ontvanger is aanvullend beleid geformuleerd voor minnelijke schuldregelingen (Msnp) in artikelen 73.5 en 73.5a LI 2008. Zo kan de ontvanger maximaal 18 maanden uitstel van betaling verlenen, zodat de schuldhulpverlener een poging kan doen een schuldregeling met de schuldeisers tot stand te brengen (artikel 73.5.1 LI 2008). Voor het verlenen van dit uitstel geldt onder meer dezelfde voorwaarde als die van artikel 19a, tweede lid, URIW:

• "redelijkerwijs mag worden aangenomen dat de belastingschuldige (…) in aanmerking zou komen voor een schuldregeling als bedoeld in artikel 287a Fw."

In de Instructie Invordering en Belastingdeurwaarders zijn in dat kader een aantal toetsingspunten genoemd in artikel 52.6.

NVVK-convenant belastingdienst inzake minnelijke regeling

De Belastingdienst heeft in 2020, samen met vijf andere overheidsschuldeisers, een convenant gesloten met de NVVK. De afspraken in het convenant komen erop neer dat de overheidsschuldeisers een minnelijk voorstel van een schuldhulpverlener die is aangesloten bij de NVVK zonder inhoudelijke beoordeling aanvaarden. Dit is alleen anders als de overheidsschuldeiser al bij de opgave van de schuld een bijzonderheid opgeeft.

• Voor ondernemers met schulden geldt tussen de NVVK en de Belastingdienst de aanvullende afspraak dat voor de ontvanger het ondernemerschap standaard geldt als een bijzonderheid bij de schuldopgave. Voor ondernemers beoordeelt de ontvanger het minnelijke voorstel dus wél inhoudelijk.
• Als er sprake is van schuldhulpverlening door een NVVK-lid dan gelden de afspraken uit het convenant. De basis daarvan is onderling vertrouwen. Op het moment dat het NVVK-lid een schuldenoverzicht opvraagt, controleert de ontvanger het dossier op bijzonderheden. Uit het dossier kan bijvoorbeeld blijken dat er sprake is van fraude, ontbrekende aangiften of het ontbreken van goede trouw. Zijn er geen bijzonderheden, dan verleent de ontvanger uitstel van betaling. Als er vervolgens een schuldregeling wordt aangeboden, dan accepteert de ontvanger die.
• In andere situaties (er is een bijzonderheid aangegeven bij het opgeven van de schuld, of de schulphulpverlener is geen NVVK-lid, of de belastingschuldige is ondernemer) beoordeelt de ontvanger het aangeboden voorstel inhoudelijk. Uitgangspunt daarbij is artikel 19a URIW. De ontvanger stemt in met het voorstel als het voldoet aan de voorwaarden daar genoemd én als de belastingschuldige in aanmerking zou komen voor een dwangakkoord.

Problematische schuldensituatie belastingdienst

Bij de beoordeling van een verzoek om een dwangakkoord gaat het volgens artikel 287a, vijfde lid, Fw om de vraag of de niet-instemmende schuldeiser:

• “in redelijkheid niet tot weigering van instemming met de schuldregeling heeft kunnen komen, in aanmerking genomen de onevenredigheid tussen het belang dat hij heeft bij uitoefening van de bevoegdheid tot weigering en de belangen van de schuldenaar of van de overige schuldeisers die door die weigering worden geschaad.”

De schuldensituatie is onderdeel van deze belangenafweging. De ontvanger kan een akkoord dus afwijzen als er geen sprake is van een problematische schuldensituatie. Volgens de NVVK Gedragscode Schuldhulpverlening is een problematische schuldensituatie:

• De situatie waarin te voorzien is dat een natuurlijk persoon schulden niet zal kunnen blijven afbetalen of is gestopt met afbetalen. In ieder geval een situatie waarin niet binnen 36 maanden alle openstaande vorderingen betaald kunnen worden (met een betalingsregeling).
• De NVVK meent dat een persoon die niet binnen 36 maanden al zijn schulden kan betalen problematische schulden heeft.
• De Rechtbank Overijssel oordeelt in de uitspraak van 31 juli 2023 dat het kunnen aflossen van de schulden binnen 38 maanden ook betekent dat er geen problematische schuldensituatie is. In hoger beroep heeft het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden op 23 oktober 2023, ECLI:NL:GHARL:2023:8970, nogmaals het verzoek afgewezen. In hoger beroep bleek de betalingscapaciteit minder, maar oordeelt het hof toch dat de schuldeiser uitzicht heeft op volledige betaling.
• In de toelichting op de Regeling beloning curatoren, bewindvoerders en mentoren (Stcrt. 2014, 32149) staat het volgende: Van problematische schulden is sprake indien redelijkerwijs is te voorzien dat een rechthebbende niet zal kunnen voortgaan met het betalen van zijn schulden, of hij heeft opgehouden te betalen. De rechthebbende is niet in staat om bestaande schulden te betalen en voortzetting van zijn gedrag leidt mogelijk tot nieuwe schulden. De hoogte van de schuldenlast zegt in dit kader op zichzelf niet zoveel, maar moet worden afgezet tegen de inkomsten, het vermogen, de huishoudsituatie en de leeftijd, gezondheid en opleiding en verdiencapaciteit van de schuldenaar. Door de Hoge Raad is uitgemaakt dat, in weerwil van de meervoudsvorm ‘schulden’ in het eerste lid van artikel 284 van de Faillissementswet, ook een enkele schuld reeds tot de situatie kan leiden dat een schuld te problematisch is geworden om nog te kunnen aflossen. Het probleemgehalte van een schuldenlast vraagt een weging die sterk afhankelijk is van de bijzondere omstandigheden van het geval. Een hoge schuldenlast kan goed draaglijk zijn voor een verdienend stel zonder kinderen, terwijl een relatief kleine schuldenlast algauw problematisch kan zijn voor een alleenstaande ouder met kinderen. Voor beide gevallen geldt echter dat schulden die nog wel kunnen worden afgelost, ook moeten worden afgelost.”
• Of er sprake is van een problematische schuldensituatie, is dus casuïstisch. In het overgrote deel van de minnelijke voorstellen zal hier geen twijfel over mogelijk zijn. Het zal direct duidelijk zijn dat er sprake is van een problematische schuldensituatie. Twijfelt de ontvanger er wel over én is er sprake van een overige situatie (er is een bijzonderheid aangegeven bij het opgeven van de schuld, de schulphulpverlener is geen NVVK-lid of de belastingschuldige is ondernemer) dan beoordeelt de ontvanger aan de hand van alle omstandigheden van het geval of er sprake is van een problematische schuldensituatie.

Wijziging duur Wsnp en Msnp naar 18 maanden

Dat het traject van de Wsnp en Msnp per 1 juli 2023 is verkort naar 18 maanden, betekent niet dat eerder wordt aangenomen dat er sprake is van een problematische schuldensituatie. Er is sindsdien niet standaard sprake van een problematische schuldensituatie als de schuldenlast niet binnen circa 18 maanden kan worden afgelost. De uitspraak van de Rechtbank Overijssel van 31 juli 2023 maakt daarbij duidelijk dat er volledige aflossing van de schulden mag worden verwacht, als er perspectief is dit binnen een afzienbare periode te doen. Wat daarbij ‘een afzienbare periode is’, moet per geval worden beoordeeld.

Uitstel van betaling na afwijzing kwijtscheldingsverzoek

• De ontvanger kan uitstel van betaling verlenen voor een periode van maximaal twaalf maanden. Als er volgens de ontvanger bijzondere omstandigheden zijn, kan een langere termijn gegund worden (artikel 25.5.1 LI 2008).
• Als de ontvanger kwijtschelding van de belastingschuld afwijst omdat er volgens de ontvanger (en/of de rechtbank) geen problematische schuldensituatie is, dan moet de belastingschuldige de kans krijgen de belastingschuld naar capaciteit af te lossen. Als de belastingschuldige de schuld niet binnen twaalf maanden kan aflossen, maar ook niet in aanmerking komt voor kwijtschelding, kan dat beschouwd worden als bijzondere omstandigheid zoals bedoeld in artikel 25.5.1 LI 2008. De ontvanger kan de belastingschuldige dan een langere termijn dan twaalf maanden gunnen. De belastingschuldige moet zich daarbij inspannen de schuld zo snel mogelijk af te lossen (zie artikel 25.5.11 LI 2008).
• Tot slot is in het convenant met de NVVK afgesproken dat een minnelijk voorstel ook een voorstel voor een betalingsregeling kan zijn, waarbij de belastingschuld volledig wordt voldaan. Als de ontvanger van een NVVK-lid een minnelijk voorstel krijgt om de (niet-problematische) belastingschuld binnen een bepaalde termijn te betalen, dan wordt dit conform het convenant in beginsel geaccepteerd.
• In hoger beroep heeft het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden op 23 oktober 2023, ECLI:NL:GHARL:2023:8970, nogmaals het verzoek afgewezen. In hoger beroep bleek de betalingscapaciteit minder, maar oordeelt het hof toch dat de schuldeiser uitzicht heeft op volledige betaling.

Bron kwijtschelding belastingschulden

Rechtbank Overijssel d.d. 31 juli 2023 ECLI:NL:RBOVE:2023:3232

Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden op 23 oktober 2023, ECLI:NL:GHARL:2023:8970

Standpunt kennisgroep belastingdienst inzake belastingschulden d.d. 30 november 2023

Navordering 2021

Navordering is een onderwerp dat vrijwel dagelijks speelt. Het komt aan de orde indien op grond van enig feit het vermoeden bestaat dat ten onrechte geen of te weinig belasting is geheven. Ondanks dat navordering zeer veel voorkomt, is het een ingrijpend middel. Immers, met het opleggen van een definitieve aanslag moet voor de belastingplichtige rechtszekerheid ontstaan. Daarom mogen belastingplichtigen in beginsel vertrouwen op definitieve aanslagen die de Belastingdienst oplegt. Navordering, waarmee definitieve aanslagen alsnog worden opengebroken, is in dat verband gebonden aan strikte voorwaarden.

In dit artikel komen vijf uitspraken aan bod uit 2021, die gaan over navordering. Voordat ik deze uitspraken behandel, ga ik eerst op de termijnen voor navordering en de situaties waarin de Belastingdienst tot navordering mag overgaan.

Termijnen bij navordering

Het zou de rechtszekerheid niet ten goede komen als navordering onbeperkt in de tijd mogelijk is. Daarom bevat de wet strikte termijnen die gelden indien de Belastingdienst wil navorderen. De hoofdregel is dat de mogelijkheid tot navordering na vijf jaar vervalt. Deze vijfjaarstermijn gaat in op het moment waarop de belastingschuld ontstaat. De belastingschuld ontstaat op het moment waarop het tijdvak waarover de belastingschuld wordt bepaald, eindigt. De vijfjaarstermijn voor de inkomstenbelasting 2021 gaat dus in per 1 januari 2022. Op dat moment is immers het tijdvak voor de inkomstenbelasting 2021 in principe geëindigd. Een voor de praktijk belangrijke inbreuk op deze hoofdregel geldt indien voor het doen van aangifte uitstel wordt verleend. De navorderingstermijn wordt dan verlengd met de duur van het verleende uitstel. Hierna nog vijf afwijkende termijnen in het kader van navordering.

Navordering en herziening toerekening inkomens- en vermogensbestanddelen

Op grond van artikel 2.17 Wet inkomstenbelasting 2001 kunnen fiscaal partners onderling bepaalde inkomens- en vermogensbestanddelen aan elkaar toerekenen. Indien sprake is van een herziening van deze toerekening, geldt een navorderingstermijn van onbepaalde duur. Dit speelt bijvoorbeeld als de aanslag van de ene partner al is opgelegd, terwijl de andere partner nog in een bezwaar- en / of beroepsprocedure is verwikkeld. Volgt uit deze laatste procedure een herziening van de toerekening, dan doet het verlopen van de vijfjaarstermijn aan de zijde van de partner niet ter zake.

Navordering en foutenherstel

Eén van de gronden waarop navordering kan plaatsvinden is de kenbare fout. Hiervan is sprake als de belastingplichtige redelijkerwijs kan weten dat ten onrechte geen aanslag of een te lage aanslag is opgelegd. Een inbreuk op de rechtszekerheid is dan minder bezwaarlijk, omdat de belastingplichtige had kunnen weten dat er een fout is gemaakt. De wetgever acht in deze situatie een kortere navorderingstermijn echter wel gepast, om de rechtszekerheid te bevorderen. De tweejaarstermijn die geldt bij kenbare fouten, gaat in op het moment dat het besluit wordt genomen om geen aanslag op te leggen of een te lage aanslag is opgelegd.

Toch kan zich in deze situatie iets bijzonders voordoen. Stel dat na vier en een half jaar de reguliere navorderingstermijn wordt benut, maar dat de navorderingsaanslag een kenbare fout bevat. Op het moment dat de navorderingsaanslag wordt opgelegd (na vier en een half jaar) gaat de tweejaarstermijn lopen met netrekking tot de heffingskorting. Daarmee komt de totale navorderingstermijn uit op zes en een half jaar.

Navordering en buitenlands vermogen

Indien de navordering ziet op vermogensbestanddelen die zich in het buitenland bevinden of daar opkomen, geldt een verlengde navorderingstermijn. De termijn bedraagt dan twaalf jaar, te rekenen vanaf het moment waarop de belastingschuld ontstaat. Wanneer de belastingschuld ontstaat, is hiervoor al beschreven. Het is niet zo dat de Belastingdienst altijd twaalf jaar mag wachten. Van de Belastingdienst wordt wel verwacht dat met gepaste voortvarendheid actie wordt ondernomen. Wat gepaste voortvarendheid is, is steeds afhankelijk van de omstandigheden in een specifiek dossier.

Navordering en verliescompensatie

Bij achterwaartse verliesverrekening geldt een verlengde navorderingstermijn. Dit doet zich bijvoorbeeld voor als de belastingplichtige in 2020 een verlies heeft dat hij achterwaarts verrekent met een verlies over 2019. Met betrekking tot deze verliesverrekening in het tijdvak 2019, kan worden nagevorderd zolang de navorderingstermijn voor 2020 niet is verlopen.

Navordering en heffingskorting

In de Wet inkomstenbelasting 2001 is een maximumbedrag aan heffingskorting opgenomen. Navorderen is langer dan vijf jaar mogelijk, indien een hogere heffingskorting is verleend dan in de wet is opgenomen. Dat kan zich bijvoorbeeld voordoen bij fiscaal partners. Indien bij partner 1 een wijziging plaatsvindt die mede invloed heeft op de heffingskorting voor partner 2, dan kan bij partner 2 worden nagevorderd tot acht weken nadat de aanslag van partner 1 (uiteindelijk) onherroepelijk is geworden.

Wanneer mag de Belastingdienst navorderen?

Uit het voorgaande blijkt dat er diverse navorderingstermijnen gelden. Het is daarom van belang om goed te weten op welke grond de Belastingdienst tot navordering wenst over te gaan. Alleen dan kan immers worden getoetst of hij tijdig handelt. Tijdig handelen is echter niet het enige vereiste. Zoals aangegeven maakt navordering inbreuk op de rechtszekerheid die een definitieve aanslag hoort te bieden. Daarom is navordering slechts in een aantal situaties toegestaan, te weten indien sprake is van:

• een zogenaamd ‘nieuw feit’ (zie hierna voor meer informatie over het nieuw feit);
• een feit dat niet nieuw is, maar ten opzichte waarvan de belastingplichtige te kwader trouw is;
• een onjuiste verrekening van voorheffingen of voorlopige aanslagen;
• een onjuiste verrekening van een voorlopige teruggaaf of voorlopige verliesverrekening;
• een onjuiste toerekening van inkomensbestanddelen tussen partners in de inkomstenbelasting;
• een kenbare fout, waarvan in elk geval sprake is als de te weinig geheven belasting ten minste 30% van de verschuldigde belasting bedraagt.

Het vereiste van een nieuw feit leidt tot veel rechtspraak. De Belastingdienst mag niet navorderen op grond van feiten die hem bekend waren of die hem redelijkerwijs bekend hadden kunnen zijn. Hierbij is vaak van belang of de Belastingdienst voldoende zorgvuldig te werk is gegaan bij het opleggen van de aanslag. Als uitgangspunt heeft te gelden dat de Belastingdienst mag vertrouwen op de gegevens die de belastingplichtige aanvoert en aan de juistheid van die gegevens, tenzij daarvoor aanleiding is, niet hoeft te twijfelen. Navordering is dus geen middel waarmee de Belastingdienst eigen fouten kan herstellen. Dergelijke ‘eigen fouten’ worden vaak aangeduid als ambtelijke verzuimen.

Hierna gaan wij in op vijf uitspraken over navordering uit 2021.

Gerechtshof Arnhem - Leeuwarden over een kenbare fout

De belastingplichtige in deze zaak heeft een eenmanszaak. Er worden navorderingsaanslagen opgelegd. Met betrekking tot één van deze aanslagen brengt de belastingplichtige twee stellingen in:

1. Er is sprake van een ambtelijk verzuim, want de Belastingdienst heeft een navorderingsaanslag vastgesteld zonder de uitkomsten van het onderzoek naar belastingplichtige over dat tijdvak af te wachten;
2. Er is geen sprake van een voor de belastingplichtige kenbare fout.

Onder het begrip 'fout' valt ook de situatie waarin de Belastingdienst verzuimt om aangiften te blokkeren waarvan de onjuistheid uit een (boeken-)onderzoek is gebleken. Een juiste gang van zaken is dan dat de Belastingdienst de geautomatiseerde afdoening blokkeert en zorgt voor een juiste navorderingsaanslag. In deze zaak geeft de Belastingdienst uit eigen beweging toe dat is verzuimd om het lopende boekenonderzoek in de systemen zodanig te verwerken, dat de geautomatiseerde afdoening is geblokkeerd. Een dergelijke fout komt voor rekening en risico van de Belastingdienst en kan niet leiden tot de aanwezigheid van een nieuw feit.

Echter, het gerechtshof is van oordeel dat sprake is van een kenbare fout. Er zijn resultaten van de onderneming niet verantwoord en daarvoor is geen pleitbaar standpunt aanwezig. Voorts bedraagt de niet geheven belasting ten minste 30% van de eigenlijk verschuldigde belasting. Deze kenbare fout maakt dat het ambtelijk verzuim er niet zozeer toe doet en dat navordering mogelijk is, mits de Belastingdienst dit binnen de juiste termijn heeft gedaan. Bij een kenbare fout bedraagt de termijn twee jaar en deze termijn is nagekomen. De navorderingsaanslag is daarmee formeel correct opgelegd.

Rechtbank Noord-Nederland over nieuw feit

De belastingplichtige in deze zaak migreert in 2014 naar Nederland. Hij doet dan aangifte inkomstenbelasting en geeft onder meer aan een aanmerkelijk belang in een vennootschap te houden. De Belastingdienst stelt vragen over de aangifte, maar niet over het aanmerkelijk belang. De navorderingsaanslag ziet op het jaar 2015. Het inkomen uit aanmerkelijk belang wordt verhoogd door de Belastingdienst, omdat sprake zou zijn van rentebetalingen die de vorm van een winstuitdeling aannemen in de ogen van de Belastingdienst.

De belastingplichtige meent dat navordering niet mogelijk is. Hij is in 2014 naar Nederland gekomen en dat had voor de Belastingdienst aanleiding moeten zijn om zijn aangifte over 2014 ook voor het aanmerkelijk belang nader te beoordelen. Dat is niet gedaan en daarmee heeft de Belastingdienst niet voldaan aan zijn verplichting om zorgvuldig naar de aangifte te kijken. Een beroep op een ambtelijk verzuim dus.

De rechtbank is het hiermee oneens. Zij oordeelt dat de Belastingdienst niet hoefde te twijfelen aan de juistheid van de gegevens in de aangifte over 2014. De remigratie maakt op zichzelf nog niet dat de Belastingdienst af moet zien van het oordeel dat de niet onwaarschijnlijke mogelijkheid bestaat dat de gegevens juist zijn. Daar komt nog bij dat in deze aangifte weliswaar het aanmerkelijk belang is opgenomen, maar niet de onderlinge schuldverhouding(en) tussen de belastingplichtige en de vennootschap. De rentebetalingen waren dus niet eens direct zichtbaar. De Belastingdienst hoeft bij de aangifte inkomstenbelasting niet ook de gegevens van de vennootschap te bekijken / beoordelen, dus van een ambtelijk verzuim is geen sprake geweest. De navorderingsaanslag is formeel correct opgelegd. Een voldoende nieuw feit is aanwezig.

Rechtbank Gelderland over kwade trouw

De belastingplichtige in deze zaak heeft een onderneming die zich vooral bezighoudt met de verhuur van auto’s. Uit een boekenonderzoek volgt dat verkopen niet of onjuist zijn verantwoord. Dit is echter niet het eerste onderzoek dat plaatsvindt naar deze belastingplichtige. Uit een eerder boekenonderzoek is naar voren gekomen dat de autoverkopen zakelijk geëtiketteerd moeten worden en dat de voertuigen op de balans moeten worden opgenomen. Ondanks deze eerdere onderzoeksresultaten, is deze belastingplichtige wederom betrapt op het onjuist financieel en fiscaal verwerken van de auto’s.

De belastingplichtige meent een uitweg te zien in het ontbreken van een nieuw feit. Volgens hem is de definitieve aanslag tijdens het boekenonderzoek opgelegd. Op dat moment waren de onderzoeksresultaten bekend, dus had de Belastingdienst op dat moment al rekening moeten houden met deze informatie. Dat is niet gedaan en dus ontbreekt een nieuw feit. De Belastingdienst pareert deze stelling door zich te beroepen op een kenbare fout en kwade trouw aan de zijde van de belastingplichtige.

De rechtbank gaat mee in de stelling van de Belastingdienst. Naar aanleiding van het eerdere onderzoek was belastingplichtige bekend met hoe hij moet omgaan met auto’s. Toch heeft hij verzuimd om bijvoorbeeld autoverkopen op te nemen in de financiële administratie. Aangezien de belastingplichtige op de hoogte was van zijn verplichtingen en deze alsnog niet is nagekomen, is sprake van kwade trouw. De rechtbank oordeelt dat bewust stukken buiten de administratie zijn gehouden en dat daardoor bewust foutieve aangiften inkomstenbelasting zijn ingediend. Navordering is toegestaan.

Gerechtshof ’s-Hertogenbosch over kwade trouw en kenbare fout

In deze zaak gaat het om een belastingplichtige die remigreert (terugkeert naar Nederland). Hij is eigenaar van een onroerend goed dat hij overdraagt aan een van zijn bv’s. Deze transactie leidt tot een onderzoek door de Belastingdienst. Het onroerend goed zou voor een te hoge prijs aan de bv zijn verkocht, zodat eigenlijk sprake is van een verkapte winstuitdeling aan de belastingplichtige.

De Belastingdienst heeft deze belastingplichtige uiteraard ook uitgenodigd om ter gelegenheid van de remigratie een M-biljet in te vullen. Dat is een aangifte inkomstenbelasting die specifieke vragen bevat over de remigratie-omstandigheden. De belastingplichtige vraagt enkele malen uitstel voor het invullen van het M-biljet, waarbij hij als reden het lopende onderzoek opgeeft. Na enkele malen uitstel te verlenen, weigert de Belastingdienst verder uitstel. Het M-biljet wordt ingediend en in een begeleidende brief is door de belastingplichtige opgemerkt dat het lopende onderzoek kan leiden tot afwijkende uitkomsten dan uit de huidige aangifte blijkt. De Belastingdienst volgt de aangifte en legt een definitieve aanslag op. Uit de zaakstukken blijkt dat de ambtenaar die bezig was met het onderzoek, heeft gecorrespondeerd met de ambtenaar die de aangifte behandelde. Duidelijk is dat intern iets niet goed is gegaan en dat de aangifte eigenlijk niet op deze wijze tot een aanslag had mogen leiden.

Het onderzoek van de Belastingdienst leidt tot een rapport en dit rapport leidt tot een navorderingsaanslag. De belastingplichtige meent dat deze navorderingsaanslag onrechtmatig is, omdat geen sprake is van een nieuw feit. De rechtbank is hierin meegegaan. De Belastingdienst voert bij het gerechtshof aan dat wel degelijk sprake is van een nieuw feit, kwade trouw en, als dat niet het geval is, van een kenbare fout.

Uit de uitspraak van het gerechtshof volgt dat de belastingplichtige en de Belastingdienst samen tot het inzicht zijn gekomen dat van een nieuw feit geen sprake is. Het beroep op kwade trouw is met name gestoeld op de afwijking tussen de werkelijke waarde van het onroerend goed en de gehanteerde waarde. Het gerechtshof oordeelt echter dat de Belastingdienst onvoldoende aannemelijk maakt dat kwade trouw aanwezig is. De begeleidende brief is daarin een belangrijke factor. Deze gedraging spreekt in het voordeel van de belastingplichtige, omdat hij hiermee de Belastingdienst actief attendeert op relevante feiten en omstandigheden in het aangiftetraject.

De vraag of navordering in deze situatie rechtmatig is, hangt dan nog af van de vraag of sprake is van een kenbare fout. Uit de wetsgeschiedenis volgt dat de kenbare fout niet is bedoeld om beoordelingsfouten te kunnen herstellen. Dat zijn fouten die het gevolg zijn van een verwijtbaar onjuist inzicht aan de zijde van de Belastingdienst. Daarbij is niet relevant of de belastingplichtige bekend is met de onjuistheid. Het gerechtshof oordeelt dat de Belastingdienst niet aannemelijk heeft gemaakt dat hier geen sprake is van een beoordelingsfout. Er is onvoldoende opgelet bij het opleggen van de definitieve aanslag / het verwerken van de aangifte. Dit heeft geleid tot het onjuiste inzicht en dat is aan de Belastingdienst verwijtbaar. Er is sprake van een inschattings- of beoordelingsfout. De navorderingsaanslag dient daarom vernietigd te worden. In deze situatie mag de Belastingdienst niet tot navordering overgaan.

Gerechtshof Arnhem - Leeuwarden over heffingskorting

In deze zaak is aan de zijde van de partner van de belastingplichtige een compromis bereikt met de Belastingdienst over wijziging van de aanslagen inkomstenbelasting over een aantal jaren. Deze wijziging leidt ertoe dat geen recht meer bestaat op uitbetaling van de heffingskorting aan de zijde van de belastingplichtige. Daarom wordt de eerder uitbetaalde heffingskorting nagevorderd. De belastingplichtige meent in hoger beroep dat het vertrouwensbeginsel is geschonden en dat de Belastingdienst niet bevoegd was om over te gaan tot navordering.

Het gerechtshof beoordeelt eerst de navorderingsaanslag. Zoals eerder beschreven, geldt bij heffingskortingen een afwijkende navorderingstermijn. De Belastingdienst heeft dan, indien de vijfjaarstermijn van de hoofdregel is verstreken, tot acht weken na het tijdstip waarop de belastingaanslag aan de partner is opgelegd, om tot navordering over te gaan. Deze termijn is door de Belastingdienst ruimschoots gehaald. De navorderingsaanslag past daarmee binnen de kaders van wet- en regelgeving en is in zoverre rechtmatig.

Het beroep op het vertrouwensbeginsel ziet op het compromis en het gesprek dat daarover is gevoerd. Daarin zou zijn aangegeven dat het compromis niet tot verdere verrassingen zou leiden en de belastingplichtige meent dat deze navordering wel als een verrassing is aan te merken. Uit de zaakstukken blijkt echter niet dat de Belastingdienst uitspraken heeft gedaan die samenhangen met het wel / niet navorderen van de uitbetaalde heffingskorting bij de belastingplichtige. Het is niet aannemelijk dat de indruk is gewekt dat navordering voor de partner (belastingplichtige) achterwege zou blijven en dus faalt het beroep op het vertrouwensbeginsel. De navorderingsaanslag blijft intact.

Navordering in de praktijk

Navordering is aan de orde van de dag en daardoor ziet men soms over het hoofd hoe ingrijpend het middel eigenlijk is. De rechtszekerheid die een definitieve aanslag beoogt te bieden, wordt immers ruw doorbroken. Het is daarom goed dat de wet strikte bepalingen bevat over de mogelijkheden voor de Belastingdienst om tot navordering over te gaan.

Uit de zaken die in dit artikel zijn besproken komt duidelijk naar voren dat ook de belastingplichtige een behoorlijke verantwoordelijkheid heeft. De Belastingdienst wordt geacht met normale kennis en zorgvuldigheid van de aangifte kennis te nemen, maar mag in beginsel vertrouwen op de goedheid van de belastingplichtige. Indien de niet onwaarschijnlijke kans bestaat dat de gegevens in de aangifte juist zijn, is hij tot een nader onderzoek in principe niet gehouden. De vraag bij een toekomstige nieuw-feit-discussie is dan steeds of de Belastingdienst redelijkerwijs bekend had kunnen zijn met het feit waar het om gaat.

Kwade trouw is over het algemeen een voor de Belastingdienst lastiger te bewijzen omstandigheid. Hij moet dan aannemelijk maken dat de belastingplichtige opzettelijk onjuiste gegevens of inlichtingen heeft verstrekt. Met name het element opzettelijk biedt daarbij ruimte voor discussie en leidt vaak tot een verschil van inzicht. Kwade trouw mag mijns inziens niet te snel worden aangenomen, aangezien het belastingstelsel hoogst complex is en een degelijk handelend bestuursorgaan in beginsel hoort uit te gaan van de goede wil van de belanghebbende (belastingplichtige).

Hebt u een navorderingsaanslag ontvangen en wenst u nader inzicht in de rechtmatigheid hiervan? Of wilt u in bezwaar / beroep tegen een navorderingsaanslag en hebt u daarbij bijstand nodig? Neem dan gerust rechtstreeks contact op met onderstaande adviseur om de mogelijkheden te bespreken.

Bronnen en vindplaatsen

Gerechtshof Arnhem - Leeuwarden over kenbare fout: ECLI:NL:GHARL:2021:1678

Rechtbank Noord-Nederland over nieuw feit: ECLI:NL:RBNNE:2021:737

Rechtbank Gelderland over kwade trouw: ECLI:NL:RBGEL:2021:3254

Gerechtshof 's-Hertogenbosch over kwade trouw en kenbare fout: ECLI:NL:GHSHE:2021:2006

Gerechtshof Arnhem - Leeuwarden over heffingskorting: ECLI:NL:GHARL:2021:9529

Betaling wegens bestuurdersaansprakelijkheid aftrekbaar

Fiscaal voordeel (nagatief loon) bij betaling in verband met bestuurdersaansprakelijkheid

Een DGA die uit privévermogen betaalt om een curator af te kopen, wil dat bedrag begrijpelijkerwijs terugzien op zijn belastingaanslag. Dat kán — betalingen wegens bestuurdersaansprakelijkheid zijn onder omstandigheden aftrekbaar als negatief loon. Maar een recente uitspraak van Rechtbank Gelderland d.d. 29 juli 2026 ECLI:NL:RBGEL:2026:6133 laat zien dat de aftrek staat of valt met het jáár waarin u hem claimt. Tempus fugit — de tijd vervliegt — en een vergeten aftrek in het juiste jaar laat zich zelden repareren in een later jaar.

DGA wordt door curator aansprakelijk gesteld, is betaling aftrekbaar?

Henk is enig aandeelhouder en bestuurder van Henk Holding BV, die op haar beurt aandelen houdt in onder meer Henk 1 BV en Henk 2 BV. Na het faillissement van Henk 1 BV spreekt de curator Henk en zijn overige BV's aan wegens bestuurdersaansprakelijkheid. Partijen schikken voor € 150.000. Op 8 mei 2018 betaalt Henk in dat kader een kleine € 30.000 aan de curator.

Henk Holding BV gaat vervolgens op 1 december 2020 zélf failliet. In zijn aangifte IB/PVV 2020 brengt Henk de betaling van € 30.000 in aftrek — aanvankelijk als kosten van terbeschikkingstelling, in de procedure subsidiair als negatief loon dan wel als afwaardering van een regresvordering. De inspecteur corrigeert en stelt het belastbaar inkomen uit werk en woning vast op € 50.000.

Geld voor aftrekpost het kasstelsel of niet?

Kernvraag: kan X een in 2018 verrichte betaling in 2020 in aftrek brengen?

• Kwalificeert de betaling aan de curator als negatief loon (art. 3.81 Wet IB 2001 jo. art. 10 Wet LB 1964)?
• Zo ja — in welk jaar komt dat negatief loon in aftrek? (ratione temporis: het kasstelsel van art. 3.146 Wet IB 2001.)
• Is er een alternatieve route via een regresvordering in de terbeschikkingstellingssfeer (art. 3.92 Wet IB 2001), die in 2020 tot nihil kan worden afgewaardeerd?

Negatief loon, in welk jaar is dit aftrekbaar?

Loon is al hetgeen uit een dienstbetrekking wordt genoten (art. 10 Wet LB 1964). De keerzijde daarvan — negatief loon — omvat nadelen die hun grond vinden in de dienstbetrekking en waarvan de werknemer daadwerkelijk verarmt. De Hoge Raad aanvaardde in het standaardarrest van 27 september 2000 (ECLI:NL:HR:2000:AA7257) dat een betaling door een bestuurder aan de curator wegens bestuurdersaansprakelijkheid als negatief loon kan gelden, mits het nadeel toerekenbaar is aan de dienstbetrekking. De conclusie van A-G en de noot-Wattel geven daarbij een bruikbaar overzicht van de causaliteitseis.

Conditio sine qua non — de noodzakelijke voorwaarde — is echte verarming. Het recente arrest Hof Arnhem-Leeuwarden 8 juli 2025 (ECLI:NL:GHARL:2025:4295) onderstreept dit: voor aftrek als negatief loon is een belangrijke voorwaarde dat er sprake is van een daadwerkelijke verarming van de werknemer. Daar betaalde een DGA € 226.000 schadevergoeding, maar omdat dit bedrag precies de waarde van de ten onrechte verkochte kleding compenseerde, oordeelde het hof dat geen sprake was van verarming — en dus geen negatief loon. Quod non voor de belastingplichtige.

Jaar van aftrek bij betaling van een aftrekpost voor de inkomstenbelasting

Voor loon (en negatief loon) geldt het genietingsmoment van art. 3.146 Wet IB 2001: het kasstelsel. Negatief loon wordt in aftrek gebracht in het jaar waarin het is betaald — niet naar keuze in een later jaar. Hier ging het dus voor Henk mis, betaling in 2018 en aftrek in 2020. Dit is lex dura, sed lex: hard, maar wel de wet.

Terbeschikkingstellingsregresvordering hoe wordt deze fiscaal behandeld?

Een DGA die als borg of hoofdelijk medeschuldenaar méér betaalt dan waarvoor hij draagplichtig is, verkrijgt een regresvordering op de vennootschap (art. 6:10/6:12 BW). Valt die vordering onder de tbs-regeling (art. 3.92 Wet IB 2001), dan kan afwaardering naar lagere bedrijfswaarde tot resultaat leiden in het jaar waarin de oninbaarheid zich manifesteert — bijvoorbeeld bij faillissement van de debiteur. Dat is een wézenlijk andere route, met een eigen — later — genietingsmoment.

De rechtbank knipt de zaak langs deze twee routes uiteen.

1. negatief loon. Voor zover de betaling negatief loon vormt, is 2018 het jaar van aftrek: dat is het jaar van betaling aan de curator. X kan diezelfde betaling niet nogmaals, of alsnog, in 2020 opvoeren. Bis in idem is fiscaal uitgesloten. Dat X mogelijk in 2018 verzuimd heeft de aftrek te claimen, verplaatst het genietingsmoment niet: het vergeten van een aftrek in het juiste jaar vormt geen zelfstandige juridische grondslag voor aftrek in een later jaar.
2. regresvordering. Dit zou anders liggen wanneer de betaling in 2018 X een regresvordering op A BV had opgeleverd, die door het faillissement van A BV in 2020 tot nihil kon worden afgewaardeerd. Maar hier strandt X op de bewijslast (art. 8:69 Awb; actori incumbit probatio — de bewijslast rust op wie stelt). X maakt niet aannemelijk dát een regresvordering is ontstaan: uit niets blijkt dat hij méér heeft betaald dan waarvoor hij in privé draagplichtig was, en het bestaan van de vordering blijkt evenmin uit de VPB-aangiften van A BV of uit X' eigen IB-aangiften.

De slotsom is dat het beroep ongegrond is, Dura lex, sed lex.

Risico's, kansen en tegenargumenten

• Timing is fataal. De aftrek valt onherroepelijk in het betaaljaar. Wordt dat jaar gemist en is het onherroepelijk vast, dan is reparatie via een later jaar juridisch kansloos — óók bij ambtelijk verzuim of een adviseursfout.
• Verarmingseis. Staat tegenover de betaling een tegenprestatie of compensatie (zoals in GHARL:2025:4295), dan ontbreekt de verarming en is er niets af te trekken.
• Documentatie van draagplicht. De regresroute vereist dat u aantoont méér te hebben betaald dan uw eigen aandeel — en dat de vordering ook administratief zichtbaar is.

De kansen en alternatieve routes

• Ambtshalve vermindering (art. 9.6 Wet IB 2001 jo. art. 45aa Uitv.reg. IB). Is de aanslag over het betaaljaar nog binnen de vijfjaarstermijn, dan kan een verzuimde aftrek mogelijk alsnog ambtshalve worden hersteld — mits geen nieuwe jurisprudentie in de weg staat (art. 45aa onderdeel b). Dit is vaak de énige reddingslijn.
• Navigeren op de regresroute. Structureer de betaling en de onderlinge draagplicht zó dat een reële, onderbouwde regresvordering ontstaat. Die verschuift het aftrekmoment naar het jaar van oninbaarheid — en biedt daarmee flexibiliteit die negatief loon mist.
• Kennisgroepstandpunt. De Kennisgroep loonheffing heeft zich over de reikwijdte van negatief loon uitgelaten (KG:204:2025:6) (artikel). Betrek dit standpunt bij de onderbouwing, in dit standpunt ging het niet om een betaling i.v.m. bestuurdersaansprakelijkheid maar om een betaling door een werknemer i.v.m. een bad leaver, de systematiek is echter gelijk.
• Tegenargument van de fiscus dat u vóór moet zijn: de inspecteur zal de verarming en de causaliteit met de dienstbetrekking betwisten, en bij de regresroute het bestaan én de waarde van de vordering. Zorg dat uw dossier op beide fronten sluit.

Stappenplan bij een betaling wegens bestuurdersaansprakelijkheid

1. Bepaal de kwalificatie. Betaalt de DGA in zijn hoedanigheid van bestuurder (negatief loon), als borg/medeschuldenaar (regresvordering, mogelijk tbs), of uit een andere titel? Deze keuze bepaalt genietingsmoment én route.
2. Fixeer het betaalmoment. Leg de datum van feitelijke betaling vast — dát is voor negatief loon het aftrekjaar.
3. Toets de verarming. Staat er een tegenprestatie of compensatie tegenover? Zo ja: aftrek als negatief loon vervalt (GHARL:2025:4295).
4. Toets de causaliteit met de dienstbetrekking (HR AA7257).
5. Bij regres: bewijs de bovenmatige betaling. Documenteer dat er méér is betaald dan de eigen draagplicht, en boek de vordering zichtbaar in de aangiften.
6. Claim in het juiste jaar — direct in de aangifte over het betaaljaar. Niet uitstellen.
7. Missed the year? Onderzoek art. 9.6 (ambtshalve vermindering) binnen de vijfjaarstermijn.
8. Bewaar het volledige dossier: schikkingsovereenkomst, betaalbewijs, draagplichtberekening, aangiften.
   
   

Noot fiscaal jurist inzake negatief loon en bestuurdersaansprakelijkheid

De boodschap van Rechtbank Gelderland is streng maar helder: negatief loon uit bestuurdersaansprakelijkheid komt in aftrek in het jaar van betaling — niet één of twee jaar later, hoe begrijpelijk de wens ook is om de aftrek te koppelen aan het latere faillissement van de eigen holding. De regresroute biedt een alternatief met een later aftrekmoment, maar vergt een sluitend bewijs van bovenmatige betaling. Verba volant, scripta manent — gesproken woorden vervliegen, geschreven blijven: het is uw administratie die de aftrek maakt of breekt.

Betaalt u — of uw cliënt — uit privévermogen om een aansprakelijkstelling af te wikkelen? Wij beoordelen vóór betaling welke route (negatief loon of regresvordering) de aftrek maximaal en tijdig veiligstelt, en zorgen dat het dossier de toets van de inspecteur doorstaat. Eén verkeerd gekozen jaar kan de hele aftrek kosten. Neem contact met ons op voordat u betaalt — dan staat de fiscale route al vast wanneer het erop aankomt. Wij helpen u graag en vlot!

Betaling wegens bestuurdersaansprakelijkheid aftrekbaar

Fiscaal voordeel (nagatief loon) bij betaling in verband met bestuurdersaansprakelijkheid

Een DGA die uit privévermogen betaalt om een curator af te kopen, wil dat bedrag begrijpelijkerwijs terugzien op zijn belastingaanslag. Dat kán — betalingen wegens bestuurdersaansprakelijkheid zijn onder omstandigheden aftrekbaar als negatief loon. Maar een recente uitspraak van Rechtbank Gelderland d.d. 29 juli 2026 ECLI:NL:RBGEL:2026:6133 laat zien dat de aftrek staat of valt met het jáár waarin u hem claimt. Tempus fugit — de tijd vervliegt — en een vergeten aftrek in het juiste jaar laat zich zelden repareren in een later jaar.

DGA wordt door curator aansprakelijk gesteld, is betaling aftrekbaar?

Henk is enig aandeelhouder en bestuurder van Henk Holding BV, die op haar beurt aandelen houdt in onder meer Henk 1 BV en Henk 2 BV. Na het faillissement van Henk 1 BV spreekt de curator Henk en zijn overige BV's aan wegens bestuurdersaansprakelijkheid. Partijen schikken voor € 150.000. Op 8 mei 2018 betaalt Henk in dat kader een kleine € 30.000 aan de curator.

Henk Holding BV gaat vervolgens op 1 december 2020 zélf failliet. In zijn aangifte IB/PVV 2020 brengt Henk de betaling van € 30.000 in aftrek — aanvankelijk als kosten van terbeschikkingstelling, in de procedure subsidiair als negatief loon dan wel als afwaardering van een regresvordering. De inspecteur corrigeert en stelt het belastbaar inkomen uit werk en woning vast op € 50.000.

Geld voor aftrekpost het kasstelsel of niet?

Kernvraag: kan X een in 2018 verrichte betaling in 2020 in aftrek brengen?

• Kwalificeert de betaling aan de curator als negatief loon (art. 3.81 Wet IB 2001 jo. art. 10 Wet LB 1964)?
• Zo ja — in welk jaar komt dat negatief loon in aftrek? (ratione temporis: het kasstelsel van art. 3.146 Wet IB 2001.)
• Is er een alternatieve route via een regresvordering in de terbeschikkingstellingssfeer (art. 3.92 Wet IB 2001), die in 2020 tot nihil kan worden afgewaardeerd?

Negatief loon, in welk jaar is dit aftrekbaar?

Loon is al hetgeen uit een dienstbetrekking wordt genoten (art. 10 Wet LB 1964). De keerzijde daarvan — negatief loon — omvat nadelen die hun grond vinden in de dienstbetrekking en waarvan de werknemer daadwerkelijk verarmt. De Hoge Raad aanvaardde in het standaardarrest van 27 september 2000 (ECLI:NL:HR:2000:AA7257) dat een betaling door een bestuurder aan de curator wegens bestuurdersaansprakelijkheid als negatief loon kan gelden, mits het nadeel toerekenbaar is aan de dienstbetrekking. De conclusie van A-G en de noot-Wattelgeven daarbij een bruikbaar overzicht van de causaliteitseis.

Conditio sine qua non — de noodzakelijke voorwaarde — is echte verarming. Het recente arrest Hof Arnhem-Leeuwarden 8 juli 2025 (ECLI:NL:GHARL:2025:4295) onderstreept dit: voor aftrek als negatief loon is een belangrijke voorwaarde dat er sprake is van een daadwerkelijke verarming van de werknemer. Daar betaalde een DGA € 226.000 schadevergoeding, maar omdat dit bedrag precies de waarde van de ten onrechte verkochte kleding compenseerde, oordeelde het hof dat geen sprake was van verarming — en dus geen negatief loon. Quod non voor de belastingplichtige.

Jaar van aftrek bij betaling van een aftrekpost voor de inkomstenbelasting

Voor loon (en negatief loon) geldt het genietingsmoment van art. 3.146 Wet IB 2001: het kasstelsel. Negatief loon wordt in aftrek gebracht in het jaar waarin het is betaald — niet naar keuze in een later jaar. Hier ging het dus voor Henk mis, betaling in 2018 en aftrek in 2020. Dit is lex dura, sed lex: hard, maar wel de wet.

Terbeschikkingstellingsregresvordering hoe wordt deze fiscaal behandeld?

Een DGA die als borg of hoofdelijk medeschuldenaar méér betaalt dan waarvoor hij draagplichtig is, verkrijgt een regresvordering op de vennootschap (art. 6:10/6:12 BW). Valt die vordering onder de tbs-regeling (art. 3.92 Wet IB 2001), dan kan afwaardering naar lagere bedrijfswaarde tot resultaat leiden in het jaar waarin de oninbaarheid zich manifesteert — bijvoorbeeld bij faillissement van de debiteur. Dat is een wézenlijk andere route, met een eigen — later — genietingsmoment.

De rechtbankknipt de zaak langs deze twee routes uiteen.

1. negatief loon. Voor zover de betaling negatief loon vormt, is 2018 het jaar van aftrek: dat is het jaar van betaling aan de curator. X kan diezelfde betaling niet nogmaals, of alsnog, in 2020 opvoeren. Bis in idem is fiscaal uitgesloten. Dat X mogelijk in 2018 verzuimd heeft de aftrek te claimen, verplaatst het genietingsmoment niet: het vergeten van een aftrek in het juiste jaar vormt geen zelfstandige juridische grondslag voor aftrek in een later jaar.
2. regresvordering. Dit zou anders liggen wanneer de betaling in 2018 X een regresvordering op A BV had opgeleverd, die door het faillissement van A BV in 2020 tot nihil kon worden afgewaardeerd. Maar hier strandt X op de bewijslast (art. 8:69 Awb; actori incumbit probatio — de bewijslast rust op wie stelt). X maakt niet aannemelijk dát een regresvordering is ontstaan: uit niets blijkt dat hij méér heeft betaald dan waarvoor hij in privé draagplichtig was, en het bestaan van de vordering blijkt evenmin uit de VPB-aangiften van A BV of uit X' eigen IB-aangiften.

De slotsom is dat het beroep ongegrond is, Dura lex, sed lex.

Risico's, kansen en tegenargumenten

• Timing is fataal. De aftrek valt onherroepelijk in het betaaljaar. Wordt dat jaar gemist en is het onherroepelijk vast, dan is reparatie via een later jaar juridisch kansloos — óók bij ambtelijk verzuim of een adviseursfout.
• Verarmingseis. Staat tegenover de betaling een tegenprestatie of compensatie (zoals in GHARL:2025:4295), dan ontbreekt de verarming en is er niets af te trekken.
• Documentatie van draagplicht. De regresroute vereist dat u aantoont méér te hebben betaald dan uw eigen aandeel — en dat de vordering ook administratief zichtbaar is.

De kansen en alternatieve routes

• Ambtshalve vermindering (art. 9.6 Wet IB 2001 jo. art. 45aa Uitv.reg. IB). Is de aanslag over het betaaljaar nog binnen de vijfjaarstermijn, dan kan een verzuimde aftrek mogelijk alsnog ambtshalve worden hersteld — mits geen nieuwe jurisprudentie in de weg staat (art. 45aa onderdeel b). Dit is vaak de énige reddingslijn.
• Navigeren op de regresroute. Structureer de betaling en de onderlinge draagplicht zó dat een reële, onderbouwde regresvordering ontstaat. Die verschuift het aftrekmoment naar het jaar van oninbaarheid — en biedt daarmee flexibiliteit die negatief loon mist.
• Kennisgroepstandpunt. De Kennisgroep loonheffing heeft zich over de reikwijdte van negatief loon uitgelaten (KG:204:2025:6). Betrek dit standpunt bij de onderbouwing, in dit standpunt ging het niet om een betaling i.v.m. bestuurdersaansprakelijkheid maar om een betaling door een werknemer i.v.m. een bad leaver, de systematiek is echter gelijk.
• Tegenargument van de fiscus dat u vóór moet zijn: de inspecteur zal de verarming en de causaliteit met de dienstbetrekking betwisten, en bij de regresroute het bestaan én de waarde van de vordering. Zorg dat uw dossier op beide fronten sluit.

Stappenplan bij een betaling wegens bestuurdersaansprakelijkheid

1. Bepaal de kwalificatie. Betaalt de DGA in zijn hoedanigheid van bestuurder (negatief loon), als borg/medeschuldenaar (regresvordering, mogelijk tbs), of uit een andere titel? Deze keuze bepaalt genietingsmoment én route.
2. Fixeer het betaalmoment. Leg de datum van feitelijke betaling vast — dát is voor negatief loon het aftrekjaar.
3. Toets de verarming. Staat er een tegenprestatie of compensatie tegenover? Zo ja: aftrek als negatief loon vervalt (GHARL:2025:4295).
4. Toets de causaliteit met de dienstbetrekking (HR AA7257).
5. Bij regres: bewijs de bovenmatige betaling. Documenteer dat er méér is betaald dan de eigen draagplicht, en boek de vordering zichtbaar in de aangiften.
6. Claim in het juiste jaar — direct in de aangifte over het betaaljaar. Niet uitstellen.
7. Missed the year? Onderzoek art. 9.6 (ambtshalve vermindering) binnen de vijfjaarstermijn.
8. Bewaar het volledige dossier: schikkingsovereenkomst, betaalbewijs, draagplichtberekening, aangiften.
   
   

Noot fiscaal jurist inzake negatief loon en bestuurdersaansprakelijkheid

De boodschap van Rechtbank Gelderland is streng maar helder: negatief loon uit bestuurdersaansprakelijkheid komt in aftrek in het jaar van betaling — niet één of twee jaar later, hoe begrijpelijk de wens ook is om de aftrek te koppelen aan het latere faillissement van de eigen holding. De regresroute biedt een alternatief met een later aftrekmoment, maar vergt een sluitend bewijs van bovenmatige betaling. Verba volant, scripta manent — gesproken woorden vervliegen, geschreven blijven: het is uw administratie die de aftrek maakt of breekt.

Betaalt u — of uw cliënt — uit privévermogen om een aansprakelijkstelling af te wikkelen? Wij beoordelen vóór betaling welke route (negatief loon of regresvordering) de aftrek maximaal en tijdig veiligstelt, en zorgen dat het dossier de toets van de inspecteur doorstaat. Eén verkeerd gekozen jaar kan de hele aftrek kosten. Neem contact met ons op voordat u betaalt — dan staat de fiscale route al vast wanneer het erop aankomt. Wij helpen u graag en vlot!

Douanerechten in fiscale procedure

De rechter krijgt tikje over de vingers

Een leuke casus waarbij het Gerechtshof - tot tweemaal toe - een tikje over de vingers krijgt. Een onderzoek moet zorgvuldig en moet voldoende met reden omkleed worden uitgevoerd. Daarnaast is een heldere toelichting essentieel. Zo niet, "dan moet je je huiswerk opnieuw doen". In een fiscale zaak over de beoordeling van het land van herkomst van geïmporteerde knoflookbollen trekt de Hoge Raad een scherpe lijn. Na twee maal een onjuiste beoordeling moet de rechter in de hoek.

Welke rechter voor douanerechten?

Douanerecht is bijzonder en gecompliceerd. Dat is de reden dat de behandeling van douanezaken landelijk is toegewezen aan slechts één rechtbank: die van Noord-Holland. Bijgevolg vindt het hoger beroep steeds plaats bij het Gerechtshof in Amsterdam en uiteindelijk cassatie bij de Hoge Raad. Die concentratie leidt tot specialisatie en specifieke deskundigheid. Daardoor is het aantal rechters dat echt verstand van zaken heeft beperkt.

Dat kan wel eens een conflictje opleveren, zoals ook in onderstaande zaak.

Douanerechten en land van herkomst

Een bedrijf importeert een partij knoflookbollen en beweert dat die uit Pakistan komt. De douane twijfelt daaraan en laat onderzoeken of de bollen in werkelijkheid niet uit China komen, waardoor hogere douanerechten verschuldigd zijn. De test vindt plaats in een Amerikaans laboratorium en de conclusie is: 98-99% zeker dat de bollen uit China komen.

Het bedrijf heeft aanmerkingen op het onderzoek en stapt naar de rechter. Bij de rechtbank nul op rekest en bij het Hof evenmin succes. Het Hof acht het onderzoek deugdelijk. Bij de Hoge Raad heeft het bedrijf meer succes. De Hoge Raad stelt vast dat het oordeel van het Hof niet deugt omdat de onderzoeksbevindingen zelf niet inzichtelijk of controleerbaar waren gemaakt en het Hof niet zomaar de resultaten van het door het bedrijf ingeschakelde Schotse laboratorium opzij mocht schuiven.

Het Hof moest dus opnieuw naar het onderzoek kijken. Door de concentratie van douanezaken moet dat door hetzelfde Hof. Het Hof neemt de tweede beoordeling serieus en schakelt zelfs een deskundige in. Wederom is de conclusie: Amerikaans rapport betrouwbaar; bollen uit China.

Weer gaat het bedrijf naar de Hoge Raad en weer klaagt het over de (beoordeling van de) onderzoeksmethode. De Hoge Raad oordeelt dat de beoordeling van het onderzoek weer onvoldoende is. Het vergelijkingsmateriaal (bollen uit Pakistan) dat het Amerikaanse laboratorium heeft is klein en er kan niet worden afgeleid of er overlap is tussen Chinese en Pakistaanse knoflookbollen-populaties (dat het bedrijf wel gesteld had). Bij onvoldoende inzicht in de representativiteit van dat vergelijkingsmateriaal valt niet te beoordelen in hoeverre de onderzoeksbevindingen van het Amerikaanse laboratorium juist of onjuist zijn. Het Hof heeft het huiswerk dus (weer) niet goed gedaan.

Op zich niets bijzonders. Het komt vaker voor dat de Hoge Raad de zaken scherp stelt en een Hof corrigeert. Het bijzondere is de volgende uitbrander van de Hoge Raad.

• “Het Hof heeft de eerste uitspraak gedaan in gedeeltelijk dezelfde samenstelling als de bestreden uitspraak. De bestreden uitspraak wordt vernietigd op eenzelfde grond als die waarop de eerste uitspraak is vernietigd. Uit het oogpunt van een behoorlijke rechtspleging dient het Hof deze zaak na verwijzing te behandelen en te beslissen in volledig andere samenstelling, dat wil zeggen zonder raadsheren die bij de eerste of de bestreden uitspraak betrokken zijn geweest.”

Conclusie: het Hof moet het nog een keer overdoen, maar nu met rechters die zich er nog niet eerder tegenaan hebben bemoeid. Allemaal in de hoek dus.

Noot fiscaal jurist over douanerechten en rechters !

Vanzelfsprekend moet de rechter toetsen of de gehanteerde onderzoeksmethodes de toets der kritiek kunnen doorstaan. Dat geldt temeer als het al de tweede keer is.

Opmerkelijk is wel dat slechts één van de drie rechters van het Hof zowel bij de eerste beoordeling als de tweede beoordeling zat. Hij kon zijn visie dus niet ‘doordrukken’, want geen meerderheid. Kennelijk heeft de Hoge Raad er geen vertrouwen in dat de andere twee in de derde ronde wel tot een goede beoordeling kunnen komen.

Nu zijn rechters wel gewend dat de Hoge Raad een beoordelingskader geeft en kunnen omgaan met het feit dat zij het dus in een eerdere instantie – met de kennis van nu - niet helemaal goed hebben gedaan. Maar om nu in een arrest met zijn drieën in de hoek te worden gezet, voert wel wat ver.

Voor degenen die procedures en de ambtelijke molen leuk vinden, "komt ie":

• import knoflook in 2007;
• uitspraak Rechtbank 2011;
• uitspraak Gerechtshof 2012;
• arrest Hoge Raad 2013 (met vragen aan Hof van Justitie);
• beantwoording vragen HvJ 2014;
• eind arrest Hoge Raad 2015;
• uitspraak Gerechtshof 2018;
• arrest Hoge Raad 2019.

Het belang van deze zaak was € 98.000. Dit is vast en zeker opgegaan aan juridische bijstand. De belangrijkste conclusie van de Hoge Raad tot nu toe is: "heren rechters, kunt u uw werk zorgvuldig uitvoeren?" Dit moet voor belastingplichtige uiterst onrechtvaardig voelen. Gelukkig zijn dit incidenten.

Vragen en opmerkingen over fiscale procedures

Procederen is een vak. Als u vragen of opmerkingen heeft, laat ons dan eens vrijblijvend meedenken over uw kansen en risico's. Soms heeft u materieel ongelijk en krijgt u via de formele route alsnog uw gelijk.

Bron over douanerechten en onafhankelijke rechter

Arrest Hoge Raad over knoflookbollen

FIOD-onderzoek

Bij de opstart van ons kantoor waren wij wekelijks betrokken bij de begeleiding van een FIOD-inval. Op dit moment begeleiden wij diverse ondernemers bij FIOD onderzoeken en de hiermee samenhangende boekenonderzoeken. Het komt in de praktijk zelden voor dat de FIOD een bezoek brengt aan uw bedrijf. Het is echter wel verstandig dat u weet hoe u moet handelen. De FIOD komt vaak zonder vooraankondiging.

Wanneer geen vervolging bij FIOD zaken?

In het jaarverslag van de FIOD over 2024 (publicatie 21 mei 2025) wordt nader ingegaan op de voortdurende internationalisering en digitalisering van de maatschappij. Digitale criminele geldstromen en internationale samenwerking spelen een steeds grotere rol in financiële en fiscale criminaliteit en daarmee in de opsporing van de FIOD. Cybercrime en het gebruik van crypto komt steeds vaker voor en kennis hieromtrent binnen het Financial Adveanced Cyber Team (FACT) wordt opgeschaald.

Volgens de FIOD wordt in 89% van de afgeronde FIOD zaken een straf opgelegd, derhalve een vonnis, transactie, strafbeschikking van het OM of een boete of andere afdoening. Dus slechts 11% is geëindigd zonder straf. Het credo "waar rook is is vuur" lijkt dan wel redelijk te kloppen.  Gelukkig riep mijn vader altijd "Je ziet het pas als je het echt doorhebt.. en wat helder lijkt kan troebel zijn als je er kritisch naar kijkt". Wie alleen kijkt ziet niet altijd, wie onderzoekt en kritisch leest gaat het ontdekken. Zo ook hier. Het Functioneel parket komt met een sepot percentage van ruim 30%. De verklaring tussen het verschil (11% of 30%) zit in de gehanteerde definitie. De FIOD kijkt per proces verbaal en hiermee meerdere verdachten gemeenschappelijk. Het Functioneel Parket kijkt per (parket) nummer (dus per verdachte). Grote zaken (zoals BTW fraude bij autobedrijf, internationale BTW fraude en Bouw hoofdkantoor KPMG)

Vooraf FIOD op bezoek

De zwijger is sterker dan de spreker, dit is het uitgangspunt. De meeste mensen denken bij een FIOD-inval: “Ik heb niks fout gedaan.” Deze veronderstelling is prima, maar veelal is er meer aan de hand dan u overziet of kunt overzien. Zodra de FIOD bij u invalt, bel dan met uw accountant of nog beter, met uw fiscaal jurist. Zeg verder niks en geef aan dat de FIOD moet wachten op uw adviseur. Laat u geen woorden in de mond leggen en praat enkel over zaken die u uit eigen ervaring zeker weet.

Wanneer komt de FIOD?

Bij verdenking van een strafbaar feit of de medeplichtigheid hieraan komt de FIOD in beeld. Als u bezoek krijgt, dan bent u getuige of verdachte van een fiscaal delict / strafbaar feit. Het onderzoek start vaak vanuit een boekenonderzoek. Als de belastingambtenaar constateert dat u de schatkist heeft getild voor meer dan € 15.000, kan hij de FIOD informeren (particulieren € 10.000). Als u de drempel zou overschrijden, maar de schade van de schatkist is lager dan € 125.000, dan zal de FIOD meestal niet in beeld komen (tenzij bijzondere omstandigheden of onderdeel van een groter geheel, of als u een voorbeeldfunctie zou vervullen). De FIOD, Belastingdienst en officier van Justitie beslissen gezamenlijk of er een onderzoek wordt opgestart. De belangrijkste bevoegdheden van de FIOD zijn:

1. betreden bedrijfspand;
2. verhoren verdachte of getuige;
3. administratie in beslag nemen.

Vragen over FIOD Onderzoek

Het begeleiden van een FIOD onderzoek is voor ons dagelijkse praktijk. Heeft u vragen of opmerkingen neem dan gerust contact op.

Informatiebeschikkingen loonheffingen en btw

De informatiebeschikking is in 2011 in de wet opgenomen ter verbetering van de rechtsbescherming van belastingplichtigen. De belastingplichtige heeft op grond van de belastingwet diverse verplichtingen ten behoeve van de belastingheffing. Voorbeelden zijn het desgevraagd verstrekken van inlichtingen en het voeren van een binnen een redelijke termijn controleerbare administratie. De wet spreekt in dit verband over te allen tijde. Dit impliceert dat de administratie steeds beschikbaar moet zijn voor controle. De Belastingdienst heeft die inlichtingen en administratie nodig om zijn werk te kunnen doen; het vaststellen van de juiste belastingschuld en het innen hiervan.

Het komt voor dat belastingplichtigen en de Belastingdienst van mening verschillen over de manier waarop de belastingplichtige aan zijn verplichtingen heeft voldaan. De informatiebeschikking komt er – kortgezegd – op neer dat de inspecteur bij beschikking vastlegt hoe hij meent dat de belastingplichtige niet aan de verplichtingen heeft voldaan. De belastingplichtige kan deze beschikking bestrijden in bezwaar, beroep, hoger beroep en tot slot cassatieberoep. Een onherroepelijke informatiebeschikking leidt, tenzij dit disproportioneel zou zijn, tot omkering en verzwaring van de bewijslast. Na de informatiebeschikkingsprocedure kan (en wordt vaak ook) nog geprocedeerd worden over de opgelegde belastingaanslagen. Bij totstandkoming van de wet die de informatiebeschikking regelt, is onder meer aangegeven dat de informatiebeschikking moet werken tegen de inspecteur die zich als een “rupsje-nooit-genoeg” kan gedragen.

De Hoge Raad heeft recent twee uitspraken gedaan in hetzelfde dossier van een groep belastingplichtigen. Het betreft informatiebeschikkingen in de sfeer van de loonheffingen en in de btw-sfeer. Wij behandelen in dit uitgebreide artikel deze uitspraken en de overwegingen van de Hoge Raad. Wij geven eerst het feitencomplex weer, gaan daarna in op de loonheffingen, vervolgens op de btw en tot slot op de gevolgen van deze uitspraak voor de praktijk.

Kabinet wil informatiebeschikking versnellen

De langdurige procedure rondom de informatiebeschikking moet korter worden (aldus kamerbrief d.d. 20 januari 2026). De regeling is 15 jaar geleden ingevoerd om de rechtsbescherming van een belastingplichtige bij een informatieverzoek van de belastingdienst (inspecteur) te verbeteren, dit door de sanctie (omkering bewijslast) niet direct te laten intreden. Hoewel bezwaar en beroep tegen een informatiebeschikking mogelijk is werkt deze nog zeker niet conform haar oorspronkelijke doel. De prioriteit zal liggen bij het versnellen van de doorlooptijd (minder rechtsonzekerheid). Het zou mooi zijn als ook aandacht wordt besteed aan de zware consequenties (omkering bewijslast), met name als de informatie er simpelweg niet is of als de tekortkomingen zeer beperkt zijn.

Informatiebeschikking staat ter discussie

Sinds 2011 kennen we de informatiebeschikking in de AWR. Dat de rechtsbescherming voor belastingplichtige niet is bereikt is wel helder. Nog te vaak zorgt een informatiebeschikking voor scheve verhoudingen en langdurige bezwaar en beroepsprocedures. Met de informatiebeschikking heeft de belastingdienst (inspecteur) de mogelijkheid gekregen om een voor bezwaar (en beroep) vatbare informatiebeschikking vast te stellen wanneer niet (volledig) wordt voldaan aan zijn informatieverzoek of de administratieplicht van een belastingplichtige. De vraag is of dit beter kan, er wordt immers geen aanslag opgelegd, trajecten duren lang en geven onzekerheid. Er is een pre consultatie (tot 1 juni 2025) die dit in beeld moet brengen.

Feitencomplex bij de informatiebeschikkingen

De belastingplichtige in kwestie heeft een horecaonderneming. Tot het personeel behoort ook een aantal muzikanten. De Belastingdienst heeft in 2010 een boekenonderzoek uitgevoerd. Naar aanleiding van de bevindingen tijdens dit onderzoek is een waarschuwing afgegeven, omdat de administratie- en bewaarplicht niet (geheel) is nagekomen. Voorts zijn bij vaststellingsovereenkomst afspraken gemaakt over het bewaren van planning, roosters en urenverantwoordingen.

In 2013 wordt wederom een boekenonderzoek ingesteld. De inspecteur kijkt naar het tijdvak 2012, in het bijzonder december, voor de loonheffingen. De conclusie is dat de situatie is verbeterd, maar dat de afspraken niet geheel zijn nagekomen. Zo zijn de oorspronkelijke roosters niet aanwezig. Ook lijkt het erop dat de urenverantwoording niet volledig is. De inspecteur breidt het onderzoek uit naar 2011. Een week later volgt een brief met een verzoek om informatie. Hieraan wordt geen gehoor gegeven.

Dit is voor de inspecteur aanleiding om een informatiebeschikking af te geven voor de loonheffingen 2011 en 2012. Hierin zijn de vermeende gebreken opgenomen. De informatiebeschikking ziet op de administratie- en bewaarverplichting van artikel 52 AWR en de inlichtingenverplichting van artikel 47 AWR.

Voor de omzetbelasting (btw) is sprake van een fiscale eenheid. Deze fiscale eenheid is een zelfstandige belastingplichtige. In de onderneming wordt gebruikgemaakt van een kassasysteem. Het systeem voegt gegevens samen, zorgt voor gedetailleerde rapporten en bewaart deze maximaal 14 dagen. Het is dus aan de ondernemer om steeds de juiste informatie tijdig op te slaan in de vorm van back-ups. Die back-ups zijn echter nooit gemaakt. Dat is bijzonder, omdat onderdeel van de in 2010 gemaakte afspraken is dat detailgegevens uit het kassasysteem worden opgeslagen.

De inspecteur kwam langs om december 2012 te controleren, maar breidt het onderzoek uit naar 2011. Dit doet hij als gevolg van geconstateerde gebreken. Ook voor de btw geeft de inspecteur een informatiebeschikking voor tijdvak 2011 en tijdvak 2012 af. Hij geeft aan dat in zijn ogen niet is voldaan aan de administratie- en bewaarverplichtingen van artikel 52 AWR. Dit oordeel baseert hij op drie vaststellingen: detailgegevens zijn niet bewaard, de omzetrapportages zijn onbetrouwbaar en de administratie bevat verder onvoldoende gegevens om de omzet binnen redelijke termijn te kunnen controleren. In de informatiebeschikking werkt de inspecteur nog verder uit wat hij precies heeft geconstateerd. Uit de stukken komt naar voren dat de administratie niet (lijkt) aan te sluiten bij de ingediende aangiften.

De inspecteur tot slot nog iets bijzonders. Hij heeft 2012 uitgebreid onderzocht. Vervolgens merkt hij op dat in 2011:

• De onderneming op hetzelfde adres is gevestigd;
• De bedrijfsvoering hetzelfde was;
• De bedrijfsinrichting hetzelfde was;
• De wijze van het voeren van de administratie hetzelfde was.

Op grond hiervan meent de inspecteur te mogen concluderen dat er voldoende grond is om aan te nemen dat in 2011 dezelfde gebreken voorkomen als in 2012. Dit doet de inspecteur zowel in de loonheffingen als in de btw.

Wij gaan hierna afzonderlijk in de op informatiebeschikkingen voor de loonheffingen en de informatiebeschikkingen in de omzetbelasting.

Informatiebeschikkingen voor de loonheffingen

Het gerechtshof kwam tot het oordeel dat de informatiebeschikkingen terecht zijn afgegeven en dat omkering en verzwaring van de bewijslast plaatsvindt. De inspecteur heeft eerst voldoende aannemelijk gemaakt dat in december 2012 de administratie niet deugde. Ditzelfde heeft de inspecteur voor 2011 gedaan, doch daarbij telt ook mee dat de belastingplichtige niet de gevraagde inlichtingen – zoals roosters – heeft verstrekt. Zoals hiervoor aangegeven heeft de inspecteur echter zijn bevindingen doorgetrokken; dat wordt wel een bewijsvermoeden genoemd. Wij gaan verderop in dit artikel nader in op het bewijsvermoeden. Volgens het hof kan het gebruikmaken ervan door de beugel. Voldoende aannemelijk is dat de administratie ook in de niet gecontroleerde tijdvakken dezelfde gebreken vertoont. Tot slot hecht het hof er waarde aan dat de belastingplichtige de bevindingen over december 2012 niet heeft bestreden.

De belastingplichtige komt op drie aspecten op tegen dit oordeel van het hof:

• Het oordeel dat de bevindingen over december 2012 niet zijn bestreden;
• Het oordeel dat de administratie over 2011 niet voldoet aan de gestelde eisen;
• Het oordeel dat het bewijsvermoeden gehanteerd mag worden.

Het bestrijden van de bevindingen over december 2012

De Hoge Raad geeft de belastingplichtige hierin gelijk. Uit de zaakstukken in hoger beroep blijkt duidelijk dat de bevindingen wel degelijk zijn bestreden. Het hof heeft daarom zijn oordeel onvoldoende gemotiveerd. De argumenten die zijn aangevoerd, dienen te worden onderzocht. Dat moet dus alsnog gebeuren. De Hoge Raad is echter geen feitenrechter, dus het onderzoek moet door een ander gerechtshof worden verricht. Op basis van dat onderzoek kan overigens blijken dat de administratie inderdaad niet deugt; de belastingplichtige zou dan alsnog aan het kortste eind trekken. De Hoge Raad wijst ook nog op het volgende. Indien uit het onderzoek volgt dat de aangifte niet overeenstemt met de administratie, dan betekent dat niet direct dat de administratieplicht is geschonden. Daarvoor is meer nodig. De administratieplicht is pas dan geschonden, als de aard en omvang van de gebreken zodanig zijn, dat de administratie niet kan dienen als grondslag voor de verplichtingen inzake de loonheffingen. Dat afspraken die eerder zijn gemaakt wel of niet zijn nagekomen, doet daaraan niet af.

Het gaat er bij schending van de administratieplicht dus steeds om of die schending zodanig is dat de administratie niet als deugdelijke grondslag voor het bepalen van de fiscale verplichtingen kan dienen. Wij merken op dat dit ook in de praktijk een heet hangijzer is. Het standpunt dat de administratieplicht is geschonden wordt al snel ingenomen; en niet altijd terecht.

Voldoet de administratie over 2011 aan de gestelde eisen?

De Hoge Raad sluit aan bij wat hij besloot over de bevindingen over december 2012. Het niet aanleveren van de roosters doet voor de kwaliteit van de administratie weliswaar ter zake, maar maakt niet dat de administratie direct ondeugdelijk is. Het niet verstrekken van stukken werpt immers op zichzelf bezien geen licht op de kwaliteit van de administratie.

Wij merken op dat het belangrijk is de administratieplicht van de inlichtingenplicht te onderscheiden. Het niet verstrekken van gevraagde stukken valt niet onder de administratieplicht van artikel 52 AWR, maar onder de inlichtingenplicht van artikel 47 AWR. Laatstgenoemde plicht kan ook reden zijn voor het afgeven van een informatiebeschikking. De inspecteur dient uiteraard naar het juiste middel te grijpen en doet – zo leert de praktijk ons – dat niet altijd.

Het hanteren van het bewijsvermoeden

Hier gaat het erom dat de inspecteur zonder de administratie te onderzoeken, heeft geoordeeld dat dezelfde gebreken aanwezig zijn als in andere tijdvakken. De Hoge Raad maakt hier korte metten mee, omdat – zoals eerder bleek – in die eerdere tijdvakken ook nog onvoldoende duidelijk is of de administratie voldoende ondeugdelijk is.

De Hoge Raad gaat hier vervolgens nader op in. De inspecteur dient bij een gebrekkige administratie een informatiebeschikking af te geven. Die is gebaseerd op een onderzoek naar de administratie. Uit het wettelijk systeem vloeit voort dat de administratie (de grondslag voor de heffing) per tijdvak moet worden beoordeeld. Dat dezelfde wet het mogelijk maakt om in een naheffingsaanslag of informatiebeschikking meerdere tijdvakken te betrekken, doet daaraan niet af.

Bewijsvermoedens zijn echter niet verboden. Zo’n vermoeden komt vooral aan de orde indien hetgeen moet worden bewezen niet of uiterst lastig waarneembaar is voor de rechter of de partij die de bewijslast draagt. Dat doet zich niet voor bij het beoordelen van een administratie. Immers: mits gevoerd is de administratie voorhanden en kan de inspecteur aangeven wat wel en niet klopt. Voorts is het zo dat het niet voldoen aan de administratieplicht tot omkering en verzwaring van de bewijslast kan leiden, waardoor de belastingplichtige in een bijna ondoenlijke positie komt. Daarom moet terughoudend worden omgegaan met het doortrekken van bevindingen.

Bij een bewijsvermoeden wordt een bepaald gegeven zozeer aannemelijk geacht (vermoed) dat de inspecteur of de belastingplichtige moet zorgen dat aan het gegeven getwijfeld dient te worden. Anders gezegd: het gaat dan om het ontzenuwen van een vermoeden. Een bewijsvermoeden moet worden onderscheiden van omkering en verzwaring van de bewijslast. Immers: bij omkering en verzwaring moet de belastingplichtige het tegendeel doen blijken (overtuigend aantonen). Bij een vermoeden kan hij volstaan met ontzenuwen. Vanzelfsprekend dient met bewijsvermoedens terughoudend te worden omgegaan.

Conclusie informatiebeschikkingen voor de loonheffingen

Op grond van bovenstaande vernietigt de Hoge Raad de uitspraak van het gerechtshof. De informatiebeschikking over 2011 wordt in overeenstemming met de uitspraak van de rechtbank vernietigt. De in die beschikking gestelde feiten die op dat specifieke jaar zien – voor zover al aanwezig – zijn volstrekt onvoldoende om tot schending van de fiscale verplichtingen te kunnen concluderen. De informatiebeschikking over 2012 moet opnieuw worden beoordeeld en hiervoor wordt de zaak verwezen naar het gerechtshof Amsterdam.

Informatiebeschikkingen voor de omzetbelasting (btw)

Het hof heeft geoordeeld dat de informatiebeschikking zowel voor 2011 als voor 2012 terecht is afgegeven. Dat de administratie over 2011 nog niet tot in detail was gecontroleerd, doet daaraan volgens het hof niet af. De belastingplichtige komt op tegen het doortrekken van de bevindingen over 2012 naar 2011.

De Hoge Raad merkt eerst op dat de detailgegevens over de omzet uit het kassasysteem, tot de administratie behoren. De wet schrijft voor dat de administratie wordt bewaard, dus dit had belastingplichtige moeten doen. De gegevens kunnen namelijk van belang zijn voor de belastingheffing, bijvoorbeeld om de volledigheid van de omzet te controleren. De gegevens zouden niet onder deze wettelijke bepaling vallen, als een fiscaal belang ontbreekt. Dat doet zich bijvoorbeeld voor als de administratie voldoende andere gegevens bevat om de controle mogelijk te maken. Voorts is van een schending geen sprake als de gebreken zo beperkt zijn, dat omkering en verzwaring van de bewijslast disproportioneel is. In uiterste gevallen kan ook sprake zijn van overmacht.

De belastingplichtige merkt op dat de inspecteur 2012 heeft gecontroleerd, maar met betrekking tot 2011 geen inhoudelijke controle heeft uitgevoerd. De enkele conclusie dat twee documenten niet aansluiten is onvoldoende om schending van de administratieplicht aan te nemen. De Hoge Raad is het hiermee oneens. Het feit dat detailgegevens die behoren bij de administratie niet zijn bewaard, maakt dat niet is voldaan aan de administratieverplichting. Een uitzonderingssituatie lijkt zich hier niet voor te doen, doch de Hoge Raad laat zich (uiteraard) niet te veel in met de feiten en omstandigheden. De Hoge Raad is immers geen feitenrechter.

Conclusie informatiebeschikkingen voor de omzetbelasting

De Hoge Raad laat de informatiebeschikkingen voor de omzetbelasting intact. In tegenstelling tot de zaak die ziet op de loonheffingen, is voor de omzetbelasting wel vastgesteld dat de administratie over 2011 onvoldoende is. Dit is onder andere het gevolg van het ontbreken van de detailgegevens.

Informatiebeschikkingen in de praktijk

De informatiebeschikking is ingevoerd ter verbetering van de rechtsbescherming van belastingplichtigen. Wij merken dat belastingplichtigen de informatiebeschikking vaak complex vinden. Het middel werkt enorm vertragend op de ‘totale procedure’ en zeker bij schending van de administratieverplichting voelt de beschikking overbodig. Een gebrekkige administratie kan immers niet achteraf nog worden hersteld. Bijna de hele fiscale wereld deelt die opvatting en een voorstel voor een wetsvoorstel (inderdaad), ligt al enige tijd klaar om dit manco te verhelpen.

Informatiebeschikkingen wegens het niet voldoen aan de inlichtingenverplichting hebben een duidelijke meerwaarde en verbeteren uw rechtspositie. U kunt voorafgaand aan de procedure over de belastingaanslag, immers laten toetsen door de rechter of u aan bepaalde verplichtingen moet voldoen of al hebt voldaan. Indien de rechter u in het ongelijk stelt, krijgt u een hersteltermijn om alsnog aan de verplichting te voldoen, mits verstrekking van de informatie nog mogelijk is en u geen misbruik van procesrecht hebt gemaakt. Een onherroepelijke informatiebeschikking heeft uiteindelijk omkering en verzwaring van de bewijslast tot gevolg. Het is daarom van belang om in bezwaar en beroep te komen tegen de informatiebeschikking. Op die manier kunt u omkering en verzwaring van de bewijslast voorkomen. Diezelfde vraag – naar omkering en verzwaring van de bewijslast – kan ook in de procedure over de belastingaanslag aan de orde komen. Echter, voorkomen is beter dan genezen.

Wordt u geconfronteerd met een informatiebeschikking? Neem dan contact op met een van onderstaande auteurs. Wij helpen u graag en het eerste contact is altijd vrijblijvend.  

Rechtspraak

Gebrekkige administratie niet herstelbaar: ECLI:NL:GHARL:2015:3200

Hoge Raad loonheffingen: ECLI:NL:HR:2021:986

Hoge Raad omzetbelasting: ECLI:NL:HR:2021:987

Bewijsvermoeden: ECLI:NL:HR:1995:AA3124

Wetsartikelen

Artikel 47 AWR: inlichtingenverplichting

Artikel 52 AWR: administratie- en bewaarverplichting

Artikel 52a AWR: informatiebeschikking

Artikel 27e AWR: omkering en verzwaring van de bewijslast

Kwijtschelding en sanering belastingschulden anno 2027

De rechtsbescherming bij kwijtschelding van belastingschulden (of sanering) wordt vanaf 2027 een stuk beter. Geschillen over uitstel van betaling en kwijtschelding kunnen vanaf 2027 - na bezwaar - worden voorgelegd aan de belastingrechter. Het administratieve beroep bij de directeur van de belastingdienst wordt dus eindelijk vervangen. Tot en met 2026 kunnen geschillen omtrent kwijtschelding of uitstel van betaling alleen intern worden voorgelegd bij de belastingdienst, vanaf 2027 is dus de stap naar de belastingrechter mogelijk.

Waarom kwijtschelding en uitstel van betaling vanaf 2027 beter?

• Betere rechtsbescherming: geschillen omtrent uitstel van betaling en kwijtschelding kunnen voortaan - na de bezwaarfase - worden voorgelegd aan de belastingrechter
• Omgaan met speciale crediteuren, waaronder dwangcrediteuren, kunnen buiten een sanneringsakkoord worden gehouden.
• Meer ruimte voor het kiezen van de peildatum
• Het wordt vanaf 2027 mogelijk om alleen de fiscale schuld te saneren
• De afwijzingsgrond voor een verzoek om kwijtschelding wordt aangepast (en uitgebreid)

In een nieuw besluit (27 mei 2026) wordt bovenstaande verder toegelicht. Ook een aantal beleidsregels inzake de leidraad invordering worden gecodificeerd.

Rechtsgang bij kwijtschelding of uitstel van betaling via de belastingrechter

Het administratieve beroep bij de directeur wordt vervangen door een beroep bij de belastingrechter. Dat geldt zowel bij uitstel van betaling als bij kwijtschelding. Voorheen stond na administratief beroep alleen nog de stap naar de civiele rechter (als soort van rest rechter) open, dit bleek in de praktijk weinig effectief. De nieuwe rechtsgang wordt opgenomen in artikel 26 van de invorderingswet.

Sanering speciale crediteuren en de belastingdienst als enige schuldeiser, hoe werkt dit?

Kwijtschelding in de zakelijke sfeer vindt meestal plaats in het kader van een akkoord met alle schuldeisers. De ontvanger kan echter aangeven dat speciale schuldeisers (zoals een pandhouder of leverancier met eigendomsvoorbehoud) niet hoeven toe te treden tot een dergelijk akkoord. Vanaf 2027 is vastgesteld dat kwijtschelding ook mogelijk is als de ontvanger de enige overgebleven schuldeiser is. In dat geval kan alleen deze belastingschuld gesaneerd worden.

Peildatum bij kwijtschelding of akkoord met schuldeisers in fiscale procedures

Voor het bereiken van een akkoord is een peildatum nodig. Een moment waarop de schulden positie / crediteurenpositie wordt beoordeeld. Een bedrijf staat echter nooit stil en dus zal dit vaak discussie kunnen geven. Tot 2027 hanteert de belastingdienst het uitgangspunt dat de peildatum gelijk is aan de datum van het indienen van het verzoek. Vanaf 2027 kunnen belastingplichtigen kiezen voor een afwijkende peildatum (die dus ook voor de datum van het verzoek kan liggen).

Wanneer geen kwijtschelding van belastingschulden

De gronden om geen kwijtschelding te verlenen worden uitgebreid. Er wordt geen kwijtschelding verleend indien:

• een derde of mede schuldenaar verhaal kan bieden
• gestelde zekerheden nog niet zijn uitgewonnnen
• er nog een bezwaar of beroepsprocedure loopt
• bij verwijtbaar (of bewust) onjuiste informatie verstrekken aan de belastingdienst

Schema en stappenplan kwijtschelding belastingschulden

Noot fiscaal jurist inzake kwijtschelding of uitstel van betaling

De kern van deze wijziging is dat het huidige administratieve beroep bij de directeur (interne procedure bij de belastingdienst) verdwijnt en wordt vervangen door een reguliere bezwaar en beroepsprocedure. Er zal dus altijd een voor bezwaar vatbare beschikking worden verstrekt door de belastingdienst. In 2023 kwam dit voor het eerst aan de orde en vanaf 2027 wordt dit dan werkelijkheid.

Gelijktijdig worden een paar dingen scherper vastgelegd. Het bestaande criterium dat geen kwijtschelding wordt verleend wanneer de belastingschuldige de vereiste aangifte nite heeft gedaan wordt vervangen door een uitgebreidere norm, geen kwijtschelding als de belastingschuldige of belastingplichtige bewust of verwijtbaar geen of onjuiste informatie heeft verstrekt. Deze fout moet dan wel van invloed zijn geweest op het ontstaan of voortbestaan van de belastingschuld, tenzij de belastingplichtige aannemelijk maakt dat hem persoonlijk daarvan geen verwijt kan worden gemaakt of dat die gedraging geen invloed heeft gehad op de betalingsonmacht.

Zolang de materiele belastingschuld nog niet vaststaan (er loopt nog bezwaar of beroep) kan nog niet worden beoordeeld of een kwijtschelding nodig of passend is. Gedurende deze periode is kwijtschelding dus niet mogelijk.

Voor ons verandert vooral de proces architectuur, voorheen keurde "de slager" zijn eigen vlees (interne procedure) en nu is een gang naar de rechter mogelijk. Dat vraagt om een meer formele opbouw van feiten, verwijtbaarheid, fiscal-compliancehistorie, liquiditeitsprognoses, continuïteitsverwachting en crediteurenclassificatie. Ook kunnen meer formele zaken worden ingebracht tijdens een beroepsprocedure.

Per saldo is dit voor fiscaal juristen gunstig. Niet omdat de fiscus noodzakelijkerwijs soepeler wordt, maar omdat het speelveld minder afhankelijk wordt van intern beleid en meer van toetsbare normen. Dat geeft betere voorspelbaarheid, betere processturing en – waar nodig – een reële route naar onafhankelijke rechterlijke correctie. Voor ondernemers en particulieren in echte invorderingsnood is dat waarschijnlijk de belangrijkste winst van deze wijziging.

Navorderingsaanslag door ontvangen steekpenningen

In dit artikel bespreken we een boefjes casus. Een commissaris bij een vastgoedgroep is betrokken bij een vastgoedtransactie van € 20.000.000. In 2008 en 2009 ontvangt de commissaris ruim € 350.000 op zijn privé bankrekening, insteek was € 500.000. De reden hiervoor is de verkoop van een schilderij uit zijn privé collectie, de waarde van dit schilderij blijkt € 15.000 te zijn (inschatting tussen de € 9.000 en € 20.000). De commissaris wordt veroordeeld wegen ambtelijke omkoping (taakstraf 240 uur tuinieren en 4 maanden voorwaardelijk). De commissaris is schadeplichtig richting de betalende partij, in 2023 wordt hiertoe een overeenkomst gesloten (terugbetalen € 520.000). Maar moet de commissaris belasting betalen over de ontvangen gelden ad € 350.000?

Steekpenningen, ambtelijke omkoping en belastingen

De inspecteur stelt dat er belasting moet worden betaald over € 150.000 in 2008 en € 195.000 in 2009 (kasstelsel). De Rechtbank Noord Holland doet op 30 september 2025 (ECLI:NL:RBNHO:2025:15824) uitspraak. De ontvangen bedragen hebben geen betrekking op het schilderij maar zijn in werkelijkheid provisies. De commissaris maakt niet aannemelijk dat het schilderij meer waard is dan € 15.000. Taxaties van andere schilderwerken overtuigen niet. De navorderingsaanslag over de ontvangen gelden (resultaat uit overige werkzaamheden) is dus terecht. Afrekening moet plaatsvinden op grond van kasbasis (dus moment ontvangen). Er mag geen voorziening worden gevormd voor de advocaatkosten (zijn ook van aftrek uitgesloten op grond van 3.14 Wet IB).

Noot fiscaal jurist inzake strafrecht en belastingheffing

Integriteitsincidenten (zoals omkoping en steekpenningen) zijn zelden alleen een strafrechtelijk probleem. Deze uitspraak laat klip en klaar zien dat de fiscale afwikkeling vaak evenzo hard kan aankomen. De toepassing van het kasstelsel bij resultaat uit werkzaamheden is in dit geval logisch (zie besluit uit 2001) . De commissaris wilde nog een voorziening vormen voor de latere advocaatkosten. De rechtbank wijst dit resoluut af, dergelijke kosten zijn niet aftrekbaar en in 2008 en 2009 was hierover nog geen zekerheid. Volgens een kennisgroep standpunt (KG:213:2024:5) zijn kosten van juridische bijstand zelden onder de aftrekbare kosten. Binnen de vastgoed wereld is wel vaker sprake van omkoping of andere strafbare feiten, zoals de Vestia zaak in 2021 . In deze casus zijn de financiële wonden stevig, de commissaris moet belasting betalen, zijn advocaatkosten bedroegen € 920.000 en tevens moet de commissaris € 520.000 terugbetalen aan de betalende partij. Misdaad loont gelukkig niet altijd. Een voorziening voor de advocaatkosten wordt vrijwel altijd afgewezen, zie hiertoe bijvoorbeeld de Hoge Raad d.d. 23 september 2011 ECLI:NL:HR:2011:BT2299. Omdat het geheel uiteindelijk verliesgevend is geweest zet de commissaris ook nog in op de buitensporige last, ook via deze route wordt hij niet in het gelijk gesteld, zie hiertoe ondermeer de Hoge Raad d.d. 6 april 2018 ECLI:NL:HR:2018:511. De Hoge Raad heeft op 18 december 2020 ECLI:NL:HR:2020:2048 een heldere visie gegeven op de aftrekbare kosten bij een misdrijf. De commissaris heeft de procedure ook niet echt sterk gevoerd, in de latere betalingen inzake de vaststellingsovereenkomst, de route naar verliesverrekening ging hierdoor dicht.

Turboliquidatie van een BV (of rechtspersoon)

Ditmaal een artikel dat niet primair een fiscaal onderwerp behandelt, maar een thema dat in de fiscale praktijk regelmatig aan de orde komt: de ontbinding van een besloten vennootschap. Daarbij spelen met name civielrechtelijke aspecten een centrale rol. In dit artikel wordt specifiek ingegaan op de zogenoemde turboliquidatie, via deze route verdwijnen er jaarlijks 40.000 rechtspersonen in Nederland.

Door een zogenaamde turboliquidatie kunt u op een snelle manier een BV, NV, stichting of andere rechtspersoon ontbinden. U mag de turboliquidatie alleen uitvoeren als er geen bater meer in de onderneming zit (geen activiteiten meer en geen bezittingen). Dit onderdeel kreeg de laatste tijd meer aandacht, ondermeer door een artikel in het Financiele dagblad op 20 december 2025, Misbruik via de Plof BV, kinderlijk eenvoudig en niemand krijgt er vat op.

Turboliquidatie en navorderingsaanslag

Een turboliquidatie maakt de fiscale claim niet ongedaan. De inspecteur kan ook na ontbinding (navorderings) aanslagen opleggen en de ontbonden BV kan daartegen procederen zolang een heropening van de vereffening denkbaar is.

Een DGA liquideerde zijn BV's aan de lopende band. De BV's handelende in emballage goederen en auto's. Als de bank of belastingdienst lastige vragen gingen stellen volgt een liquidatie (of beter turboliquidatie). Na een boekenonderzoek van de Belastingdienst en een strafrechtelijk onderzoek van de FIOD wordt het nadeel voor de belastingdienst ingeschat op ruim 4.000.000. Er worden navorderingsaanslagen vennootschapsbelasting opgelegd. De Rechtbank Noord Nederland is het op 24 augustus 2026 ECLI:NL:RBNHO:2026:10995 met de belastingdienst eens.

Eindrapportage turboliquidatie door Belastingdienst

De staatssecretaris van Financiën heeft de eindrapportage van de onderzoekspilot naar turboliquidaties afgerond. Uit het rapport volgt het volgende:

1. Turboliquidaties worden gebruikt om fiscaal misbruik te verhullen, grootschalig misbruik is niet vastgesteld.
2. Merendeels van de turboliquidaties lijken normaal.
3. Misbruik is lastig te detecteren.
4. Data analyse en samenwerkingen tussen de Belastingdienst en de FIOD blijven nodig om misbruik in beeld te houden.
5. De positie van schuldeisers is door de nieuwe wet beter geworden.

Hoe wordt een B.V. opgeheven of geliquideerd?

Voor het opheffen van een besloten vennootschap is een ontbindingsbesluit vereist. Dit besluit wordt genomen door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AVA). Bij een ‘eenmans-B.V.’  zal de directeur-grootaandeelhouder het besluit nemen. De statuten van de vennootschap zijn hierbij leidend.

Indien sprake is van meerdere aandeelhouders, bepalen de statuten op welke wijze en met welke meerderheid de B.V. kan worden ontbonden. De vennootschap houdt in beginsel op te bestaan op het moment dat het ontbindingsbesluit wordt genomen.

Let op: een ontbinding met terugwerkende kracht is niet mogelijk. Wel kan in het ontbindingsbesluit een toekomstig tijdstip worden aangewezen waarop de ontbinding ingaat. Dit besluit dient vervolgens te worden geregistreerd bij de Kamer van Koophandel middels het daarvoor bestemde formulier 17a

Vereffening van een BV hoe werkt dit?

Indien de B.V. op het moment van ontbinding nog baten heeft, blijft de vennootschap voortbestaan totdat het vermogen volledig is vereffend. Vanaf het moment van ontbinding dient de vennootschap in al haar uitingen de toevoeging “in liquidatie” te voeren.

Daarnaast dient een vereffenaar te worden aangewezen, die belast is met de afwikkeling van het vermogen. In veel gevallen is in de statuten vastgelegd wie als vereffenaar optreedt. Tevens moet een bewaarder van de boeken en bescheiden worden aangewezen, waarbij een bewaartermijn van zeven jaar geldt.

Inwerkingtreding tijdelijke wet transparantie turboliquidatie

Vanaf 15 november 2023 is de Wet transparantie turboliquidatie in werking getreden. Voorheen kon een B.V. met relatief eenvoudige handelingen (het ontbindingsbesluit en formulier 17a) worden ontbonden. Dit leidde in de praktijk tot misbruiksituaties waardoor de Wet transparantie turboliquidatie is ingevoerd.

De wet werd aanvankelijk aangenomen voor een periode van twee jaar. Op 12 augustus 2025 is besloten deze termijn met nog eens twee jaar te verlengen. Inmiddels is aangekondigd dat voorbereidingen worden getroffen om de wet permanent te maken, omdat het leidt tot meer transparantie voor de schuldeisers.

Met de inwerkingtreding van deze wet gelden aanvullende verplichtingen voor een rechtsgeldige turboliquidatie. De voorwaarden om tot een rechtsgeldige turboliquidatie te komen zijn:

• het opstellen van een rekening en verantwoording;
• het opstellen van een plan van verdeling;
• terinzagelegging van stukken;
• publicatie in een landelijk dagblad;
• het verkrijgen van een akte van non-verzet;
• het invullen en indienen van formulier 17b bij de Kamer van Koophandel.

Hierna worden enkele van deze verplichtingen nader toegelicht.

Rekening en verantwoording en plan van verdeling

Nadat het besluit tot ontbinding van een B.V. is genomen dient het bestuur binnen 14 dagen een aantal documenten te deponeren bij de Kamer van Koophandel waaronder de rekening en verantwoording. De rekening en verantwoording bestaat uit:

1. een balans en een staat van baten en lasten van het lopende boekjaar, en – indien over het voorafgaande boekjaar nog geen jaarrekening is gedeponeerd – tevens een staat van baten en lasten over dat boekjaar;
2. een toelichting op de rekening en verantwoording, waarin (voor zover van toepassing) wordt opgenomen:

• waarom de rechtspersoon op het moment van ontbinding geen bezittingen meer heeft en wat er met de baten is gebeurd in het boekjaar voorafgaand aan de ontbinding;
• welke baten aanwezig waren, welke opbrengsten deze hebben gegenereerd en hoe deze opbrengsten zijn verdeeld;
• waarom één of meer schuldeisers geheel of gedeeltelijk onbetaald zijn gebleven.

De Kamer van Koophandel stelt een voorbeeldformulier beschikbaar dat hiervoor kan worden gebruikt.

Daarnaast dient, voor zover van toepassing, schriftelijk aan schuldeisers te worden medegedeeld dat de stukken met betrekking tot de turboliquidatie bij de Kamer van Koophandel zijn gedeponeerd.

Een plan van verdeling hoeft uitsluitend te worden gedeponeerd indien sprake is van meerdere aandeelhouders.

Aanvullende toelichting bij een turboliquidatie hoe werkt dit?

De rekening en verantwoording dient gedurende een periode van twee maanden ter inzage te liggen bij de Kamer van Koophandel. Tevens dient de vereffenaar via een advertentie in een landelijk dagblad bekend te maken dat de vennootschap in liquidatie verkeert en waar de stukken ter inzage liggen.

Gedurende de termijn van twee maanden kunnen schuldeisers verzet aantekenen bij de rechtbank. Indien geen verzet wordt ingesteld, houdt de B.V. definitief op te bestaan. Vervolgens dient bij de rechtbank een akte van non-verzet te worden opgevraagd en dient de beëindiging van de B.V. te worden doorgegeven middels formulier 17b. Het betreffende formulier treft u hier aan.

Meer schulden dan baten bij een liquidatie en nu?

Indien de B.V. meer schulden dan baten heeft en om die reden haar activiteiten moet staken, zijn verschillende opties mogelijk. Nadere informatie hierover is te vinden op de website van de Kamer van Koophandel. Kijk hiervoor naar het onderdeel op de site van de kamer van koophandel.

Indien tevens sprake is van betalingsproblemen richting de Belastingdienst, kan het noodzakelijk zijn een melding van betalingsonmacht te doen. Dit is met name van belang ter voorkoming van bestuurdersaansprakelijkheid. Lees hiervoor ons artikel.

Gevolgen niet voldoen aan de voorwaarden bij een liquidatie

Indien bij de ontbinding van een B.V. niet wordt voldaan aan alle wettelijke vereisten, kan dit leiden tot bestuurdersaansprakelijkheid. Zorgvuldige naleving van de wettelijke voorschriften is derhalve essentieel.

Noot fiscaal jurist inzake een turboliquidatie

In dit artikel is uiteengezet hoe een besloten vennootschap op rechtsgeldige wijze kan worden ontbonden. Hoewel de nadruk ligt op civielrechtelijke aspecten, komt dit onderwerp in de fiscale praktijk regelmatig voor. Daarnaast kunnen ook fiscale gevolgen aan de orde zijn. Zo kan bij ontbinding tussen vennootschappen sprake zijn van een aftrekbaar liquidatieverlies bij de moedermaatschappij. Indien een natuurlijk persoon zijn of haar B.V. ontbindt, kan mogelijk een verlies in box 2 ontstaan. Dit verlies is verrekenbaar met toekomstige box 2-inkomsten, dan wel – na een wachttijd van twee jaar – om te zetten in een belastingkorting (box 1). Voordat wordt overgegaan tot ontbinding van een B.V. dienen derhalve ook de fiscale gevolgen zorgvuldig in kaart te worden gebracht. Indien u voornemens bent een B.V. te ont-binden, kunt u contact met ons opnemen om te kijken wat wij voor u kunnen betekenen.

Informatie FIOD aan Belastingdienst

Belastingadvies belandt via een omweg toch bij de Belastingdienst

Belastingen zijn nuttig, vervelend en vaak ingewikkeld. Om aan de belastingverplichtingen te voldoen, maar ook te zorgen dat niet teveel wordt betaald, maakt menigeen gebruik van een belastingadviseur. Omdat iedereen in vrijheid moet kunnen bepalen wat zijn fiscale positie is en hoe aan de fiscale verplichtingen te voldoen, is op belastingadviseurs een soort verschoningsrecht van toepassing.

Eén van de elementen daarbij is, dat de Belastingdienst geen adviezen mag opvragen van belastingplichtigen bij hun belastingadviseur. In sommige gevallen moet de belastingadviseur internationale adviezen in kopie naar de Belastingdienst sturen (Dac6), maar voor reguliere adviezen geldt dit niet. Als de Belastingdienst adviezen van fiscalisten zomaar zou kunnen inzien, dan zou het voor de Belastingdienst wel een erg gemakkelijk spelletje worden. De Belastingdienst mag dus geen vals spel spelen. Fair play noemen we dat.

Communicatie met de Belastingdienst wordt gebruikt door de FIOD

Het kan ook andersom..... Er is vaak discussie over communicatie tussen de advocaat en de Belastingdienst die vervolgens door de FIOD of het OM wordt gebruikt. Als een fiscaal geschil tot een strafzaak leidt wordt deze informatie soms door de Belastingdienst aan de FIOD verstrekt. Nadat de Belastingdienst naheffingsaanslagen had opgelegd heeft de FIOD in deze zaak de belastingdienst verzocht om het volledige dossier aan de FIOD te verstrekken. De Rechtbank Amsterdam d.d. 19 augustus 2025 (ECLI:NL:RBAMS:2025:7308) heeft besloten dat dergelijke informatie mag worden verstrekt. Ter onderbouwing wordt verwezen naar een eerdere uitspraak van deze Rechtbank uit 2022.

Jaarverslag FIOD 2024

In het jaarverslag van de FIOD over 2024 (publicatie 21 mei 2025) wordt nader ingegaan op de voortdurende internationalisering en digitalisering van de maatschappij. Digitale criminele geldstromen en internationale samenwerking spelen een steeds grotere rol in financiële en fiscale criminaliteit en daarmee in de opsporing van de FIOD. Cybercrime en het gebruik van crypto komt steeds vaker voor en kennis hieromtrent binnen het Financial Adveanced Cyber Team (FACT) wordt opgeschaald.

Belastingdienst krijgt via FIOD inzage in adviezen belastingadviseur

In de tijd dat fair share nog niet echt in zwang was (2011), meende een ondernemer dat het aantrekkelijker was als zijn onderneming niet langer in Nederland gevestigd zou zijn, maar in Luxemburg. Met behulp van een adviseur wordt een structuur opgetuigd met als resultaat de vestiging van de bv in Luxemburg. In 2015 ruikt de Belastingdienst wat onraad en stelt vragen over de vestigingsplaats van de bv, maar pakt niet echt door.

Jaren later duikt de adviseur op in een aantal strafzaken. Een aantal stukken in die strafzaak worden aan de Belastingdienst verstrekt voor de belastingheffing van de adviseur. Bij die stukken zitten echter ook stukken die betrekking hebben op onze ondernemer. De vraag is nu of die stukken wel gebruikt mogen worden in de belastingzaak van deze ondernemer (en waarin mogelijk aanwijzingen staan dat de bv helemaal niet in Luxemburg zit).

Belastingdienst mag info FIOD niet gebruiken, echter soms wel!

Duidelijk is dat de stukken niet tegen de ondernemer mogen worden gebruikt als het gebruik door de Belastingdienst van informatie uit een strafrechtelijk onderzoek zozeer indruist tegen hetgeen van een behoorlijk handelende overheid mag worden verwacht.

De rechtbank meent dat de stukken wel gebruikt mogen worden, omdat de stukken zijn verstrekt met toestemming van de rechter-commissaris en de officier van justitie en niet zijn verstrekt voor de belastingheffing van de ondernemer, maar die van de adviseur. Dat belastingambtenaren hebben meegeholpen aan het selecteren van de stukken, doet daaraan niet af. De stukken heeft de Belastingdienst niet verkregen op grond van artikel 47 van de AWR (de algemene informatieverplichting; gedekt door het verschoningsrecht). Er is dan ook niet gehandeld in strijd met het fair play-beginsel, oordeelt de rechtbank.

Opmerking fiscalist inzake informatieverstrekking FIOD aan Belastingdienst

Los van de ethische vraag, is t.a.v. de ondernemer het fair play-beginsel omzeild. Stukken tussen hem en zijn adviseur, die geheim moeten blijven, belanden als ‘bijvangst’ toch bij de Belastingdienst. Enkel en alleen omdat het niet de bedoeling was informatie te vergaren voor de belastingplicht van de ondernemer. De vraag komt dan op waarom bij de verstrekking van de gegevens (nota bene met hulp van belastingambtenaren) niet is bepaald dat die alleen mogen worden gebruikt voor de heffing van de adviseur.

Het zou goed zijn als de standaard wordt gehanteerd dat verstrekking van stukken door andere instanties slechts mogelijk is onder het geclausuleerde gebruik voor enkel en alleen de belastingheffing van de persoon zelf en niet die van derden. Zou de rechter-commissaris ook met ongeclausuleerde verstrekking hebben ingestemd als hij wist dat de informatie ook gebruikt wordt voor de belastingheffing van derden en daar onder het verschoningsrecht valt …? De fiscale zaak van de adviseur is al bijvangst, voor onze ondernemer is het een bijvangst bij een bijvangst. Zover reiken de netten van de Belastingdienst kennelijk.

Of dat werkelijk zo is, zal uiteindelijk de Hoge Raad moeten bepalen. Voor de ondernemer loont het dus de moeite om in hoger beroep te gaan. Hopelijk slaat de Hoge Raad de piketpaaltjes iets scherper dan de rechtbank.

Raadpleeg daarom altijd uw adviseur als het om verstrekken en uitwisselen van gegevens gaat, ook al lijken ze in eerste instantie voor u niet echt van belang of weinig kwaad te kunnen.

Bron informatie FIOD aan fiscus

Uitspraak rechtbank Gelderland

Informatiebeschikking vernietigd wegens te algemene vragen

De informatiebeschikking is in de wet opgenomen ter verbetering van de rechtsbescherming van belastingplichtigen. Deze verbetering van de rechtsbescherming is erin gelegen dat u zich kunt verweren tegen de door de Belastingdienst gestelde vragen. Indien blijkt dat u ten onrechte niet hebt meegewerkt aan een informatieverzoek, zal de rechter u een hersteltermijn bieden. Dat doet hij tenzij het niet mogelijk is aan de verplichting te voldoen ofwel indien u misbruik van procesrecht maakt.

In de informatiebeschikking neemt de inspecteur op aan welke verplichting u niet hebt voldaan en waarop hij deze mening baseert. Omdat de informatiebeschikking tevens als moment van heroverweging geldt, moet voor u voldoende duidelijk zijn wat de inspecteur precies van u verwacht en wat u in zijn ogen hebt nagelaten. Maar wat als de inspecteur slechts algemeenheden opneemt in de informatiebeschikking? De rechtbank oordeelde recent dat de inhoud van de vragen zo algemeen was, dat de informatiebeschikking vernietigd dient te worden.

Kabinet wil informatiebeschikking versnellen

De langdurige procedure rondom de informatiebeschikking moet korter worden (aldus kamerbrief d.d. 20 januari 2026). De regeling is 15 jaar geleden ingevoerd om de rechtsbescherming van een belastingplichtige bij een informatieverzoek van de belastingdienst (inspecteur) te verbeteren, dit door de sanctie (omkering bewijslast) niet direct te laten intreden. Hoewel bezwaar en beroep tegen een informatiebeschikking mogelijk is werkt deze nog zeker niet conform haar oorspronkelijke doel. De prioriteit zal liggen bij het versnellen van de doorlooptijd (minder rechtsonzekerheid). Het zou mooi zijn als ook aandacht wordt besteed aan de zware consequenties (omkering bewijslast), met name als de informatie er simpelweg niet is of als de tekortkomingen zeer beperkt zijn.

Informatiebeschikking staat ter discussie

Sinds 2011 kennen we de informatiebeschikking in de AWR. Dat de rechtsbescherming voor belastingplichtige niet is bereikt is wel helder. Nog te vaak zorgt een informatiebeschikking voor scheve verhoudingen en langdurige bezwaar en beroepsprocedures. Met de informatiebeschikking heeft de belastingdienst (inspecteur) de mogelijkheid gekregen om een voor bezwaar (en beroep) vatbare informatiebeschikking vast te stellen wanneer niet (volledig) wordt voldaan aan zijn informatieverzoek of de administratieplicht van een belastingplichtige. De vraag is of dit beter kan, er wordt immers geen aanslag opgelegd, trajecten duren lang en geven onzekerheid. Er is een pre consultatie (tot 1 juni 2025) die dit in beeld moet brengen.

Aanleiding voor deze informatiebeschikking

Belanghebbende is binnenlands belastingplichtig. Hij wordt dus voor zijn wereldinkomen in de heffing van inkomstenbelasting betrokken. Van een buitenlandse rekening heeft hij in de bestreden jaren nimmer melding gemaakt. De Belastingdienst ontvangt echter informatie waaruit naar voren komt dat belanghebbende een buitenlandse rekening heeft. Deze informatie is afkomstig uit een strafrechtelijk onderzoek, uitgevoerd bij een derde.

De inspecteur besluit in 2017 om aan belanghebbende een aantal vragenbrieven te sturen. Belanghebbende besluit een adviseur in te schakelen die op de vragen reageert. De reactie is ontkennend van aard. De inspecteur verzoekt vervolgens de fiscale autoriteiten van Liechtenstein om informatie te verstrekken over belanghebbende en zijn – vermeende – ondernemingen. Belanghebbende bestrijdt de rechtmatigheid van het informatieverzoek, omdat de Nederlandse autoriteiten niet alle nationale mogelijkheden tot het verkrijgen van informatie hebben uitgeput. Daartoe is de Nederlandse Belastingdienst echter wel gehouden.

De inspecteur geeft uiteindelijk een informatiebeschikking af. Hij neemt hierin een aantal vragen op. Een voorbeeld van zo’n vraag is het verzoek om een kopie van de oprichtingsakte en alle overige bescheiden. Een andere vraag is het verzoek om alle correspondentie met een bancaire instelling. Het aantal vragen loopt hoog op. De slotvraag is de vraag naar de complete administratie over een fors aantal boekjaren.

Belanghebbende geeft geen gehoor aan de informatiebeschikking, maar gaat hiertegen in bezwaar.

Onderbouwing van het bezwaar tegen de informatiebeschikking

Belanghebbende meent dat de informatiebeschikking niet aan de eisen voor een informatiebeschikking voldoet. De vragen die de inspecteur stelt zijn onvoldoende specifiek, hetgeen maakt dat sprake is van een fishing expedition. Voorts wordt niet verwezen naar de gevolgen van de informatiebeschikking, waaronder omkering en verzwaring van de bewijslast. De inspecteur is het hier uiteraard mee oneens.

De rechtbank over de informatiebeschikking

De rechtbank gaat eerst in op de verplichting die op belanghebbende rustte. De verplichting in kwestie is de inlichtingenverplichting van artikel 47 AWR. Het gaat er dan om dat de belanghebbende desgevraagd gegevens en inlichtingen moet verstrekken die voor de belastingheffing te zijnen aanzien relevant kunnen zijn. Onze ervaring is dat deze bevoegdheid van de inspecteur in de praktijk ver reikt en afgezet dient te worden tegen de persoonlijke levenssfeer en het privacy-recht.

De rechtbank leidt uit de wetsgeschiedenis af dat de vragen die worden gesteld, individuele vragen moeten zijn. Dat betekent dat de vragen zodanig specifiek verwoord moeten worden, dat het belanghebbende duidelijk is welke informatie en stukken de inspecteur wil ontvangen. Dit geldt ook bij de informatiebeschikking, aangezien die ziet op het niet nakomen van de verplichting om aan een inlichtingenverzoek te voldoen. Op grond van de wetsgeschiedenis bij de informatiebeschikking dient de inspecteur nauwkeurig te omschrijven wat hij verwacht en dient hij goed te motiveren wat het belang is.

De rechtbank oordeelt dat de inspecteur in deze informatiebeschikking slechts algemeen en zeer ruim zijn vragen heeft verwoord. Dat is onder meer het geval bij het vragen naar werkzaamheden van een niet nader aangeduide constructie met een afgezonderd particulier vermogen. Een motivering inzake het belang van deze inlichtingen voor de belastingheffing is zelfs in het geheel niet aanwezig. Sterker nog: de rechtbank oordeelt op basis van het dossier dat er geen enkele aanwijzing is dat belanghebbende is betrokken bij het afgezonderd particulier vermogen. De informatiebeschikking voldoet in de ogen van de rechtbank niet aan de eisen.

Dan is er ook nog een vragenset over een Antilliaanse rechtspersoon. Ook die vragen kunnen niet door de beugel. De inspecteur is gebonden aan de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Onderdeel daarvan is dat een middel altijd evenredig moet worden ingezet. Oftewel: rechtvaardigt het doel het middel? De rechtbank is van oordeel dat dat hier niet het geval is, omdat slechts bekend is dat belanghebbende gerechtigd is geweest tot een rechtspersoon op de Antillen, die allang is opgeheven. Enkel handelen op basis van een mededeling van de adviseur is onvoldoende om een informatiebeschikking te rechtvaardigen.

De rechtbank geeft de inspecteur gelijk in het feit dat hij kan volstaan met verwijzingen naar eerdere vragenbrieven. Echter, uit het geheel moet belanghebbende dan wel weten welke inlichtingen de inspecteur nog wenst te ontvangen en in welke vorm. Ook hier geldt echter dat de vragen onvoldoende specifiek zijn.

De rechtbank vernietigt de informatiebeschikking. Belanghebbende hoeft de betreffende vragen niet te beantwoorden en hij wordt niet geconfronteerd met omkering en verzwaring van de bewijslast.

Bezwaar en beroep bij de informatiebeschikking

Een onherroepelijke informatiebeschikking leidt tot omkering en verzwaring van de bewijslast, tenzij dit disproportioneel is. Dat moet u zien te voorkomen. Het aantekenen van bezwaar en eventueel beroep tegen de informatiebeschikking is vaak noodzaak om deze bewijssanctie te voorkomen. Hebt u een informatiebeschikking ontvangen? Neem dan contact op met één van onderstaande adviseurs. Wij helpen u graag en de eerste kennismaking is vrijblijvend.

Uitspraak rechtbank: ECLI:NL:RBNHO:2021:5127

Administratie- en bewaarverplichting: artikel 52 AWR.

Omkering en verzwaring bewijslast: artikel 27e AWR.

Klikbrief Belastingdienst

Een boze ex-echtgenoot of ex-werknemer stuurt een klikbrief naar de Belastingdienst. Deze klikbrief heeft tot gevolg dat diverse controleurs de onderneming gaan bestoken met vragen en een boekenonderzoek instellen. Vele navorderingsaanslagen en boetes volgen. En nu? In dit artikel een leuke uitspraak van het Gerechtshof Den Haag.

Dossierinzage en informatieverstrekking Belastingdienst

De Belastingdienst ontvangt een (gedetailleerde) klikbrief per mail over een reinigingsbedrijf. In de mail wordt tot in detail aangegeven hoe het bedrijf belastingen heeft ontdoken. De Inspecteur begint met een glimlach op zijn gezicht een boekenonderzoek, hij weet namelijk precies waar hij moet zoeken. Elk schot is raak! Tijdens het onderzoek wordt geen melding gemaakt van de klikbrief en / of de aanleiding voor het onderzoek.

Algemene beginselen behoorlijk bestuur en nemo tenetur-beginsel

De ondernemer neemt een fiscalist in de hand die stevig ten strijde trekt. De ondernemer is niet gewezen op zijn rechten en aan hem is geen cautie gegeven. Partijen komen er niet uit en stappen naar de rechter. De rechtbank doet er niet veel mee, er is geen sprake van een schending van de algemene beginselen van behoorlijk bestuur of het beginsel dat niemand gehouden is om tegen zichzelf bewijs te leveren (nemo tenetur-beginsel, EVRM). De ondernemer heeft echter wel degelijk meegewerkt aan zijn eigen veroordeling omdat hij niet op zijn rechten is gewezen.

De Inspecteur is zich van geen kwaad bewust. Hij heeft de klikbrief als handleiding genomen en zelfstandig een onderzoek ingesteld en hierbij gekeken of de informatie uit de (gedetailleerde) mail juist bleek te zijn.

Noot fiscaal jurist inzake "op de zaak betrekking hebbende stukken"

De ondernemer gaat in hoger beroep. Insteek is dat de aanslagen naar de prullenbak worden verwezen en de boetes van tafel gaan. Het gedrag van de Inspecteur was een overheidsdienaar onwaardig en dan moet dit ook gevolgen hebben, aldus de ondernemer.

Het gerechtshof wijst de Belastingdienst op pittige toon op de beginselen van behoorlijk bestuur en de wijze waarom het onderzoek heeft plaatsgevonden. De Inspecteur had de ondernemer moeten informeren over de aanleiding van het onderzoek (de klikbrief), immers de Inspecteur kwam bij de ondernemer op bezoek om te kijken of de informatie uit de klikbrief juist was. Het ging dus niet om een normaal boekenonderzoek en eerder om een opsporingsonderzoek. De ondernemer heeft zich hiertegen nooit kunnen wapenen of verdedigen.

Tijdens de zitting gaan partijen even de "gang" op en sluiten een vaststellingsovereenkomst / compromis. De aanslagen blijven normaal in stand, maar de boetes worden verminderd van 50% tot 10%. De Inspecteur wordt veroordeeld in de vergoeding van de proceskosten van de ondernemer, deze worden vastgesteld op € 2.100, hier komen de griffierechten dan nog bij.

Het is soms begrijpelijk dat de overheid niet direct alle kaarten op tafel legt. Wij vragen ons echter wel af waarom er niet gewoon openheid van zaken van wordt gegeven. De formele kant wordt in procedures steeds belangrijker, steeds vaker zien wij dat stukken worden achtergehouden, "er niet meer zijn", niet van belang zouden zijn, etc. Het is echter al lang duidelijk dat alle op de zaak betrekking hebbende stukken ter inzage moeten worden verstrekt. De kaarten tegen de post houden of verstoppertje spelen hoort hier niet bij.

Er komt meer toezicht op het handelen van de Belastingdienst, dit stond helder en duidelijk in het advies enkele deskundigen (1 oktober 2020). Wij zouden adviseren om ook een ombudsman voor fiscale zaken en klachten in te stellen.

Hulp bij boekenonderzoek

Bent u ondernemer en is bij u een boekenonderzoek ingesteld en / of bent u betrokken bij een fiscale procedure? Laat u eens adviseren door een fiscaal jurist, soms valt er op formele gronden nog veel te doen! Neem gerust contact op voor een vrijblijvend gesprek.

Bron klikbrief Belastingdienst

Gerechtshof Den Haag d.d. 12 juni 2020 ECLI:NL:GHDHA: 2020:1201

Rechtbank d.d. 22 juli 2019 ECLI:NL:RBDHA:2019:7392

Navordering

In dit onderdeel diverse artikelen en rechtspraak over een nieuw feit binnen de belastingheffing. Er kan een navorderingsaanslag worden opgelegd als sprake is van een nieuw feit dat bij de Belastingdienst bij het vaststellen van de aanslag niet bekend was. Er zijn echter meer smaken, navordering is ook mogelijk indien:

1. U geen aangifte heeft gedaan, terwij u dit wel moest doen;
2. U bewust inkomsten of vermogen niet hebt opgegeven (nieuw feit is dan niet nodig);
3. Er een fout is gemaakt door de Belastingdienst, welke voor u kenbaar was. Is de te weinig geheven belasting 30% of meer, dan kan altijd worden nagevorderd   

Nieuw feit en kwade trouw

Als de Inspecteur wil navorderen, moet er wel sprake zijn van een nieuw feit. Wist de Inspecteur al eerder van het feit dat er wellicht te weinig belasting wordt geheven (of kon hij dit weten), dan kan er niet worden nageheven, tenzij er sprake is van kwade trouw. Dit moet de Inspecteur dan wel aannemelijk maken.

Geen nieuw feit dus geen navorderingsaanslag

De Rechtbank Zeeland-West-Brabant oordeelt op 5 juni 2025 (ECLI:NL:RBZWB:2025:3526) dat de navorderingsaanslag inkomstenbelasting 2020 en de belastingrentebeschikking onterecht aan belanghebbende (X) zijn opgelegd. De inspecteur beschikte namelijk niet over een nieuw feit en maakte een beoordelingsfout.

• Henk diende op 29 maart 2021 zijn aangifte IB 2020 in met een belastbaar inkomen van € 68.422.
• De inspecteur stelde op 13 augustus 2021 een onderzoek in naar de aangifte IB 2019 van Henk, wat op 11 maart 2022 leidde tot een correctie.
• Desondanks werd de definitieve aanslag IB 2020 op 18 maart 2022 automatisch vastgesteld, zonder rekening te houden met deze eerdere correctie.
• Op 30 mei 2022 ontving de inspecteur nadere gegevens vanuit Luxemburg, waarna op 21 juni 2022 een navorderingsaanslag werd opgelegd voor een inkomen van € 87.293, inclusief € 1.030 belastingrente.

Er is geen nieuw feit, omdat de inspecteur bij het vaststellen van de oorspronkelijke aanslag IB 2020 het dossier had moeten raadplegen. Daaruit bleek al dat de aangifte onjuist was (correctie 2019). Er is geen sprake van een kenbare fout, omdat de inspecteur een verwijtbare beoordelingsfout maakte. Hij had maatregelen moeten nemen om automatische verwerking van de aangifte 2020 te voorkomen. De rechtbank vernietigt zowel de navorderingsaanslag IB 2020 als de belastingrentebeschikking van Henk. De inspecteur had zijn controledossier beter moeten benutten en de aanslag zorgvuldiger moeten opleggen.

Geen nieuw feit voor in buitenland wonende belastingplichtige

Het Gerechtshof 's Hertogenbosch d.d. 2 juli 2025 ECLI:NLGHSHE:2025:1853, heeft diverse navorderingsaanslagen vernietigd. De aanslagen waren opgelegd aan een in Duitsland wonenden belastingplichtige. Volgens het hof had de inspecteur uit eerdere gegevens kunnen opmaken (of afleiden) dat het pensioen publiekrechtelijk is opgebouwd en dat de AOW uitkering in Duitsland belastbaar zou zijn. Het nieuwe feit is niet aanwezig en de navorderingsaanslagen over 2017, 2018 en 2019 gaan in de prullenbak. In dit geval deed de belastingplichtige in Nederland aangifte (als kwalificerend buitenlands belastingplichtige), hij gaf zijn pensioen op en claimde aftrek voor rentekosten (eigen woning) en specifieke zorgkosten (als ook de heffingskortingen). De aangifte wordt gevolgd en in later (in 2022) worden navorderingsaanslagen opgelegd. De rechter gaat er eens goed voor zitten en stelt dat de inspecteur het dossier goed kendem dit volgt uit het hoorverslag uit 2002 en de aanslag inkomstenbelasting over 2015. Aandachtspunt in deze procedure is nog dat er een wijziging heeft plaatsgevonden in de verdragsafspraak in 2016. Deze informatie was in het fiscale dossier aanwezig. Ook voor de alternatieve route (artikel 16 lid 2 c AWR) kon geen opening bieden (navordering is toegestaan bij een fout van belastingplichtige die voor hem of haar kenbaar was). In de procedure in eerste aanleg (Rechtbank Zeeland West Brabant d.d. 14 juni 2023 ECLI:NL:RBZWB:2023:4125) ging het voor de belastingdienst nog wel goed (en bleven de navorderingsaanslagen wel in stand).

Noot fiscaal jurist over nieuw feit

In de praktijk is er vaak discussie over "nieuw feit of niet". Dit is zeer afhankelijk van de feiten en omstandigheden, dus uw verhaal. De Inspecteur mag niet achterover leunen, maar hij mag er wel vanuit gaan dat u juist en volledig aangifte doet. Als u een boef bent, dan is navordering vaak wel mogelijk. Als u een eerlijke boef bent (u maakt wel melding van feiten over het belastbare feit), is navordering niet altijd mogelijk. De Inspecteur moet namelijk de aangifte zorgvuldig nalopen en verder onderzoek instellen als aan de juistheid van de aangifte kan worden getwijfeld. Hierbij moet hij gebruik maken van alle binnen de Belastingdienst (en soms daarbuiten) beschikbare informatie en kennis. Procederen over dit onderwerp is ons vak. Heeft u vragen, maak dan gerust een afspraak met één van onze specialisten.

Navordering en ambtelijk verzuim

Het Gerechtshof Den Haag oordeelde op 9 april 2026 dan het negeren van een uitgeworpen aangifte geen ambtelijk verzuim is, hierdoor was navordering gewoon mogelijk. Ook de rechtbank concludeerde voordien in ongeveer dezelfde lijn. Maar wanneer is wel sprake van een ambtelijk verzuim waardoor navordering niet mogelijk is? De normale route is dat de inspecteur had moeten twijfelen aan de juistheid van de aangifte en hierop niet zou hebben gehandeld, een grijs gebied derhalve. In de basis mag de inspectur ervan uitgaan van de juistheid van de ingediende aangifte en slechts tot nader onderzoek is gehouden als hij (of zij) - met normale zorgvuldigheid - aan de juistheid behoort te twijfelen. Het negeren van een uitworpverzoek is kennelijk niet voldoende voor een ambtelijk verzuim. Enkele jaren eerder (Hoge Raad 2022) was ook het uitwerpen van een aangifte niet voldoende, dus is de uitspraak redelijk in lijn met eerdere jurisprudentie.

Ambtelijk verzuim bij navorderingsaanslag

Artikel 16 lid 1 AWR vereist bij een navorderingsaanslag een nieuw feit dat de inspecteur nite bekend was of redelijkerwijs niet bekend had kunnen zijn bij het vaststellen van de eerste (primitieve) aanslag. Als de inspecteur loopt te slapen (onvoldoende zorgvuldig gehandeld) kan sprake zijn van een ambtelijk verzuim, van een nieuw feit kan dan geen sprake zijn. Navordering is dan niet mogelijk tenzij:

• Belastingplichtige te kwade trouw is
• Sprake is van een kennelijke schrijf of tikfout
• Sprake is van onjuiste verrekeningen van voorheffingen of voorlopige aanslagen

We nemen eens een paar uitspraken door en bekijken waar het omslagpunt ligt

De niet onwaarschijnlijke mogelijkheid toets bij een ambtelijk verzuim

 De Hoge Raad komt op 22 maart 2010 (lijfrente zaak) tot de conclusie dat de inspecteur soms informatie beschikt die kan duiden op een onjuiste aangifte. Van een ambtelijk verzuim hoeft dan geen sprake te zijn, tenminste als die informatie ook niet de onwaarschijnljke mogelijkheid openlaat dat de aangifte wel juist is. Een ontbrekend renseignement van een verzekeraar noopte niet direct tot nader onderzoek. Ook bij een andere uitspraak van de Hoge Raad d.d. 16 april 2010 mocht de inspecteur - ondanks signalen - vertrouwen op de ingediende aangifte. Ook bij een uitspraak van de Hoge Raad op 18 maart 2022 mocht de inspecteur vertrouwen op de ingediende aangifte die is uitgeworpen. In dit artikel behandelen wij nog enkele uitspraken over situaties dat geen sprake is van een ambtelijk verzuim. Het tijdens een lopend boekenonderzoek niet opleggen van een aanslag is wel slordig, deze is bij de Hoge Raad d.d. 22 april 2022 wordt verwezen voor nader onderzoek. Als de inspecteur tijdens een boekenonderzoek niet voorvarend heeft gehandeld kan wel sprake zijn van een ambtelijk verzuim, zie deze uitspraak van de Rechtbank Zeeland West Brabant op 9 februari 2026.

Kenbare fout en navordering terecht

De Hoge Raad heeft op 17 juli 2026 (ECLI:NL:HR:2026:1296) een uitspraak gedaan die niet in lijn lag met de eerdere uitspraak van het Gerechtshof Den Haag op 11 juli 2023 (ECLI:NL:GHDHA:2023:1405). Het arrest verruimt niet het begrip kenbare fout maar verduidelijkt vooral hoe de oorzaak van de te lage aanslag moet worden vastgesteld. Het Hof keek naar de aanslagregelend ambtenaar die onvoldoende kennis had genomen van het dossier en zag daarin een niet navorderbare beoordelingsfout. De Hoge Raad gaat een stap terug in het proces, doordat geen behandelvoornemen in de software is opgenomen rammelden de computers door en wordt een aanslag opgelegd. Dat was een administratieve fout (ex artikel 16 lid 2 onderdeel c AWR). Een belastingplichtige kan doorgaan niet profiteren van een evident te lage aanslag als hij of zij wist dat een aanzienlijk inkomensbestanddeel ten onrechte buiten de heffing is gebleven. Wat bijzonder is bij deze uitspraak is het volgende:

• Het Hof stelde vast dat bij het opleggen van de primitieve aanslag een fout was gemaakt. Het kwalificeerde deze fout echter als een verwijtbaar onjuist inzicht in de feiten. Volgens het Hof had de aanslagregelend ambtenaar nagelaten kennis te nemen van de informatie die al bij de Belastingdienst aanwezig was. Bij een zorgvuldige dossiervorming en dossierbeoordeling zou de ambtenaar hebben onderkend dat in 2016 een aandelenverkoop had plaatsgevonden. Dus kwam de rekening bij de Belastingdienst te liggen.
• De Hoge Raad is sympathieker naar de belastingdienst en stelt dat er sprake is van een kenbare fout (meer dan 30% te weinig geheven belasting). Deze fout was ook voor belastingplichtige duidelijk (kenbaar). De Hoge Raad volgt hierbij niet het standpunt van de AG.

Wanneer is wel sprake van een ambtelijk verzuim?

Bij de Rechtbank Zeeland Westbrant kwam in 2024 een zaak aan de orde waarbij de belastingdienst - op grond van interne werkafspraken - geen nader onderzoek heeft ingesteld terwijl een signalering beschikbaar was. In dergelijke gevallen is sprake van een ambtelijk verzuim, alsdus de rechtbank. Bij de Rechtbank Noord Nederland speelt in 2024 een andere casus. Hierbij wordt het IB dossier van een belastingplichtige niet geraadpleegd, ook dat levert een amtelijk verzuim op, in deze casus ging het om vastgoed in box 3.

Ook als er informatie bij een andere belastingplichtige (de moeder) informatie bevat over een belastingplichtige ( de dochter) kan sprake zijn van een ambtelijk verzuim, aldus de Hoge Raad op 27 oktober 2023. De belastingdienst had de informatie van de moeder in het dossier van de dochter moeten opnemen. Deze integratie geldt dan weer niet tussen erfbelasting dossiers en aangifte dossiers, aldus de Hoge Raad op 3 november 2023.

Ook als er geen definitieve aanslag binnen de termijn van 3 jaar wordt opgelegd kan sprake zijn van een ambtelijk verzuim, dit aldus de Rechtbank Noord Nederland op 25 juli 2024.

Overzicht ambtelijk verzuim of niet een schematisch overzicht

Noot fiscaal jurist inzake ambtelijk verzuim

Een volledig dossieronderzoek en inzicht in alle relevante feiten kan een navorderingsaanslag om zeep helpen. De kern van het leerstuk lijkt redelijk helder maar de toepassing is casuistisch. Beslissend is vaak de dubbele ontkenning, derhalve geen ambtelijk verzuim zolang de juistheid van de aangifte niet onwaarschijnlijk is, soms mag slapen wel en soms mag slapen niet. Met de huidige AI mogelijkheden en algoritmen zou de grens sneller in het voordeel van een belastingplichtige moeten werken. Bij boekenonderzoeken loopt de inspecteur het grootste risico (tenzij kwade trouw). Kansen voor belastingplichtige (geen navordering) liggen met name bij interne werkafspraken, stilzitten en een slechte dossieranalyse. Hulp nodig bij procedure, boekenonderzoek of navorderingsaanslag? Neem gerust contact met ons op.

Bron ambtelijk verzuim en navordering

Gerechtshof Den Haag d.d. 9 april 2026 ECLI:NL:GHDHA:2026:1583

Hoge Raad 22 maart 2010 ECLI:NL:HR:2010:BL7165

Hoge Raad 16 april 2010 ECLI:NL:HR:2010:BJ9082

Hoge Raad d.d. 18 maart 2022 ECLI:NL:HR:2022:379

Voorbeeld brief zwarte lijst Belastingdienst

Zowel particulieren als bedrijven kunnen op deze zwarte lijst staan. Dit kan vele problemen veroorzaken, zoals onterecht een boekenonderzoek, vragen van de Belastingdienst, aanslagen, etc. Bij complexe zaken kunt u het beste contact opnemen met één van onze specialisten. U kunt ook zelf een brief sturen aan de Belastingdienst, deze brief treft u hieronder aan.

Voorbeeld brief FSV zwarte lijst

AANGETEKEND

Belastingdienst / kantoor Heerlen

Postbus 2508

6401 DA  Heerlen



Plaats, datum

Onderwerp: AVG verzoek zwarte lijst (naam / BSN-nummer)

Geachte heer, mevrouw,

Hierbij verzoek ik u (naam / BSN-nummer / adresgegevens) op grond van artikel 12 en 15 van de Algemene Verordening Gegevensbescherming en onder verwijzing naar artikel 8 van het EVRM om mij inzage te verstrekken in de gegevens die over mij zijn geregistreerd en verwerkt in de systemen van de Belastingdienst, dit betreft zowel de gegevens van de inspecteur als de ontvanger als de medewerkers van de afdeling toeslagen.

Het gaat mij om alle gegevens, maar in ieder geval om de gegevens welke geregistreerd en verwerkt zijn in de FSV (Fraude Signalering Voorziening), maar ook hiermee vergelijkbare systemen binnen uw dienst. Vorenstaande zoals bedoeld in de brief van de staatssecretaris van Financiën d.d. 28 april 2020 (kenmerk 2020 - 0000082569).

Meer in het bijzonder wil ik graag weten welke risico's of risicoprofielen en / of kwalificaties aan mijn persoon zijn gekoppeld en op welke plekken deze informatie binnen de Belastingdienst is opgeslagen. De reden voor deze brief is dat ik (gegronde) redenen heb om aan te nemen dat mijn persoon - volledig onterecht - op deze lijst(en) staat opgenomen. 

Kunt u mij de ontvangst van deze brief binnen 2 weken schriftelijk (en per e-mail .....@........nl) bevestigen.  

Met hoogachting,

_______________________

Vragen over zwarte lijst

Als u vragen of opmerkingen heeft over de zwarte lijste en / of advisering hieromtrent wenst, kunt u contact opnemen met onderstaande specialisten.

Bron zwarte lijst Belastingdienst

Vragen over zwarte lijst

Als u vragen of opmerkingen heeft over de zwarte lijste en / of advisering hieromtrent wenst, kunt u contact opnemen met onderstaande specialisten. Er zal een compensatieregeling komen voor de benadeelden, de vraag is echter hoe een nadeel wordt vastgesteld, dat zal wel weer een onduidelijke en slopende procedure gaan worden. Laat u adviseren door een deskundige en mail gerust met onze specialisten.

Bron zwarte lijst Belastingdienst

Rapport PWV inzake FSV toeslagen

Beantwoording vragen KAB rapportage en zwarte lijst

Bestuurlijke reactie zwarte lijst 3 december 2021

Brief staatsecretaris 29 oktober 2021

Brief Staatssecretaris 10 juli 2020

Brief Autoriteit Persoonsgegevens inzake onderzoek FSV

Rapportage verwerking van risicosignalen

Instructies FSV

Werkinstructies tips en kliks toezicht particulieren

Bekijk ook deze film van de staatssecretaris

Brief staatssecretaris 29 oktober 2021

Brief staatssecretaris 10 juli 2020

Brief Autoriteit Persoonsgegevens inzake onderzoek FSV

Rapportage verwerking van risicosignalen

Instructies FSV

Werkinstructies tips en kliks toezicht particulieren

Bekijk ook deze film van de staatssecretaris

Bezwaarfase belastingdienst?

Tegen een beslissing (bijvoorbeeld een aanslag) van de belastingdienst kunt u bezwaar maken. De termijn voor het instellen van dit bezwaarschrift is 6 weken. In principe moet de belastingdienst ook binnen 6 weken een beslissing nemen op uw bezwaarschrift. De belastingdienst heeft echter de mogelijkheid om deze termijn extreem te verlengen (zonder rechtsgevolgen). Duurt het te lang dan kunt u de Belastingdienst via een fiscale procedure bij de rechter of via een dwangsom dwingen om uitspraak te doen.

Digitaal bezwaar maken tegen aanslagen

Vanaf 2025 kunnen wij als fiscale dienstverlener (via onze software) digitaal bezwaar aantekenen tegen belastingaanslagen inkomstenbelasting, vennootschapsbelasting of omzetbelasting. Dit gaat meestal via de post en vanaf 2025 dus via de digitale route. Dit kan met exact, AFAS en Nextens software. Een bezwaarschrift per post versturen kan natuurlijk ook. Voordeel van de digitale route is dat de snelheid omhoog gaat en dat er geen onduidelijkheid is over ontvangst door de belastingdienst en de plek binnen de belastingdienst waar het bezwaarschrift wordt behandeld.

Bezwaarprocedure is een vak

Bij de bezwaarfase spelen als eerste de materiële zaken (waar gaat het inhoudelijk om). Wij merken dat de formele zaken (termijnen, beginselen behoorlijk bestuur, gelijkheid, etc.) een steeds prominentere rol gaan spelen. Denk er tijdens de bezwaarfase ook aan dat u een dossierinzage vraagt. Is er een boete opgelegd dan nemen uw rechten toe. Wij helpen u graag en vlot. Omdat wij veel ervaring hebben met bezwaar en beroepsprocedures zullen de kosten u meevallen. Vraag gerust een vrijblijvende offerte.

Wat moet er in een bezwaarschrift staan?

U kunt tegen een aanslag of een voor bezwaar vatbare beschikking bezwaar aantekenen binnen 6 weken. In dit bezwaarschrift moet u de volgende zaken opnemen:

• Naam, adres, woonplaats.
• Dagtekening bezwaarschrift.
• Nummer van de aanslag waartegen u bezwaar maakt.
• Omschrijving van de beslissing waartegen u bezwaar maakt.
• Motivering van uw bezwaar.

In het bezwaarschrift kunt u ook de volgende zaken opnemen:

• Uitstel van betaling (moet bij de invorderaar).
• Verzoek om dossierinzage (uw dossier bij de Belastingdienst).
• Verzoek om mediation.
• Verzoek om vergoeding van kosten (als u een deskundige zou inschakelen).
• Verzoek om rechtstreeks in beroep te gaan.
• Verzoek om gehoord te worden om uw bezwaren toe te lichten.

Een voorbeeld bezwaarschrift uit mijn fiscale praktijk kunt u hier raadplegen.

Cursussen fiscaal en formeel belastingrecht

Ons kantoor verzorgt - veelal op maat - diverse cursussen voor advocaten, notarissen, business clubs of accountantskantoren. Een cursus kan bijvoorbeeld betrekking hebben op één van onderstaande onderwerpen, maar ook een combinatie van verschillende onderwerpen. Het spreekt voor zich dat wij ook graag in overleg met u een cursus of lezing op maat verzorgen, in deze cursus komen dan de onderwerpen aan de orde die voor uw organisatie van belang zijn. De cursussen worden interactief gemaakt en uw collega's worden via opdrachten en voorbeelden op de hoogte gebracht van de wetgeving en de laatste ontwikkelingen.

Fiscale cursussen

• De werkkostenregeling
• Besparingen voor de DGA
• Bedrijfsopvolging, hoe werkt dit fiscaal?
• Herstructurering en belastingenheffing
• Omzetbelasting
• Loonbelasting voor HR-afdeling

Formeel belastingrecht

• Hoe werkt de een belastingcontrole en waar moet ik op letten?
• Invordering en aansprakelijkheid
• Procederen in bezwaar en beroep

Meer informatie?

U kunt voor meer informatie contact opnemen met onderstaande adviseurs.

Getuigenverhoor in fiscale procedure

Horen van (belastende) getuigen

Belastingrechters mogen getuigen horen, maar hebben hier niet altijd zin in. Is het wel noodzakelijk? Is voldoende gemotiveerd waarom dit moet gebeuren? Etc. Gelukkig wordt het steeds gebruikelijker om getuigen bij een procedure te betrekken.

Bij strafzaken gaat het nog verder, het weigeren van het horen van (belastende) getuigen is - na een EU-procedure - eigenlijk niet meer mogelijk. Het was in Nederland altijd "niet horen, tenzij", dit wordt langzaam "horen, tenzij". Procedures gaan langer duren, maar de uitslag komt wel zorgvuldiger tot stand. De FIOD mag iedereen horen en soms gaat dit om tientallen getuigen. Als deze getuigen verklaringen ten nadele van de verdachte afleggen (à charge), kan de verdachte hier flink "last" van hebben. Sinds 2021 wordt het een stuk eenvoudiger om deze (belastende) getuigen ook eens zelf aan de spreekwoordelijke tand te voelen en mogelijke rammelende verklaringen nader te bekijken.

Bewijs leveren in fiscale procedures

In fiscale procedures is niet altijd even helder wie waarvan en hoe bewijs moet leveren. Tijdens een zitting is meestal ook niet duidelijk wat de mening van de rechter is (dus wat is aannemelijk en helder en wat niet?). Het aanbieden van bewijs is meestal niet verstandig. Veel fiscalisten stellen in procedures: "ik neem aan dat belastingplichtige "dit en dat" niet hoeft te bewijzen" of: " ik neem aandat "dit en dat" aannemelijk is en niet meer bewezen hoeft te worden" ... en als ik mij vergis, dan wordt belastingplichtige graag in de gelegenheid gesteld om dit alsnog te bewijzen. Dit bewijsaanbod wordt vaak gepasseerd, dan ben je dus te laat en kun je zomaar een relatief sterke zaak verliezen. Soms is het verstandig om getuigen naar een zitting mee te nemen, zodat bewijs alsnog kan worden geleverd.  

Getuigen in belastingzaken

Het oproepen en horen van getuigen in fiscale of bestuursrechtzaken is niet zo eenvoudig als het lijkt. In 2019 heeft de Hoge Raad hierover gelukkig een helder arrest geschreven. In het kort komt het op het volgende neer:

1. De rechter, de inspecteur of de belastingplichtige mogen getuigen oproepen als zij dit zinvol achten (artikel 8:60 lid 1 AWB).
2. Roept de rechter een getuige op, dan moet deze komen opdraven. 
3. Uiterlijk 10 dagen voor de zitting mededeling doen aan rechter en inspecteur (en / of overige partijen).
4. Getuigen kunt u oproepen (deurwaardersexploot) of meenemen naar de zitting.
5. De getuige wordt door de rechter gehoord (in beginsel), tenzij de rechter van mening is dat het horen redelijkerwijs niet kan bijdragen aan de beoordeling van de zaak (artikel 8:63 lid 2AWB) , het zogenaamde redelijkheidscriterium. Dit criterium gaat een stuk minder ver dan het "zinvol-criterium". Wordt afgezien van het horen van getuigen, dan moet de rechter dit (in de uitspraak / beslissing) motiveren.

Anonieme getuigen in belastingzaken

Soms willen getuigen enkel anoniem worden gehoord (bijvoorbeeld bang voor gezeur met de Belastingdienst). Dit is al een keer bij de rechter in behandeling geweest. Zowel het Gerechtshof als de Hoge Raad zijn van mening dat anoniem getuigen niet kan. De wetgever zou hier iets over moeten gaan vinden, bijvoorbeeld dat een anonieme getuige door de rechter in het geheim kan worden gehoord, dit voorstel doet de Hoge Raad zelf in 2017. En is er iets veranderd? Nee ...

Belastinginspecteur of FIOD-medewerker horen

Soms heb je als belastingplichtige het gevoel dat de Belastingdienst over meer informatie beschikt dan deze prijsgeeft. Daarbij zou ook wel eens informatie kunnen zitten die voor u als belastingplichtige nuttig is. Dan zou je graag voor de rechter de inspecteur onder ede willen horen. Sinds het zogenoemde Tipgeversarrest weten we dat, als de inspecteur de informatie niet wil geven, deze ook niet kan worden afgedwongen door zijn collega van de FIOD daarover te verhoren. De Hoge Raad zegt: “De in artikel 8:29 Awb opgenomen regeling zou van deze werking worden ontdaan indien zou worden aanvaard dat ambtenaren die tot dezelfde dienst behoren als de inspecteur, zoals de FIOD-ambtenaren, als getuigen ter zitting verschenen, kunnen worden gedwongen de gegevens prijs te geven die de inspecteur in diezelfde procedure niet wil verstrekken. Tot het verstrekken van die informatie kunnen deze getuigen dan ook niet worden gedwongen.”

Bij een doordachte proceshouding van de Belastingdienst en de FIOD is het dus lastig om informatie uit ze te persen. Dat neemt niet weg dat verhoren van ambtenaren zeer nuttig kan zijn. In het Tipgeversarrest kwam de naam van de tipgever niet boven water, maar gingen wel alle belastingaanslagen van tafel. In de cassatiezaak ging het alsnog mis voor belastingplichtige.

In het belastingrecht lukt het dus niet eenvoudig om informatie van de Belastingdienst af te dwingen. In het burgerlijk recht is er een mogelijkheid om feiten boven water te krijgen: het voorlopig getuigenverhoor. Een belangrijke beperking is dat een voorlopig getuigenverhoor niet kan worden gebruikt tot het boven water krijgen van feiten en informatie ten behoeve van een procedure bij een andere (dan de burgerlijke) rechter. Dit middel kan dus niet worden gebruikt enkel en alleen ten behoeve van de belastingprocedure. Dat die feiten ook van belang zijn voor de belastingprocedure is geen bezwaar, ze mogen die procedure echter niet ‘verstoren', aldus de Hoge Raad in 2018. Met een beetje puzzelen (en tegen hogere kosten door meerdere procedures) kom je soms bij het uiteindelijke eindpunt.

Getuigen in FIOD-zaak / strafzaak (Keskin zaak) 

Op 19 januari 2021 heeft het Europese Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) een belangrijke (men roept soms zelfs "baanbrekende") uitspraak gedaan in een zaak die in Nederland speelde. Het Gerechtshof en de Hoge Raad hadden in een strafzaak bepaald dat het horen van belastende getuigen moet worden gemotiveerd. Dit soort beperkingen of voorwaarden mogen niet worden gesteld en levert een schending van artikel 6 EVRM op, omdat de verdachte nimmer de (belastende) getuigen in zijn zaak heeft kunnen ondervragen. 

In april 2021 heeft de Hoge Raad de uitspraak van het EHRM bevestigd. De Hoge Raad heeft hierin beslist dat ze terugkomt op haar eigen arresten uit 2014 en 2017. De in deze arresten opgenomen motiveringsplicht is na de uitspraak van het EHRM minder (of niet) meer relevant. De uitspraak het van EHRM in de zaak Keskin heeft tot gevolg dat in bepaalde gevallen het belang bij het oproepen en horen van getuigen moet worden voorondersteld, zodat van de verdediging geen nadere onderbouwing van dit belang mag worden verlangd.

Dit is aan de orde als het verzoek betrekking heeft op een getuige ten aanzien van wie de verdediging het ondervragingsrecht nog niet heeft kunnen uitoefenen, terwijl deze getuige al - in het vooronderzoek of anderszins - een verklaring heeft afgelegd met een belastende strekking. De verdediging heeft voldoende tijd om deze getuigen te horen, het signaal hiertoe kan in de voorfase worden gedaan (via de OvJ / rechter commissaris) maar ook tijdens een zitting in eerste aanleg of in hoger beroep. Eventueel kunnen getuigen dan ook nogmaals worden gehoord.

Noot fiscaal jurist inzake getuigen

Het is in fiscale procedures niet altijd duidelijk wat een rechter vindt van het dossier. Het kan dus soms pas tijdens de zitting duidelijk worden dat een rechter bewijs mist. Het aanbieden van bewijs - "roep maar als ik iets moet bewijzen" - is niet verstandig, hieraan mag de rechter voorbij gaan. Soms kan het dus van belang zijn dat een getuige (deskundigen) iets gaan zeggen tijdens een zitting (onder ede).

In de Nederlandse belastingkamers bij de rechter worden nauwelijks getuigen gehoord. Het is in de meeste procedures verstandig om in de schriftelijke ronde al aan te geven hoe volgens belastingplichtige de bewijslast moet worden verdeeld. Tevens geef je aan bij welk deel van het bewijs van de inspecteur vraagtekens kunnen worden gezet en welk bewijs de belastingplichtige hierover heeft geleverd. Ook in de schriftelijke fase al getuigenbewijs aanbieden is verstandig. Als fiscalist moet je dus actief optreden met het verstrekken van bewijs en de hierbij onderliggende stukken (of personen die dit kunnen leveren).

Rechtspraak van het EHRM is niet rechtstreeks van toepassing op fiscale zaken, tenzij er boetes in het spel zijn. Onze ervaring leert dat rechters in fiscale zaken geen zin hebben om getuigen te horen, teveel gezeur, tijdsverlies en gedoe. Door de uitspraak van het EHRM liggen er nu wel mogelijkheden

Procederen is een vak, wilt u eens met ons gesprek over uw kansen bij een fiscale procedure? Bel of mail gerust met één van onze specialisten

Bron getuigenverhoor FIOD en Belastingdienst

Hoge Raad d.d. 15 november 2019 ECLI:NL:HR:2019:506

Hoge Raad d.d. 20 april 2021 ECLI:NLHR:2021:576

Informatiebeschikking wegens weigeren inlichtingen

Indien een belanghebbende in de ogen van de heffingsambtenaar niet voldoet aan bepaalde verplichtingen, zoals het verstrekken van inlichtingen op verzoek, dan kan hij dit bij formele beschikking kenbaar maken. Dit wordt de informatiebeschikking genoemd. De belanghebbende kan vervolgens deze beschikking bestrijden en daarmee, nog voordat een aanslag daadwerkelijk is opgelegd, de vermeende schending van verplichtingen aanvechten. Recent is voor de rechtbank Midden-Nederland een zaak behandeld over een niet teruggestuurd koopinlichtingenformulier. Is deze informatiebeschikking terecht afgegeven?

Kabinet wil informatiebeschikking versnellen

De langdurige procedure rondom de informatiebeschikking moet korter worden (aldus kamerbrief d.d. 20 januari 2026). De regeling is 15 jaar geleden ingevoerd om de rechtsbescherming van een belastingplichtige bij een informatieverzoek van de belastingdienst (inspecteur) te verbeteren, dit door de sanctie (omkering bewijslast) niet direct te laten intreden. Hoewel bezwaar en beroep tegen een informatiebeschikking mogelijk is werkt deze nog zeker niet conform haar oorspronkelijke doel. De prioriteit zal liggen bij het versnellen van de doorlooptijd (minder rechtsonzekerheid). Het zou mooi zijn als ook aandacht wordt besteed aan de zware consequenties (omkering bewijslast), met name als de informatie er simpelweg niet is of als de tekortkomingen zeer beperkt zijn.

Informatiebeschikking en inspanningsverplichting

In een procedure bij het Gerechtshof Arnhem Leeuwarden d.d. 28 april 2026 (ECLI:NL:GHARL:2026:2718) gaat het in de kern om de vraag hoe ver de inspanningsverplichting van een belastingplichtige reikt bij een informatieverzoek (of informatiebeschikking) van de belastingdienst op grond van artikel 47 AWR (in combi met artikel 52a AWR). Centraal staat een buitenlandse SPF structuur (stichting particulier fonds) waarin online kansspelen waren ondergebracht. Belanghebbende stelt dat hij niet over de administratie kan beschikken. Volgens hem bevonden de stukken zich bij de buitenlandse bestuurders, vereffenaars en bewaarders van de administratie. De belastingdienst en het Gerechtshof zijn het hier niet mee eens. De inspecteur heeft bewezen dat de informatie relevant is voor de belastingheffing. Het Gerechtshof stelt dat belanghebbende alleen aan een informatiebeschikking kan ontkomen als hij aannemelijk maakt dat hij niet over de stukken kon beschikken en dat hij alle redelijkerwijs van hem te verlangen inspanningen heeft verricht om de stukken alsnog te verkrijgen (zie Hoge Raad 22 september 2023 ECLI:NL:HR:2023:1270. Omdat belanghebbende de SPF heeft opgericht en ook begunstigde en houder van de oprichtersrechten is had hij over de administratie kunnen beschikken, aldus het Gerechtshof.

Informatiebeschikking staat ter discussie

Sinds 2011 kennen we de informatiebeschikking in de AWR. Dat de rechtsbescherming voor belastingplichtige niet is bereikt is wel helder. Nog te vaak zorgt een informatiebeschikking voor scheve verhoudingen en langdurige bezwaar en beroepsprocedures. Met de informatiebeschikking heeft de belastingdienst (inspecteur) de mogelijkheid gekregen om een voor bezwaar (en beroep) vatbare informatiebeschikking vast te stellen wanneer niet (volledig) wordt voldaan aan zijn informatieverzoek of de administratieplicht van een belastingplichtige. De vraag is of dit beter kan, er wordt immers geen aanslag opgelegd, trajecten duren lang en geven onzekerheid. Er is een pre consultatie (tot 1 juni 2025) die dit in beeld moet brengen.

Waarvoor werd de informatiebeschikking afgegeven?

De heffingsambtenaar heeft aan de belanghebbende in deze zaak een koopinlichtingenformulier toegestuurd. Dat is een formulier waarmee inlichtingen worden opgevraagd met betrekking tot de koop van onroerend goed. Daarbij wordt gevraagd naar de koopprijs, maar ook naar kenmerken van de woning, zoals de onderhoudstoestand. Ook komt het voor dat bijvoorbeeld wordt gevraagd naar de relatie tussen de koper en de verkoper. In deze zaak heeft de belanghebbende het formulier niet teruggestuurd aan de heffingsambtenaar.

Vervolgens wordt een informatiebeschikking afgegeven. De onderbouwing wordt door de ambtenaar gevonden in artikel 47 AWR, waarin is opgenomen dat eenieder inlichtingen moet verstrekken, op verzoek, die voor de eigen belastingheffing relevant kunnen zijn. De belanghebbende gaat in bezwaar, maar trekt daar aan het kortste eind. Het is dan aan de rechter zich over de zaak uit te spreken.

Bezwaren tegen de informatiebeschikking

Belanghebbende vindt dat door de ambtenaar onduidelijk is gecommuniceerd. Voorts is zij van mening dat de wetsartikelen waarnaar wordt verwezen, op haar niet van toepassing zijn. De informatiebeschikking is dus opgelegd, terwijl dit niet mogelijk was. De heffingsambtenaar is uiteraard een andere mening toegedaan.

Rechtbank over deze informatiebeschikking

De rechtbank stelt vast dat belanghebbende verplicht is om inlichtingen te verstrekken die voor de eigen WOZ-beschikking en daarop gebaseerde aanslagen van belang kunnen zijn. Dat is de verplichting van artikel 47 AWR. In tegenstelling tot wat belanghebbende meent, is dit artikel ook van toepassing bij de bepaling van de WOZ-waarde en de heffing van onroerendezaakbelasting. Daar komt nog bij dat belanghebbende ook verplicht is gegevens te verschaffen ten behoeve van de waardebepaling (het koopinlichtingenformulier). Dat is opgenomen in de Wet WOZ en daaronder liggende regelgeving. De heffingsambtenaar heeft dus de mogelijkheid een informatiebeschikking op te leggen. De gevraagde informatie, zoals de totstandkoming van de overeenkomst, voorgenomen investeringen en marktconformiteit, vallen volgens de rechtbank allen binnen het bereik van de verplichtingen van artikel 47 AWR. De vraag is dan uiteraard nog wel of hij deze bevoegdheid op correcte wijze heeft toegepast.

Is deze informatiebeschikking terecht opgelegd?

Belanghebbende meent dat in ieder geval de uitspraak op bezwaar onvoldoende is gemotiveerd. Hier is de rechtbank het niet mee eens. Ondanks de wat onduidelijke communicatie voorafgaand aan de uitspraak, is voldoende gemotiveerd dat de beslissing is gebaseerd op artikel 47 AWR. Voorts is het niet bezwaarlijk dat alle informatie aan belanghebbende wordt gevraagd, ondanks dat er meerdere eigenaren van de onroerende zaak zijn. De wet WOZ maakt dit mogelijk. De heffingsambtenaar kan ermee volstaan om zich slechts tot de eigenaar te richten aan wie hij de beschikking bekend wil maken.

Een ander argument dat belanghebbende niet verder helpt, is dat belanghebbende aanvoert dat de heffingsambtenaar gratis documenten wenst, waar zij en de mede-eigenaar geld voor hebben betaald. De rechtbank verwijst naar de wet waarin duidelijk is opgenomen dat documenten ter beschikking moeten worden gesteld en dat de heffingsambtenaar deze mag kopiëren.

Informatiebeschikking en privacy

Tot slot is er nog het argument dat belanghebbende de inlichtingen niet kan verstrekken zonder daarbij de privacy van de mede-eigenaar te schenden. Onder verwijzing naar de wet kan de rechtbank dit argument redelijk eenvoudig afdoen. De wet bevat namelijk een bepaling waaruit volgt dat met betrekking tot artikel 47 AWR, niemand zich kan beroepen op geheimhouding, zelfs niet als die geheimhouding uit de wet volgt. Interessant is daarbij dat artikel 47 AWR expliciet ziet op de eigen belastingheffing en belanghebbende zich op de privacy van de partner beroept. De gevraagde gegevens zijn echter ook allemaal relevant voor de eigen belastingheffing, zodat hier verder weinig aandacht aan wordt besteed.

Oordeel rechtbank over informatiebeschikking

De rechtbank oordeelt dat artikel 47 AWR met betrekking tot het koopinlichtingenformulier mag worden toegepast. Dat betekent dat belanghebbende de inlichtingen dient te verstrekken. De informatiebeschikking wegens weigering tot het voldoen aan deze verplichting is daarmee terecht opgelegd. Aangezien het niet onmogelijk is om alsnog aan de verplichting te voldoen, gunt de rechtbank belanghebbende een aanvullende termijn om de inlichtingen te verstrekken. Deze termijn bedraagt vier weken na de datum van de uitspraak.

Fiscaal-jurist over informatiebeschikking

De informatiebeschikking is ingevoerd ter verbetering van de rechtsbescherming van de belastingplichtige. In de jaren na de invoering is veel rechtspraak gewezen, die zich niet altijd in het licht van deze doelstelling laat uitleggen. Zo is het voor de inspecteur mogelijk om nog in de bezwaarfase een informatiebeschikking af te geven, tenzij hij daarbij in strijd handelt met de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Een onherroepelijke informatiebeschikking leidt tot omkering en verzwaring van de bewijslast, hetgeen maakt dat u in een vrijwel ondoenlijke bewijspositie terechtkomt. Deze sanctie blijft alleen achterwege, indien dit leidt tot disproportionaliteit. Daarvan is niet vaak sprake.

De meeste gerechtelijke procedures over de informatiebeschikking worden door de Belastingdienst gewonnen. Toch is het belangrijk om u tegen de beschikking te verzetten, dit in het licht van de verregaande gevolgen van een onherroepelijke informatiebeschikking. Van belang is daarbij dat u zich laat bijstaan door een specialist. Hebt u een informatiebeschikking ontvangen? Neem dan gerust eens vrijblijvend contact op met één van onderstaande auteurs. Houd daarbij wel rekening met de geldende termijnen voor bezwaar en beroep.

Menselijke maat bij de Belastingdienst

Een ondernemer (73 jaar) had Omzetbelasting (BTW) moeten afdragen over zijn diensten aan een ANBI. Het gaat om een bedrag van ruim € 55.000. De aanslag is terecht, maar de rechter komt met een opmerkelijke aanbeveling. Hoewel de aanslag juist is, adviseert de rechter de Belastingdienst (met klem) de aanslag niet op te leggen.

De menselijke maat bij de rechtbank

Henk is 73 jaar jong en verricht via een eenmanszaak ICT-diensten die belast zijn met btw. In 2014 en 2015 ontwikkelde Henk voor een ANBI-instelling (goede doelen-stichting) een softwarepakket. De werkzaamheden worden uitgevoerd door studenten met een vluchtelingenachtergrond. De studenten ontvingen een normaal salaris en de uren worden bij de ANBI in rekening gebracht (tarief € 30). Op de facturen wordt - ten onrechtte - geen BTW in rekening gebracht. Er volgt een naheffingsaanslag, zonder boete, met belastingrente van ruim € 55.000. De Rechtbank Noord Nederland beslist als volgt:

• Naheffingsaanslag is terecht, diensten zijn niet vrijgesteld van btw.
• Inspecteur hoeft bij een naheffingsaanslag btw niet over nieuw feit te beschikken.
• Beroep op vertrouwensbeginsel faalt.
• Beroep van Henk is ongegrond.

De rechtbank komt echter ook nog tot een opmerkelijke conclusie:

• Henk helpt mensen met een achterstand op de arbeidsmarkt naar een vaste baan.
• Henk voldoet aan alle fiscale verplichtingen t.a.v. het loon (nagelaten btw in rekening te brengen).
• Henk kan de BTW niet alsnog in rekening brengen bij de ANBI-instelling (stichting).
• Henk kan de € 55.000 niet betalen (gezien zijn inkomens- en vermogenpositie).
• Henk heeft veel stress door deze situatie en een klein pensioentje.

De menselijke maat bij de Belastingdienst ontbreekt

De rechtbank geeft de inspecteur, mede in het kader van de huidige maatschappelijke discussie over de "menselijke maat", met klem in overweging om na te gaan of eventueel alsnog in de heffings- dan wel in de invorderingssfeer een tegemoetkoming kon worden getroffen, die in de situatie van Henk passend zou zijn (rechtsoverweging 19).

Conclusie fiscaal jurist over de menselijke maat bij de Belastingdienst

Allereerst was het voor Henk verstandig geweest om voordien te overleggen met een fiscaal jurist. Via de kosten voor gemene rekening (artikel 11 lid 1 letter f Wet op de Omzetbelasting 1968) was het probleem niet ontstaan.

Cultuur Belastingdienst en menselijke maat

De Belastingdienst is belangrijk voor Nederland, maar de Belastingdienst moet nadrukkelijk ook de menselijke maat nastreven en haar eigen interne organisatie op orde brengen. In 2019 en 2020 heeft een cultuuronderzoek binnen de Belastingdienst plaatsgevonden. Medewerkers hebben behoefte aan een duidelijk beleid omtrent de menselijke maat en voelen zich niet "veilig" op hun werkplek. Men durft dus niet alles te zeggen wat men vindt of voelt. Een angstcultuur noemen we dit in normaal Nederlands.

Er wordt veel geschreven over de menselijke maat bij de Belastingdienst. Dit kwam duidelijk naar voren bij de toeslagenaffaire. De Belastingdienst begint binnenkort een eigen onderzoek: "hoe ziet Nederland de Belastingdienst?". Dit onderdeel, "de menselijke maat", zal hierin zeker naar voren komen, mede omdat de Belastingdienst er slecht "op staat" en dit ook de belastingmoraal zal beïnvloeden.

Rechtspraak en kabinet over de menselijke maat

De rechter geeft nu voor het eerst advies aan de Belastingdienst. Ook in het jaarplan 2021 van de Raad voor de Rechtspraak wordt geadviseerd de menselijk maat in ogenschouw te nemen. Nu hopen dat de regering dit ook eens serieus oppakt en de medewerkers van de Belastingdienst de mogelijkheid geeft hiermee rekening te houden. Een werknemer bij de dienst moet zich aan de wet houden, dus zijn opties zijn beperkt. Een inspecteur kan enkel de wet toepassen, dus bij de heffing kan de inspecteur niet anders omdat er willekeur zou ontstaan. De invorderaar (degene die de belastingen daadwerkelijk gaat innen) zou de menselijke maat wel kunnen toepassen, dit via een coulante regeling, kwijtschelding of afboeken in verband met oninbaarheid (het niet verder bemoeilijken).

Hulp vanuit Den Haag is dus van essentieel belang en in de huidige tijd noodzakelijk. De wettelijke kaders moeten dan beter worden ingevuld. Het beeld dat de maatschappij heeft van de Belastingdienst is niet fraai en dit is soms terecht maar zeker niet altijd. De belastingdienst bestaat immers niet, hier werken (verschillende) mensen die zich aan de wet moeten houden, da's niet anders.

Strafzaken en menselijke maat

De menselijke maat speelt bij vele organisaties, zeker de Belastingdienst (toeslagen affaire) maar ook het openbaar ministerie zou haar lessen moeten trekken uit deze discussie. Ook in fraude onderzoeken moet voorop staan dat fraude wordt bestreden (en niet een zaak wordt rondgemaakt). In sommige zaken zien wij dat belastende informatie wordt meegenomen terwijl ontlastende informatie niet is gebruikt. Zowel rechtens als vanuit de menselijke maat mag een objectief onderzoek worden verwacht, doel redeneren hoort hier niet bij. Dit kan door de onderzoekers worden opgepakt maar in een later stadium ook door de Officier van Justitie. Een open gesprek tussen advocaat/ klant en de OvJ zou hierbij een mooie eerste stap zijn. Dit voorkomt een jarenlange procedure en bijbehorende onzekerheid.

De menselijke maat in de praktijk

Als mijn ouders zouden zijn betrokken bij de toeslagenaffaire, zou ik als fiscalist op dezelfde wijze handelen als de Belastingdienst, dus via diverse bezwaar- en beroepsprocedures, beslagleggingen op bankrekeningen van de Belastingdienst en computers van de inspecteur. Daarnaast zou ik slecht bereikbaar zijn en alleen veel brieven en e-mails sturen, met duidelijke (en korte) termijnen en financiële gevolgen. Dit werkt natuurlijk niet en mag ook niet de bedoeling zijn.

En als ik nog een wens mag uitspreken: "de wetgeving is complex en niet alle burgers begrijpen dit even goed." Er is dus een belangrijke plek weggelegd voor belastingadviseurs, sociale raadslieden en belastingwinkels. Laat de Belastingdienst hiervoor een apart telefoonnummer, mailadres en separate afdeling in het leven roepen. Via eenvoudige communicatie los je problemen op.

De regering (het kabinet) moet de Belastingdienst meer ruimte geven om niet alleen de letter van de wet te volgen, maar ook in de geest van de wet te handelen. Dit zal vele problemen voorkomen en de belastingmoraal positief beïnvloeden. De hardheidsclausule geeft hiervoor al een opening, hierdoor zouden inspecteurs meer vrijheid kunnen krijgen bij het beoordelen van een situatie.  Bij onbillijkheden van overwegende aard zou een inspecteur dan ruimte krijgen om af te wijken van een dwingende wetgeving.

Als mijn zoon Max met een schoolrapport binnenkomt, kijk ik naar de cijfers en naar zijn ontwikkeling. Dit beoordeel ik niet als een jaarverslag of onderzoeksrapport. Ik kijk naar zijn ontwikkeling en wat hij wel of niet kan, waar liggen zijn positieve kansen en waar is hij goed in? Behandel een belastingplichtige zoals ik mijn zoon behandel en niet als geldzak of tegenpartij!

Bron menselijke maat bij Rechtbank

Rechtbank Noord-Nederland d.d. 22 april 2021 ECLI:NL:RBNNE:2021:1604

Jaarplan 2021

Gemeentelijke rioolbelasting onverbindend

Belastingheffing door gemeenten, soms niet geldig

Naast de rijksoverheid mogen ook andere overheden bepaalde belastingen heffen. Voor de gemeenten is dat geregeld in Hoofdstuk 15 van de Gemeentewet. Die belastingen worden vastgesteld door de gemeenteraad en vastgelegd in een gemeentelijke Verordening.

Niet publiceren of gepubliceerd houden geeft problemen

Net als wetten moeten ook verordeningen worden gepubliceerd alvorens zij werking kunnen hebben. Die publicatie mag ook digitaal. Meestal gebeurt dat in het Elektronisch gemeenteblad van de betreffende gemeente. De tekst van de verordening moet dan wel digitaal beschikbaar blijven.

In dat digitaal beschikbaar blijven van de Verordening schortte het bij de rioolheffingen van de gemeente Horst aan de Maas. Het Elektronisch gemeenteblad waarin de Verordening was gepubliceerd, is niet (langer) elektronisch beschikbaar. Daarmee is de Verordening onverbindend (en kan dus geen rioolheffing worden geheven).

De Hoge Raad (juni 2021) is streng in de leer, want het feit dat de tekst van de Verordening nog wel elders op internet te vinden is, doet er niet aan af dat omdat die niet in de plaats komt van de officiële publicatie.

Commentaar fiscaal jurist

Door de overheveling van taken van de rijksoverheid naar de gemeenten zonder daarbij de nodig middelen te verstrekken, zijn de gemeenten meer en meer aangewezen op de eigen middelen en belastingheffing. Het belang daarvan neemt dus ook voor burgers en bedrijven toe. En dat gaat niet altijd goed.

Het Gerechtshof (januari 2020) was het nog wel met de gemeente eens. Volgens het Gerechtshof was er voldaan aan de bekendmakingsvoorschriften. Gelukkig trekt de Hoge Raad deze fout keurig recht in haar arrest.

Wellicht loont het de moeite om voor uw gemeente eens te googelen of u de plaatselijke Verordeningen kunt vinden (op de juiste plaats).

Juich niet te vroeg, want u moet wel steeds tijdig (binnen 6 weken) bezwaar maken tegen een belastingaanslag die is opgelegd o.b.v. een ongeldige Verordening. Voor de overige inwoners van Horst aan de Maas is het dus te laat (maar misschien is de Verordening 2021 ook in het digitale archief verdwenen …).

Als u toch aan het zoeken gaat, het is ook mogelijk dat een wel tijdig gepubliceerde verordening in de prullenbak kan, als deze namelijk onnodig in de privésfeer ingrijpt of treedt in de rechtsruimte van hogere regelingen, gaat het ook fout.

Bron gemeentelijke heffing onverbindend

Informatiebeschikking en buitenlandse banktegoeden

Belastingplichtigen zijn verplicht om aan de inspecteur – desgevraagd – alle inlichtingen te verstrekken die voor de heffing van hun belasting van belang kan zijn. Dat staat in de wet. Met betrekking tot deze eigen belastingplicht is het niet mogelijk om een beroep op enige geheimhouding te doen. De vragen die de inspecteur stelt moeten voldoende duidelijk en concreet zijn; de belastingplichtige moet immers weten wat van hem of haar wordt verwacht.

Indien de inspecteur meent dat de gevraagde inlichtingen niet of niet tijdig worden verstrekt, kan hij een informatiebeschikking afgeven. Hiermee geeft de inspecteur aan dat hij van mening is dat de belastingplichtige niet of niet volledig heeft voldaan aan de inlichtingenverplichting. Tegen deze beschikking is bezwaar en beroep mogelijk. Het gaat dan nog niet om de op te leggen (of opgelegde) aanslagen, maar om de vraag of wel of niet aan de inlichtingenverplichting is voldaan. Indien de informatiebeschikking onherroepelijk komt vast te staan, betekent dit dat in de procedure over de aanslagen de bewijslast wordt omgekeerd en verzwaard. Omkering en verzwaring van de bewijslast blijven achterwege indien deze disproportioneel zouden zijn. Aangezien omkering en verzwaring van de bewijslast ingrijpend zijn, is het meestal noodzakelijk om in bezwaar en beroep te gaan tegen de informatiebeschikking. In dit artikel gaan wij in op een zaak die recent bij het gerechtshof Arnhem - Leeuwarden diende.

Kabinet wil informatiebeschikking versnellen

De langdurige procedure rondom de informatiebeschikking moet korter worden (aldus kamerbrief d.d. 20 januari 2026). De regeling is 15 jaar geleden ingevoerd om de rechtsbescherming van een belastingplichtige bij een informatieverzoek van de belastingdienst (inspecteur) te verbeteren, dit door de sanctie (omkering bewijslast) niet direct te laten intreden. Hoewel bezwaar en beroep tegen een informatiebeschikking mogelijk is werkt deze nog zeker niet conform haar oorspronkelijke doel. De prioriteit zal liggen bij het versnellen van de doorlooptijd (minder rechtsonzekerheid). Het zou mooi zijn als ook aandacht wordt besteed aan de zware consequenties (omkering bewijslast), met name als de informatie er simpelweg niet is of als de tekortkomingen zeer beperkt zijn.

Informatiebeschikking staat ter discussie

Sinds 2011 kennen we de informatiebeschikking in de AWR. Dat de rechtsbescherming voor belastingplichtige niet is bereikt is wel helder. Nog te vaak zorgt een informatiebeschikking voor scheve verhoudingen en langdurige bezwaar en beroepsprocedures. Met de informatiebeschikking heeft de belastingdienst (inspecteur) de mogelijkheid gekregen om een voor bezwaar (en beroep) vatbare informatiebeschikking vast te stellen wanneer niet (volledig) wordt voldaan aan zijn informatieverzoek of de administratieplicht van een belastingplichtige. De vraag is of dit beter kan, er wordt immers geen aanslag opgelegd, trajecten duren lang en geven onzekerheid. Er is een pre consultatie (tot 1 juni 2025) die dit in beeld moet brengen.

Achtergrond informatiebeschikking bij buitenlands banktegoed

In 2015 doet de Belastingdienst een groepsverzoek bij de Zwitserse belastingdienst. Het groepsverzoek ziet op de gegevens van rekeninghouders bij een bank. De Zwitserse belastingdienst publiceert een aankondiging van dit verzoek. Nog in 2015 delen de Zwitsers 490 dossiers met de Nederlandse Belastingdienst. Deze gegevens zijn bij de bank zelf verkregen. Tot deze dossiers behoort ook het dossier van de belastingplichtige in deze zaak.

Het dossier vormt de aanleiding voor een inlichtingenverzoek aan belastingplichtige. Dit doet de Belastingdienst in 2016. De adviseur van de belastingplichtige wil de gevraagde inlichtingen echter niet direct verstrekken. Hij wenst een garantie dat de inlichtingen niet voor bestraffingsdoeleinden gebruikt worden. De inspecteur weigert deze garantie af te geven. Dit leidt er uiteindelijk toe dat aan het inlichtingenverzoek niet wordt voldaan. Eind 2016 besluit de inspecteur daarom een informatiebeschikking af te geven wegens het niet voldoen aan de inlichtingenverplichting. De belastingplichtige gaat tegen de informatiebeschikking in bezwaar, maar het bezwaar wordt ongegrond verklaard. Daarna stapt hij naar de rechter.

Bezwaren tegen de informatiebeschikking

De belastingplichtige heeft een aantal bezwaren tegen de informatiebeschikking. Eén van deze bezwaren is dat de inspecteur niet alle zaakstukken heeft verstrekt. Op dat argument gaan wij in dit artikel niet nader in. Verder is de belastingplichtige van mening dat:

• De informatiebeschikking in strijd is met het verbod op zelfincriminatie;
• De informatiebeschikking over het tijdvak 2003 niet in stand kan blijven, omdat geen aanslag meer kan worden opgelegd;
• De informatiebeschikking over de tijdvakken 2004 tot en met 2011 onrechtmatig is, omdat het verkregen dossier slechts ziet op 2013 en 2014.

Rechtbank over informatiebeschikking bij buitenlands banktegoed

De rechtbank buigt zich eerst over de informatiebeschikking voor het jaar 2003. De inspecteur meent dat deze informatiebeschikking afgegeven mag worden, omdat er nog een aanslag opgelegd kan worden. Er is namelijk uitstel verleend voor het indienen van de aangifte en dit uitstel heeft vijftien maanden voortgeduurd. Deze vijftien maanden hebben de termijn verlengd. De rechtbank oordeelt dat de inspecteur dit voldoende aannemelijk heeft gemaakt en dus kan een informatiebeschikking voor het jaar 2003 worden afgegeven.

Vervolgens moet de rechtbank zich over de vraag buigen of het mogelijk is om voor de tijdvakken 2003 tot en met 2011 een informatiebeschikking af te geven, op basis van de informatie over 2013 en 2014. Het is inderdaad zo dat de gegevens over 2013 en 2014 gaan. De hoofdregel is dat de bevoegdheid tot het vragen van informatie reeds bij aanwezigheid van een redelijk vermoeden bestaat. Dit redelijk vermoeden moet zien op het van belang zijn van de informatie voor de belastingheffing. De inspecteur mag daarom ook inlichtingen vragen die zien op de periode 2003 tot en met 2011.

Het laatste standpunt van de belastingplichtige ziet op het verbod van zelfincriminatie. Voor zover het gaat om zogenaamd wilsonafhankelijk materiaal, geldt dat het verkrijgen van de inlichtingen geen schending van het verbod op zelfincriminatie oplevert. Er bestaat echter ook bewijsmateriaal waarvan het bestaan afhankelijk is van de wil van de belastingplichtige. Daarvoor geldt dat de verkrijging mag worden afgedwongen voor zogenaamde heffingsdoeleinden. Echter, indien de kans bestaat dat het materiaal ook wordt gebruikt voor een zogenaamde ‘criminal charge’, moet worden gewaarborgd dat het verbod op zelfincriminatie effectief kan worden uitgeoefend. Nederland kent hiervoor geen rechtsregels, dus deze taak ligt bij de rechter.

De Hoge Raad oordeelde in 2014 dat een informatiebeschikking niet een middel is waarmee verstrekking van inlichtingen wordt afgedwongen. De informatiebeschikking is – volgens de Hoge Raad – niet meer dan een constatering dat niet is voldaan aan de inlichtingenverplichting. Er is daarom geen restrictie nodig – in deze fase – voor het gebruik van wilsafhankelijk materiaal voor sanctiedoeleinden (criminal charges). Indien het materiaal ook gebruikt gaat worden voor fiscale beboeting of strafvervolging, dan doet zich de vraag voor welke gevolgen aan de verkrijging moeten worden verbonden.

De rechtbank komt daarmee tot de conclusie dat de bezwaren ongegrond zijn en de informatiebeschikking in stand blijft. Dat is voor de belastingplichtige aanleiding om in hoger beroep te gaan.

Gerechtshof over informatiebeschikking en buitenlands banktegoed

Bij het gerechtshof ligt wederom de vraag op tafel of de informatiebeschikking terecht is afgegeven. De volgende punten – naast de zaakstukken – liggen bij het gerechtshof ter beoordeling voor:

• De informatiebeschikking voor het tijdvak 2003;
• Het verbod op zelfincriminatie;
• Schending van het evenredigheidsbeginsel.

De belastingplichtige voert wederom aan dat de informatiebeschikking voor het tijdvak 2003 niet kan worden opgelegd, omdat aanslagoplegging niet meer mogelijk is. Het gerechtshof is echter, net als de rechtbank, van oordeel dat de inspecteur voldoende aannemelijk maakt dat uitstel is verleend. Het uitstel maakt het mogelijk om nog tot aanslagoplegging over te gaan, als gevolg waarvan de informatiebeschikking opgelegd kan worden. De adviseur die de aangifte 2003 indiende, maakte gebruik van de uitstelregeling en uit de systemen van de Belastingdienst komt naar voren dat de indiening van de aangifte van deze belastingplichtige in de uitstelperiode heeft plaatsgevonden. Dat is voldoende bewijslevering naar het oordeel van het gerechtshof.

Met betrekking tot het verbod op zelfincriminatie oordeelt het gerechtshof als volgt. Net als de rechtbank geeft het hof aan dat de informatiebeschikking geen maatregel is waarmee de verstrekking van informatie wordt afgedwongen. Dat een onherroepelijke informatiebeschikking leidt tot omkering en verzwaring van de bewijslast, maakt dit niet anders. De vraag naar de gevolgen van de wijze van verkrijging van het wilsafhankelijk materiaal zal in een procedure over fiscale beboeting / strafvervolging aan de orde kunnen komen. De door belastingplichtige gewenste garanties hoefde de inspecteur dus niet te geven.

Het beroep op schending van het evenredigheidsbeginsel houdt in dat de belastingplichtige van mening is dat de inspecteur de bankstukken over 2011 tot en met 2014 via een andere route dan de belastingplichtige moet bemachtigen. Dit argument wordt ingebracht, omdat de inspecteur bij het verzoeken om inlichtingen altijd is gebonden aan de beginselen van behoorlijk bestuur. Het evenredigheidsbeginsel is daarvan onderdeel. Het beginsel houdt in dat de inspecteur bij het gebruikmaken van zijn bevoegdheden, steeds moet zorgen dat de aangewende middelen in een redelijke verhouding staan tot het doel.

Het evenredigheidsbeginsel is in deze zaak niet geschonden, zo oordeelt het gerechtshof. De belastingplichtige heeft, ondanks concrete aanwijzingen dat er buitenlandse banktegoeden zijn, de inlichtingen niet verstrekt. De informatiebeschikking behelst de vaststelling dat de inspecteur van mening is dat de medewerking onvoldoende is geweest. Het staat de inspecteur voorts vrij om de stukken bij de belastingplichtige zelf op te vragen. Dat er uiteindelijk informatie is verkregen via een internationaal rechtshulpverzoek, maakt dit ook niet anders.

Het gerechtshof komt – net als de rechtbank – tot de slotsom dat de informatiebeschikking terecht is afgegeven en in stand blijft.

Fiscaal jurist over informatiebeschikking en buitenlands banktegoed

Het ‘voordeel’ voor deze belastingplichtige is dat hij alsnog een redelijke termijn krijgt om aan de inlichtingenverplichting te voldoen. De rechtbank oordeelde eerder dat een termijn van zes weken passend is in deze situatie. Door alsnog de gevraagde informatie te verstrekken, kunnen omkering en verzwaring van de bewijslast worden afgewend. Daar is ook de kracht van de informatiebeschikking als middel ter bevordering van de rechtsbescherming van de belastingplichtige in gelegen. Hij heeft nu de kans gehad om tot in hoger beroep (en mogelijk cassatie) een oordeel te krijgen over de rechtmatigheid van de inlichtingenverzoeken van de inspecteur. Nu blijkt dat de verzoeken rechtmatig waren, kan hij omkering en verzwaring van de bewijslast nog afwenden door tijdig te voldoen aan de verplichtingen.

De vraag of een inspecteur zijn boekje te buiten gaat bij het verzoeken om inlichtingen komt in de praktijk vaak voor. In de wetsgeschiedenis bij de informatiebeschikking is de inspecteur zelfs omschreven als een ‘rupsje-nooitgenoeg’. Het is daarmee volstrekt logisch dat belastingplichtigen soms op de rem trappen. Wij zien in de praktijk zelfs voorkomen dat belastingplichtigen om een informatiebeschikking vragen, zodat aan de rechter kan worden voorgelegd of bepaalde inlichtingen wel of niet verstrekt moeten worden. Dat komt overigens niet alleen voor bij buitenlandse banktegoeden.

Een onherroepelijke informatiebeschikking kan verstrekkende gevolgen hebben. Ontvangt u een informatiebeschikking of denkt u dat de inspecteur wel erg ver gaat met zijn verzoeken? Neem dan eens vrijblijvend contact op met één van onderstaande auteurs.

Mediation en Belastingdienst

Mediation komt voor in de bezwaarfase maar soms ook in de beroepsfase. In dit artikel een overzicht.

Mediation en bezwaar

U kunt mediation onder andere toepassen:

• bij een geschil dat is ontstaan tijdens een controle;
• bij een geschil over een beroepschrift;
• in de bezwaarfase;
• bij klachten over de Belastingdienst;
• in situaties waarbij een geschil escaleert.

Checklist mediation met de Belastingdienst

Mediation is zinvol als de volgende vragen aan de orde zijn:

1. Het geschil duurt al lang.
2. Het geschil escaleert en overleg is niet meer mogelijk, de partijen zitten met de hakken in het zand.
3. Ik heb geen behoefte aan een principiële uitspraak van de rechter.
4. Ik wil een snelle oplossing voor het geschil.
5. Ik zie best wel redelijke oplossingen die binnen de wet- en regelgeving passen.
6. Ik heb het gevoel dat ik niet wordt begrepen.
7. Mediation bespaart kosten en de kosten van een procedure wegen niet op tegen het belang.
8. Ik kan niet meer praten met de inspecteur of medewerker van de Belastingdienst.
9. Ik denk door de mediation ook andere geschillen te kunnen oplossen.
10. Een goede relatie is van belang en via mediation kan ik hiervoor een basis leggen.
11. Een bemiddelingspoging is nog niet ondernomen.

Mediation en beroep

De rechter kan ook besluiten om mediation toe te passen. De rechter komt er dan niet aan te pas, hij zal een bemiddelaar (mediator) aanwijzen. De uitkomst zal worden vastgelegd in een vaststellingsovereenkomst. Mediation gaat meestal sneller en soms krijgt u een beetje gelijk, dit kan ook voldoende zijn.

Vermindering van fiscale boete door belastingschuld

Bij het vaststellen van een boete moet de Belastingdienst rekening houden met alle omstandigheden van de zaak. Ook het inkomen en vermogen van de belastingplichtige is daarbij van belang.

Lagere fiscale boete door schulden

Een B.V. verkeerde in zwaar weer en beschikte niet over voldoende liquiditeiten. Dat heeft geleid tot het niet betalen van de loonheffing over het salaris van haar directeur. Dat liep op tot een tonnetje. Daarnaast was er wat geschoven met de afdracht van BTW (te laat in het jaar afgedragen). Voor dat schuiven met de BTW kreeg de B.V. een aantal boetes opgelegd.

Met wat gewee en geklaag ging er wat van de boete af. Een boetevermindering vanwege de loonbelastingschuld ging er bij de belastingrechter in hoger beroep niet in. Het Hof [1] oordeelde als volgt:

• “Het niet betalen van belastingschulden kan natuurlijk niet leiden tot vermindering van boeten, die zijn opgelegd omdat andere belastingschulden te laat zijn betaald. Anders zou de vreemde situatie ontstaan dat een belanghebbende door het niet betalen van belastingschulden een vermindering van boeten, die zijn opgelegd voor het te laat betalen van andere belastingschulden, zou kunnen bewerkstelligen.”

Daar zit geen woord Spaans bij. Toch stapt de B.V. naar de hoogste rechter. De Hoge Raad [2] geeft meer grond onder de voeten:

• “De financiële positie van een belastingplichtige wordt mede bepaald door diens verplichting belastingschulden te betalen. Het karakter van deze schulden vormt geen grond om dit element van zijn draagkracht buiten beschouwing te laten bij de bepaling van de proportionaliteit van een boete.”

Om in boetetermen te blijven: schuld is schuld; het doet er niet toe waar die vandaan komt. Een ander Hof moet nu beoordelen of de belastingschuld leidt tot een (nog) lagere boete.

Handreiking fiscaal beleid bij opleggen boetes

Voor de formele kant en het standpunt van de belastingdienst is er informatie beschikbaar over de wijze waarop de belastingdienst fiscale boetes kan opleggen (lees hier de handreiking uit een WOO onderzoek), vertrekpunt in deze discussie is artikel 5:49 AWB en artikel 67 AWR, dit in combinatie met het besluit bestuurlijke boeten (pagraaf 13).

Standpunt kennisgroep belastingdienst

Het beleid van de belastingdienst inzake het instellen van een schuldonderzoek bij een boete is openbaar gemaakt in augustus 2023. Er is verzocht om openbaarmakeing van alle interne stukken waarin vastlegging heeft plaatsgevonden over het beleid met betrekking tot het (zuivere) schuldonderzoek (ad titel 5.2 AWB). In dit stuk vindt u werkinstructies, interne memo's, standpunten, notulen van vergaderingen etc. Het stukken kunt u hier raadplegen.  Een aantal zaken vallen op:

• Voor de matiging van een boete wordt ook naar het huidige gedrag gekeken
• Voor verzuimboetes is minder ruimte voor responsief handhaven
• Vragen stellen over de boete toegestaan maar belastingplichtige kan zich beroepen op zijn zwijgrecht (artikel 5:10a AWB)
• Hoe moet een onderzoek inzake DGA salaris plaatsvinden
• Stappenplan inzake opleggen van een boete
• Hoe werkt het schuldonderzoek
• Wanneer melding mogelijke fraudezaak

Fiscale boete en advisering

Het opleggen van boeten is maatwerk. Met alle relevante feiten en omstandigheden moet rekening worden gehouden.

Als de Belastingdienst u een boete oplegt, neem dan contact met ons op. Wij kunnen beoordelen of de boete naar de regelen der kunst is opgelegd en of alle omstandigheden voldoende in de boetehoogte zijn verwerkt.

Neem vrijblijvend contact op als u een boete heeft gekregen.

Vereisten belastingdienst bij opleggen boete

Als de inspecteur een belastingplichtige een boete oplegt moet de inspecteur uiterlijk op het moment van bekendmaken van de de boete de reden noemen. Bij onduidelijkheid komt alleen betekenis toe aan wat er op het aangiftebiljet is vermeld. In een procedure bij het Gerechtshof Den Bosch komt een boete aan de orde i.v.m. het niet tijdig betalen van aangiftebelasting, in deze de BTW (artikel 67f AWR). Er wordt niet aan de vereisten van artikel 67f AWR voldaan, de boete wordt vernietigd. De Hoge Raad (ECLI:NL:HR:2021:704) heeft in 2021 het oordeel van het Gerechtshof (ECLI:NL:GHSHE:2019:2155) bevestigd.

Matiging boete door Hoge Raad

De Hoge Raad (cassatie) bekijkt een zaak niet meer inhoudelijk en veel zaken worden dan ook afgedaan met zogenaamde artikel 81 RO beslissingen. Het cassatieberoep wordt dan afgewezen zonder uitgebreide inhoudelijke motivering. In de uitspraak van de Hoge Raad d.d. 21 november 2025 ECLI:NL:HR:2025:1727 faalde het inhoudelijke beroep (klachten nopen niet tot beantwoording van rechtsvragen in het belang van de rechtseenheid of de rechtsontwikkeling). Maar hiermee was nog niet alles gezegd.

De Hoge Raad komt ambtshalve toe aan vraag of de redelijke termijn in cassatie wordt overschreden, ook bij het instellen van cassatie beroep (of tweede cassatieprocedure) begint de redelijke termijn dus weer te lopen (1 jaar). De boete wordt ambtshalve verlaagd (gematigd). Belastingplichtige is vergeten immateriele schadevergoeding te vragen, dat is jammer. Dit is een interessante uitspraak, materieel gebeurt er niks maar de redelijke termijn kan de boete wel verlagen (in dit geval met 15%). Cassatie kan dus van belang zijn voor de boete (en termijnbewaking). Bij boeten moet de tijdlijn dus scherp in de gaten worden gehouden, ook als de materiële / inhoudelijke kansen bij cassatie beperkt zijn. Gelukkig bewaakt de Hoge Raad nog steeds de fundamentele proces belangen en waarborgt deze op de juiste wijze.

Bron fiscale boete door schulden

Vrijspraak van Belastingfraude door vertrouwen op advies belastingadviseur

De Rechtbank oordeelt tot vrijspraak van een belastingplichtige omdat hij mocht vertrouwen op het advies van zijn adviseur. Het verwijt betreft het doen van onjuiste en onvolledige aangifte inkomstenbelasting en witwassen.

Belastingfraude of onjuist advies ?

De zaak bij de strafrechtelijke procedure bij de Rechtbank gaat over het feit of een belastingplichtige op zijn adviseur mag vertrouwen en dat hierdoor geen sprake is van een strafbaarfeit dat is gepleegd door belastingplichtige. De feiten zijn de volgende:

1. Een DGA is eigenaar van een tweetal onroerende zaken die worden verhuurd aan een BV waarin hij een aanmerkelijk belang heeft;
2. Op grond van Nederlandse wetgeving is dan de zogenaamde ter beschikkingstellingsregeling van toepassing (heffing over huurinkomsten -/- kosten in box 1) (artikel 3:92 wet IB);
3. Tot het belastingjaar 2005 wordt dit inkomen ook in box 1 aangegeven;
4. Door de adviseur van de belastingplichtige (of verdachte) wordt een zogenaamde Antillenroute opgezet, waarbij een bedrijf op Curacao is opgericht. Volgens de adviseurs is de structuur niet transparant;
5. Door de structuur heeft - volgens de adviseurs - de belangplichtige geen AB meer in zijn bedrijf. De verhuur zou dan plaatsvinden via Box 3 (en niet meer via Box 1). De adviseurs hebben conform de nieuwe structuur de aangiften inkomstenbelasting opgesteld en ingediend (na akkoor van belastingplichtige);

In geschil is of de belastingplichtige opzettelijk onjuist aangifte heeft gedaan door aan te geven dat de TBS regeling niet meer toepassing is. Omdat de belastingplichtige niet hoeft te twijfelen aan de deskundigheid van zijn adviseurs te twijfelen. Dat nadien blijkt dat de structuur wel transparant is en dat dus onjuiste aangifte is gedaan, is niet relevant. De belastingplichtige mag vertrouwen op de adviezen van zijn adviseur.

Noot belastingfraude en vertrouwen op adviseur

Witwassen is in veel zaken een hip en hot item. Bijna dagelijks wordt dit 'grote woord" gebruikt voor van alles en nog wat. Witwassen ziet onder meer of het verrichten van handelingen ter verhulling van de illegale herkomt van geld (of goederen). Het geld wordt als het ware teruggebracht in het maatschappelijk verkeer. Er moet dus sprake zijn van een onderliggende criminele activiteit (zoals drugshandel of illegale activiteiten). Een dergelijke criminele activiteit kan ook zijn het opzettelijk onjuist doen van aangifte. In deze casus is door de belastingplichtige niet opzettelijk onjuist aangifte gedaan, maar heeft hij het advies van zijn adviseur opgevolgd.

Bij fiscale fraude denk je niet direct aan witwassen. De Hoge Raad heeft echter in 2008 geoordeeld dat belastingfraude in beginsel ook witwassen oplevert. De belastingplichtige die opzettelijk onjuist aangifte doet en hiermee belastingen niet zou betalen, heeft de beschikking gehad over een geldbedrag  (de niet afgedragen belastingen) dat afkomstig is uit een misdrijf. Het OM volgt deze route ook vrijwel altijd. Bij een verdenking (of vermoeden) van witwassen is soms niet vereist dat het onderliggende grond delict wordt bewezen. Als er voldoende feiten zijn die duiden op witwassen mag van de verdachte worden geëist dat hij met een (controleerbare / verifieerbaar) verklaring komt. Voor de liefhebber is de zogenaamde zestappen uitspraak van het Gerechtshof in Amsterdam hierbij van belang (lees ook dit artikel hierover).

Ten tijde van het indienen van de aangifte was sprake van een pleitbaar standpunt, dit moet mede worden bezien op grond van de maatstaven op dat moment en het handelen conform een advies van deskundigen. Het opzetten van een structuur - met deskundige adviseurs - is daarom niet strafbaar. De opgestelde documenten zijn ook civielrechtelijk niet vals, het betreft immers overeenkomsten waaraan gewoon uitvoering is gegeven. Dat de situatie fiscaal wordt geherkwalificeerd doet hieraan niet af. Volgens de Hoge Raad kan er ook - voorafgaand aan een misdrijf - geen sprake zijn van witwassen. De vraag is ook of er sprake kan zijn van witwassen.

De vraag is dus of een belastingplichtige altijd mag vertrouwen op zijn adviseur. Volgens de Hoge Raad (in 2009) is dit niet altijd zo. Het moet wel gaan om een deskundige adviseur. Uit diverse jurisprudentie valt het herleiden dat een belastingplichtige rechtvaardig op zijn adviseur mag vertrouwen indien:

• hij een deskundige adviseur heeft gekozen
• hij alle feiten aan de adviseur heeft verstrekt en controleert of de adviseur deze heeft meegenomen
• bij twijfel vragen stellen aan je adviseur (of vraag een second opinion)
• voor het advies van de advisrur exact uit

In de procedure wordt nog aan de orde gesteld dat de zaak wel heel lang heeft geduurd (8,5 jaar) en dat dit in strijd is met artikel 6 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de Mens en de fundamentele vrijheden (EVRM). Dit is volgens de rechtbank niet zo. Slechts in zeer uitzonderlijke omstandigheden is er plaats voor een niet-ontvankelijkverklaring van de officier van justitie op de grond dat het instellen of voortzetten van die vervolging in strijd is met artikel 6 EVRM. Er moet dan sprake zijn van een onherstelbare inbreuk op het recht op een eerlijk proces die niet op een aan de eisen van een behoorlijke en effectieve verdediging beantwoordende wijze is of kan worden gecompenseerd. Daarbij moet die inbreuk het verstrekkende oordeel kunnen dragen dat – in de bewoordingen van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (ECLI:NL:HR:2020:1890). Van een onherstelbare inbreuk is volgens de rechtbank geen sprake. De rechtbank komt als volgt tot deze conclusie:

• De omvang en ingewikkeldheid van de zaak en de nog nader verrichte onderzoekshandelingen rechtvaardigden een enigszins langere procesduur, terwijl de rechtbank - in het stadium waarin de procedure zich thans bevindt - nog niet tot de conclusie kan komen dat er (mede door dat tijdsverloop) geen sprake meer kan zijn van een effectieve verdediging waardoor er sprake is van een onherstelbare schending van het recht op een eerlijk proces.

Al met al, je mag op een deskundige vertrouwen bij het doen van aangifte. In dergelijke gevallen kan van het opzettelijk onjuist doen van aangifte geen sprake zijn. De belastingplichtige moet zich dan wel houden aan de adviezen van de adviseur (lees de uitspraak van de Rechtbank inzake de emigrerende DJ) en moet er niet sprake zijn van een structuur zonder enig zakelijk karakter met als doel om enkel belasting in Nederland te ontgaan (Gerechtshof 2022).

Bron vertrouwen op adviseur is niet strafbaar

Hoge Raad d.d. 7 oktober 2008 ECLI:NLHR:2008:BD2774

Rechtbank Oost Brabant d.d. 27 december 2021 ECLI:NL:RBOBR:2021:6903

Hoge Raad d.d. 1 december 2020 ECLI:NL:HR:2020:1890

Hoge Raad d.d. 21 april 2020 ECLI:NL:HR:2020:572

Gerechtshof Amsterdam d.d. 11 januari 2013 ECLI:NL:GHAMS:2013:BY8481

Hoge Raad d.d. 13 februari 2009 ECLI:NL:HR:2009:BH2586

Gerechtshof d.d. 25 januari 2022 ECLI:NLGHSHE:2021:157

DJ

Dwangsom Belastingdienst

Als de Belastingdienst niet binnen de wettelijke termijn een beslissing neemt, kunt u schadevergoeding (via de rechter) claimen of aan de Belastingdienst een dwangsom opleggen. U moet hiertoe de Belastingdienst in gebreke stellen en nog eenmaal een termijn van 14 dagen geven om te reageren. Als u verder niks hoort, heeft u recht op een dwangsom, deze kan oplopen tot ruim € 1.200.

Dwangsom

De dwangsom bedraagt € 20 per dag voor de eerste 14 dagen, € 30 per dag voor de volgende 2 weken en € 40 per dag voor de daaropvolgende 2 weken. De maximale dwangsom bedraagt € 1.260.

Wanneer recht op dwangsom?

De Belastingdienst moet binnen 6 weken beslissen op een bezwaarschrift (tenzij tijdige mededeling dat sprake is van uitstel). Bij aanvraag van een beschikking (bijvoorbeeld voor een fusie of geruisloze inbreng) is de termijn 8 weken. De termijn gaat lopen zodra de Belastingdienst uw brief heeft ontvangen. De beslistermijn kan door de Belastingdienst worden uitgesteld of verlengd.

Hoe werkt het?

U heeft een bezwaar- of verzoekschrift verstuurd en u hoort - na 6 of 8 weken - niets.

1. Download onderstaand formulier als de termijn zonder mededeling is verstreken.
2. Vul het formulier in.
3. Stuur het formulier op (per fax en post).

Het effect

De Belastingdienst is een professionele organisatie. Het kan en mag dus niet zo zijn dat het aanvragen van een dwangsom invloed heeft op de inhoudelijke kwestie. Door het indienen van de dwangsom wilt u de afhandeling bespoedigen. Daarnaast krijgt u wellicht een extra bedrag als er geen reactie volgt.

Formulieren en downloads dwangsom

Voordat u de dwangsom kunt vragen, moet u eerst een formulier invullen waarin u de Belastingdienst in gebreke stelt. Dit formulier kunt u hier downloaden.  Het formulier om een dwangsom aan te vragen, kunt u hier downloaden.

FIOD legt beslag op crypto

De FIOD (en het Openbaar Ministerie) heeft beslag gelegd op een zogenaamde cryptowallet. Er is (bij tientallen verdachte criminelen) beslag gelegd op zo'n € 25.000.000 aan cryptovaluta. Diverse crypto exchanges (zeg cryptobanken) hebben medewerking verleend aan de FIOD om bij de digitale munten te kunnen komen. De exchanges zijn (volgens Nederlandse wetgeving) verplicht om medewerking te verlenen en doen dit dus ook.  De verdachten komen uit Nederland, maar ook uit het buitenland.

Nieuws: Crypto vanaf 1 janauri 2026 automatisch in uw aangifte inkomstenbelasting. Crypto aanbieders zijn vanaf dat moment verplicht om gegevens uit te wisselen met de belastingdienst. Het wetsvoorstel (link) hierover is in juli 2025 naar de tweede kamer gestuurd. Eerste rapportage is dan op 31 januari 2027 (over 2026).

Jaarverslag FIOD 2024

In het jaarverslag van de FIOD over 2024 (publicatie 21 mei 2025) wordt nader ingegaan op de voortdurende internationalisering en digitalisering van de maatschappij. Digitale criminele geldstromen en internationale samenwerking spelen een steeds grotere rol in financiële en fiscale criminaliteit en daarmee in de opsporing van de FIOD. Cybercrime en het gebruik van crypto komt steeds vaker voor en kennis hieromtrent binnen het Financial Adveanced Cyber Team (FACT) wordt opgeschaald.

Cryptovaluta, FIOD en witwassen

Criminelen bezitten en gebruiken cryptovaluta om anoniem te betalen en te sparen. Onder meer gijzelsoftware, drugs, belastingontduiking en mensenhandel worden vaak afgehandeld via de betaling van crypto. Tijdens het recente onderzoek is gebleken dat criminelen ongewenste koerswisselingen tegengaan door de cryptovaluta om te zetten in zogenoemde ‘stable coins’ zoals USDT. Dit zijn cryptovaluta waarvan de waarde is gekoppeld aan de Amerikaanse dollar. Hiermee elimineren de criminelen de elementen van onzekerheid qua koersschommelingen.

Noot fiscaal jurist inzake crypto

Het is voor de Nederlandse overheid mogelijk om inzicht te krijgen in cryptowallets van belastingplichtigen. De Europese wetgeving hiertoe wordt de komende jaren aangepast, waardoor dit inzicht spontaan bekend moet worden (dus zonder dat het wordt opgevraagd). Steeds meer belastingplichtigen en criminelen gaan begrijpen dat crypto niet meer als geheim spaarpotje kan worden gebruikt. Wij krijgen dagelijks vragen van belastingplichtigen over het gebruik van crypto. Sinds een jaar zijn een tweetal fiscaal juristen op ons kantoor dagelijks bezig met de fiscale merites hieromtrent. Heeft u vragen of opmerkingen, stuur dan gerust een e-mail.

Bron FIOD en crypto

Artikel FIOD d.d. 8 november 2021 inzak crypto

Fiscale boete of gevangenisstraf

FIOD invallen, boekenonderzoeken en fraudebestrijding staan hoog op de agenda de laatste jaren. In 2014 is er een nieuwe Wet aanpak fraude toeslagen en fiscaliteit ingevoerd (artikel 69a AWR). Normaal krijgt u een boete als u niet of niet tijdig uw belasting heeft betaald, de Belastingdienst kan echter ook kiezen voor een strafrechtelijke route met maximaal 6 jaar.

Boete bij te laat betalen

Normaal krijgt u een verzuimboete (artikel 67c AWR) als u uw belasting te laat heeft betaald. De boete bedraagt maximaal zo'n € 5.200. Als u niet zo'n keurige belastingbetaler bent en als er dus sprake is van opzet of grove schuld, dan kan de boete (artikel 67f AWR) worden verhoogd tot 100% van de te weinig betaalde of afgedragen belastingen.

Door allerlei fraudes bij toeslagen kwam er een nog strengere maatregel. Echte fraudeurs (kwaadwillenden) moeten via strafvervolging uiteindelijk de gevangenis in (artikel 69a AWR). Naast de gevangenisstraf kunt u ook nog een boete (in geld) krijgen. Door deze nieuwe wetgeving kunnen fraudeurs en oplichters nog beter worden aangepakt. De bepaling is zeker niet bedoeld voor mensen die simpelweg hun belasting niet kunnen betalen omdat er geen geld is, de goedwillende ondernemer of particulier hoeft zich dus normaal gesproken geen zorgen te maken. Als u om uitstel van betaling vraagt of betalingsonmacht heeft gemeld, dan hoeft u zich geen zorgen te maken (artikel 69c lid 3).

Fiscale boete of verbeurdverklaring

Een (fiscale of geld) boete is niet aftrekbaar (artikel 3.14 lid 1 onder c Wet IB). Het kan namelijk niet zo zijn dat een straf minder pijn doet doordat de boete aftrekbaar is. Ook boetes, kosten en lasten die hiermee (of met een misdrijf) samenhangen zijn niet aftrekbaar (mits belastingplichtige onherroepelijk is veroordeeld). Uit de wet, de wetsgeschiedenis en enkele uitspraken van rechters volgt echter wel dat verbeurdverklaringen gewoon aftrekbaar zijn. De verbeurdverklaring is een straf (sanctie) in het strafrecht waarbij de rechter bepaalt dat de belastingplichtige de (veroordeelde) eigendom over een voorwerp (of geld) verliest en waarbij de staat die eigendom verkrijgt. Als het voordeel wordt belast en dit voordeel wordt afgenomen dan is het (financieel) logisch dat dit aftrekbaar is (artikel 3.14 lid 3 wet IB). Aftrek zal plaatsvinden in het jaar waarin de ontneming feitelijk heeft plaatsgevonden. Tot zover is het helder.

In een uitspraak van het Gerechtshof Amsterdam d.d. 15 mei 2014 (ECLI:NL:GHAMS:2014:3208) oordeelde deze belastingkamer echter anders. Het Gerechtshof stelde dat de verbeurdverklaring - onder omstandigheden - niet aftrekbaar was omdat deze samenhangt met criminele kosten (artikel 3.14 lid 1 onderdeel d wet IB). Dit is echter "onder omstandigheden". Omdat de Hoge Raad er verder niks mee deed is het nog gissen hoe dit moet worden gezien. Het lijkt erop dat een verbeurdverklaring niet aftrekbaar is deze moet worden gezien als een (punitieve) straf of sanctie. Een normale verbeurdverklaring (ontnemingsactie)  is dus gewoon aftrekbaar omdat deze moet worden gezien als de voldoening van straf (geldbedrag).

Verzuimboete en strafververvolging

De Hoge Raad oordeelt in 2022 dat de strafrechtelijke vervolging van een natuurlijk persoon wegens een belastingverzuim wel mogelijk is, ook al is aan de BV een fiscale sanctie opgelegd. De DGA wordt namelijk als prive persoon (natuurlijk persoon) vervolgd in de hoedanigheid van de persoon die de opdracht heeft gegeven aan het door BV begane feit (feitelijke leiding). Daarnaast is er een verschil tussen de aard en ernst van het strafbare feit en de oplegging van de verzuimboete. De zaak wordt deels afgerond en wel verwezen.

Noot fiscaal jurist over boete of gevangenisstraf

De Belastingdienst kan soms stevig ten strijde trekken. In een procedure bij het Gerechtshof was duidelijk dat er niet tijdig was betaald. De ondernemer (B.V.) had ook geen uitstel van betaling aangevraagd en / of betalingsonmacht gemeld. De rechter was echter zorgvuldig in haar afweging. Er was geen sprake van een fraudeur of boef (kwaadwillende), er kon simpelweg niet worden betaald. Als niet is aangetoond dat er sprake is van een "boef", dan heeft de wetgever niet voor ogen gehad dat hiervoor artikel 69a AWR moet worden toegepast. De Belastingdienst heeft voldoende middelen (beslag, etc.) om belastingplichtigen die niet betalen aan te pakken, iemand hoeft dan niet direct de gevangenis in. Als iemand niet kan betalen, dan hoeft hij nog niet zomaar de gevangenis in, aldus het Gerechtshof. De wetgeving is geschreven om fraudeurs aan te pakken.

De Belastingdienst moet via de reguliere kanalen proberen belastingaanslagen te innen. Hierbij moet de Belastingdienst correct, netjes en voortvarend te werk gaan. Als de Belastingdienst dit niet doet (of als dit niet lukt), dan noemen we dit "pech". Het moet dan niet mogelijk zijn om iemand de gevangenis in te jagen.

Vragen over fiscale boetes? Bel gerust voor een vrijblijvende afspraak.

Bron geldboete of gevangenisstraf

Gerechtshof Arnhem -  Leeuwarden d.d. 13 februari 2019 (ECLI:NL:GHARL:2019:1244)

Geschillen met de Belastingdienst & formeel belastingrecht

Feitelijk kennen we binnen het belastingrecht 2 soorten regels:

1. De feitelijke regels (het materiële belastingrecht): deze bestaan uit de regels en wetten die bepalen hoeveel belasting u moet betalen of terugkrijgt. Hierbij kunt u denken aan inkomstenbelasting, vennootschapsbelasting, etc.
2. De formele regels (het formele belastingrecht): deze regels gaan over het vaststellen van de belastingschuld en de betaling / inning.

Het formele belastingrecht

Het formele belastingrecht ziet met name op bezwaarzaken, beroepszaken (procedures) en het verminderen of voorkomen van sancties.

Het formele belastingrecht een vak

Er zijn enkele kantoren in Nederland die zich specifiek richten op het formele belastingrecht. Sinds 2012 richt ons kantoor zich specifiek op procedures welke betrekking hebben op het formele belastingrecht. Bij het formele belastingrecht moet u denken aan:

• bevoegdheden van de Belastingdienst bij een boekenonderzoek of FIOD-inval;
• fiscale bezwaarprocedures;
• fiscaal invorderingsrecht;
• beslagleggingen;
• betalingsregelingen;
• fiscale beroepsprocedures.

Binnen het formele belastingrecht spelen veelal de volgende vraagstukken:

• rechtszekerheid belastingplichtige voldoende in acht genomen;
• werkwijze Belastingdienst correct;
• wetgeving op de juiste wijze tot stand gekomen;
• regels algemene wet bestuursrecht en algemene wet inzake rijksbelastingen in acht genomen (motivering, termijnen, tijdigheid, uitoefening bevoegdheden, etc.).

Als u vragen opmerkingen heeft, belt u gerust met één van onze specialisten.  Dit kan geheel vrijblijvend.

Informatiebeschikking en dwangsom

Als de inspecteur van mening is dat niet aan de informatieverplichtingen wordt voldaan, dan kan de inspecteur een informatiebeschikking nemen. Een dergelijk informatieverplichting kan ook aan de belastingadviseur , accountant of administratieplichtige worden opgelegd.  De inspecteur heeft nog meer mogelijkheden. Zo is het niet voldoen aan de informatieverplichtingen ook een strafbaar feit (artikel 68 en 69 AWR).

De inspecteur kan het nakomen van de informatieverplichtingen ook in een civiele (kort geding) procedure afdwingen, dit wordt in onderstaande procedure bij de rechtbank Noord Holland d.d. 5 februari 2025 behandeld (ECLI:NL:RBNHO:2025:875). In deze procedure wordt een dwangsom van € 750.000 gevorderd, deze wordt afgewezen. De opgelegde dwangsom van € 100.000 per dag is echter ook stevig.

Op laste van een dwangsom wordt dan nakoming van de informatieverplichtingen gevorderd. Doordat de inspecteur dit dwangmiddel steeds vaker aan de orde stelt schrijven wij dit artikel. Wij voeren regelmatig procedures over de informatiebeschikking. Zijn er dus vragen neem gerust contact met ons op.

Kabinet wil informatiebeschikking versnellen

De langdurige procedure rondom de informatiebeschikking moet korter worden (aldus kamerbrief d.d. 20 januari 2026). De regeling is 15 jaar geleden ingevoerd om de rechtsbescherming van een belastingplichtige bij een informatieverzoek van de belastingdienst (inspecteur) te verbeteren, dit door de sanctie (omkering bewijslast) niet direct te laten intreden. Hoewel bezwaar en beroep tegen een informatiebeschikking mogelijk is werkt deze nog zeker niet conform haar oorspronkelijke doel. De prioriteit zal liggen bij het versnellen van de doorlooptijd (minder rechtsonzekerheid). Het zou mooi zijn als ook aandacht wordt besteed aan de zware consequenties (omkering bewijslast), met name als de informatie er simpelweg niet is of als de tekortkomingen zeer beperkt zijn.

Informatiebeschikking staat ter discussie

Sinds 2011 kennen we de informatiebeschikking in de AWR. Dat de rechtsbescherming voor belastingplichtige niet is bereikt is wel helder. Nog te vaak zorgt een informatiebeschikking voor scheve verhoudingen en langdurige bezwaar en beroepsprocedures. Met de informatiebeschikking heeft de belastingdienst (inspecteur) de mogelijkheid gekregen om een voor bezwaar (en beroep) vatbare informatiebeschikking vast te stellen wanneer niet (volledig) wordt voldaan aan zijn informatieverzoek of de administratieplicht van een belastingplichtige. De vraag is of dit beter kan, er wordt immers geen aanslag opgelegd, trajecten duren lang en geven onzekerheid. Er is een pre consultatie (tot 1 juni 2025) die dit in beeld moet brengen.

De informatiebeschikking is een dwangmiddel

De informatiebeschikking is eigenlijk in de wet opgenomen ter verbetering van de rechtsbescherming van belastingplichtigen, de praktijk werkt vaak anders. Deze verbetering van de rechtsbescherming is erin gelegen dat u zich kunt verweren tegen de door de Belastingdienst gestelde vragen. Indien blijkt dat u ten onrechte niet hebt meegewerkt aan een informatieverzoek, zal de rechter u een hersteltermijn bieden. Dat doet hij tenzij het niet mogelijk is aan de verplichting te voldoen ofwel indien u misbruik van procesrecht maakt. In de informatiebeschikking neemt de inspecteur op aan welke verplichting u niet hebt voldaan en waarop hij deze mening baseert. Omdat de informatiebeschikking tevens als moment van heroverweging geldt, moet voor u voldoende duidelijk zijn wat de inspecteur precies van u verwacht en wat u in zijn ogen hebt nagelaten. Maar wat als de inspecteur slechts algemeenheden opneemt in de informatiebeschikking? De rechtbank oordeelde dat de inhoud van de vragen zo algemeen was, dat de informatiebeschikking vernietigd dient te worden. Er zijn meerdere gronden waarom een informatiebeschikking soms niet juist of op de juiste gronden wordt verzonden. Soms kan een informatiebeschikking ook de omkering van de bewijslast tot gevolg hebben.

Belastingrecht en Informatieverstrekking

De uitspraak van de Rechtbank Noord-Holland in de zaak tussen de Belastingdienst en een eigenwijze belastingplichtigen. Dit vonnis benadrukt dat belastingplichtigen gehouden zijn om gevraagde informatie volledig en tijdig te verstrekken en dat het niet naleven van deze verplichting aanzienlijke juridische en financiële gevolgen kan hebben.

Feiten van de zaak, de dwangsom bij een informatiebeschikking

De Belastingdienst heeft sinds 2017 herhaaldelijk verzocht om informatie over buitenlandse bankrekeningen en vermogensbestanddelen van de belastingplichtige. Dit verzoek bleef onbeantwoord, ondanks een eerdere veroordeling door de voorzieningenrechter van de Rechtbank Gelderland op 1 december 2022. In dat vonnis werd een dwangsom van €15.000 per dag opgelegd met een maximum van €350.000.

Omdat de gedaagden niet volledig aan dit vonnis hebben voldaan, heeft de Belastingdienst verdere juridische stappen ondernomen, waaronder executoriaal beslaglegging op onroerende zaken en een hernieuwde eis om volledige medewerking.

Uitspraak van de Rechtbank inzake dwangsom 100.000 euro per dag

De rechtbank oordeelde dat de belastingplichtige hun wettelijke verplichting niet is nagekomen. De rechter heeft:

• De gevorderde dwangsom van € 750.000 wordt afgewezen.
• Belastingplichtige veroordeeld tot het verstrekken van de gevraagde informatie binnen 14 dagen.
• Een dwangsom opgelegd van € 100.000 per dag zonder maximum totdat aan de informatieverplichting is voldaan.
• De proceskosten van € 2.134,97 ten laste van belastingplichtige gelegd.
• Uitvoerbaarheid bij voorraad bepaald.

De rechtbank verwierp het argument dat het fysiek onmogelijk zou zijn om bepaalde documenten te verkrijgen. Dit dient eventueel in een executiegeschil aan de orde te komen, maar vormt geen grond voor vrijstelling van de informatieverplichting.

Advies belastingplichtigen inzake informatiebeschikking

1. Wees proactief – Kom belastinginformatie-verzoeken tijdig en volledig na en beoordeel altijd of het verzoek redelijk is, overleg dit met een fiscaal jurist.
2. Bezwaar: overweeg om in bezwaar te gaan tegen de informatiebeschikking
3. Aanslag is al opgelegd: als de aanslag al definitief is opgelegd vervalt de grond onder de informatiebeschikking, aldus de Hoge Raad op 2 oktober 2015 ECLI:NL:HR:2015:2895
4. Termijnverlenging: het opleggen van een informatiebeschikking zorgt ervoor dat de navorderingstermijn wordt verlengd (artikel 52a lid 2 AWR).
5. Vragen herhalen: als de inspecteur vragen zou herhalen in de informatiebeschikking kan de rechter deze soms vernietigen, zie Gerechtshof Arnhem Leeuwarden d.d. 11 juli 2017 ECLI:NL:GHARL:2017:5864
6. Geliquideerde BV: aan een geliquideerde rechtspersoon kan geen informatiebeschikking worden opgelegd, aldus Gerechthof Arnhem Leeuwarden d.d. 17 november 2020 ECLI:NL:GHARL:2020:9537
7. Documenteer alles – Bewaar bewijsstukken van verstrekte informatie en correspondentie met de Belastingdienst.
8. Wacht niet te lang – Het negeren van brieven kan leiden tot hoge dwangsommen en beslagleggingen.

Noot van een Fiscaal Jurist inzake dwangsom en informatiebeschikking

Deze zaak onderstreept het belang van een tijdige en volledige informatieverstrekking aan de Belastingdienst. Niet voldoen aan deze verplichting kan resulteren in aanzienlijke financiële schade en juridische complicaties. In deze procedure is de Belastingdienst al sinds 2017 (ruim 7 jaar) met belastingplichtige aan het "stoeien". Of er sprake is van een spoedeisend belang wordt in de uitspraak niet duidelijk, in R.O 4.2. staat echter dat dit niet door belastingplichtige is betwist, dit zou een blunder van belastingplichtige en/of diens adviseurs kunnen zijn.

. Op grond van een Woo verzoek is er meer informatie vanuit de Belastingdienst bekend over een informatiebeschikking, dit document kunt u hier raadplegen. De Belastingdienst hoeft een belastingplichtige niet te vertellen waarom een informatiebeschikking wordt gestuurd en/of op grond waarvan de gevraagde inlichtingen moeten worden verstrekt (Hoge Raad d.d. 4 juni 2010 ECLI:NL:HR:2010:BM0137).

De Belastingdienst heeft soms iets te snel de neiging om de bewijslast om te keren richting de belastingplichtige, dit wordt ook steeds vaker als dreigement gebruikt.  Sinds enkele jaren kan de Belastingdienst een briefje sturen aan de Belastingplichtige, dit met het verzoek om bepaalde informatie aan te leveren, de zogenaamde informatiebeschikking. Dit doet de Belastingdienst als ze denken (of vermoeden) dat er sprake is van fraude of achterwege laten van inkomen (zeg zwart geld). Tegen een informatiebeschikking kan de belastingplichtige in bezwaar en beroep, dit maakt de rechtszekerheid iets groter. Het is echter moeilijk te bewijzen als u geen misdrijf heeft gepleegd en / of zwart geld heeft, immers wat niet is gebeurd is niet gebeurd.

Bent u als ondernemer of particulier in een vergelijkbare situatie verwikkeld of vreest u voor een belastingcontrole? Neem dan contact met ons op. Wij kunnen u juridisch bijstaan en helpen om problemen met de Belastingdienst te voorkomen of op te lossen.

Liquidatie vennootschap binnen fiscale eenheid

Toepassing van de hardheidsclausule met betrekking tot artikel 15ai Wet Vpb 1969 en liquidatie binnen fiscale eenheid

Op 5 februari 2025 is een belangrijke mededeling gepubliceerd over het toepassen van de hardheidsclausule in geval van een liquidatie binnen een fiscale eenheid in relatie tot de antimisbruikbepaling van artikel 15ai Wet VPB 1969. In dit artikel wordt ingegaan op deze goedkeuring.

Hardheidsclausule binnen fiscale wetgeving

De hardheidsclausule is opgenomen in artikel 63 van de Algemene Wet Rijksbelastingen (AWR). De hardheidsclausule is een bepaling in de Algemene wet inzake rijksbelastingen (Awr), die het mogelijk maakt om af te wijken van de strikte toepassing van de belastingwetgeving in gevallen waarin het resultaat van die wetgeving onredelijk of onevenredig zwaar zou zijn voor de belastingplichtige.

Het doel van de hardheidsclausule is om, zoals de wettekst zelf beschrijft, onbillijke gevolgen van wetgeving te voorkomen. Wanneer de wet in een bepaald geval niet past bij de werkelijke situatie of de bedoeling van de wetgever dan heeft de Staatsecretaris door toepassing van de hardheidsclausule de mogelijkheid om de gevolgen van deze wetgeving buiten toepassing te laten. Dit zorgt voor een zekere flexibiliteit in de belastingwetgeving en voorkomt dat belastingplichtigen onterecht benadeeld worden door vaak onbedoelde gevolgen.

Artikel 15ai wet VPB

Artikel 15ai legt een sanctie op bij de beëindiging van de fiscale eenheid of bij de ontvoeging van een vennootschap. De sanctie houdt in dat vermogensbestanddelendie binnen de fiscale eenheid zijn overgedragen, op het moment van de ontvoeging van de vennootschap tegen de werkelijke waarde worden gewaardeerd. Dit kan leiden tot een fiscale herwaardering waarbij belasting wordt geheven over het verschil tussen de oorspronkelijke waarde en de hogere werkelijke waarde op het moment dat de vermogensbestanddelen zijn overgedragen. =

De sanctie is bedoeld om belastingontwijking of besparing te voorkomen door ervoor te zorgen dat er geen belastingvoordeel ontstaat bij de overdracht van vermogensbestanddelen binnen de fiscale eenheid.

Toepassing hardheidsclausule in relatie tot artikel 15ai

De toepassing van de hardheidsclausule is voor de volgende situatie goedgekeurd:

• A B.V. – B.V. en C. B.V. een fiscale eenheid voor de vennootschapsbelasting. C. B.V. wordt geliquideerd binnen de fiscale eenheid, in dat kader ontvangt B B.V. vermogensbestanddelen van C B.V. Door de liquidatie is C B.V. geen onderdeel meer van de fiscale eenheid.  De sanctie van artikel 15ai blijft buiten toepassing omdat artikel 15ai een ontvoegingstijdstip vereist. Omdat C B.V. wordt geliquideerd is sprake van een beëindiging van een fiscale eenheid door ontbinding en vereffening (artikel 15aa, eerste lid, onderdeel c, Wet Vpb 1969) hierdoor is geen sprake van een ontvoeging in de zin van artikel 15ai.

Voor zover niets nieuws.

Op een later moment eindigt de (resterende) fiscale eenheid tussen A. B.V. en B. B.V. omdat A. B.V. niet meer voldoet aan de bezitseis (ten minste 95% van de aandelen in B.V.). Door het beëindigen van de fiscale eenheid zou artikel 15ai Wet Vpb 1969 in werking treden voor de vermogensbestanddelen die eerder in het kader van de liquidatie van C. B.V. binnen de fiscale eenheid zijn overgedragen aan B B.V. Deze situatie wordt onwenselijk geacht waardoor is goedgekeurd dat door toepassing van de hardheidsclausule de gevolgen van artikel 15ai buiten toepassing worden gelaten ten aanzien van de vermogensbestanddelen die bij de liquidatie van C. B.V. zijn overgedragen aan B B.V.

Noot fiscaal jurist inzake hardheidsclausule bij liquidatie

De fiscale wet- en regelgeving ten aanzien van fiscale eenheid problematiek en herstructureringen is complex. Overweegt u een herstructurering of het aangaan of verbreken van een fiscale eenheid dan is het verstandig dit in overleg met uw fiscalist te doen.

Neem gerust contact op voor een persoonlijk gesprek of een vrijblijvende consultatie. Samen zorgen we ervoor dat uw fiscale vraagstukken op een efficiënte en juridisch verantwoorde manier worden opgelost.

Liquidatieverlies regeling kost overheid 1 miljard

De uitspraak van de Hoge Raad in 2025 (inzake liquidatieverlies van buitenlandse deelneming) kan de overheid flink in de papieren lopen. Wij schreven hierover op deze site een artikel. Volgens de Hoge Raad mocht AEGON ruim € 100 miljoen aan liquidatieverliezen van 2 buitenlandse (Ierse) dochterondernemingen ten laste van de Nederlandse winst brengen. De belastingdienst weigerde de aftrek omdat er in Ierland al een tegemoetkoming is verstrekt (group relief regeling). Volgens de Hoge Raad  is deze regeling geen "tegemoetkoming voor de belastingheffing voorzover deze voor de liquidatie heeft plaatsgevonden" en dus echt iets anders. De beoordeling moet plaatsvinden op het moment van liquidatie, en toen waren de verliezen niet meer verrekenbaar. De Hoge Raad oordeelde dat Aegon het volledige liquidatieverlies in aftrek mag brengen, en passeerde daarmee het advies van de procureur-generaal (ECLI:NL:PHR:2022:361). Dit "geintje" kost de belastingdienst jaarlijks 65 miljoen en over verleden ongeveer 1 miljard euro, aldus een brief van de staatssecretaris op 20 juni 2025. Vermoedelijk zal de liquidatieverliesregeling voor de toekomst worden aangepast, dit zal tijdens prinsjesdag 2025 duidelijk worden.

Bron liquidatie rechtspersoon binnen fiscale eenheid

Mededeling over toepassen hardheidsclausule binnen fiscale eenheid en artikel 15ai wet VPB

Kennisgroep inzake boekverlies en artikel 15ai

Op de zaak betrekking hebbende stukken  

De belastingplichtige heeft in bezwaar recht op inzage in zijn dossier (controle en boete). In de praktijk zien wij dat deze dossierinzage frequent lastig verloopt. Er lijkt een diepgeworteld idee te bestaan bij medewerkers van de Belastingdienst dat het aan hen is te bepalen welke stukken wel en welke stukken niet tot de zaak behoren. Een misconceptie. In de jurisprudentie heeft de Belastingdienst al herhaaldelijk lik op stuk gehad. Vooralsnog leidt dit lik-op-stuk-beleid van de Hoge Raad nog niet tot aangepast gedrag bij de Belastingdienst. Wij zijn veel betrokken bij bezwaar- en beroepsprocedures, onze ervaringen hieruit worden opgenomen in dit artikel.

Dossierinzage tijdens bezwaar en ontbreken stukken

Het (evident) achterhouden van stukken ontneemt een belastingplichtige de mogelijkheid zijn zaak optimaal te bepleiten en te voorzien van tegenbewijs. Bovendien sluit het de mogelijkheid uit dat de belastingplichtige uit die niet-verstrekte stukken informatie put, die aanleiding kan vormen de aanslagen op andere gronden aan te vechten.   

Hoe zit het nu met die 'op de zaak betrekking hebbende stukken' ?

Geheimhouding klikbrieven niet toegestaan

In een procedure bij de Rechtbank Zeeland West Brabant d.d. 22 januari 2025 (ECLI:NL:RBZWB:2025:300) was de inspecteur niet bereid om de inhoud van zogenaamde klikbrieven te verstrekken. De belangrijkste reden was de privacy en veiligheid van de tipgever/ klikspaan. De rechtbank is dit niet met de inspecteur eens. De inspecteur heeft onvoldoende concrete en verificeerbare redenen aangevoerd voor de geheimhouding. Het enkel stellen dat een tipgever risico loopt en hier geestelijke last van zou kunnen krijgen is onvoldoende. Er is namelijk geen onderzoek gedaan naar de feitelijke risico's voor de tipgevers. Het belang van de belastingplichtige bij de inhoud van de ongeschoonde inhoud van de klikbrieven weegt zwaarder dan de reden voor geheimhouding. De brireven moeten binnen 2 weken aan belastingplichtige worden verstrekt.

Stukken strafdossier niet verstrekt door inspecteur 

De FIOD heeft een strafrechtelijk onderzoek ingesteld bij de heer X (handel in sigaretten). De inspecteur legt naheffingsaanslagen op van ruim 100.000 euro. In geschil is of de naheffingsaanslagen terecht zijn opgelegd en/of de inspecteur in dat kader alle op de zaak betrekking hebbende stukken heeft ingebracht. De inspecteur stelt dat hieraan keurig is voldaan doordat hij een bewerkte versie van het overzichtsproces verbaal en een aantal bijlagen heeft verstrekt, dit terwijl het volledige FIOD dossier hem ter beschikking stond (aldus de bevestiging tijdens de zitting). De rechtbank Noord Holland d.d. 2 april 2024 (ECLI:NL:RBNHO:2024:3170) is het hier niet mee eens. De inspecteur is echter volgens de rechtbank verplicht om alle op de zaak betrekking hebbende stukken te overleggen. Dit zijn alle zaken die hem ter raadpleging ter beschikking staan of hebben gestaan en die voor de beslechting van het geschil relevant kunnen zijn. Het staat de inspecteur dan niet vrij om zelf een selectie te maken. Beroep op artikel 8:29 AWB slaag niet. Volgens de rechtbank heeft de inspecteur door zijn eigen selectie te maken artikel 8:42 eerste lid AWB geschonden. Hierdoor blijft onduidelijk of de heer X de sigaretten voorhanden heeft gehad. Voor een verdieping over dit onderwerp kunt u ook onderstaande arresten raadplegen:

• Hoge Raad d.d. 3 april 2009 ECLI:NL:HR:2009:BH9184 (anonimisering op de zaak betrekking hebbende stukken)
• Hoge Raad d.d. 23 mei 2014 ECLI:NL:HR:2014:1182 (selectie maken stukken door inspecteur)
• Hoge Raad d.d 4 mei 2018 ECLI:NL:HR:2018:672 (uitleg op de zaak betrekking hebbende stukken)
• Hoge Raad d.d. 25 juni 2021 ECLI:NL:HR:2021:995 (op de zaak betrekking hebbende stukken en strafdossier)

Wettelijk kader bij op de zaak betrekking hebbende stukken

Vertrekpunt voor een discussie is de wet. Laten we hier eens doorheen wandelen.

Artikel 7:4 Algemene Wet Bestuursrecht luidt als volgt:   

1. Tot tien dagen voor het horen kunnen belanghebbenden nadere stukken indienen.  
2. Het bestuursorgaan legt het bezwaarschrift en alle verder op de zaak betrekking hebbende stukken voorafgaand aan het horen gedurende tenminste een week voor belanghebbende ter inzage. (…)

De Belastingdienst moet de op de zaak betrekking hebbende stukken bij een gerechtelijke procedure ook toezenden aan de rechtbank (8:42 Algemene Wet Bestuursrecht). Voldoet de belastinginspecteur niet aan deze inlichtingenplicht, dan kan de rechtbank daaraan de gevolgen verbinden die haar geraden voorkomen (8:31 Algemene Wet Bestuursrecht).

Rechtspraak inzake op de zaak betrekking hebbende stukken

Er zijn diverse uitspraken en arresten met betrekking tot (de gevolgen van het niet) verstrekken van de op de zaak betrekking hebbende stukken.     

• Gerechtshof 's Hertogenbosch (ECLI:NL:GHSHE:2022:4703) d.d. 29 december 2022. Een belastingplichtige wordt via een beschikking aansprakelijk gesteld voor een belastingschuld van een derde. Naar het oordeel van het Gerechtshof heeft de Belastingdienst (formeel ontvanger) onrechtmatig gehandeld door de beschikking af te geven zonder een goed onderzoek naar bewijs te verrichten (naar de verzending van de naheffingsaanslagen). Ook zijn de op de zaak betrekking hebbende stukken niet verstrekt. Volgens het gerechtshof is hierdoor onrechtmatig gehandeld. De ontvanger beroept zich ook ten onrechte op haar geheimhoudingsplicht. Gerechtshof kent een schadevergoeding toe en tevens moeten de proceskosten integraal worden vergoed.
• Gerechtshof Amsterdam (ECLI:NL:GHAMS:2018:2591) oordeelde bijvoorbeeld al: “Indien een belanghebbende zich - voldoende gemotiveerd - op het standpunt stelt dat een bepaald aan de inspecteur ter beschikking staand stuk dient te worden overgelegd omdat het op de zaak betrekking heeft, kan geen doorslaggevende betekenis toekomen aan de betwisting van dat laatste door de inspecteur. Die betwisting - evenals haar eventuele onderbouwing - berust immers mede op feitelijke gegevens (de inhoud van dat stuk) die aan de belanghebbende en de rechter niet bekend zijn, zodat zij door de belanghebbende niet kunnen worden weerlegd, en door de rechter niet op juistheid kunnen worden getoetst.  Daarbij komt dat, indien de inspecteur meent dat gewichtige redenen zich tegen overlegging van het stuk verzetten, hij zich kan beroepen op artikel 8:29 van de Awb. In het licht van dit een en ander dient artikel 8:42 van de Awb aldus te worden uitgelegd dat, behoudens gevallen van gerechtvaardigde weigering op grond van artikel 8:29 van de Awb en uitzonderingsgevallen als misbruik van procesrecht, tegemoet dient te worden gekomen aan een verzoek van de belanghebbende tot overlegging van een bepaald stuk indien deze voldoende gemotiveerd heeft gesteld dat het stuk van enig belang kan zijn (geweest) voor de  besluitvorming in zijn zaak (zie HR 25 april 2008, nr. 43448, ECLI:NL:HR:2008:BA3823, BNB 2008/161).”   
• De Hoge Raad geeft voor de te overleggen stukken het volgende kader: i) Tot de op grond van artikel 8:42, lid 1, Awb over te leggen stukken behoren alle stukken die de inspecteur ter raadpleging ter beschikking staan of hebben gestaan en die van belang kunnen zijn voor de beslechting van de (nog) bestaande geschilpunten. Tot de door de inspecteur over te leggen stukken behoren niet stukken die zich bevinden onder derden (bijvoorbeeld het Openbaar Ministerie) en die niet aan hem zijn verstrekt, ook al is hij bekend met het bestaan daarvan (vgl. HR 12 juli 2013, nr. 11/04625, ECLI:NL:HR:2013:29, BNB 2013/226, rechtsoverweging 3.3.1.3).  ii) Een redelijke strekking van artikel 8:42, lid 1, Awb strokende, uitleg van die bepaling brengt mee dat de daarin opgenomen verplichting tot overlegging van stukken zich ook uitstrekt tot stukken die pas in de loop van het beroep of hoger beroep ter beschikking van de inspecteur zijn gekomen. Indien dergelijke stukken ter beschikking van de inspecteur komen na afloop van de in artikel 8:42 Awb bedoelde termijn, dient hij deze alsnog onverwijld aan de rechter toe te zenden. iii) Tot de op de zaak betrekking hebbende stukken behoren niet slechts de stukken die de inspecteur heeft gebruikt ter onderbouwing van zijn besluit. Daartoe behoren in beginsel ook stukken als hiervoor onder i) en ii) bedoeld die de inspecteur wel ter beschikking staan of hebben gestaan maar die hij niet heeft gebruikt ter onderbouwing van zijn besluit. Stukken die de inspecteur wel heeft gebruikt ter onderbouwing van zijn besluit, maar die voor de beoordeling van de zaak door de rechter niet (langer) van belang zijn, behoren niet tot de op de zaak betrekking hebbende stukken. Dit is bijvoorbeeld het geval ten aanzien van stukken die betrekking hebben op een element van de aanslag dat in beroep niet (meer) ter discussie staat.  iv) Als een stuk passages bevat die op de zaak betrekking hebben, is dit stuk als geheel een op de zaak betrekking hebbend stuk. De verplichting om dit stuk over te leggen, ziet daardoor niet slechts op de voor de beoordeling van de zaak relevante passages.  v) Ook ten aanzien van hetgeen hiervoor onder i tot en met iv is overwogen geldt hetgeen is neergelegd in overweging 2.3.2 van het arrest van de Hoge Raad van 10 april 2015, nr. 14/01189, ECLI:NL:HR:2015:874, BNB 2015/129: indien de inspecteur verzuimt te voldoen aan de verplichting om op de zaak betrekking hebbende stukken over te leggen is het op grond van artikel 8:31 Awb aan de rechter om daaruit de gevolgtrekkingen te maken die hem geraden voorkomen. Dit voorschrift staat toe dat de rechter onder omstandigheden de gevolgtrekking maakt dat voorbijgegaan moet worden aan dit verzuim. Beslist de rechter niet aanstonds aan het verzuim voorbij te gaan, dan mag hij over de toepassing van artikel 8:31 Awb niet beslissen alvorens partijen in de gelegenheid te hebben gesteld zich daarover uit te laten.”  

Noot inzake op de zaak betrekking hebbende stukken

Recent heeft de Hoge Raad geoordeeld dat de rechter moet onderzoeken of alle op de zaak betrekking hebbende stukken ook zijn overlegd. Het Gerechtshof had in deze procedure overwogen dat belanghebbende de door haar gestelde inkomensprognoses niet had onderbouwd met stukken. Op de zitting bij het Gerechtshof stelt belanghebbende deze stukken al in de bezwaarfase aan de Inspecteur te hebben verstrekt. De Hoge Raad concludeert dat het Gerechtshof had moeten onderzoeken of de stukken de belastinginspecteur ter beschikking hadden gestaan. Zo dat het geval was, hadden deze stukken als stukken van de zaak door de belastinginspecteur aan de rechter moeten worden verstrekt. De inspecteur moet alle stukken die hij / zij tot de beschikking heeft gehad aan de belastingplichtige verstrekken. Of deze stukken ook zijn gebruikt doet niet terzake.

Ook kan de inspecteur stukken via een URL link aan de rechter of belastingplichtige sturen (artikel 8:42 awb), dit is volgens de Hoge Raad (binnen redelijke grenzen) toegestaan (Hoge Raad d.d. 31 mei 2024 ECLI:NL:HR:2024:567).

Als de inspecteur niet alle op de zaak betrekking hebbende stukken aan belastingplichtige verstrekt, is het aan de rechter om daar consequenties aan te verbinden (artikel 8:31 AWB). Een mogelijke consequentie van het niet verstrekken van stukken kan zijn dat de aanslag wordt vernietigd. Ook kan de zaak worden terugverwezen en / of kan er een schadevergoeding worden toegekend.

In bezwaar- en beroepszaken kan de belastingplichtige zijn / haar dossier inzien. Wij zien dat, los van de echte discussie (materiële belastingschuld), ook de formele aspecten steeds vaker voor een gelijk bij belastingplichtige kunnen zorgen. Jongbloed Fiscaal Juristen is gespecialiseerd in fiscale bezwaar- en beroepszaken en heeft ruime ervaring met voeren van procedures tegen de Belastingdienst.

Laat u eens bijstaan door een fiscaal jurist in bezwaar- of beroepszaken (of bij een boekenonderzoek). Vrijblijvende afspraak of second opinion? Mail of bel ons gerust.

Bronnen op de zaak betrekking hebbende stukken

https://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:GHAMS:2018:2591

https://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:HR:2015:874

https://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:HR:2018:672

https://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:HR:2022:278

Pro forma bezwaarschrift belastingdienst

Als u het niet eens bent met een aanslag dan kunt u bezwaar maken bij de Belastingdienst. U kunt dit via een brief vormgeven maar ook via deinternetsite van de belastingdienst (dus online). Voor deze digitale route heeft u een digid nodig. U kunt bij uw bezwaarschrift ook bijlagen toevoegen in de portal. U kunt dit ook uitbesteden aan een gemachtigde. U moet dan digitaal (met digid) een machtiging verstrekken (lees meer). De basis ingredienten voor een bezwaarschrift staan in onderstaand voorbeeld opgenomen, de belangrijkste zijn:

• datum bezwaarschrift
• uw naam en adres
• aanslagnummer waartegen u bezwaar wilt maken
• standpunt van u
• standpunt van de belastingdienst
• reden van uw bezwaar

U bent niet verplicht om uw emailadres of telefoonnummer op te nemen.

Pro forma bezwaar wel "iets" motiveren

Henk maakt pro forma bezwaar tegen zijn aanslag inkomstenbelasting. Het is niet duidelijk welke informatie hij nog nodig heeft om zijn bezwaarschrift te motiveren. De termijn voor het indienen van de motivering is meermaals verlengd. Uiteindelijk wordt na 6 maanden het bezwaarschrift van Henk niet ontvankelijke verklaard. De Rechtbank Den Haag en het Gerechtshof in deze plaats (Gerechtshof Den Haag d.d. 25 mei 2023 ECLI:NL:GHDHA:2023:1057) stellen de inspecteur in het gelijk. De Hoge Raad beslist ook in deze lijn resp. doet er verder niks mee (artikel 81 lid 1 RO) (Hoge Raad d.d. 11 oktober 2024 ECLI:NL:HR:2024:1438).  Iemand die bezwaar maakt, moet in het bezwaarschrift de gronden van het bezwaar vermelden. Dit staat in artikel 6:5, eerste lid, aanhef en onder d, van de Awb. Dat houdt in: toelichten op welke specifieke punten hij of zij het niet eens is met het bestreden besluit. Als dat niet gebeurt, kan verweerder - na een herstelmogelijkheid - het bezwaar op grond van artikel 6:6 van de Awb niet-ontvankelijk verklaren.

Nader motiveren pro forma bezwaarschrift

Motiveren pro forma bezwaarschrift en/of aangeven dat de nadere toelichting / motivering nog volgt is noodzakelijk. In een uitspraak van het Gerechtshof Amsterdam (inzake parkeerbelasting, Gerechtshof Amsterdam d.d. 2 april 2024 ECLI:NL:GHAMS:2024:1208) had een belastingplichtige (de heer X) een vrij summier bezwaarschrift ingediend, dit met de enkele mededeling dat hij het niet eens was met de aanslag. De heer X maakt geen voorbehoud inzake aanvulling van gronden van zijn bezwaarschrift. De heffingsambtenaar verklaart het bezwaar ontvankelijk maar ongegrond. De heer X had de bezwaargronden graag nog willen aanvullen maar heeft dit verder niet gemeld. X komt tevergeefs in beroep bij de Rechtbank, ook in Hoger beroep gaat het mis. Een summier gemotiveerd bezwaarschrift is geen gebrekkig bezwaarschrift waarvoor een verzuimherstel hoeft te worden geboden. Conclusie, wees niet te makkelijk bij het indienen van een bezwaarschrift en geef altijd aan dat u uw bezwaren nog nader wilt motiveren. Een bezwaarschrift moet altijd de gronden bevatten, dit zou anders zijn gelopen als de heffingsambtenaar het bezwaar niet ontvankelijk zou willen verklaren (Gerechtshof Amsterdam d.d. 5 juli 2022 ECLI:NL:GHAMS:2022:2286, onderdeel 6)

Wat als er een boete door de belastingdienst is opgelegd

Maakt apart bezwaar tegen de boete in uw aanslag of neem dit op in uw bezwaarschrift. Vraag tevens direct inzage in uw dossier bij de belastingdienst. Voorbeeld bezwaarschrift kunt u hier vinden.

Bezwaarschrift tegen heffing box 3

Als u box 3 heffing moet betalen is het verstandig om een bezwaarschrift in te dienen. Een voorbeeld bezwaarschrift kunt u hier vinden. Ook het huidige box 3 stelsel (periode 2017-2022) zal vermoedelijk niet rechtsgeldig zijn (artikel)

Wat gebeurt er nadat u bezwaar hebt gemaakt?

U krijgt meestal binnen 2 - 3 weken een ontvangstbevestiging. Vervolgens zal de belastingdienst binnen enkele maanden (meestal 3 maanden) een beslissing nemen. Als de belastingdienst meer tijd nodig zou hebben krijgt u hierover een bericht. U kunt online bekijken of het bezwaarschrift is binnengekomen en wat de status is.

Wanneer heb ik recht op dossierinzage

U kunt uw fiscale dossier bij de belastingdienst inzien. Dit is verstandig omdat u hierdoor uw standpunten beter kunt motiveren. Als u verzoekt om een hoorzitting krijgt u voordien ook het recht om uw dossier in te zien (artikel). Als u dossier niet volledig is kan dit verstrekkende gevolgen hebben (artikel) 

Voorbeeld pro forma bezwaarschrift belastingdienst

AANGETEKEND

Belastingdienst Regio _______________

Kantoor _______________

Postbus ___

Plaats _______________ Datum __ - __ - ___

Onderwerp: pro forma bezwaarschrift tegen aanslag .......... ten name van de heer / mevrouw _______________, wonende aan de _______________ __ te _______________(aanslagnummer _______________)

Weledelgestrenge heer, vrouwe,

Hierbij maak ik pro forma bezwaar tegen in hoofde genoemde aanslag.........Ik verzoek u mij een nadere termijn te stellen waarbinnen ik het bezwaar kan motiveren. 

• Te naamstelling aanslag:
• Aanslag voor belastingsoort :.......
• Tijdvak: ...................
• Datum aanslag: ..............
• Bedrag inclusief rente, kosten en boete:.............
• Boeten:............

Feiten

De aanslag, kenmerk _______________ (dagtekening __ - __ - ___) is opgelegd naar aanleiding van ................ Ik ben het hier niet mee eens maar moet hiervoor nog feiten en omstandigheden verzamelen.

Ontvankelijk

De aanslag is gedagtekend __ - __ - ___ en dit prof forma bezwaarschrift is ingediend op __ - __ - ___. Het bezwaarschrift is hiermee tijdig en ontvankelijk, hoewel deze nog gemotiveerd moet worden.

Mediation

Als u het niet met mijn bezwaren eens bent, doe ik hierbij alvast een beroep op de mogelijkheden van mediation. Omdat dit op basis van vrijwilligheid plaatsvindt, kan ik u niet verplichten. Volgens de staatssecretaris (brief 8 april 2005, DBG 2005 - 01109) heeft in 80% van de gevallen mediation een positief effect. Dit instrument is dan ook - bij afwijzing van mijn bezwaren - een goede oplossing. Het heeft mijn voorkeur om te werken met een externe mediator.

Uitstel van betaling

In dit kader verzoek ik u om uitstel van betaling tot het moment dat u op dit verzoek heeft beslist. In dit kader verzoek ik om uitstel van betaling voor een bedrag van € _________, zijnde het belastingbedrag samenhangende met mijn bezwaren. Het door mij verschuldigde bedrag van € _________ wordt voor __ - __ - ___ (reguliere betaaldatum) voldaan. Ik verzoek u het uitstelverzoek - indien nodig - door te geleiden naar de invorderaar.

Noot: Er bestaat een mogelijkheid dat de Belastingdienst rente gaat rekenen over het niet betaalde bedrag.

Horen

Tenslotte verzoek ik u mij te horen als u voornemende bent van dit bezwaarschrift af te wijken. Ik verneem dan graag vóór het horen schriftelijk uw argumenten en motivatie waarom u niet voornemende bent om (volledig) aan mijn bezwaren tegemoet te komen.

Dossierinzage

Ik verzoek u om inzage in mijn dossier, wanneer kan dit plaatsvinden? Als uit deze dossierinzage informatie volgt die mijn bezwaren kunnen complementeren, dan verzoek ik u mij toe te staan deze alsnog aan te vullen. Voor de formele gang kunt u dit bezwaarschrift dan aanmerken als pro forma bezwaarschrift. In het dossier moeten de volgende zaken aanwezig zijn:

• Alle op de zaak betrekking hebbende stukken.
• De stukken welke door u of uw collega zijn geraadpleegd om tot een juist besluit te komen.
• Stukken die de belastingdienst gedurende deze fase heeft ontvangen.
• Stukken die deels zijn geraadpleegd moeten in haar geheel aanwezig zijn. Hierbij kan het gaan om memo's, informatie uit databanken, etc.
• Stukken van andere organisaties, zoals het Openbaar Ministerie, derdenonderzoeken, de FIOD of andere onderdelen van de Belastingdienst, moeten ook aanwezig zijn, tenzij bijzondere omstandigheden (die ik dan graag vooraf verneem).

Voor de dossierinzage verzoek ik u om het volgende:

1. Kunt u een inhoudsopgave maken van het dossier, voorkeur in chronologisch volgorde (met melding welke stukken eruit zijn gehaald)
2. Is het dossier ook digitaal beschikbaar en/of worden stukken die niet in het dossier aanwezig zijn digitaal opslagen?
3. Is het dossier volledig of zijn stukken uit het dossier gehaald?
4. Zitten alle e-mails, notities, standpunten van kennisgroepen en vastleggingen van telefooongesprekken in het dossier (mits fiscaal relevant voor deze kwestie)?
5. Kunt u vragen of de behandelaar bij de dossierinzage aanwezig kan zijn? Zo kan ik hem / haar eventueel vragen stellen.
6. Kunt u mij voor de dossierinzage uw voorgenomen uitspraak op bezwaar (of standpunt) doen toekomen?

Ontvangstbevestiging

Deze brief wordt u per reguliere en aangetekende post toegestuurd. Ik verzoek u mij de ontvangst van deze brief schriftelijk te bevestigen binnen een periode van 14 dagen. Als u nog vragen of opmerkingen heeft, hoor ik deze graag. Tevens zal ik dit bezwaarschrift per e-mail sturen aan .... (dit met digitale ontvangstbevestiging).

Hoogachtend,

Noot

Wij kunnen geen verantwoordelijkheid of aansprakelijkheid dragen voor mogelijke fiscale consequenties van dit antwoord omdat u (nog) geen klant bent. De aard van de vraagstelling via onze infomail brengt bovendien met zich mee dat niet het gehele feitencomplex bij ons bekend is.

Bodembeslag en Belastingdienst

Bodemrecht Belastingdienst is enkele jaren geleden aangepast. Bodemverhuurconstructies zijn hierdoor lastiger geworden. Regelmatig adviseren wij DGA's en bedrijven over nieuwe mogelijkheden en structuren. Regelmatig wordt er hierbij geadviseerd over bodemverhuurstructuren en de rechten van de Belastingdienst om beslag te kunnen leggen en / of het voorkomen van beslagleggingen. Bel gerust voor een vrijblijvende afspraak bij ons op kantoor. U bent zeker van een prettige ontvangst, heldere taal, deskundige fiscaal juristen en geen onduidelijke facturen of verrassingen.

Rechten van de Belastingdienst

De Belastingdienst int belastingen, zo eenvoudig is de wereld. Om belastingen te kunnen innen, heeft de Belastingdienst bevoegdheden die verder gaan dan een normale schuldeiser, de belangrijkste zijn:

1. Dwangbevel: hierdoor kan de Belastingdienst executoriale maatregelen nemen om een belastingbedrag te incasseren zonder dat ze langs de rechter moeten. Ze kunnen hierdoor uw roerende zaken verkopen of beslag leggen op uw bankrekening.
2. Loonbeslag: door een dwangbevel kan de Belastingdienst (zonder tussenkomst van de rechter) loonbeslag leggen bij uw werkgever of uitkeringsinstantie.
3. Bodemrecht: de Belastingdienst heeft het recht om beslag te leggen op zaken die in eigendom toebehoren aan X, terwijl het belastingschulden betreffen van Y, mits deze zaken zich op de bodem van Y bevinden (in bedrijf of woning).
4. Voorrecht: de Belastingdienst hoeft eigenlijk enkel de hypotheekhouder en de pandhouder voor te laten gaan bij bijvoorbeeld een executieverkoop. Bij bodembeslag gaat de Belastingdienst soms zelfs voor de pandhouder.

Het bodemrecht of bodembeslag in de volksmond geeft de Belastingdienst het recht om beslag te leggen op alle goederen die zich op de bodem van de belastingschuldige bevinden. Het is hierbij niet van belang van wie deze goederen zijn. De ontvanger mag dus beslag legggen op inventaris, auto's, etc. als de belastingschuldige zijn BTW of loonheffing niet heeft betaald.

Veel juristen hebben zich gebogen over dit bodemrecht en diverse structuren bedacht om dit recht van de Belastingdienst te ontgaan. Het gevecht gaat meestal tussen de Belastingdienst, de bank en de leasemaatschappij. In de praktijk kozen dergelijke partijen ervoor om het bedrijfspand van de ondernemer aan de huisbank te verhuren. Hierdoor staat de inventaris in het bedrijfspand niet meer op de grond van de belastingschuldige, maar op de grond van de bank. Gevolg: inventaris is geen bodemzaak van de ondernemer / belastingschuldige. Deze bodemverhuurconstructie wordt vaak toegepast, de Belastingdienst baalt hier al lang van. Dus ... kwam er nieuwe wetgeving.

Hoe werkt het bodemrecht?

Het bodemrecht geeft de Belastingdienst het recht om zakelijke belastingen te verhalen op roerende zaken van een derde. Zakelijke belastingen zijn BTW, loonheffing, accijns, etc. Het gaat hierbij om zaken die zich op de bodem van de belastingschuldige bevinden, maar niet van hem of haar zijn. Als de belastingschuldige een auto niet op tijd heeft betaald, dan kan de leverancier de auto ophalen, de Belastingdienst kan echter ook bodembeslag leggen. Als de Belastingdienst sneller is, dan heeft de leverancier meestal het nakijken. In de praktijk wordt de bodem verhuurd aan de kredietverlener en is hiermee bodembeslag niet meer mogelijk (bodemverhuurconstructie). Voordeel van deze constructie is dat de onderneming na een faillissement of executie kan worden voortgezet omdat de machines en inventaris blijven staan. De bodemverhuurconstructie wordt - mits juist uitgevoerd - door de rechter (Hoge Raad) en de Belastingdienst goedgekeurd resp. gedoogd. Vanaf 2013 wordt dit anders, de Staatssecretaris is van mening dat de bodemverhuurconstructie moet worden bestreden. De kredietverlener wordt verplicht om bij de Belastingdienst te melden dat hij van zijn rechten gebruik gaat maken. De Belastingdienst heeft vervolgens 4 weken de tijd om te beslissen of ze gebruik maken van het bodemrecht. De kredietverlener kan zich dan dus op veel minder roerende zaken verhalen. Gevolg zal zijn dat minder bedrijven kunnen worden doorverkocht bij een faillissement en dat kredietverleners (banken / investeerders, etc.) minder snel bereid zijn om financieringen te verstrekken.

Bodemrecht, en toen?

Wat van jou is, is van jou en wat van mij is, is van mij. Dit geldt voor iedereen behalve voor de Belastingdienst. Een schuldeiser van A kan zich niet verhalen op bezittingen van B. Voor zakelijke schulden mag de Belastingdienst bodembeslag leggen (artikel 22 invorderingswet). Dit bodembeslag of bodemrecht heeft verstrekkende gevolgen. Voor de Belastingdienst is dit vooral interessant bij een executieverkoop of een faillissement. Onder bodembeslag vallen roerende zaken die zich op de bodem van de belastingschuldige / belastingplichtige bevinden. Hierbij kunt u denken aan:

• inventaris;
• auto's;
• computers;
• voorraden, etc.

Bodembeslag kan zowel voor als na faillissement worden gelegd. Bodembeslag kan ook komen te rusten op roerende zaken die van iemand anders (een derde) zijn als deze zaken zich duurzaam op de bodem van de failliet (belastingschuldige) bevinden. Het bodembeslag gaat bij een faillissement op in het faillissementsbeslag, de Belastingdienst kan zich op deze goederen niet meer verhalen. Bodembeslag op goederen van een derde wordt niet getroffen door het faillissementsbeslag, de derde is immers niet failliet. De Belastingdienst kan dus de goederen / roerende zaken van derden gewoon uitwinnen en verkopen.

Reële eigendom

De Belastingdienst hanteert (gelukkig) wel een beleid dat reële eigendom van een derde wordt ontzien, dit staat in de Leidraad invordering. Als de derde kan aantonen dat de bodemzaak zijn eigendom is, zal de Belastingdienst dit meestal respecteren. U moet hiervoor wel moeite doen en er vlot bij zijn. De Belastingdienst zal uw recht niet erkennen als de roerende zaken zich op de bodem van de failliet / belastingschuldige bevinden waarbij de belastingschuldige een zogenaamde afnameverplichting had. Ook bij zogenaamde bedrijfsinmenging wordt de eigendom van derde niet gerespecteerd.

Nieuws over bodembeslag sinds 2013

Sinds 2013 is er een nieuw fiscaal bodemrecht. De positie van de Belastingdienst / de ontvanger is een stuk beter geworden. En als het voor de Belastingdienst beter wordt, dan wordt het voor anderen slechter. De huidige / nieuwe regeling gaat veel te ver en is mede daarom omstreden. De gevolgen voor financieringen van bedrijven kunnen erg groot zijn. Zodra banken de gevolgen van deze regeling overzien, zal dit ook zijn weerslag kennen binnen MKB financieringen.

Als een pandhouder (of andere gerechtigde) voornemens is om zijn rechten uit te oefenen dan wel iets te doen waardoor de zaak geen bodemzaak meer is, dan moet hij dit melden aan de Belastingdienst. De Belastingdienst heeft dan 4 weken de tijd om actie te ondernemen, de pandhouder mag dan dus niets doen. Als de pandhouder zich niet aan deze regel zou houden, dan moet de pandhouder op verzoek van de Belastingdienst een verklaring verstrekken omtrent de (executie)waarde van de betreffende bodemzaak. Dit bedrag moet dan door de pandhouder worden overgemaakt aan de Belastingdienst. De pandhouder krijgt voor dit bedrag een (vaak waardeloze) vordering op de belastingschuldige.

Voorbeeld bodemrecht in 2013

Machinefabriek X B.V. levert in 2013 een machine aan Jansen B.V. De machine wordt onder eigendomsvoorbehoud geleverd. De factuur wordt niet betaald. U wilt als eigenaar de machine ophalen. Sinds 2013 moet u dit eerst melden aan de Belastingdienst, waarschijnlijk bent u de machine kwijt. De Belastingdienst zal namelijk na uw melding bodembeslag leggen.

Tenslotte

De nieuwe regeling geldt sinds 2013 en derhalve voor aanslagen welke zijn opgekomen na 1 januari 2013.

Standpunt van de kennisgroep Belastingdienst is beleid

Het is goed om specialistische kennis te bundelen. Bij de Belastingdienst zijn hierom kennisgroepen in het leven geroepen. Deze kennisgroepen ondersteunen inspecteurs en medewerkers van de Belastingdienst bij specifieke vragen op vaktechnisch gebied. Het standpunt van de kennisgroep is hiermee ook vaak het standpunt van de inspecteur. De vraag is hoe dit standpunt formeel-rechtelijk moet worden gezien en welke waarde hieraan moet worden toegekend.

Standpunt kennisgroep moet openbaar

De inspecteur geeft in onze praktijk vaak aan: "is standpunt kennisgroep". Daar moet je het dan als fiscalist of belastingplichtige maar mee doen. De onderliggende informatie, vraagstelling, feitenbeoordeling, etc. worden meestal niet ter inzage verstrekt. De overheid is op dit onderdeel zeker niet transparant genoeg. Meestal wordt het standpunt van de kennisgroep afgedaan als persoonlijke opvatting van beleid of wetgeving welke niet hoeft te worden verstrekt aan de belastingplichtige, soms krijg je enkel een klein briefje met het standpunt.

Via een beroep op de Wet Open Overheid (Woo, vroeger WOB) heeft een belastingplichtige dit eens bij de rechter neergelegd. De Rechtbank Rotterdam heeft onlangs bepaald dat een standpunt van de kennisgroep van de Belastingdienst (waaraan een inspecteur zich moet houden) openbaar moet worden gemaakt. Het is volgens de rechtbank geen persoonlijke beleidsopvatting (intern).

Ook andere belastingplichtigen moeten zich namelijk kunnen beroepen op dergelijke standpunten (gelijkheid / voorkomen willekeur).

Noot fiscaal jurist inzake fiscale procedure

Voor een fiscale bezwaar- of beroepsprocedure moet nog te vaak heel veel tijd en energie worden gestoken in de afstemming met de Belastingdienst. Vaak wordt er beperkt informatie uit het fiscale dossier van de Belastingdienst verstrekt en worden de spreekwoordelijke kaarten tegen de borst gehouden via slopende en lange procedures. Feitelijk kennen we binnen het belastingrecht 2 soorten regels:

1. De feitelijke regels (het materiële belastingrecht): deze bestaan uit de regels en wetten die bepalen hoeveel belasting u moet betalen of terugkrijgt. Hierbij kunt u denken aan inkomstenbelasting, vennootschapsbelasting, etc.
2. De formele regels (het formele belastingrecht): deze regels gaan over het vaststellen van de belastingschuld en de betaling / inning.

Het formele belastingrecht ziet met name op bezwaarzaken, beroepszaken (procedures) en het verminderen of voorkomen van sancties. De formele kant wordt de laatste jaren steeds belangrijker, soms krijgt een belastingplichtige via de formele route alsnog gelijk, terwijl er materieel ongelijk is ontstaan.  

Bent u betrokken in een bezwaar- of beroepsprocedure? Neem gerust eens vrijblijvend contact op met één van onze specialisten voor bijvoorbeeld een second opinion.

Bron kennisgroep en beleid

Rechtbank Rotterdam d.d. 12 juli 2022 ECLI:NL:RBROT:2022:6695

Wanneer krijgt u een vergrijpboete van de Belastingdienst?

Doet u opzettelijk geen aangifte of een onjuiste of onvolledige aangifte, dan krijgt u van de Belastingdienst een vergrijpboete opgelegd, tenminste dit kan de Belastingdienst doen. Er kan ook een vergrijpboete worden opgelegd bij een navorderingsaanslag. De Belastingdienst mag alleen ene vergirjpboete opleggen als aantoonbaar sprake is van opzet (willens en wetens handelen) of grove schuld (voorwaardelijke opzet, willen staat centraal, lichtvaardig of slordig handelen). Bij bepaalde boetes is zelfs grove schuld niet voldoende, opzet lijkt de ondergrens (bij een vergrijpboete). Boete is bij grove schuld meestal lager dan bij voorwaardelijke opzet.

De belastingdienst moet dus overtuigend aantonen (doen blijken) dat sprake is van grove schuld of opzet omdat de waarborgen van het EVRM (Europees verdrag voor de rechten van de mens) ook meespelen. De belastingplichtige moet dus weten dat hij iets fout deed (en bewust).

Vergrijpboete ter discussie stellen

De vergrijpboete wordt soms iets te vlot door een inspecteur opgelegd. Deze kan om verschillende redenen worden verminderd of tot nihil worden bijgesteld (door de rechter). De belangrijkste oorzaken uit de rechtspraak zijn:

• Procedure loopt te lang (overschrijding van de redelijke termijn), zie Hoge Raad d.d. 6 september 2024 ECLI:NL:HR:2024:1132 of Gerechtshof Arnhem Leeuwarden d.d. 23 juli 2024 ECLI:NL:GHARL:2024:4871
• Vergrijpboete voor hetzelfde feit bij verschillende belastingtypen
• Vergrijpboete wordt niet overtuigend via feitelijk bewijs aannemelijk gemaakt, derhalve geen (of beperkt) sprake van opzet of grove schuld (uitgebreide toelichting in mening AG op 4 april 2025 (ECLI:NL:PHR:2025:410)
• Ontbreken van voldoende bewijs voor opzet of grove schuld, Gerechtshof Amsterdam d.d. 15 november 2022 ECLI:NL:GHAMS:2022:3728
• De grondslagen en/of omstandigheden zijn anders of niet juist voorgesteld, zie Gerechtshof Arnhem Leeuwarden d.d. 14 mei 2024 ECLI:NL:GHARL:2024:3357
• De boete moet wel in balans zijn, de noodzaak van een juiste kwalificatie van het vergrijp en de evenredigheid van de opgelegde boete, zie hiertoe mening AG op 5 juli 2024 ECLI:NL:PHR:2024:736
• Beboeting wordt niet tijdig medegedeeld, schending verdedigingsbeginsel (kennisgeving boete (met motivering) is later gedagtekend dan de boetebeschikking. Zie hiertoe bijvoorbeeld Rechtbank Zeeland West Brabant d.d. 7 mei 2025 ECLI:NL:RBZWB:2025:2724.

Streep door vergrijpboete ex bestuurder voetbalclub

Als bestuurder een vergrijpboete aan je broek krijgen? Dan staat niet alleen je portemonnee onder druk, maar ook je reputatie. De fiscus legt ze soms voortvarend op, maar gelukkig kijkt de rechter kritischer. In een procedure bij de Rechtbank Gelderland d.d. 5 juni 2025 (ECLI:NL:RBGEL:2025:4322) oordeelde de rechter dat een ex-bestuurder van een voetbalclub ten onrechte als feitelijk leidinggever werd aangemerkt. Hoewel hij ooit betrokken was bij een spelerstransfer, was zijn rol bij de latere afwikkeling onvoldoende concreet. De rechtbank herhaalt: bestuurder zijn is niet hetzelfde als leiding geven aan een strafbaar feit. En voor een boete moet de Belastingdienst het bewijs keihard rond hebben. Omdat die bewijslast zwaarder is dan bij de belastingheffing zelf, sneuvelde de boete. De uitspraak is een reminder: wie als adviseur scherp blijft op bewijs en betrokkenheid, kan veel ellende besparen.

Voor een helder overzicht van de stappen die de belastingdienst moet doorlopen verwijzen wij u naar een uitspraak van de Hoge Raad d.d. 26 april 2016 ECLI:NL:HR:2016:733.

Geduld is vereist, maar rechtvaardigheid duurt soms gewoon even. Belangrijk is dat de belastingdienst met overtuigend aangetoond bewijs komt met concrete gedragingen door de feitelijk leidinggevende.

Hierbij spelen voor een vergriipboete een aantal zaken:

1. Feitelijk leiding geven: dit moet concreet worden onderbouwd (zie Hoge Raad d.d. 16 december 1986 ECLI:NL:HR:1986:AC9607) , dit speelde bij de Slavenburg bank, de zogenoemde slavenburg jurisprudentie.
2. Is de verboden gedraging door de BV (of rechtspersoon) verricht, zie Drijfmest arrest van de Hoge Raad d.d. 21 oktober 2003 ECLI:NL:HR:2003:AF7938
3. Wordt het geheel (opzet of grove schuld) voldoende overtuigend aangetoond (zie Hoge Raad d.d. 8 april 2022 ECLI:NL:HR:2022:526)

Al met al moet het volgende worden beoordeeld:

• Kan de (strafbare) gedraging worden toegerekend aan belastingplichtige ( de rechtspersoon)
• Is er hierbij sprake van opzet bij deze strafbare gedraging
• Heeft de persoon (bestuurder) zich gedragen als actief (of passief) feitelijk leidinggevende van dit (strafbare) feit
• Is dit gedrag opzettelijk uitgevoerd door de feitelijk bestuurder/ leidinggevende.
• Heeft de belastingdienst voldoende overtuigend aangetoond dat sprake is van opzet of grove schuld (zie Hoge Raad d.d. 8 april 2022 ECLI:NL:HR:2022:526)
  
  

Belastingdienst moet vergrijpboete overtuigend aantonen

Sinds de uitspraak van de Hoge Raad van 8 april 2022 (ECLI:NL:HR:2022:526) geldt dat de inspecteur een fiscale overtreding overtuigend moet aantonen bij het opleggen van een boete; aannemelijkheid is onvoldoende. Deze zwaardere bewijsmaatstaf heeft geleid tot toenemende aandacht voor de wijze waarop bewijs in fiscale boetezaken wordt beoordeeld. Omdat fiscale boetes een punitief karakter hebben (boete is bedoeld om te straffen), ligt aansluiting bij strafrechtelijke waarborgen voor de hand, waaronder het hanteren van bewijsminima. In het strafrecht gelden immers bewijsminima om lichtvaardige veroordelingen te voorkomen; dat zou ook in het fiscale boeterecht wenselijk zijn. De huidige vrije bewijsleer in het fiscale recht kan leiden tot subjectieve beoordelingen en ongelijke uitkomsten, zoals bleek bij de Luxemburgse bankrekeningzaken. Bewijsminima zouden bijdragen aan rechtszekerheid, bescherming tegen willekeur en betere aansluiting bij artikel 6 EVRM, dat strikte eisen stelt aan bewijs in punitieve procedures. Hoewel tegenstanders wijzen op het belang van flexibiliteit, sluiten bewijsminima een zorgvuldige en flexibele beoordeling van complex bewijs niet uit. De auteur pleit daarom voor invoering van bewijsminima in het fiscale boeterecht, in lijn met de oproep van A-G Koopman op 5 juli 2024 (ECLI:NL:PHR:2024:774) , ter versterking van de rechtspositie van de belastingplichtige.

Krijgt u een boete? Schakel een specialist in die u bijstaat in uw communicatie met de Belastingdienst.

Soorten vergrijpboete

Er zijn meerdere soorten vergrijpboetes, de belangrijkste:

1. Belasting is opzettelijk (of grove schuld) niet betaald (of niet volledig betaald), artikel 67f ZWR
2. Opzettelijk niet of onjuist aangifte doen (voor aanslagbelasting), artikel 67d AWR
3. Bij navordering mits sprake van opzet (of grove schuld) en er te weinig belasting is betaald, artikel 67e AWR
4. Informatieverplichting niet nakomen (uit eigen beweging), artikel 10a AWR
5. Opzettelijk onjuiste informatie of inlichtingen verstrekken bij verzoek voorlopige aanslag, artikel 67cc AWR
   
   

De vergrijpboete van de Belastingdienst

Als u in de ogen van de Belastingdienst niet de juiste aangifte doet, heeft de Inspecteur de mogelijkheid een vergrijpboete op te leggen als:

1. de aangifte opzettelijk niet dan wel onjuist of onvolledig is gedaan (artikel 67d van de Algemene wet inzake Rijksbelastingen, AWR); of
2. het aan opzet of grove schuld van de belastingplichtige is te wijten dat een aanslag te laag is vastgesteld of te weinig belasting is betaald (artikel 67e AWR).

De eerste optie is aan de orde als de Inspecteur voor het opleggen van de aanslag constateert dat de aangifte niet deugt. De tweede optie geldt als de Inspecteur vaststelt dat de aangifte niet deugt nadat de aanslag al is opgelegd.

Handreiking fiscaal beleid bij opleggen boetes

Voor de formele kant en het standpunt van de belastingdienst is er informatie beschikbaar over de wijze waarop de belastingdienst fiscale boetes kan opleggen (lees hier de handreiking uit een WOO onderzoek), vertrekpunt in deze discussie is artikel 5:49 AWB en artikel 67 AWR, dit in combinatie met het besluit bestuurlijke boeten (pagraaf 13).

Standpunt kennisgroep belastingdienst

Het beleid van de belastingdienst inzake het instellen van een schuldonderzoek bij een boete is openbaar gemaakt in augustus 2023. Er is verzocht om openbaarmakeing van alle interne stukken waarin vastlegging heeft plaatsgevonden over het beleid met betrekking tot het (zuivere) schuldonderzoek (ad titel 5.2 AWB). In dit stuk vindt u werkinstructies, interne memo's, standpunten, notulen van vergaderingen etc. Het stukken kunt u hier raadplegen.  Een aantal zaken vallen op:

• Voor de matiging van een boete wordt ook naar het huidige gedrag gekeken
• Voor verzuimboetes is minder ruimte voor responsief handhaven
• Vragen stellen over de boete toegestaan maar belastingplichtige kan zich beroepen op zijn zwijgrecht (artikel 5:10a AWB)
• Hoe moet een onderzoek inzake DGA salaris plaatsvinden
• Stappenplan inzake opleggen van een boete
• Hoe werkt het schuldonderzoek
• Wanneer melding mogelijke fraudezaak

Hoe hoog is een vergrijpboete van de Belastingdienst?

Standaard wordt bij opzet een boete opgelegd van 50% van de te weinig geheven belasting. Bij grove schuld is dat 25%. Terecht constateert u dat direct bij de aanslag alleen een boete kan worden opgelegd als sprake is van opzet. Als de Inspecteur dus kan bewijzen dat sprake is van opzet, verdubbelt dat dus de boete. Dit artikel gaat alleen over de opzet (en dus niet over het minder ernstige ‘grove schuld’).

Vereisten belastingdienst bij opleggen boete

Als de inspecteur een belastingplichtige een boete oplegt moet de inspecteur uiterlijk op het moment van bekendmaken van de de boete de reden noemen. Bij onduidelijkheid komt alleen betekenis toe aan wat er op het aangiftebiljet is vermeld. In een procedure bij het Gerechtshof Den Bosch komt een boete aan de orde i.v.m. het niet tijdig betalen van aangiftebelasting, in deze de BTW (artikel 67f AWR). Er wordt niet aan de vereisten van artikel 67f AWR voldaan, de boete wordt vernietigd. De Hoge Raad (ECLI:NL:HR:2021:704) heeft in 2021 het oordeel van het Gerechtshof (ECLI:NL:GHSHE:2019:2155) bevestigd.

Wanneer is er sprake van opzet?

Het daadwerkelijk weten dat de aangifte onjuist is, is een vereiste voor opzet. Als de Inspecteur die wetenschap kan bewijzen, is sprake van opzet. Doorgaans ligt de kennis / wetenschap van de belastingplichtige niet vast in documenten.

Reeds in 1954 is door de Hoge Raad [1] bepaalt dat ook “zich willens en wetens blootstelt aan de geenszins als denkbeeldig te verwaarlozen kans (dat de aangifte onjuist / de aanslag te laag is)” voldoende is voor opzet. Later wordt dat voorwaardelijk opzet genoemd.

Later heeft de Hoge Raad [2] geëist dat voor voorwaardelijk opzet sprake moet zijn van de volgende twee voorwaarden:

1. de belastingplichtige moet zich van de aanmerkelijke kans dat het gevolg zal intreden, bewust te zijn geweest; en
2. de aanmerkelijke kans ten tijde van zijn gedraging bewust (willens en wetens) te hebben aanvaard.

Waar maakt de Belastingdienst of de rechter soms een denkfout bij vergrijpboetes?

Veel Inspecteurs (en helaas ook sommige rechters) leggen de jurisprudentie verkeerd uit, waardoor ze te snel tot de conclusie komen dat sprake is van voorwaardelijk opzet. Regelmatig komen we tegen dat wordt gesteld dat de belastingplichtige ‘had moeten weten dat zijn aangifte onjuist of onvolledig is’  voldoende is voor voorwaardelijk opzet. Dat is uitdrukkelijk niet voldoende. Of zoals de Hoe Raad[3] het zegt:

• De omstandigheid dat een belastingplichtige had moeten weten dat zijn aangifte onjuist of onvolledig is, brengt niet mee dat hem de voor opzet vereiste bewustheid met betrekking tot die onjuistheid of onvolledigheid kan worden verweten.

De Inspecteur kan de belastingplichtige niet dwingen een standpunt in de aangifte in te nemen dat de Belastingdienst aanhangt. De Hoge Raad [4] besliste recentelijk nog:

• Voor het bestaan van voorwaardelijk opzet bij toepassing van de artikelen 67d en 67e AWR is (…) niet alleen vereist dat de belastingplichtige ten tijde van het doen van de aangifte wetenschap had van de aanmerkelijke kans dat daardoor te weinig belasting zou worden geheven, maar ook dat hij die kans toen bewust heeft aanvaard (op de koop toe heeft genomen). (…) De omstandigheid dat de belastingplichtige zich bewust is van de (…) kans dat de inspecteur zijn standpunt niet zal delen, en die kans bewust aanvaardt, brengt op zichzelf niet mee dat hij welbewust de aanmerkelijke kans aanvaardt dat te weinig belasting wordt geheven.”

Conclusie ten aanzien van de vergrijpboete

De conclusie is dat de vaststelling van (voorwaardelijk) opzet steeds voldoende moet worden gemotiveerd door de Inspecteur. Ook als de wetenschap dat de aangifte (mogelijk) onjuist is op grond van feiten en omstandigheden voor de hand ligt. Dat is vaak geen sinecure en de bewijslast ligt bij de Inspecteur.

Aan het vergaren van dat bewijs hoeft u niet mee te werken. Het is immers strafvervolging. Daarop dient de Inspecteur u te wijzen als hij vragen stelt of onderzoek doet. Dat wordt nogal eens vergeten.

Hoge Raad inzake vergrijpboete "had moeten weten is geen opzet"

In 2022 heeft de Hoge Raad een arrest gewezen over de term "bewust". Had moeten weten is nog niet gelijk (voorwaardelijke) opzet. Als de inspecteur aan een belastingplichtige een verwijt maakt moet de inspecteur dit goed kunnen motiveren. Lichtzinnig een vergrijpboete opleggen is niet aan de orde. Tevens moet de inspecteur bewijzen dat sprake is van (voorwaardelijke) opzet of grove schuld. De bewijslast voor de schuldgradatie opzet (50%) of grove schuld (25%) ligt bij de inspecteur (paragraaf 25 BBB).

Had moeten weten is nog steed (en gelukkig) geen opzet. Van opzet is pas sprake als iemand willens en weten de aanmerkelijke kans heeft aanvaard dat een bepaald gevolg zal intreden (Hoge Raad 25 maart 2003 ECLI:NL:HR:2003:AE9049).

Een autohandelaar heeft een naheffingsaanslag BTW met een vergrijpboete ontvangen. De reden is dat de handelaar door de gebrekkige administratie had moeten inzien dat hij geen recht had op de levering van auto's tegen het nultarief. Hij had moeten weten dat hij niet aannemelijk zou kunnen maken dat de auto's naar een andere EU lidstaat zijn vervoerd. Ook had de handelaar zijn adviseur niet zomaar mogen vertrouwen. De Hoge Raad denkt hier anders over. Voorwaardelijke opzet is niet aan de orde. Aan de handelaar kan niet de voor opzet vereiste "bewustheid" met betrekking tot de onjuiste aangifte worden verweten, aldus ons hoogste rechtscollege. Verder kunnen de omstandigheden dat belanghebbende geen openheid van zaken heeft gegeven en dat hij het laakbare van zijn gedragingen niet heeft ingezien, niet bijdragen aan het oordeel dat hij bewust fouten heeft gemaakt. De Hoge Raad vernietigd de vergrijpboete en verwijst de zaak naar een ander Gerechtshof.

Matiging boete door Hoge Raad

De Hoge Raad (cassatie) bekijkt een zaak niet meer inhoudelijk en veel zaken worden dan ook afgedaan met zogenaamde artikel 81 RO beslissingen. Het cassatieberoep wordt dan afgewezen zonder uitgebreide inhoudelijke motivering. In de uitspraak van de Hoge Raad d.d. 21 november 2025 ECLI:NL:HR:2025:1727 faalde het inhoudelijke beroep (klachten nopen niet tot beantwoording van rechtsvragen in het belang van de rechtseenheid of de rechtsontwikkeling). Maar hiermee was nog niet alles gezegd.

De Hoge Raad komt ambtshalve toe aan vraag of de redelijke termijn in cassatie wordt overschreden, ook bij het instellen van cassatie beroep (of tweede cassatieprocedure) begint de redelijke termijn dus weer te lopen (1 jaar). De boete wordt ambtshalve verlaagd (gematigd). Belastingplichtige is vergeten immateriele schadevergoeding te vragen, dat is jammer. Dit is een interessante uitspraak, materieel gebeurt er niks maar de redelijke termijn kan de boete wel verlagen (in dit geval met 15%). Cassatie kan dus van belang zijn voor de boete (en termijnbewaking). Bij boeten moet de tijdlijn dus scherp in de gaten worden gehouden, ook als de materiële / inhoudelijke kansen bij cassatie beperkt zijn. Gelukkig bewaakt de Hoge Raad nog steeds de fundamentele proces belangen en waarborgt deze op de juiste wijze.

Noot fiscaal jurist inzake de vergrijpboete door de Belastingdienst

Bij het opleggen van boetes slaat de inspecteur met enige regelmaat de plank volledig mis. Soms is er geen (of niet volledig) boete dossier maar steeds vaker ontbreekt simpelweg het bewijs. Een inspecteur stelt al vlot in correspondentie dat "de heer X bewust de aanmerkelijke kans heeft aanvaard dat er te weinig belasting zou worden geheven en dit opzettelijk heeft gedaan". Zo'n zinnetje lijkt inderdaad op opzet maar er wordt geen bewijs geleverd waarom dit zo is. De simpele stelling wordt dus niet van bewijs voorzien. Dit bewijs moet betrekking hebben op:

1. de aanmerkelijke kans dat een bepaald gevolg zal intreden
2. belastingplichtige de wetenschap hiervan had
3. belastingplichtige bewust heeft aanvaard dat hierdoor te wenig belasting wordt geheven (wil)

Als deze elementen moet de inspecteur nalopen en niet alleen voorzien van zinnen of stellingen maar ook bewijzen. Dit moet uit het boetedossier volgen. Deze kritische blik op het boetedossier is dus van essentieel belang, zo volgt nogmaals uit de hierboven genoemde Hoge Raad uitspraak uit 2022. Zodra een boete is aankondigd kunt u in het boetedossier kijken, dit is verstandig. Vervolgens moet de boetebeschikking worden vergeleken met de vaak een stuk eerder aangekondigde boete. Dit is specialisten werk, wij helpen u graag en doeltreffend in dergelijke situaties.

De kans op een onjuiste aangifte is door de ingewikkeldheid / complexiteit van het belastingrecht snel aanwezig. Dat wil echter nog niet zeggen dat u als belastingplichtige zich er steeds van bewust moet zijn geweest dat uw aangifte onjuist of mogelijk onjuist is. Schakel daarom voor het doen van aangifte een deskundige in. Is eenmaal een boete opgelegd of wordt dat aangekondigd, neem dan direct contact met ons op. Wij beschikken over de deskundigheid om een boete eventueel te voorkomen dan wel te beoordelen of die volgens de regelen der kunst is opgelegd. Mail ons voor een vrijblijvend gesprek.

Bron fiscale vergrijpboete

Wat doet de FIOD?

Het jaarverslag van de FIOD 2025 is bekend gemaakt in mei 2026. In dit artikelen kijken we naar de werkwijze en aandachtspunten van de FIOD en tevens geven we enkele tips voor DGA's, ondernemers en adviseurs.

Boodschap FIOD in jaarverslag 2025

De opsporingsdienst wil slimmer, sneller en datagedreven gaan werken. Vroger werd er vooral via interne koppelingen of meldingen (signalen van fraude) een onderzoek gestart. Tegenwoordig wordt gewerkt met intelligence, data-analyses, internationale informatie-uitwisseling en thematische fraudebestrijding. Voor ondernemers, DGA's, vermogende particulieren en hun adviseurs betekent dit dat de pakkans voor fiscale constructies, internationale structuren, BPM-constructies, dividendstripping, witwasverdenkingen zal toenemen. Even in getallen, da's altijd leuk om te lezen:

• Er wordt op dit moment bijna 1 miljoen uur besteed aan opsporing
• Er wordt ruim 150 miljoen in beslag is genomen (gemiddeld uurtarief € 150 is niet erg veel) .
• Meeste onderzoeken (50%) zien op witwassen en fiscale delicten
• Het berechtingsresultaat is 91%
• Er wordt met ruim 1.700 mensen bij de FIOD gewerkt

Waar richt de FIOD zich op?

Uit het jaarverslag 2025 volgt dat de FIOD de meeste aandacht geeft aan: 

• fiscale fraude;
• witwassen;
• BPM-fraude;
• dividendstripping;
• verhuld vermogen;
• opsporing buitenland
• terrorismefinanciering
• faillissementsfraude.

Nieuw in bovenstaande is dat er meer aandacht is voor BPM fraude en dividendstripping. Dit lijkt in de basis een taak voor de belastingdienst maar kennelijk verschuift dit langzaam richting de FIOD.

Verhuld vermogen blijft speerpunt

Binnen de belastingdienst bestaat er een speciaal team voor verhuld vermogen. Dit team werkt steeds beter samen met de FIOD, FIU Nederland, Buitenlandse belastingdiensten, toezichthouders en de komende jaren ook met cryptodienstverleners. De Internationale informatie-uitwisseling en automatische meldingen nemen de komende jaren alleen maar toe. Waar in het verleden echt nog gezocht moest worden naar buitenlands vermogen komt deze informatie tegenwoordig via de digitale snelweg bij de belastingdienst binnen. De belastingdienst en de FIOD krijgen steeds beter zicht op buitenlandse bankrekeningen, cryptovermogen, truststructuren, buitenlandse vennootschappen en vastgoed in het buitenland.

De rol van kunstmatige intelligentie bij de FIOD

In alle werelden wordt AI (Artificial Intelligence) ingezet om sneller en slimmer te werken, zo ook bij de FIOD. De FIOD heeft in 2025 een AI-expertgroep opgericht, zij onderzoeken grote hoeveelheden data en brengen koppelingen aan. De datasets kunnen sneller worden doorzocht op:

• ongebruikelijke transacties;
• verbanden tussen ondernemingen;
• netwerken van betrokken personen;
• afwijkende fiscale patronen;
• witwasindicatoren.

Wanneer komt een zaak bij de FIOD terecht?

Veel ondernemers denken dat een boekenonderzoek automatisch leidt tot een FIOD-onderzoek, dit is niet zo. De belastingdienst beoordeelt eerst een zaak of meestal wordt dit via de reguliere routes afgerond met naheffings- of navorderingsaanslagen (met boetes en belastingrente). Als er sprake is van boefjes gedrag (opzet, valsheid in geschrifte, fraude, recidive, etc) en het bedrag is hoog genoeg wordt een zaak aangemeld bij de FIOD. De FIOD kan ook in beeld komen via een verzoek van banken, curatoren, politie of andere opsporingsdiensten. Een zaak wordt dan aangemeld voor een zogenaamde strafrechtelijke behandeling onder het AAFD-protocol.

FIOD aan de deur: hoe moet ik dan handelen?

Wij zijn regelmatig betrokken bij FIOD onderzoeken, vrijwel altijd in combinatie met een advocaat of op verzoek van een advocaat. Een inval is een stevige en ingrijpende gebeurtenis. Belangrijk bij een inval is dat u ervaring gaat inroepen en met name weet wat u niet moet doen. De belangrijkste tips bij een FIOD inval:

• leg geen spontane verklaringen af, beste advies "zeg niks"
• geef geen data of computers vrijwillig af zonder overleg met uw fiscaal jurist of advocaat;
• maak foto's en video's van de inval
• maak foto's en video's van de meegenomen spullen en stel een lijst op.
• zorg ervoor dat vertrouwelijke informatie niet wordt meegenomen, sla deze op aparte harde schijf of aparte map op.

Verschoningsrecht bij een FIOD inval

Het verschoningsrecht komt op pagina 31 van het rapport aan de orde. Het verschoningsrecht beschermt vertrouwelijke communicatie tussen ondermeer de advocaat en zijn klant. Deze informatie mag de FIOD niet inzien.

De FIOD besteedt in haar jaarverslag zelf veel aandacht aan het verschoningsrecht en erkent dat dit een steeds grotere uitdaging vormt binnen digitale onderzoeken. De jurisprudentie rondom verschoningsrecht ontwikkelde zich de afgelopen jaren sterk. Een belangrijke verandering is dat de verantwoordelijkheid bij de rechter-commissaris is komen te liggen, die voor uitvoering en technische ondersteuning een beroep doet op de FIOD. Daarmee blijven de eisen die het verschoningsrecht stelt in de praktijk grotendeels bij de opsporing liggen. De FIOD verwerkt dagelijks enorme hoeveelheden digitale informatie, wat steeds meer vraagt van systemen, tijd en menskracht.

Het verschoningsrecht vereist dat vertrouwelijke communicatie met beroepsgroepen zoals advocaten, notarissen en artsen vooraf wordt verwijderd. In de grote hoeveelheden data is deze informatie echter niet altijd herkenbaar voor de FIOD. Dit leidde meerdere malen tot procedures met lange doorlooptijden, waardoor onderzoeken stil kwamen te liggen en verdachten lang in onzekerheid bleven.

Heldere en passende verantwoordelijkheden voor elke partij zijn noodzakelijk om te kunnen voldoen aan de eisen van het verschoningsrecht in een steeds meer digitaliserende wereld. Dit vraagt om grote en permanente inzet in de hele strafrechtketen. Zodat opsporings diensten, waaronder de FIOD, beter in staat gesteld worden om te voldoen aan de eisen die het verschoningsrecht stelt.

In de stuurgroep verschoningsrecht, onder leiding van het Ministerie van Justitie en Veiligheid, werkt de FIOD met alle partners in de strafrechtketen intensief samen met onder andere de Rechtspraak, het OM, de politie en de Nederlandse Orde van Advocaten aan oplossingen binnen de huidige en toekomstige juridische kaders. De FIOD blijft daarnaast investeren in betere technologie én in duidelijke afspraken en werkprocessen, samen met het OM, de rechtspraak en de advocatuur

Vroegtijdige FIOD-begeleiding voorkomt schade

In onze praktijk zien wij regelmatig dat ondernemers pas juridische hulp inschakelen nadat verhoren hebben plaatsgevonden of nadat gegevensdragers al zijn gekopieerd. Dat is vaak te laat of aan de late kant. Neem direct bij een inval contact met ons of uw advocaat op, dit voorkomt veel gedoe en onnodige problemen.

Betalingsregeling Belastingdienst

Mede door de economische omstandigheden in Nederland zitten veel bedrijven in de problemen. Vrijwel wekelijks zijn wij betrokken bij het treffen van een betalingsregeling met de Belastingdienst. Het verzoeken om uitstel van betaling of een betalingsregeling is de meest gekozen route. Regelmatig adviseren wij bedrijven en DGA's over dit onderwerp, bel gerust voor een vrijblijvende afspraak bij ons op kantoor. U bent zeker van een prettige ontvangst, heldere taal, deskundige fiscaal juristen en geen onduidelijke facturen of verrassingen.

Flexibeler invorderingsbeleid per 1 juli 2025

Het kabinet wil per 1 juli 2025 het invorderingsbeleid aanpassen om zo een ruimere betalingsregeling mogelijk te maken bij saneringsakkoorden. Levensvatbare ondernemingen krijgen hierdoor meer kans (lees hier de kamervragen). Soms kan een ondernemer niet binnen de huidige regeling zijn of haar coronaschulden aflossen, een saneringsakkoord is dan een betere route. De ondernemer moet aannemelijk maken dat betaling binnen 12 maanden niet tot de mogelijkheden behoort.

Verzoek om kwijtschelding of betalingsregeling is geen bezwaarschrift

De Rechtbank Zeeland West Brabant heeft op 12 oktober 2023 (ECLI:NL:RBZWB:2023:7164) uitgesproken dat een verzoek om kwijtschelding of een betalingsregeling niet kan worden aangemerkt als een bezwaarschrift. Ook in beroep bij het Gerechtshof 's Hertogenbosch op 6 november 2024 (ECLI:NL:GHSHE:2024:3486) kwam dezelfde conclusie op tafel. De Hoge Raad was er nog sneller klaar mee op 4 april 2025 (ECLI:NL:HR:2025:521) en verklaarde de zaak niet ontvankelijk omdat het griffierecht niet tijdig is voldaan. De bezwaarschriften tegen diverse (gemeentelijke) aanslagen waren te laat (en geen verschoonbare termijnoverschreiding). De verzoeken om kwijtschelding en uitstel van betaling kwalificeren ook niet als bezwaarschrift, deze gaan immers niet over de grondslagen van de aanslagen.

Uitbreiding saneringsregeling belastingdienst tot 1 april 2024

In deze onzekere tijden biedt de Belastingdienst een helpende hand aan ondernemers die worstelen met belastingschulden en andere financiële verplichtingen. Een belangrijke versoepeling van de voorwaarden voor het sluiten van een saneringsakkoord is verlengd tot 1 april 2024. Dit artikel licht toe wat deze versoepeling inhoudt en hoe u als ondernemer hier gebruik van kunt maken.

• Wat is een saneringsakkoord?Een saneringsakkoord stelt ondernemers in staat om met hun schuldeisers overeen te komen dat slechts een deel van de schulden betaald hoeft te worden. Dit biedt een uitweg voor ondernemers die hun belastingschuld en andere schulden niet kunnen voldoen.
• Versoepeling voorwaarden tot 1 April 2024: - Normaal gesproken vereist de Belastingdienst een dubbel uitkeringspercentage van wat andere schuldeisers ontvangen. Echter, tot 1 april 2024 is een gelijk uitkeringspercentage voldoende. Deze versoepeling vergroot de kans dat ook andere schuldeisers akkoord gaan met het saneringsvoorstel.
• Hoe dien je een verzoek om schuldsanering in? Voor ZZP'ers en eenmanszaken: Neem contact op met uw gemeente voor het opstarten van een minnelijk schuldsaneringstraject. Voor rechtspersonen: Regel zelf een saneringsakkoord met uw schuldeisers en dien een verzoek tot kwijtschelding van belasting in bij de Belastingdienst.
• Wat als niet alle sSchuldeisers akkoord gaan? - Mocht niet iedere schuldeiser instemmen met uw betalingsvoorstel, dan biedt de Wet Homologatie Onderhands Akkoord (WHOA) een mogelijkheid om alsnog een schuldregeling te treffen.
• Actie vereist vóór 1 April 2024: Zorg ervoor dat uw verzoek om deelname aan een saneringsakkoord vóór deze datum is ingediend. U heeft daarna nog 90 dagen de tijd om uw verzoek volledig in te vullen.
• Conclusie: De Belastingdienst erkent de voortdurende impact van de coronacrisis op ondernemers en biedt daarom deze versoepeling aan. Het is een cruciale kans voor ondernemers om hun financiële situatie te stabiliseren en een weg naar herstel in te slaan. Maak gebruik van deze mogelijkheid en neem de nodige stappen om uw schuldenlast te verlichten.
• Nuttige links: Ik kan mijn schulden niet betalen?   Hoe werkt een minnelijke regeling? Kwijtschelding belastingen voor ondernemers  Hoe werkt de WHOA?

Nieuws betalingsregeling na 1 oktober 2021

Ondernemers die als gevolg van de coronapandemie een belastingschuld bij de Belastingdienst hebben opgebouwd krijgen ook na 30 september 2021 meer ruimte om die uitgestelde belastingen te betalen (bron belastingdienst). Het gaat om ruim 250.000 ondernemers met een totale schuld van 19 miljard euro. Als een ondernemer uitstel van betaling heeft aangevraagd moeten ze normaal gesproken vanaf 1 oktober 2021 weer aangifte doen en op tijd betalen. Tevens moet worden gestart met de aflossing van de oude schulden (in 5 jaar tijd). Als u bedrijf levensvatbaar is kan de Belastingdienst ook soepel omgaan met nieuwe schulden die na 1 oktober 2021 ontstaan. Er zullen wel strengere voorwaarden gaan gelden. Bent u het niet eens met de Belastingdienst dan kunnen wij u altijd helpen, stuur hiertoe gerust een e-mailaan ons.

Uitstel van betaling voor ondernemers bij de Belastingdienst

Meestal wordt bezwaar gemaakt tegen een aanslag, eventueel dan weer gevolgd door beroep bij de rechter. Bij een bezwaar of beroep wordt tevens om uitstel van betaling verzocht. De Belastingdienst / de ontvanger kan voorwaarden verbinden aan het geven van uitstel van betaling, soms wordt er om zekerheid gevraagd. In de praktijk wordt deze route niet vaak overwogen en wordt het vragen om uitstel van betaling of mediation vergeten. Tijdens een bezwaarfase met uitstel van betaling moet de ontvanger al handelen alsof er uitstel van betaling is verleend, rust in het bedrijf derhalve. De ontvanger moet de ingezette invorderingsmaatregelen staken en eerst inhoudelijk reageren. Ook dit traject kan enkele maanden - binnen de wettelijke termijnen - worden opgerekt, als hieraan behoefte bestaat tenminste. Een eenvoudig briefje kan dus al direct uitstel opleveren, hierdoor is er ook ruimte om met de Belastingdienst / invorderaar in gesprek te komen.

Als u een teruggave verwacht (verliesverrekening, omzetbelasting, etc.), kan uitstel van betaling er ook voor zorgen dat u enige ruimte krijgt om de teruggave te regelen (bijvoorbeeld indienen aangifte inkomstenbelasting, vennootschapsbelasting of omzetbelasting). De beschikbare liquiditeit binnen het bedrijf kan dan voor andere dingen worden gebruikt en de toekomstige teruggave kan worden gebruikt voor de aflossing van de schuld aan de Belastingdienst.

Betalingsregeling voor ondernemers bij de Belastingdienst

De Belastingdienst vraagt veel informatie voordat er een betalingsregeling wordt verstrekt. Een betalingsregeling wordt zeker niet altijd zomaar verstrekt. U moet een goed verhaal hebben en de betalingsproblemen moeten niet het gevolg zijn van een slecht bedrijf, structurele problemen of een bedrijf zonder perspectief. De betalingsproblemen moeten het gevolg zijn van een incident of de crisis, waarbij een oplossing in de nabije toekomst te verwachten is. Maak dit de Belastingdienst duidelijk en wij kiezen er dan ook vrijwel altijd voor om met de Belastingdienst in gesprek te komen. Daarnaast is het verstandig om deze gesprekken te combineren met bezwaarschriften, verzoeken om mediation, etc.

Als men nalatig is geweest bij het doen van aangifte of bewust fout aangifte heeft gedaan, ontbreekt het vertrouwen bij de Belastingdienst en de invorderaar. Dit vertrouwen kunt u soms herstellen, maar u staat wel 1-0 achter.

Een betalingsregeling moet dus worden voorzien van:

• waar nodig bezwaarschriften;
• actuele administratie;
• toelichting over ontstaan belastingschulden;
• weergave van de toekomst van uw bedrijf;
• verzoek om uitstel van betaling;
• verzoek om mediation.

De gemiddelde betalingsregeling moet binnen 12 maanden worden terugbetaald, soms is een langere periode mogelijk, maar dit zijn incidenten. De toekomstige betalingsverplichtingen moeten tijdig worden nagekomen, de schuld mag derhalve niet oplopen. Tussentijdse teruggaven zullen worden verrekend met de openstaande belastingschuld.

De Belastingdienst / invorderaar of ontvanger zal bij een betalingsregeling zekerheid vragen, dit is meestal een probleem of simpelweg niet mogelijk. Banken hebben vaak alles al in zekerheid en voor de Belastingdienst blijft er dan weinig over. Gezamenlijk met uw bank en de Belastingdienst praten kan dan ook verstandig zijn.

Crisismaatregel bij betalingsregeling

Doe bij uw verzoek om een betalingsregeling uitdrukkelijk een verzoek om de tijdelijke crisismaatregel. Deze maatregel is op u van toepassing als u kunt aantonen dat de betalingsproblemen direct samenhangen met de huidige crisis. De betalingsregeling wordt veelal eenvoudiger verstrekt. Het is wel van belang dat u hiervoor een deskundige heeft ingeschakeld, deze moet namelijk bepalen dat er een samenhang is tussen de belastingschuld en de crisis. Ook deze regeling moet binnen 12 maanden aflopen, maar veelal hoeft er geen zekerheid te worden verstrekt. U moet de Belastingdienst uitdrukkelijk wijzen op de crisismaatregel.

Beroep tegen afwijzen betalingsregeling

Als de Belastingdienst / ontvanger het verzoek om uitstel van betaling of een betalingsregeling afwijst of weigert, kunt u via mediation proberen om alsnog tot elkaar te komen. Dit is een lastige route die de Belastingdienst niet altijd voorstaat. Als de mediation niet doorgaat, kunt u nog in beroep komen tegen het weigeren of afwijzen van de betalingsregeling. Het beroep wordt ingesteld bij de directeur invordering. Er zal een zorgvuldige toetsing plaatsvinden.

Vragen over betalingsregeling Belastingdienst

U kunt voor vragen of opmerkingen contact met mij opnemen, bel of mail gerust.

Compagnonsverzekering in bv of privé

Een compagnonsverzekering is belangrijk voor de continuïteit binnen de onderneming

Bij het overlijden van een ondernemer, maat, vennoot of DGA moet veelal op grond van de VOF-akte of de aandeelhoudersovereenkomst zijn of haar aandeel worden overgenomen. Dit kan een financieringsprobleem in privé of binnen de onderneming opleveren. Dit (potentiële) probleem kan eenvoudig worden opgelost via een zogenaamde compagnonsverzekering. Dit betreft een kruislingse verzekering op het leven van de andere DGA /ondernemer.

Premie compagnonsverzekering in privé of in de onderneming / bv betalen

Als de verzekering in de bv of onderneming wordt afgesloten, is de premie aftrekbaar en de uitkering belast. Als de ontvangen uitkering uit de bv wordt gehaald, is tevens nog box 2 heffing verschuldigd, al met al blijft er dan 50% van de uitkering over.

Wordt de verzekering in privé afgesloten, dan zijn de premies niet aftrekbaar en is de uitkering belastingvrij. Gezien de veelal lage verzekering voor een (dalende) overlijdensrisicoverzekering, is het veelal verstandig om de premie privé te betalen. Als de premie door vennoot A (of aandeelhouder A) wordt betaald op het leven van vennoot B (of aandeelhouder B), is de uitkering volledig belastingvrij (dus geen erfbelasting en geen inkomstenbelasting). Er mag dan geen vermogen zijn onttrokken ten laste van het privévermogen van de andere vennoot.

Een verzekering voor € 500.000 bij overlijden voor de 67-jarige leeftijd kost bij een 50-jarige medevennoot (of aandeelhouder) ongeveer € 80 per maand. Offertes kunnen erg van elkaar verschillen, vraag dus meerdere offertes op.

Advies fiscaal jurist inzake compagnonsverzekering

In een VOF- of maatschapakte of een aandeelhoudersovereenkomst komt vaak een bepaling voor dat bij overlijden van een medevennoot of aandeelhouder het belang moet worden overgenomen. De koopsom hiervoor is niet altijd aanwezig en vaak is er discussie over de bepaling van de waarde van het aandeel in de onderneming. Een compagnonsverzekering is dus meestal erg verstandig en zorgt ervoor dat het voortbestaan van de onderneming niet in gevaar komt. Let erop dat A de premie moet betalen op het leven van compagnon B (dus kruislings). Tevens is het van belang dat er afspraken zijn gemaakt over de wijze waarop de onderneming (of bv) wordt gewaardeerd, is dit op een vast bedrag, een formule of zal een deskundige moeten worden gevraagd? Tevens is het van belang dat er wordt nagedacht over praktische gevolgen van het overlijden van de compagnon.

Tegenwoordig zien we naast de compagnonsverzekering ook de zogenaamde keyman verzekering. Als een belangrijk persoon binnen een onderneming komt te overlijden, kan dit verlies grote gevolgen hebben. Om de problemen op te lossen en direct een nieuwe arbeidskracht te kunnen inkopen, sluiten steeds meer bedrijven een zogenaamde keyman (of keyvrouw) verzekering. In een dergelijke verzekering kan het overlijden worden geregeld, maar ook een mogelijke arbeidsongeschiktheid.

De invulling van de verzekering (privé of binnen onderneming) en de bepalingen hieromtrent in de aandeelhoudersovereenkomst zijn maatwerk. Tevens is het van belang dat de VOF-akte of de aandeelhoudersovereenkomst helder en duidelijk is. Een overnamebepaling lijkt soms helder, maar hierbij wordt nog te vaak geen rekening gehouden met de redelijkheid op het moment van overlijden. Wij hebben veel ervaring met dit onderwerp. Vragen? Mail of bel ons gerust voor een vrijblijvende afspraak.

Crypto melden bij de Belastingdienst

De gegevensuitwisseling binnen Europa (en daarbuiten) gaat snel en werkt steeds beter. Naast inkomen, levensverzekeringen, pensioenen, spaarrekeningen, onroerend goed en beleggingen wordt op korte termijn ook crypto- / bitcoin-informatie dadelijk automatisch aan de Nederlandse Belastingdienst verstrekt (vanaf 2026).

Vragen over crypto in uw aangifte of hulp bij inkeren bij de belastingdienst? Onze specialisten helpen u graag en hebben meer dan voldoende ervaring. Mail ons gerust voor een vrijblijvende offerte.

De EU-richtlijnen inzake administratieve samenwerking (de zogenaamde DAC wetgeving) wordt steeds uitgebreider. Sinds 2014, toen DAC 1 is ingevoerd, is ervoor gezorgd dat gegevens tussen vele landen automatisch wordt uitgewisseld tussen de verschillende overheden / belastingdiensten. We zijn nu al aanbeland bij DAC 6 en dit is zeker niet de laatste richtlijn. De wereld wordt steeds transparanter.  

Nieuws: Crypto vanaf 1 janauri 2026 automatisch in uw aangifte inkomstenbelasting. Crypto aanbieders zijn vanaf dat moment verplicht om gegevens uit te wisselen met de belastingdienst. Het wetsvoorstel (link) hierover is in juli 2025 naar de tweede kamer gestuurd. Eerste rapportage is dan op 31 januari 2027 (over 2026).

Fiscaal advies voor crypto of bitcoin bezitters

Actief met crypto, trading, blockchain of cold storage? Voorkom fiscale risico's en betaal niet onnodig belasting over uw bezit. Onze fiscalisten combineren diepgaande kennis van crypto met jarenlange ervaring in complexe fiscale structuren voor vermogende particulieren en crypto bezitters. De meest voorkomende advies onderdelen bij crypto of bitcoin bezitters: 

• Crypto vergeten in uw aangifte inkomstenbelasting en vrijwillig melden 
• Crypto inbreng in BV
• Crypto in familiefonds
• Emigratie naar fiscaal vriendelijk crypto land, zoals Portugal en Duitsland
• Hulp bij beantwoording vragenbrief of boekenonderzoek belastindienst.
• Inlog kwijt, waarde crypto dan 0 euro?

Onze specialisten helpen u graag en hebben meer dan voldoende ervaring. Mail ons gerust.

Nieuwe DAC8 wetgeving voor crypto in Nederland

Het Ministerie van Financiën heeft een wetsvoorstel ingediend om de Europese DAC8-richtlijn in de Nederlandse wet te implementeren, waarmee aanbieders van cryptodiensten vanaf 1 januari 2026 verplicht worden om gebruikersgegevens te verzamelen, controleren en delen met de Belastingdienst. Dit moet belastingontwijking en -ontduiking tegengaan. De gegevens worden jaarlijks gedeeld met andere EU-lidstaten en, door implementatie van het CARF, ook met niet-EU-landen die hieraan meedoen. Voor cryptobezitters verandert er niets; zij moeten al aangifte doen. De consultatie loopt tot 21 november, met indiening van het voorstel in het tweede kwartaal van 2025. Relevante documenten :

• Concept wettekst implementatie EU richtlijn gegevensuitwisseling crypto activa
• Concept memorie van toelichting DAC8 en gegevensuitwisseling crypto activa
• Beleidskompas formulier crypto

DAC 8 en crypto of bitcoins

Eerst komt nog DAC 7, waarbij internationaal informatie over inkomsten van verkopers op online platforms wordt uitgewisseld. Direct daarna komt DAC 8, waarbij er een rapportageverplichting gaat gelden voor cryptovaluta. DAC 2 voorziet al in een rapportageverplichting voor banken etc., maar deze richtlijn gold nog niet voor crypto en e-money. Ook het financiële toezicht op de markt zal worden verbeterd, dit via de zogenaamde MiCa Verordening.  De combinatie van MiCa en DAC 8 zal een nieuwe wereld creëren voor aanbieders, handelaren en houders van crypto, de regulering zal dus toenemen.

Heeft de belastingdienst informatie over mijn crypto of bitcoin?

Sinds 2020 moeten aanbieders in Nederland zich registeren bij de Nederlandse bank. Vanaf 2026 moet op grond van Europese wetgeving ook informatie door platformen en aanbieders worden doorgegeven aan de fiscale autoriteiten in hun vestigingsland. Deze informatie wordt dan ook doorgegeven aan de belastingautoriteiten als een belastingplichtige in het buitenland woont (dus ook de Belastingdienst krijgt dan automatisch informatie over uw crypto). Deze wetgeving geldt voor binnen de EU gevestigde platformen.

In de huidige tijd melden zich steeds meer belastingplichtigen vrijwillig bij de belastingdienst of nemen "opeens" de in het verleden opgebouwde crypto in hun aangifte inkomstenbelasting.

Bureau financieel toezicht en crypto

Het Bureau Financieel Toezicht (BFT) heeft een notitie geschreven over hoe accountants en fiscalisten moeten omgaan met klanten die crypto valuta bezitten en/of hoe hiermee moet worden omgegaan in de aangifte inkomstenbelasting en/of jaarrekening. De notitie kunt u hier raadplegen.

Inkeerregeling crypto

De Nederlandse Belastingdienst kijkt nu al uit naar deze nieuwe wetgeving. Dadelijk wordt de informatie van de cryptohouder automatisch aan de Nederlandse Belastingdienst verstrekt. Dit maakt controle op aangiften en vermogen een stuk eenvoudiger. De nieuwe wetgeving is er nog niet, dus het is thans verstandig om met uw fiscalist of adviseur te overleggen omtrent het melden van uw crypto of e-money bij de Belastingdienst.

Indien u uw cryptovaluta, of in de volksmond bitcoin, niet opgeeft bij de Belastingdienst, dan wordt het als zwart vermogen gezien. Omdat u opzettelijk onjuist aangifte doet, wordt dit als een strafbaar feit gezien. U kunt dit vermogen dat is verzwegen - of wellicht gewoon vergeten op te nemen - alsnog bij de Belastingdienst melden, dit noemen ze de zogenaamde vrijwillige verbetering van uw aangifte of inkeerregeling. U voldoet dan alsnog de verschuldigde belasting (veelal box 3, maar bij arbeid kan het ook box 1 zijn). Daarnaast krijgt u een boete welke kan oplopen tot 300%.

Voordeel inkeren bij crypto of bitcoin

Het voordeel van inkeren is dat u niet strafrechtelijk wordt vervolgd voor het opzettelijk doen van een onjuiste aangifte. Daarnaast kunt u na het inkeren vrijelijk beschikken over uw vermogen en zal de boete veelal lager zijn. Bij € 200.000 aan crypto zou u normaal in box 3 ongeveer € 2.400 betalen, dit wordt dan vermeerderd met een boete van stel 100%, hiermee zou u dus (per verzwegen jaar) ongeveer € 5.000 moeten betalen. De boete kan echter ook hoger uitvallen, dit zal afhangen van de beoordeling door de Belastingdienst.

Inkeerregeling afgeschaft

De (formele) inkeerregeling is in 2018 afgeschaft voor de verbetering van aangiften met buitenlands vermogen (box 3). Dit wil zeggen dat er geen garantie meer werd gegeven dat na een inkeerverzoek geen strafrechtelijke vervolging zou volgen. In 2020 is de tweede wijziging van de inkeerregeling doorgevoerd. Vanaf dat moment geldt de regeling ook niet meer voor binnenlands vermogen en ook niet meer voor zogenaamde box 2 aandelen. Het vrij van strafrecht inkeren geldt dus nog alleen voor box 1 inkomen. Vrijwillig verbeteren of zelf melden zal er wel voor zorgen dat er sprake is van strafverminderende omstandigheden (bij de boete of de strafrechtelijke sanctie).

Advies over inkeren of cryptovaluta

Binnen ons fiscale recht kennen we twee smaken bij het (opzettelijk) onjuist aangifte doen. Dit kan via de Belastingdienst of via de officier van justitie. Meestal zal de Belastingdienst een zaak behandelen en hierbij de niet betaalde belastingen naheffen en een boete opleggen. Veelal wordt er een vaststellingsovereenkomst gesloten tussen u en de Belastingdienst. Komt u er niet uit, dan wordt de route richting de Belastingrechter bewandeld.

Als de route van strafrechtelijke vervolging wordt gekozen, krijgt u te maken met een officier van justitie. De OvJ zal het fiscale nadeel berekenen en het bedrag aan niet betaalde belastingen van u afpakken (ontnemen). Bij een beperkt fiscaal nadeel (zo'n € 50.000 - € 100.000) wordt veelal een gevangenisstraf geëist  van 3 - 5 maanden (of voorwaardelijke gevangenisstraf met een taakstraf en geldboete). De (straf-)rechter zal uiteindelijk bepalen welke straf wordt opgelegd.

Onderstaande fiscaal juristen houden zich dagelijks bezig met de advisering omtrent e-money of cryptovaluta. Ook hebben wij meer dan ruime ervaring met de inkeerregeling. Wij berekenen vooraf wat u moet betalen en verzorgen vervolgens ook het gehele traject inclusief het overleg met de Belastingdienst.

U kunt hen bereiken door ons kantoor te bellen of via onderstaand formulier een vraag te stellen. Wij zullen u niet adviseren inzake alternatieve oplossingen, dit simpelweg omdat wij niet willen en kunnen meewerken aan het adviseren omtrent een strafrechtelijk vergrijp.

Fiscale eindejaarstips 2025

Hieronder kort en bondig fiscale eindejaartips voor ondernemers, BV's en particulieren.

Fiscale eindejaarstips 2025 voor alle ondernemers

Benut de vrije ruimte WKR vóór 31 december

Niet gebruikte vrije ruimte vervalt volledig; haal desnoods vergoedingen van 2026 naar voren. Voor 2025 geldt 2% over de eerste €400.000 loonsom; daarboven 1,18%. Pas eventueel de concernregeling toe. Denk ook aan de gerichte vrijstellingen, bijvoorbeeld voor thuiswerken (2,40 per dag).

Anticipeer op ongunstige regeling voor normale auto's

Vanaf 2027 komt er wellicht een fiscaal ongunstige regeling (12% over de cataloguswaarde als extra heffing voor werkgever) voor niet elektrische auto's. Koopt u in 2025 nog een auto bekijk dan deze regeling en overweeg een elektrische auto. De regeling geldt niet voor bestelauto's. Tevens geldt voor 2025 nog een verlaagd tarief (17% tot cataloguswaarde € 30.000, meerdere 22%). voor de bijtelling (die vervalt in 2026).

Vraag WBSO uiterlijk 20 december 2025 aan voor S&O-werkzaamheden vanaf 1 januari 2026

Die te laat indienen betekent verlies van aftrek. Meld de realisatie 2025 uiterlijk 31 maart 2026. De WBSO is een fiscale tegemoetkoming voor innovatiekosten (loon). Aanvragen kan online via de internetsite van RVO.

Voorkom desinvesteringsbijtelling door verkoop van bedrijfsmiddelen uit te stellen tot 2026

Dit geldt wanneer je binnen vijf jaar verkoopt na EIA/MIA/KIA-toepassing. Investeringen uit 2021 dus in 2026 desinvesteren om terugbetaling van investeringsaftrek te voorkomen.

Afwaarderen van vorderingen, bedrijfsmiddelen en voorraad

De bezittingen van uw onderneming staan op de fiscale balans voor de aankoopprijs te verminderen met afschrijvingen (de boekwaarde). Als de werkelijke waarde lager is dan de boekwaarde kunt u mogelijk nog iets extra's ten laste van de winst brengen. Bekijk ook kritisch de incourante voorraad of vorderingen die wellicht niet binnen komen.

Gebruik KIA, EIA of MIA door investeringen strategisch te plannen (voor of juist na 1 januari 2026)

Let op KIA-grens van €392.230 (2025). Aanbetaling vóór 31 december kan voldoende zijn.

Vorm een herinvesteringsreserve (HIR) bij boekwinst en leg herinvesteringsvoornemen schriftelijk vast

Bij in 2022 gevormde HIR moet uiterlijk 31 december 2025 opnieuw worden geïnvesteerd. Voor verkopen in 2025 kunt u een herinvesteringsreserve vormen in uw aangifte vennootschapsbelasting. Leg dit voornemen met onderliggende documentatie schriftelijk vast. Bekijk ook de mogelijkheden om voorzieningen inzake groot onderhoud te vormen.

Aftrekbeperking gemengde kosten

Gemengde kosten zijn kosten die zowel een zakelijk als privékarakter hebben. Tot een bedrag van € 5.700 zijn deze kosten niet aftrekbaar. U kunt er echter voor kiezen om 80% in aftrek te brengen, dit is voordelig als de beperkt aftrekbare kosten over 2025 minder dan € 28.500 bedragen.

Optimaliseer btw-correcties in de laatste btw-aangifte

Denk aan privégebruik auto, BUA-correctie en pro-rata herzieningen. De suppletie btw moet binnen 8 weken nadat de ondernemer heeft geconstateerd dat de ingediende btw-aangifte niet klopt worden ingediend.

Vraag btw terug bij oninbare debiteuren

Lijkt betaling definitief uit te blijven, vraag dan in de aangifte van dat tijdvak teruggaaf aan.

Controleer of toepassing van de KOR vanaf 2026 zinvol is

Aanmelden vóór 3 december 2025; omzetgrens €20.000.

Check administratieve bewaartermijnen

Veel gegevens moeten zeven jaar worden bewaard; onroerende zaken tien jaar.

Voorkom boetes bij schijnzelfstandigheid

Vanaf 2026 vervalt de zachte landing; onjuiste kwalificatie zzp’ers leidt tot naheffingen + boetes.

Anticipeer op het nieuwe btw-tarief voor logies per 1 januari 2026

Vooruitbetalingen in 2025 voor 2026 moeten nu al met 21% worden belast.

Crypto dienstverlener en melding belastingdienst

Per 1 januari 2026 treedt DAC 8 in werking. Dit is een europese richtlijn die cryptodienstverleners verplicht om klantgegevens en transacties vast te leggen, te controleren en te rapporteren aan de belastingdienst. Als u of uw onderneming of BV onder deze regeling zou vallen dan moet u uiterlijk 31 januari 2027 de informatie van uw klant doorgeven.

Fiscale eindjaarstips 2025 voor IB-ondernemers

Houd een sluitende urenadministratie om zelfstandigenaftrek en S&O-aftrek veilig te stellen

Minimaal 1.225 uur en >50% van totale werktijd. De zelfstandigenaftrek wordt steeds lager, in 2023 was deze nog € 5.030 en in 2025 nog maar € 2.470 en in 2026 € 1.200.

Overweeg afstorten van oudedagsreserve of stakingswinst vóór 1 januari 2026

Verlaagt box 3-vermogen en dus belastingdruk.

Afstorten van de oudedagsreserve in een laag winstjaar kan extra voordelig uitpakken

Vrijval wordt belast tegen lager effectief tarief door de mkb-winstvrijstelling.

Kies bewust tussen meewerkaftrek, man-vrouwfirma of zakelijke beloning partner

Afhankelijk van uren, winst en arbeidsverhouding kunnen forse progressievoordelen ontstaan. De vergoeding bij een meewerkbeloning is minmaal € 5.000 (en schriftelijk vastleggen en uitbetalen).

Overweeg startende ondernemersfaciliteiten optimaal te benutten

Zoals willekeurige afschrijving, startersaftrek en liquiditeitsreserves.

Etiketteer investeringsgoederen tijdig als privé of zakelijk voor btw

Etiketteren moet bij de eerste investering of ingebruikname plaatsvinden.

Check HIR-termijnen uit eerdere jaren

HIR uit 2022 verplicht herinvesteren vóór 31-12-2025.

Beoordeel of omzetting naar een BV in 2025 of 2026 gunstiger is

Speelt met name door box-3-peildatum 1 januari 2026 en tariefverschillen.

Plan grote uitgaven waarvoor een voorziening mogelijk is

Uitgaven moeten hun oorsprong hebben vóór 31-12-2025.

Denk aan bedrijfsopvolging: schenken van (deel van) onderneming kan fiscaal zeer voordelig zijn

BOR en DSR bieden vrijstellingen en uitstelregeling.

Fiscale eindejaarstips 2025 voor Ondernemers met BV

Maak gebruik van het opstaptarief box 2 (24,5% tot €67.804 / €135.608 bij partners)

Bij dividenduitkering vóór 31 december betaal je mogelijk minder dan in latere jaren.

Check gebruikelijk loon 2025 en pas dit tijdig aan

Minimaal €56.000 tenzij zakelijke onderbouwing voor lager loon aanwezig is.

Beperk risico’s rondom excessief lenen (> €500.000 per 31-12-2025)

Los af of converteer vóór einde jaar; anders box 2-heffing over het meerdere.

Optimaliseer rekening-courantpositie DGA voor eind 2025

Houd de schuld <€17.500 om TBS-regeling te vermijden.

Beding een zakelijke borgstellingsprovisie als je privé borg staat voor BV-leningen

Zonder vergoeding kan de fiscus corrigeren.

Vraag een fiscale eenheid Vpb per 1 januari 2026 tijdig aan

Per 1 januari moeten condities zijn vervuld; verzoek uiterlijk 1 april 2026.

Verbreek fiscale eenheid vóór 31 december 2025 indien voordelig

Bij separate BV’s kun je tweemaal het lage tarief Vpb benutten.

Controleer afspraken, leningen en huurrelaties tussen DGA en BV

Zakelijkheid en schriftelijke vastlegging zijn essentieel.

Beoordeel dividenduitkering ook op uitkeringstoets (balans + liquiditeit)

Zonder toets is bestuurdersaansprakelijkheid mogelijk.

Profiteer van innovatiebox / WBSO / VAMIL / MIA waar relevant

Voor veel structuurwijzigingen is tijdige aanvraag of actie vereist.

Heroverweeg rechtsvorm: terugkeer naar IB-ondernemer kan fiscaal en loon-technisch gunstig zijn

Geruisloze terugkeer is onder voorwaarden mogelijk.

Fiscale eindejaarstips 2025 voor Particulieren

Combineer aftrekposten in één jaar voor een groter belastingvoordeel

Denk aan zorgkosten, giften en scholingsuitgaven.

Plan giften (ANBI/Cultureel) vóór 31 december

Culturele giften kennen een extra multiplier.

Betaal lijfrentepremies vóór 1 januari 2026

Vergroot aftrek en verlaag box-3-vermogen.

Vraag middeling aan voor de jaren t/m 2024 (laatste kans)

Regeling is beëindigd.

Optimaliseer box-3-positie: los kleine schulden af vóór peildatum

Daalt vermogen en voorkomt ongunstig forfait.

Overweeg groene beleggingen (extra vrijstelling + heffingskorting)

2026 wordt mogelijk gunstiger; plannen vóór de peildatum loont.

Koop of verkoop onroerend goed strategisch vóór of ná 31-12-2025

Peildatum box 3 bepaalt belastingdruk.

Maak gebruik van jaarlijkse schenkvrijstelling

Ook voor dure studie (€67.064) is nog een bijzondere vrijstelling mogelijk.

Controleer voorlopige aanslag IB 2025

Lagere winst of aftrekposten? Verlaag aanslag en voorkom rente.

Let op leegwaarderatio bij verhuurde woningen

Vanaf 2026 gelden mogelijk strengere regels.

Pas fiscale partnerschapstoerekening optimaal toe

Verdeling rente, vermogen en aftrekposten kan tariefvoordeel opleveren.

Fiscale geschillen

Ondernemingen en particulieren krijgen steeds vaker te maken met fiscale geschillen. In onze praktijk begeleiden wij steeds vaker ondernemingen bij bezwaar- en beroepsprocedures tegen de Belastingdienst / fiscale autoriteiten. Meestal gaat het hierbij om:

• interpretatieverschillen van complexe fiscale wetgeving;
• inkeerregelingen en procedures omtrent de inkeerregeling;
• procedures inzake auto's;
• betalingsregelingen;
• mediationzaken omtrent procedures en betalingsregelingen;
• tekortkomingen in de administratie- en boekenonderzoeken.

Jongbloed Fiscaal Juristen helpt u bij fiscale procedures

Wij staan vrijwel dagelijks ondernemers en particulieren bij inzake problemen en discussies met de Belastingdienst en / of fiscale autoriteiten zoals het Ministerie van Financiën of de FIOD. Wij kunnen u bijstaan in alle fasen van dit proces, derhalve bij een bezwaarprocedure, boekenonderzoek, FIOD-onderzoek of een fiscale procedure bij de Rechtbank of het Gerechtshof. Steeds vaker worden wij hierbij door intermediairs (zoals een bancaire instelling, advocaat of accountant) ingeschakeld.

Onze fiscaal juristen en fiscaal economen hebben een ruime ervaring met dit soort procedures.

Waarom Jongbloed Fiscaal Juristen?

Jongbloed Fiscaal Juristen N.V. is qua ervaring vergelijkbaar met de grotere kantoren in Nederland. Het onderscheidende vermogen is gelegen in het feit dat wij praktisch adviseren en procederen. Daarnaast zijn wij één met onze klant en maken wij vooraf een inschatting van de win- en verlieskansen en de kosten. U kunt hierdoor een redelijke inschatting maken van de mogelijkheden en de risico's.

Geen vergrijpboete door fout boekhouder

Een ondernemer (projectontwikkelaar) brengt omzetbelasting in aftrek, dit was fout. De fout wordt (bewust?) gemaakt door het administratiekantoor van de ondernemer. Een fout van het administratiekantoor, bewust of onbewust, mag niet op het bordje van de belastingplichtige / ondernemer worden gelegd, stelt de rechter!

Doet u opzettelijk geen aangifte of een onjuiste of onvolledige aangifte, dan krijgt u van de Belastingdienst een vergrijpboete opgelegd, tenminste dit kan de Belastingdienst doen. Er kan ook een vergrijpboete worden opgelegd bij een navorderingsaanslag. De Belastingdienst mag alleen ene vergirjpboete opleggen als aantoonbaar sprake is van opzet (willens en wetens handelen) of grove schuld (voorwaardelijke opzet, willen staat centraal, lichtvaardig of slordig handelen). Bij bepaalde boetes is zelfs grove schuld niet voldoende, opzet lijkt de ondergrens (bij een vergrijpboete). Boete is bij grove schuld meestal lager dan bij voorwaardelijke opzet.

De belastingdienst moet dus overtuigend aantonen (doen blijken) dat sprake is van grove schuld of opzet omdat de waarborgen van het EVRM (Europees verdrag voor de rechten van de mens) ook meespelen. De belastingplichtige moet dus weten dat hij iets fout deed (en bewust).

Belastingdienst moet vergrijpboete overtuigend aantonen

Sinds de uitspraak van de Hoge Raad van 8 april 2022 (ECLI:NL:HR:2022:526) geldt dat de inspecteur een fiscale overtreding overtuigend moet aantonen bij het opleggen van een boete; aannemelijkheid is onvoldoende. Deze zwaardere bewijsmaatstaf heeft geleid tot toenemende aandacht voor de wijze waarop bewijs in fiscale boetezaken wordt beoordeeld. Omdat fiscale boetes een punitief karakter hebben (boete is bedoeld om te straffen), ligt aansluiting bij strafrechtelijke waarborgen voor de hand, waaronder het hanteren van bewijsminima. In het strafrecht gelden immers bewijsminima om lichtvaardige veroordelingen te voorkomen; dat zou ook in het fiscale boeterecht wenselijk zijn. De huidige vrije bewijsleer in het fiscale recht kan leiden tot subjectieve beoordelingen en ongelijke uitkomsten, zoals bleek bij de Luxemburgse bankrekeningzaken. Bewijsminima zouden bijdragen aan rechtszekerheid, bescherming tegen willekeur en betere aansluiting bij artikel 6 EVRM, dat strikte eisen stelt aan bewijs in punitieve procedures. Hoewel tegenstanders wijzen op het belang van flexibiliteit, sluiten bewijsminima een zorgvuldige en flexibele beoordeling van complex bewijs niet uit. De auteur pleit daarom voor invoering van bewijsminima in het fiscale boeterecht, in lijn met de oproep van A-G Koopman op 5 juli 2024 (ECLI:NL:PHR:2024:774) , ter versterking van de rechtspositie van de belastingplichtige.

Krijgt u een boete? Schakel een specialist in die u bijstaat in uw communicatie met de Belastingdienst.

Vergrijpboete ter discussie stellen

De vergrijpboete wordt soms iets te vlot door een inspecteur opgelegd. Deze kan om verschillende redenen worden verminderd of tot nihil worden bijgesteld (door de rechter). De belangrijkste oorzaken uit de rechtspraak zijn:

• Procedure loopt te lang (overschrijding van de redelijke termijn), zie Hoge Raad d.d. 6 september 2024 ECLI:NL:HR:2024:1132 of Gerechtshof Arnhem Leeuwarden d.d. 23 juli 2024 ECLI:NL:GHARL:2024:4871
• Vergrijpboete voor hetzelfde feit bij verschillende belastingtypen
• Vergrijpboete wordt niet overtuigend via feitelijk bewijs aannemelijk gemaakt, derhalve geen (of beperkt) sprake van opzet of grove schuld (uitgebreide toelichting in mening AG op 4 april 2025 (ECLI:NL:PHR:2025:410)
• Ontbreken van voldoende bewijs voor opzet of grove schuld, Gerechtshof Amsterdam d.d. 15 november 2022 ECLI:NL:GHAMS:2022:3728
• De grondslagen en/of omstandigheden zijn anders of niet juist voorgesteld, zie Gerechtshof Arnhem Leeuwarden d.d. 14 mei 2024 ECLI:NL:GHARL:2024:3357
• De boete moet wel in balans zijn, de noodzaak van een juiste kwalificatie van het vergrijp en de evenredigheid van de opgelegde boete, zie hiertoe mening AG op 5 juli 2024 ECLI:NL:PHR:2024:736
• Beboeting wordt niet tijdig medegedeeld, schending verdedigingsbeginsel (kennisgeving boete (met motivering) is later gedagtekend dan de boetebeschikking. Zie hiertoe bijvoorbeeld Rechtbank Zeeland West Brabant d.d. 7 mei 2025 ECLI:NL:RBZWB:2025:2724.

Streep door vergrijpboete ex bestuurder voetbalclub

Als bestuurder een vergrijpboete aan je broek krijgen? Dan staat niet alleen je portemonnee onder druk, maar ook je reputatie. De fiscus legt ze soms voortvarend op, maar gelukkig kijkt de rechter kritischer. In een procedure bij de Rechtbank Gelderland d.d. 5 juni 2025 (ECLI:NL:RBGEL:2025:4322) oordeelde de rechter dat een ex-bestuurder van een voetbalclub ten onrechte als feitelijk leidinggever werd aangemerkt. Hoewel hij ooit betrokken was bij een spelerstransfer, was zijn rol bij de latere afwikkeling onvoldoende concreet. De rechtbank herhaalt: bestuurder zijn is niet hetzelfde als leiding geven aan een strafbaar feit. En voor een boete moet de Belastingdienst het bewijs keihard rond hebben. Omdat die bewijslast zwaarder is dan bij de belastingheffing zelf, sneuvelde de boete. De uitspraak is een reminder: wie als adviseur scherp blijft op bewijs en betrokkenheid, kan veel ellende besparen.

Voor een helder overzicht van de stappen die de belastingdienst moet doorlopen verwijzen wij u naar een uitspraak van de Hoge Raad d.d. 26 april 2016 ECLI:NL:HR:2016:733.

Geduld is vereist, maar rechtvaardigheid duurt soms gewoon even. Belangrijk is dat de belastingdienst met overtuigend aangetoond bewijs komt met concrete gedragingen door de feitelijk leidinggevende.

Hierbij spelen voor een vergriipboete een aantal zaken:

1. Feitelijk leiding geven: dit moet concreet worden onderbouwd (zie Hoge Raad d.d. 16 december 1986 ECLI:NL:HR:1986:AC9607) , dit speelde bij de Slavenburg bank, de zogenoemde slavenburg jurisprudentie.
2. Is de verboden gedraging door de BV (of rechtspersoon) verricht, zie Drijfmest arrest van de Hoge Raad d.d. 21 oktober 2003 ECLI:NL:HR:2003:AF7938
3. Wordt het geheel (opzet of grove schuld) voldoende overtuigend aangetoond (zie Hoge Raad d.d. 8 april 2022 ECLI:NL:HR:2022:526)

Al met al moet het volgende worden beoordeeld:

• Kan de (strafbare) gedraging worden toegerekend aan belastingplichtige ( de rechtspersoon)
• Is er hierbij sprake van opzet bij deze strafbare gedraging
• Heeft de persoon (bestuurder) zich gedragen als actief (of passief) feitelijk leidinggevende van dit (strafbare) feit
• Is dit gedrag opzettelijk uitgevoerd door de feitelijk bestuurder/ leidinggevende.
• Heeft de belastingdienst voldoende overtuigend aangetoond dat sprake is van opzet of grove schuld (zie Hoge Raad d.d. 8 april 2022 ECLI:NL:HR:2022:526)
  
  

Soorten vergrijpboete

Er zijn meerdere soorten vergrijpboetes, de belangrijkste:

1. Belasting is opzettelijk (of grove schuld) niet betaald (of niet volledig betaald), artikel 67f ZWR
2. Opzettelijk niet of onjuist aangifte doen (voor aanslagbelasting), artikel 67d AWR
3. Bij navordering mits sprake van opzet (of grove schuld) en er te weinig belasting is betaald, artikel 67e AWR
4. Informatieverplichting niet nakomen (uit eigen beweging), artikel 10a AWR
5. Opzettelijk onjuiste informatie of inlichtingen verstrekken bij verzoek voorlopige aanslag, artikel 67cc AWR
   
   

Door fout boekhouder een boete krijgen

De projectontwikkelaar heeft BTW over een verbouwing van een bedrijfspand in aftrek gebracht. Het gebouw wordt vervolgens verhuurd aan een niet-BTW-plichtige ondernemer, een zorginstelling. De Belastingdienst eist de verrekende BTW terecht terug en legt een vergrijpboete op van 25%, ruim € 33.000. Volgens de Belastingdienst is sprake van grove schuld bij de projectontwikkelaar. De Belastingdienst stelt hieromtrent het volgende:

• De projectontwikkelaar had moeten weten dat de BTW niet verrekenbaar was.
• Advies van de boekhouder is slecht onderbouwd, dat had de projectontwikkelaar moeten doorzien.
• Fiscaliteit is binnen de projectontwikkeling belangrijk, enige kennis mag dan worden verondersteld.

De ondernemer stelt vrij eenvoudig: "aan mijn kant is geen sprake van grove schuld, ik heb mij laten adviseren door een adviseur waarvan ik mocht denken dat die deskundig was." Het advies is door de boekhouder gegeven en de aangifte is ook door de boekhouder ingediend.

Rechter over vergrijpboete bij boekhouder / accountant

De rechter stelt dat opzet / grove schuld bij de adviseur nog niet uitsluit dat er ook geen opzet / grove schuld bij de ondernemer aanwezig is. In dit verband is het volgende van belang:

• Heeft de ondernemer de zorg betracht die redelijkerwijs van hem mag worden gevraagd bij de keuze van de adviseur?

Als aan de deskundigheid van de adviseur niet hoeft te worden getwijfeld, is er geen reden om van de ondernemer veel te verwachten, de ondernemer mag hier dan op vertrouwen. De bal (stelplicht en bewijsplicht) ligt dan bij de Belastingdienst. De ondernemer heeft voldoende weersproken en bewezen dat hij niet aan de adviseur hoefde te twijfelen, dit is onvoldoende door de Belastingdienst weersproken. Ook wordt de fiscale kennis bij de ondernemer onvoldoende onderbouwd.

Hoge Raad inzake vergrijpboete

In 2022 heeft de Hoge Raad een arrest gewezen over de term "bewust". Een autohandelaar heeft een naheffingsaanslag BTW met een vergrijpboete ontvangen. De reden is dat de handelaar door de gebrekkige administratie had moeten inzien dat hij geen recht had op de levering van auto's tegen het nultarief. Hij had moeten weten dat hij niet aannemelijk zou kunnen maken dat de auto's naar een andere EU lidstaat zijn vervoerd. Ook had de handelaar zijn adviseur niet zomaar mogen vertrouwen. De Hoge Raad denkt hier anders over. Voorwaardelijke opzet is niet aan de orde. Aan de handelaar kan niet de voor opzet vereiste "bewustheid" met betrekking tot de onjuiste aangifte worden verweten, aldus ons hoogste rechtscollege. Verder kunnen de omstandigheden dat belanghebbende geen openheid van zaken heeft gegeven en dat hij het laakbare van zijn gedragingen niet heeft ingezien, niet bijdragen aan het oordeel dat hij bewust fouten heeft gemaakt. De Hoge Raad vernietigd de vergrijpboete en verwijst de zaak naar een ander Gerechtshof.

Waarmee kunnen wij u helpen?

De kans op een onjuiste aangifte is door de ingewikkeldheid / complexiteit van het belastingrecht snel aanwezig. Dat wil echter nog niet zeggen dat u als belastingplichtige zich er steeds van bewust moet zijn geweest dat uw aangifte onjuist of mogelijk onjuist is. Schakel daarom voor het doen van aangifte een deskundige in. Is eenmaal een boete opgelegd of wordt dat aangekondigd, neem dan direct contact met ons op. Wij beschikken over de deskundigheid om een boete eventueel te voorkomen dan wel te beoordelen of die volgens de regelen der kunst is opgelegd. Mail ons voor een vrijblijvend gesprek.

Bron vergrijpboete door fout boekhouder

Rechtbank Gelderland d.d. 11 augustus 2020 (EVCLI:NL:RBGEL:2020:4012)

Illegaal vuurwerk, legale aftrek? De grenzen van kosten in box 1

Soms laat het fiscale recht zich van zijn meest ongemakkelijke kant zien. Wie denkt dat het belastingrecht netjes stopt waar strafrecht begint, komt bedrogen uit. Dat blijkt opnieuw uit de uitspraak van Rechtbank Zeeland-West-Brabant van 18 december 2025 (ECLI:NL:RBZWB:2025:9021), waarin de rechter zich moest buigen over de aftrekbaarheid van schadevergoedingen na een ernstig vuurwerkincident.

Is schadevergoeding bij illegale activiteit aftrekbaar?

De feiten liegen er niet om. Belanghebbende was begin jaren 2000 structureel betrokken bij de handel in zwaar professioneel vuurwerk. In 2003 ging het mis: verkoop aan een particulier leidde tot een ernstig ongeval. Strafrechtelijk volgde een veroordeling. Civielrechtelijk werd belanghebbende jaren later veroordeeld tot betaling van bijna € 400.000 schadevergoeding. Een deel daarvan werd in 2018 betaald en in aftrek gebracht als resultaat uit overige werkzaamheden.

De Belastingdienst zette drie stevige verdedigingslinies op:

1. er zou in 2003 überhaupt geen bron van inkomen zijn geweest;
2. de kosten zouden privékosten zijn, omdat het om illegale activiteiten ging;
3. kosten die samenhangen met strafbare feiten zouden nooit aftrekbaar zijn.

De rechtbank veegt die redenering slechts gedeeltelijk van tafel — en juist dat maakt deze uitspraak zo interessant.

Ook illegale activiteiten kunnen bron van inkomen vormen 

De rechtbank grijpt terug op het klassieke broncriterium:

1. deelname aan het economische verkeer;
2. oogmerk om voordeel te behalen; en
3. een objectieve voordeelverwachting.

Op basis van de feiten is de conclusie helder: belanghebbende verrichtte structureel activiteiten in de vuurwerkhandel, ontving provisies en opereerde niet incidenteel of hobbymatig, hij was dus gewoon een echte (wellicht soms illegale) ondernemer. Dat die activiteiten risicovol — en deels illegaal — waren, doet daar fiscaal niet aan af. Ook verboden activiteiten kunnen een bron van inkomen vormen. De verkoop van het vuurwerk stond volgens de rechtbank niet los van die werkzaamheid, maar vond daarin plaats. Dat is geen nieuw recht, maar wel een ongemakkelijke waarheid: de fiscus belast inkomsten uit illegale activiteiten, en erkent daarmee impliciet dat ook daar kosten tegenover kunnen staan.

Strafrecht versus fiscaal en civielrecht

Die erkenning kent echter duidelijke grenzen. Artikel 3.14 Wet IB 2001 sluit kosten uit die verband houden met misdrijven waarvoor de belastingplichtige onherroepelijk strafrechtelijk is veroordeeld. Kosten van de strafprocedure zelf? Niet aftrekbaar. Geen discussie.

Maar de schadevergoeding die voortvloeit uit een civielrechtelijke aansprakelijkheid ligt anders. Die vergoeding is geen straf, maar herstel van schade. De rechtbank oordeelt dat deze betalingen wél aftrekbaar zijn, omdat zij rechtstreeks samenhangen met de bron van inkomen. De causaliteit is doorslaggevend, niet het morele oordeel over de gedraging.

Voor belanghebbende loopt het alsnog deels verkeerd af. De rechtbank is streng op het punt van tijdstip van aftrek. Kosten zijn alleen aftrekbaar in het jaar waarin zij daadwerkelijk zijn betaald. Betalingen uit 2014–2017 hadden dus ook in die jaren in aanmerking moeten worden genomen. Belastingplichtige is in 2015 veroordeeld door de civiele rechter. Betalingen zijn voordien (2014) en nadien verricht. Naar het oordeel van de Rechtbank had belastingplichtige deze kosten en overige gemaakte kosten in het jaar van betaling in aanmerking moeten nemen. In het jaar 2018 kunnen daarom slechts de kosten in de aftrek worden gebracht die belastingplichtige in 2018 heeft betaald (derhalve € 86.000). De betalingen in 2014 tot en met 2017 had belastingplichtige in dat jaar in aftrek moeten brengen, tja timing is alles in het fiscale recht. 

Noot fiscaal jurist inzake aftrek van schadevergoeding bij illegale activiteiten

De les: fiscaal recht is moreel blind, maar niet grenzeloos. Deze vuurwerkzaak bevestigt drie belangrijke lijnen in het fiscale recht:

1. Ook risicovolle of illegale activiteiten kunnen een bron van inkomen vormen;
2. Civielrechtelijke schadevergoedingen kunnen aftrekbaar zijn als zij voldoende samenhangen met die bron;
3. Strafrechtelijke sancties blijven buiten de aftrek — en timing is cruciaal.

Met deze uitspraak sluiten we het jaar knallend af. Maar de onderliggende boodschap is allesbehalve feestelijk: wie risico’s neemt in zijn werkzaamheden, neemt die ook fiscaal. Zorgvuldigheid, risicobeheersing en een scherp oog voor timing zijn geen luxe, maar noodzaak.

Wij wensen iedereen veilige feestdagen en een voorspoedig — en vooral beheerst, gezond en vrolijk — 2026.

Informatie derdenonderzoek verzwegen

Via een derdenonderzoek komt de Belastingdienst informatie op het spoor op grond waarvan een navorderingsaanslag Vennootschapsbelasting wordt opgelegd. Tijdens de procedure weigert de inspecteur deze informatie te verstrekken. De rechter is er klaar mee, hiermee ontbreekt een nieuw feit en de aanslag gaat in de prullenbak. Als de Belastingdienst de kaarten (het dossier) tegen de borst heeft gehouden tijdens een procedure, kan de rechter beslissen wat redelijk is, in dit geval wordt de aanslag vernietigd.

Geheimhouding dossier belastingplichtige

Aan X B.V. worden veel navorderingsaanslagen Vennootschapsbelasting opgelegd. In de bezwaarfase begint de bv - zonder succes - een kort geding om informatie te verkrijgen. Wegens het ontbreken van een spoedeisend belang wordt de zaak verloren. Dan maar in beroep. Volgens de geheimhoudingskamer moet de inspecteur in beroep alle stukken overleggen, waaronder memo's over het geschil (willekeurige afschrijving schip). De inspecteur stuurt vele verhuisdozen met informatie. De rechter beslist dat een aantal verhuisdozen niet tot het fiscale dossier behoren (artikel 8:32a AWB).

De rechtbank (procedure in 2022) kijkt nog eens opnieuw naar het dossier en het derdenonderzoek. De stukken inzake dit onderzoek zitten niet in het fiscale procesdossier (en zijn niet tijdig overlegd). Hierdoor staat vast dat over 2013 een nieuw feit niet helder is (niet vaststaat), de navorderingsaanslag wordt vernietigd. De overige aanslagen zijn wel terecht. Wegens het overschrijden van de redelijke termijn ontvangt X B.V. ook nog € 2.500 aan immateriële schadevergoeding.

Woo verzoek derdenonderzoek Belastingdienst

Hierbij kunt u het rapport vaktechnische instructies controle derdenonderzoek d.d. 18 januari 2024 raadplegen. In dit interne document kunt u richtlijnen raadplegen inzake een derdenonderzoek door de Belastingdienst. Tevens is een document inzake de informatie verstrekking door de FIOD aan de Belastingdienst openbaar gemaakt.

Noot fiscaal jurist inzake dossierinzage

Veel stukken die de Belastingdienst in haar dossier heeft behoren 'tot op de zaak betrekking hebbende stukken' (ad 8:42 AWB). Dit geldt ook voor stukken inzake een derdenonderzoek, als dit onderzoek de basis is voor opgelegde aanslagen. In deze procedure worden deze stukken niet verstrekt en is de rechter er wel klaar mee. Dan gaat de aanslag in de prullenbak, zonder herkansing door de inspecteur. De kern hierbij was dat deze stukken de basis vormden voor de vraag of sprake was van een nieuw feit (dan mag worden nagevorderd).

De rechtbank kan de inspecteur vragen om de stukken alsnog in het geding te brengen. In dit geval is dit een paar keer gevraagd door belastingplichtige, edoch zonder succes. De belastingplichtige kreeg wel veel onjuiste en onnodige informatie, maar niet de informatie waarom is gevraagd. Uit diverse stukken volgt ook dat de inspecteur stelt stukken niet in zijn bezit te hebben, terwijl uit andere stukken (interne notitie) blijkt dat hij deze stukken wel in bezit had. De rechtbank is het 'zat' en maakt er korte metten mee, de navorderingsaanslag wordt in zijn geheel vernietigd. Het maakte in deze casus ook niet uit dat de inspecteur - op het laatst - de stukken alsnog aan de rechtbank heeft verstrekt.

Het niet verstrekken van stukken die al lang bekend zijn (en ontkennen dat de inspecteur deze heeft) is niet netjes, liegen mag niet, weet ook mijn zoon. En bij liegen krijg je straf, zo ook in deze casus. De stukken uit het derdenonderzoek zijn van belang voor belastingplichtige, omdat hij / zij zo kan beoordelen of deze informatie wel juist is. Het is dus van belang dat de Belastingdienst alle informatie verstrekt die relevant is voor de aanslag. Als de inspecteur dozen vol informatie heeft verstuurd en niet aangeeft welke informatie van belang is, kan de rechter hier via 8:32a AWB omheen, immers de informatie moet panklaar worden aangeleverd. De rechter gaat aan deze informatie (in vele verhuisdozen), voorbij omdat niet duidelijk is waar hij / zij moet zoeken. Een praktische en creatieve oplossing.

Het tegen de borst houden van informatie door de Belastingdienst komt steeds vaker voor. Dit gebeurt meestal met een beroep op 'geheimhouding'. Rechters zijn hier - gelukkig - steeds vaker wel klaar mee. Geef een rechter de informatie en de rechter kan recht spreken.

Procederen tegen de Belastingdienst? Neem gerust contact op met onderstaande specialisten!

Bron derdenonderzoek en dossierinformatie

Rechtbank Noord Nederland d.d. 3 mei 2022 ECLI:NL:RBNNE:2022:1426

Artikel RTL Nieuws inzake gebruik nepbewijs om fraude aan te tonen

Samenwerking FIOD en belastingdienst

Met het Besluit inzake de Woo van 10 juli 2026, nr. 2026-02 (Ministerie van Financiën) is de interne procesbeschrijving openbaar geworden waarin Belastingdienst, FIOD en Openbaar Ministerie afspreken hoe zij elkaar tijdens een opsporingsonderzoek en de vervolgingsfase op de hoogte houden. Het uitgangspunt is "need to know", en de kerngedachte is dat handelingen binnen het strafrechtelijke traject een "communicerend vat" vormen met de fiscale besluitvorming.

De belastingplichtige (en zijn fiscaal jurist) krijgt inzicht in de interne coördinatiestructuur — Weegploeg, Stuurploeg, Contactambtenaar (CA), Projectleider opsporing (PL), Zaaks-OvJ — en dus in de momenten waarop informatie tussen bestuurs- en strafrechtelijk spoor heen en weer gaat. Precies daar liggen de aangrijpingspunten voor verweer.

Welke soorten zaken kent de FIOD en de belastingdienst?

1. Fiscale strafzaken. Contact CA–accountmanager tot en met de Weegploeg; daarna is de PL opsporing primair verantwoordelijk voor het informeren van de CA. De CA wordt geïnformeerd bij doorzoeking/aanhouding en altijd bij afronding/inlevering van het dossier. Afwijkingen buiten de door de Weegploeg meegegeven kaders én een voorgenomen stopzetting gaan terug naar de Weegploeg, met voorafgaande deling van de afwijkings-/stopzettingsrapportage aan de CA.
2. Niet-fiscale strafzaken mét fiscale delicten. Loopt via niet-fiscale landelijke weegploegen (Faillissementsfraude, Witwassen kennen een coördinerend CA). Vóórdat een fiscaal delict in het onderzoek wordt opgenomen, moet de Weegploeg de CA om instemming vragen. De FIOD dient hier "in service" de belangen van de toezichthouder.
3. Niet-fiscale strafzaken zónder fiscale delicten. Toezichthouder niet direct betrokken, maar bij GO-klanten (Grote Ondernemingen) wordt de CA — en via hem klantcoördinator en management — geïnformeerd over het lopende strafrechtelijke onderzoek en strafvorderlijke maatregelen. Bij doorzoeking/inbeslagneming/aanhouding: uiterlijk op de actiedag.

Overleg tussen de FIOD en de belastingdienst, hoe werkt dit?

De procesbeschrijving is een intern werkdocument, goed om hier als fiscaal advocaat of fiscaal jurist inzicht in te hebben. Wat zijn relevante aandachtspunten voor dergelijke onderzoeken?

Una via en ne bis in idem (art. 5:44 Awb) bij FIOD onderzoek

Het "communicerend vat" tussen fiscaal en strafrechtelijk spoor is precies het domein van het una via-beginsel. Artikel 5:44 Awb dwingen de autoriteiten een keuze te maken tussen strafrechtelijke en bestuursrechtelijke bestraffing van dezelfde overtreding. Zodra een bestuurlijke boete is opgelegd of een strafrechtelijke vervolging is aangevangen, is het "point of no return" bereikt: slaat men de bestuursrechtelijke weg in, dan wordt de strafrechtelijke afgesloten en vice versa. Aandachtspunt en gedoe is er als het niet om exact dezelfde feiten of heffingen gaat.

De Weegploeg is juist het orgaan dat die keuze maakt. Daar ligt de eerste kans: als in de praktijk tóch beide sporen worden bewandeld, is dat een ontvankelijkheids- of vernietigingsverweer. Soms wordt het OM niet-ontvankelijk verklaard bij vervolging en boete.

De Hoge Raad oordeelde in Hoge Raad 15 maart 2022, ECLI:NL:HR:2022:364, dat oplegging van verzuimboetes aan de BV niet in de weg staat aan strafvervolging van de DGA als natuurlijk persoon/feitelijk leidinggever — "in beginsel" is dan geen sprake van hetzelfde feit. Dat "in beginsel" laat, zoals in de literatuur is opgemerkt, de deur op een kier voor een vereenzelvigingsverweer bij onlosmakelijk verbonden feitencomplexen.

Nemo tenetur en de sfeerovergang (art. 47 AWR) bij FIOD onderzoek

De fiscale meewerkverplichting (art. 47, 52a AWR) botst met het zwijgrecht zodra er een criminal charge ligt. De procesbeschrijving toont dat CA en PL informatie uitwisselen; de vraag is of onder dwang in de controlesfeer vergaard materiaal in het strafspoor terechtkomt. Het onderscheid Saunders inzake wilsafhankelijk vs. wilsonafhankelijk materiaal is hier leidend (zie scriptie uit 2015 en Hoge Raad d.d. 24 april 2015 ECLI:NL:HR:2015:1141.

• Praktisch advies aan de cliënt bij een bezoek: zwijgen is het uitgangspunt, laat de FIOD wachten op de fiscaal advocaat of fiscaal jurist, en beantwoord alleen vragen die men uit eigen wetenschap zeker weet. Zie ook de folder over de FIOD.

Op de zaak betrekking hebbende stukken (art. 8:42 Awb) bij FIOD onderzoek

Dit is misschien wel de scherpste kans die de openbaarmaking biedt. De coördinatiestukken — weegdocumenten, pré-weegdocumenten, afwijkingsrapportages, plan van aanpak, verslagen van het tripartiete overleg — zijn potentieel "op de zaak betrekking hebbende stukken". Een rechtbank oordeelde dat pré-weegdocumenten, stukken over het tripartiete overleg en correspondentie tussen inspecteur en OM op de zaak betrekking hebbende stukken kunnen zijn, en dat het te laat overleggen van het FIOD-dossier in strijd is met artikel 8:42 Awb, met als gevolg dat alleen met de tijdig overgelegde passages rekening werd gehouden. De relevante lijn: Hoge Raad 23 mei 2014 (ECLI:NL:HR:2014:1182), Hoge Raad 4 mei 2018 (ECLI:NL:HR:2018:672) en Hoge Raad 25 juni 2021 (ECLI:NL:HR:2021:995).

Fair play en de volledigheid van het FIOD dossier

De coördinatie kan ook ontlastend materiaal betreffen dat níet wordt doorgegeven. De Nationale ombudsman oordeelde dat FIOD en OM het fair play-vereiste schonden door bij een vordering doorzoeking de rechter-commissaris niet te informeren over een relevante, ontlastende belastingaangifte — de FIOD verzaakte zijn wettelijke taak om alle relevante stukken aan de RC te verstrekken. Waar de procesbeschrijving voorschrijft dat de CA de "actuele stand van de fiscale zaken" met de OvJ deelt, is de spiegelvraag: is óók het ontlastende fiscale beeld gedeeld? Dit onderdeel moet altijd zorgvuldig worden onderzocht.

Wanneer schakelt de belastingdienst de FIOD in?

Sinds 1 juli 2023 geldt een nieuw weegploeg-protocol: nadeel ten minste € 100.000, ook bij onvoldoende bepaalbaar nadeel, mits een vermoeden van opzet. De selectiebeslissing zelf is toetsbaar; ligt het nadeel onder de drempel of ontbreekt een opzetvermoeden, dan is de strafrechtelijke route zelf ter discussie te stellen. Bij een redelijk vermoeden kan de belastingdienst de FIOD inschakelen (zie blog)

 Checklist voor de adviseur bij FIOD onderzoek

• Cliënt instrueren: zwijgrecht (art. 5:10a Awb / cautie), adviseur laten komen, alleen eigen wetenschap.
• Legitimatie en machtigingen (OvJ/RC) laten tonen en vastleggen; scheiding getuige/verdachte bewaken.
• Verschoningsrecht adviseur bewaken; geen speculatie of derdeninformatie.
• Inventariseer álle reeds opgelegde verzuim-/vergrijpboetes (BV én natuurlijk persoon).
• Bepaal het "point of no return": is een boete opgelegd óf is het onderzoek ter terechtzitting aangevangen? Toets of sprake van hetzelfde feit.
• Verzoek expliciet om: plan van aanpak, (pré-)weegdocument, afwijkings- en stopzettingsrapportages, verslagen tripartiete/Weegploeg-overleg, CA-PL-correspondentie. 
• Is ontlastend fiscaal materiaal (aangiften, correcties, standpunten) aan RC/OvJ verstrekt?
• Toets de doorzoekingsvordering op volledigheid en juistheid 
• Markeer het moment van criminal charge; scheid controlesfeer (art. 47/52a AWR) van opsporingssfeer.
• Toets of onder dwang of onrechtmatig materiaal is verkregen of gebruikt.

Het verhoren van een belastinginspecteur of FIOD-ambtenaar

Soms heb je als belastingplichtige het gevoel dat de Belastingdienst over meer informatie beschikt dan deze prijsgeeft. Daarbij zou ook wel eens informatie kunnen zitten die voor jou als belastingplichtige nuttig is. Dan zou je graag voor de rechter de inspecteur onder ede willen horen.

Kan ik als belastingplichtige de belastinginspecteur voor de rechter verhoren?

Sinds het zogenoemde Tipgeversarrest [1] weten we dat, als de inspecteur de informatie niet wil geven, deze ook niet kan worden afgedwongen door zijn collega van de FIOD daarover te verhoren. De Hoge Raad zegt:

• “De in artikel 8:29 Awb opgenomen regeling zou van deze werking worden ontdaan indien zou worden aanvaard dat ambtenaren die tot dezelfde dienst behoren als de inspecteur, zoals de FIOD-ambtenaren, als getuigen ter zitting verschenen, kunnen worden gedwongen de gegevens prijs te geven die de inspecteur in diezelfde procedure niet wil verstrekken. Tot het verstrekken van die informatie kunnen deze getuigen dan ook niet worden gedwongen.”

Bij een doordachte proceshouding van de Belastingdienst en de FIOD is het dus lastig om informatie uit ze te persen. Dat neemt niet weg dat verhoren van ambtenaren zeer nuttig kan zijn.

Er is een zekere parallel met de dossierinzage in de bezwaarfase:

• Enerzijds kan de Belastingdienst meer loslaten / laten zien dan ze van plan zijn; en
• Anderzijds kan hun starre proceshouding ook positief uitpakken voor de belastingplichtige.

In het Tipgeversarrest kwam de naam van de tipgever niet boven water, maar gingen wel alle belastingaanslagen van tafel [2]. Een mooi resultaat dus.

Voorlopig getuigenverhoor in fiscale procedure

In het belastingrecht lukt het dus niet om informatie van de Belastingdienst af te dwingen. In het burgerlijk recht is er een mogelijkheid om feiten boven water te krijgen: het voorlopig getuigenverhoor. Een belangrijke beperking is dat een voorlopig getuigenverhoor niet kan worden gebruikt tot het boven water krijgen van feiten en informatie ten behoeve van een procedure bij een andere (dan de burgerlijke) rechter. Dit middel kan dus niet worden gebruikt enkel en alleen ten behoeve van de belastingprocedure.

Dat die feiten ook van belang zijn voor de belastingprocedure is geen bezwaar, ze mogen die procedure echter niet ‘verstoren’[3].

We moeten dus op zoek naar andere dan fiscale redenen om een voorlopig getuigenverhoor erdoor te krijgen. Een zoektocht naar die redenen kunt u het beste overlaten aan één van onze deskundigen. Hoe zij het voor elkaar hebben gekregen toch te profiteren van gegevens die de Belastingdienst niet wenst te verstrekken, vertellen wij u graag in een vrijblijvend gesprek bij ons op kantoor.

Vragen over fiscale procedure en uw kansen

In een vrijblijvend gesprek analyseren wij graag uw kansen en risico's.  Bel gerust voor een afspraak !

Bronnen horen belastinginspecteur in fiscale procedures

Belasting besparen via fiscale procedure

Een belastingprocedure winnen omdat je inhoudelijk gelijk hebt, is het mooiste wat er is. Soms moet je voor verschillende ankers gaan liggen en soms helpt het fiscale procesrecht een handje. Hieronder het verhaal van een producent van theelichtjes die op formele gronden een substantiële belastingbesparing bereikte. Materieel krijg je soms ongelijk, via de formele route kun je dan toch nog winnen.

Fiscale procedure winnen op formele gronden

In Nederland zijn er twee grote producenten van theelichtjes. Die dingen zitten in een aluminium cupje. Nu was de vraag of (het aluminium in) die cupjes verpakking zijn voor de – al lang afgeschafte – verpakkingenbelasting. Het maken van die cupjes en het op de markt brengen ervan (import) is dan belast. De Belastingdienst stelde dat sprake was van verpakking en legde aanslagen op. De twee producenten stelden uitgebreid dat geen sprake was van verpakking en dat dus de aanslagen van tafel moesten.

Jongbloed Fiscaal Juristen stond de kleinste van de twee grote producenten bij en een gerenommeerd advocatenkantoor de andere. De grote producent verloor de procedure, wij wonnen. Niet helemaal, maar voor een belangrijk deel.

In gescheiden procedures voor verschillende rechtbanken en (in hoger beroep) gerechtshoven [1][2], kregen beide producenten gelijk. Geen verpakking, dus geen belasting. Tegen alle verwachtingen in, oordeelde de Hoge Raad [3] dat WEL sprake was van verpakking en dus WEL belasting verschuldigd was.

Meerderheidsregel in fiscale procedures

Jongbloed Fiscaal Juristen had echter nog wat extra – formele – pijlen op de boog. Een ander gerechtshof moest van de Hoge Raad [4] uitzoeken hoeveel belasting dan verschuldigd was en alsnog antwoord geven op de formele bezwaren. Het eerste gerechtshof was daaraan niet toegekomen omdat dat meende dat er geen belasting kon worden geheven.

In de procedure heeft Jongbloed Fiscaal Juristen een beroep gedaan op de meerderheidsregel. Dat betekent dat, als je kunt bewijzen dat in een meerderheid van gelijke gevallen geen belasting is betaald, jij die belasting ook niet hoeft te betalen.

Jongbloed Fiscaal Juristen heeft daarbij uitvoerig betoogd dat het grootwinkelbedrijf (IKEA, AH, Blokker, HEMA, etc.) over de theelichtjes geen belasting heeft betaald en een aantal kleinere producenten en importeurs ook niet.

De argumenten van Jongbloed Fiscaal Juristen  waren kennelijk zo sterk dat het gerechtshof aan de Belastingdienst de opdracht gaf te bewijzen dat de genoemde bedrijven WEL belasting hadden betaald over de theelichtjes. De Belastingdienst bestreed dat sprake was van gelijke gevallen (veel ruimer assortiment en importeur i.t.t. producent) en dat de belasting was geheven als lumpsum over een veelheid van producten met aluminium. De Belastingdienst kon echter geen belastingaanslagen of afspraken tonen waaruit bleek dat die zagen op de theelichtjes.

Omdat er twijfel bleef bestaan over de vraag of sprake was van gelijke gevallen en of aannemelijk was dat van anderen belasting was geheven, hebben partijen, op verzoek van het gerechtshof, een compromis gesloten. Het resultaat daarvan is dat de producent van Jongbloed Fiscaal Juristen een substantieel bedrag van de verpakkingsbelasting niet hoeft te betalen.

Fiscaal procederen is een vak. Het zoet van deze ‘deal’?

De ‘kleinere’ producent betaalt aanzienlijk minder dan de grote broer. En de glimlach van Jongbloed Fiscaal Juristen: het grote advocatenkantoor had wel de meerderheidsregel ingeroepen, maar niet zo grondig onderbouwd als wij en verliest dat beroep integraal.

Moraal van het verhaal

Fiscaal procederen is specialistenwerk en wij zetten voor onze clienten dat extra stapje WEL. Discussie met de Belastingdienst? Bel ons gerust voor een vrijblijvende afspraak. Ook het eerste gesprek - bij ons op kantoor - met een specialist procesvoering is gratis.

Second opinon fiscale procedure

Een second opinion is een belangrijk onderdeel van een fiscale procedure tegen de Belastingdienst. Het kan u helpen om een objectief advies te krijgen over de haalbaarheid van uw zaak en de beste strategie om uw belangen te beschermen.

Het is belangrijk om te werken met een ervaren fiscaal jurist of belastingadviseur die bekend is met de complexe regels en voorschriften die van toepassing zijn op fiscale procedures. Een goede adviseur kan u helpen om uw zaak op een duidelijke en overtuigende manier te presenteren, en kan u helpen om de beste strategie te bepalen om uw zaak te winnen.

Bij het zoeken naar een adviseur is het belangrijk om te zoeken naar iemand die ervaring heeft met het behandelen van fiscale procedures tegen de Belastingdienst. U kunt ook overwegen om te zoeken naar iemand die gespecialiseerd is in uw specifieke fiscale kwestie, zoals BTW, vennootschapsbelasting of inkomstenbelasting.

Als u besluit om een second opinion te vragen, is het belangrijk om alle relevante documentatie en informatie over uw zaak te verstrekken. Dit kan onder meer uw belastingaangiften, correspondentie met de Belastingdienst en eventuele reeds gedane betalingen omvatten. Met deze informatie kan uw adviseur een goed beeld krijgen van uw situatie en u voorzien van een objectieve beoordeling van uw zaak.

In het algemeen kan een second opinion u helpen om uw zaak op een duidelijke en overtuigende manier te presenteren, en om de beste strategie te bepalen om uw belangen te beschermen. Met de juiste adviseur aan uw zijde kunt u uw kansen op succes in een fiscale procedure tegen de Belastingdienst maximaliseren. Wij helpen u graag, vraag gerust een vrijblijvende offerte

Bron fiscale procedures

Fiscale boete en strafvervolging

Nieuws 2023 inzake protocol AAFD

Het Protocol AAFD staat voor Protocol aanmelding en afdoening van fiscale delicten en delicten op het gebied van douane en toeslagen. Omdat fiscale delicten vaak zowel bestuursrechtelijk als strafrechtelijk kunnen worden afgehandeld, volgt uit artikel 5:44 lid 1 Awb en artikel 243 lid 2 Sv dat het één het ander uitsluit, tot zover de wet (una via beginsel en in verlengde hiervan het ne bis in idem beginsel, dus geen dubbele straf van dezelfde persoon voor hetzelfde feit). Er moet dus een keuze worden gemaakt, of fiscaal "aanpakken" of strafrechtelijk, dit volgt meestal uit het overleg tussen FIOD, OM en de belastingdienst. Voor dit overleg van de "weegploeg" is er sinds 1 juli 2023 een nieuw protocol.  In de kern de wijzigingen

1. Nadeel tenminste € 100.000. Vanaf 1 juli 2023 geldt het ook voor zaken waarin het nadeel onvoldoende bepaalbaar is. Er moet wel sprake zijn van een vermoeden van opzet.
2. Er is binnen Europa een nieuwe entiteit, het Europees Openbaar Ministerie. Het EOM is een onafhankelijk orgaan van de Europese Unie en onderzoekt en vervolgt strafbare feiten die de financiële belangen van de EU kunnen schaden. Soms zullen zaken dus aan het EOM moeten worden voorgelegd, het AAFD is dan buiten beeld.
3. AAFD is ook van toepassing voor strafbare feit en uit de Wet op de internationale bijstandsverlening (WIB)
4. Daarnaast wordt de evolutie van het boete systeem nog benoemd (zoals de deelnemersboete (artikel 67 letter o AWR / artikel 5:1 AWB) en de mogelijkheid om namen van overtreders openbaar te maken (artikel 67 letter r AWR) 

Handreiking fiscaal beleid bij opleggen boetes

Voor de formele kant en het standpunt van de belastingdienst is er informatie beschikbaar over de wijze waarop de belastingdienst fiscale boetes kan opleggen (lees hier de handreiking uit een WOO onderzoek), vertrekpunt in deze discussie is artikel 5:49 AWB en artikel 67 AWR, dit in combinatie met het besluit bestuurlijke boeten (pagraaf 13).

Fiscale boete of verbeurdverklaring

Een (fiscale of geld) boete is niet aftrekbaar (artikel 3.14 lid 1 onder c Wet IB). Het kan namelijk niet zo zijn dat een straf minder pijn doet doordat de boete aftrekbaar is. Ook boetes, kosten en lasten die hiermee (of met een misdrijf) samenhangen zijn niet aftrekbaar (mits belastingplichtige onherroepelijk is veroordeeld). Uit de wet, de wetsgeschiedenis en enkele uitspraken van rechters volgt echter wel dat verbeurdverklaringen gewoon aftrekbaar zijn. De verbeurdverklaring is een straf (sanctie) in het strafrecht waarbij de rechter bepaalt dat de belastingplichtige de (veroordeelde) eigendom over een voorwerp (of geld) verliest en waarbij de staat die eigendom verkrijgt. Als het voordeel wordt belast en dit voordeel wordt afgenomen dan is het (financieel) logisch dat dit aftrekbaar is (artikel 3.14 lid 3 wet IB). Aftrek zal plaatsvinden in het jaar waarin de ontneming feitelijk heeft plaatsgevonden. Tot zover is het helder.

In een uitspraak van het Gerechtshof Amsterdam d.d. 15 mei 2014 (ECLI:NL:GHAMS:2014:3208) oordeelde deze belastingkamer echter anders. Het Gerechtshof stelde dat de verbeurdverklaring - onder omstandigheden - niet aftrekbaar was omdat deze samenhangt met criminele kosten (artikel 3.14 lid 1 onderdeel d wet IB). Dit is echter "onder omstandigheden". Omdat de Hoge Raad er verder niks mee deed is het nog gissen hoe dit moet worden gezien. Het lijkt erop dat een verbeurdverklaring niet aftrekbaar is deze moet worden gezien als een (punitieve) straf of sanctie. Een normale verbeurdverklaring (ontnemingsactie)  is dus gewoon aftrekbaar omdat deze moet worden gezien als de voldoening van straf (geldbedrag).

Standpunt kennisgroep belastingdienst

Het beleid van de belastingdienst inzake het instellen van een schuldonderzoek bij een boete is openbaar gemaakt in augustus 2023. Er is verzocht om openbaarmakeing van alle interne stukken waarin vastlegging heeft plaatsgevonden over het beleid met betrekking tot het (zuivere) schuldonderzoek (ad titel 5.2 AWB). In dit stuk vindt u werkinstructies, interne memo's, standpunten, notulen van vergaderingen etc. Het stukken kunt u hier raadplegen.  Een aantal zaken vallen op:

• Voor de matiging van een boete wordt ook naar het huidige gedrag gekeken
• Voor verzuimboetes is minder ruimte voor responsief handhaven
• Vragen stellen over de boete toegestaan maar belastingplichtige kan zich beroepen op zijn zwijgrecht (artikel 5:10a AWB)
• Hoe moet een onderzoek inzake DGA salaris plaatsvinden
• Stappenplan inzake opleggen van een boete
• Hoe werkt het schuldonderzoek
• Wanneer melding mogelijke fraudezaak

Boete op boete

Het doen van belastingaangifte wordt steeds ingewikkelder en velen stellen het tot het laatste moment uit. Vooral de BTW is voor velen een maandelijks uitstelprobleem.

Dan kan het wel eens gebeuren dat u te laat bent met de aangifte of dat de belasting niet op tijd op de rekening van de Belastingdienst staat.

Om u toch wat beter bij de les te houden en de normen wat aan te scherpen – zoals dat heet – zijn er diverse boetebepalingen in de wet opgenomen. Dat begint bij verzuimboetes en vergrijpboetes in het administratieve recht en kan eindigen met taakstraffen en zelfs gevangenisstraf in het strafrecht.

Verzuimboete en strafververvolging

De Hoge Raad oordeelt in 2022 dat de strafrechtelijke vervolging van een natuurlijk persoon wegens een belastingverzuim wel mogelijk is, ook al is aan de BV een fiscale sanctie opgelegd. De DGA wordt namelijk als prive persoon (natuurlijk persoon) vervolgd in de hoedanigheid van de persoon die de opdracht heeft gegeven aan het door BV begane feit (feitelijke leiding). Daarnaast is er een verschil tussen de aard en ernst van het strafbare feit en de oplegging van de verzuimboete. De zaak wordt deels afgerond en wel verwezen.

Slechts één keer straf (ne bis in idem)

Ook een verzuimboete is een straf. Zelden komt daar een rechter aan te pas, maar straf is straf. De wettelijke bepalingen bevatten een overlap en zijn of lijken soms identiek.

U kunt echter maar één keer voor hetzelfde feit bestraft worden (ne bis in idem beginsel). Daarnaast wordt u óf door de hond (de Officier van Justitie bij strafvervolging) óf door de kat (de Belastingdienst bij een geldboete) gebeten (una via beginsel).

De overheid moet dus keuzes maken: geven we een verzuimboete of vergrijpboete; doet de Belastingdienst het of sturen we het naar de Officier van Justitie?

• In beginsel is de keuze beslissend;
• Een verzuimboete kan geen vergrijpboete meer worden; en
• Na boetoplegging door de Belastingdienst kan niet meer strafrechtelijk worden vervolgd.

Het grijze gebied bij een dubbele fiscale straf

Aangezien het strafbare feit in de diverse wettelijke bepalingen (iets) anders is omschreven, kan het voorkomen dat de Belastingdienst een verzuimboete oplegt en dat later ook de Officier van Justitie gaat vervolgen. Dat mag niet voor hetzelfde feit.

Hetzelfde feit bij boete en strafoplegging in fiscale landschap

Nu lijkt er wat licht te zitten tussen het beoordelingskader van het EHRM (de hoogste Europese rechter) en onze nationale hoogste rechter (de Hoge Raad) over de vraag of sprake is van ‘hetzelfde feit’.

• Het EHRM kijkt vooral naar de inhoudelijke feiten: de feitelijke omstandigheden die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn qua tijd en plaats.
• De Hoge Raad heeft daarnaast (nog steeds?) aandacht voor de juridische aard van de gedraging: vallen de feiten onder dezelfde delictsomschrijving, het doel van de strafbaarstelling van feit, wie tegen dat feit beschermd moet worden en de maximale straf van de verschillende feiten.

Spijkers op laag water zoeken? Niet echt. In een recente zaak heeft een verdachte van de Rechtbank een taakstraf gekregen van liefst 72 uur wegens het opzettelijkniet (tijdig) doen van aangifte inkomstenbelasting. Pas in hoger beroep wordt kennelijk beter naar de zaak gekeken en wordt vastgesteld dat al een verzuimboete is opgelegd wegens het niet (tijdig) doen van aangifte inkomstenbelasting. Het Hof is er snel klaar mee. Het OM vervolgt hetzelfde feit als waarvoor reeds een verzuimboete is opgelegd. Dat kan niet. Daarop volgt niet-ontvankelijk verklaring van het OM met een streep door de taakstraf.

Eerder had Hof Den Bosch al in een BTW-zaak geoordeeld dat een verzuimboete wegens het niet (tijdig) doen van aangifte omzetbelasting zonder enige twijfel hetzelfde feit is als het opzettelijkniet (tijdig) doen van aangifte (dat wordt bestraft met een vergrijpboete).

Daarmee lijken de gerechtshoven (reeds?) iets meer op de lijn van het EHRM te zitten. Het juridische element van opzet dat is vereist voor een vergrijpboete maakt dus niet dat sprake is van een ander feit.

Matiging boete door Hoge Raad

De Hoge Raad (cassatie) bekijkt een zaak niet meer inhoudelijk en veel zaken worden dan ook afgedaan met zogenaamde artikel 81 RO beslissingen. Het cassatieberoep wordt dan afgewezen zonder uitgebreide inhoudelijke motivering. In de uitspraak van de Hoge Raad d.d. 21 november 2025 ECLI:NL:HR:2025:1727 faalde het inhoudelijke beroep (klachten nopen niet tot beantwoording van rechtsvragen in het belang van de rechtseenheid of de rechtsontwikkeling). Maar hiermee was nog niet alles gezegd.

De Hoge Raad komt ambtshalve toe aan vraag of de redelijke termijn in cassatie wordt overschreden, ook bij het instellen van cassatie beroep (of tweede cassatieprocedure) begint de redelijke termijn dus weer te lopen (1 jaar). De boete wordt ambtshalve verlaagd (gematigd). Belastingplichtige is vergeten immateriele schadevergoeding te vragen, dat is jammer. Dit is een interessante uitspraak, materieel gebeurt er niks maar de redelijke termijn kan de boete wel verlagen (in dit geval met 15%). Cassatie kan dus van belang zijn voor de boete (en termijnbewaking). Bij boeten moet de tijdlijn dus scherp in de gaten worden gehouden, ook als de materiële / inhoudelijke kansen bij cassatie beperkt zijn. Gelukkig bewaakt de Hoge Raad nog steeds de fundamentele proces belangen en waarborgt deze op de juiste wijze.

Opmerking fiscaal jurist inzake fiscale boete en strafoplegging

Boeteoplegging is maatwerk. Niet alleen alle feiten en omstandigheden moeten leiden tot een passende boete, ook de juridische duiding van het feit dat strafbaar wordt gesteld of beboet dient smetteloos te zijn.

Op een fout moet een passende straf volgen die goed gemotiveerd is. Dat dwingt de Belastingdienst om al bij het opleggen van de boete goed na te denken. Het mag niet zo zijn dat door juridische haarkloverij de fout nogmaals wordt bestraft op grond van een net iets andere wettelijke bepaling.

Als er bewust voor wordt gekozen voor het werken met grotendeels geautomatiseerde systeemboetes (wat bij verzuimboeten het geval is), dient de Belastingdienst de consequenties daarvan te aanvaarden. Het niet voldoende onderzoeken en motiveren van een verzuimboete moet per definitie leiden tot het uitsluiten van verdere strafvervolging.

In de praktijk zien we dat door de Belastingdienst niet goed wordt aangegeven op basis van welke wettelijke bepalingen een boete wordt opgelegd en dat veelal onvoldoende wordt gemotiveerd op grond van welke concrete feiten en omstandigheden tot de conclusie is gekomen dat de boete passend is. Het boetedossier (dat u altijd mag inzien) zou duidelijkheid moeten geven, meestal is dit dossier "gevuld" met een paar krabbels en 2 A4-tjes. Bij verzuimboetes is het doorgaans een kille mathematische exercitie.

De moraal van het verhaal: krijgt u een boete of wordt u fiscaal strafrechtelijk vervolgd, meld het ons. Er is meer mogelijk dan u denkt.

Jurisprudentie fiscale boete en strafoplegging

Uitspraak Hof Den Haag

Uitspraak Hof Den Bosch

Hoge Raad over 'hetzelfde feit'

Hoge Raad kraakt box 3 per 2017

De Hoge Raad heeft in december 2021 geoordeeld dat het box 3-systeem zoals dat geldt per 2017, niet door de beugel kan. Het gebruikmaken van forfaits en ficties leidt er in de huidige vorm toe, dat ongelijke belastingplichtigen in te hoge mate gelijk worden behandeld. Belastingplichtigen die worden geconfronteerd met een belastingdruk die hoger is dan het rendement dat zij hebben behaald, hebben daarom recht op compensatie. De Hoge Raad heeft in deze compensatie zelf voorzien door de belastingheffing om te buigen naar het werkelijk rendement. In dit artikel een uitgebreide toelichting op deze zaak; van A-tot-Z.

Tarieven Box 3

Ook nieuwe box 3 wetgeving kan in de prullenbak

De Rechtbank Noord Nederland heeft op 16 juni 2023 (ECLI:NL:RBNHO:2023:5507) bepaald dat ook de nieuwe box 3 wetgeving nog steeds buiten proportioneel is. De wet rechtsherstel box 3 kan ook in de prullenbak omdat er een significante afwijking bestaat tussen het werkelijk genoten rendement en het forfaitaire rendement. Het geboden rechtsherstel in de nieuwe wetgeving in onvoldoende. Deze procedure ging over de box 3 heffing in 2018 en 2019, deze is echter nu nog steeds actueel. In het kerstarrest kraakte de Hoge Raad de oude wetgeving al en nu kan de nieuwe wetgeving ook naar de "stort" worden gebracht. Ook het Gerechtshof in 's Hertogenbosch schoot in 2022 de herziene wetgeving (uit 2017) al af. Duidelijkheid is er nog niet omdat het Gerechtshof Den Haag in 2021 nog stelde dat het wel mee kan vallen als er voldoende eigen vermogen of inkomen is. Al met al.. de komende tijd zullen er nog wel meer uitspraken volgen. Maak dus tijdig bezwaar tegen uw aanslag inkomstenbelasting (box 3) (voorbeeld bezwaarschrift tegen heffing box 3)

Stand van zaken box 3 in 2023

Er is een nieuw rechtsherstel besluit voor de nabije toekomst. Dit besluit wordt in de eerste uitspraken door rechters al afgeschoten, zie als voorbeeld een uitspraak van het Gerechtshof Den Bosch op 2 november 2022 (ECLI:NL:GHSHE:2022:3806). Bezwaar maken tegen de box 3 aanslag blijft dus noodzakelijk.

Stand van zaken per 21 oktober 2022

Het Gerechtshof Den Haag heeft op 28 september 2021 geoordeeld dat geen sprake is van een buitensporige last als er voldoende financiele middelen zijn (inkomen en vermogen) en de belastingplichtige niet inteert op zijn eigen vermogen. In dit geval was er voldoende inkomen (€ 56.000) en was de box 3 heffing niet hoger dan het werkelijke rendement over het vermogen. Deze casus zag op de situatie in 2016 maar ook in 2017. De Hoge Raad heeft de zaak (via artikel 81 lid 1 RO) ongegrond verklaard (voor belastingplichtige). Dit is een opmerkelijke uitspraak !

Stand van zaken per 10 juli 2022

In een brief van de staatssecretaris van Financien wordt ingegaan op de mogelijke vormgeving en overwegingen bij de volgende scenario’s:

1. Geen rechtsherstel voor niet-bezwaarmakers;
2. Volledig rechtsherstel voor niet-bezwaarmakers; of
3. Gedeeltelijk rechtsherstel voor niet-bezwaarmakers, waarbij verschillende mogelijkheden zijn uitgewerkt.

Als iedereen tegemoet wordt gekomen zou dit 7 miljard euro kosten. Omdat het juridisch niet verplicht is om niet bezwaarmakers te compenseren (aldus de Hoge Raad, zie hieronder) lijkt dit een illusie. Het kabinet zal kiezen tussen optie 1 en 3, aldus de doctrine (er is simpelweg door de hoge inflatie, koopkracht herstel maatregelen, corona compensatie, etc. geen geld). Ook zal er worden gekeken naar de uitvoerbaarheid van een maatregel binnen de belastingdienst. Tijdens prinsjesdag zal er meer bekend worden en wellicht al iets eerder. Dien in ieder geval tijdens een verzoek ambtshalve vermindering in.

Status box 3 per 30 juni 2022

Op 30 juni heeft de staatssecretaris van financien het besluit rechtsherstel box 3 bekend gemaakt. In dit besluit worden de gevolgen van het kerstarrest berekend volgens de forfaitaire spaarvariant. Dit besluit geldt voor alle mensen die tijdig bezwaar hebben gemaakt of waarvan op 24 december 2021 de aanslag nog niet onherroepelijk vaststond. De nieuwe berekening voor box 3 zal in 4 stappen plaatsvinden:

1. Verdelen bezittingen en schulden in 3 categorien (a) bank (b) overige zoals beleggingen (c) schulden
2. Berekenen van het rendement per categorie (onderstaande tabel). Nadat dit is berekend wordt het gezamenlijke rendement vastgesteld (dus per categorie x percentage). Categorie 1 en 2 dan verminderen met 3.
3. Berekenen rendementspercentage
4. Berekenen nieuwe box 3 inkomen

Status box 3 per 20 mei 2022

Te laat is te laat. Als er een verzoek wordt gedaan om een ambtshalve vermindering (dus bezwaar buiten de wettelijke termijn van 6 weken) van het box 3 vermogen zal dit worden afgewezen. De Hoge Raad heeft op 20 mei 2022 in een arrest aangegeven dat dit rechtsgeldig is omdat de onjuistheid van de aanslagen volgt uit nieuwe jurisprudentie. Hierbij is van belang dat de minister na het bekende "kerst arrest box 3" niet bekend heeft gemaakt dat mag worden afgeweken van artikel 45aaa uitvoeringsregeling inkomstenbelasting 2001. In dit wetsartikel staat als voorwaarde voor een ambtshalve vermindering dat deze niet mag berusten op nieuwe jurisprudentie.

Status box 3 per 1 mei 2022

Uit de kamerbrief van 28 april 2022 valt het volgende op te maken:

• De 60.000 spaarders die bezwaar hebben gemaakt tegen de te hoge belastingheffing over hun vermogen (sinds 2017) krijgen voor 4 augustus 2022 automatisch uitbetaald.
• De mensen die te laat of geen bezwaar hebben gemaakt moeten wachten op een arrest van de Hoge Raad, dit wordt in de tweede helft van 2022 verwacht.
• Aanslagen over 2017 tot en met 2021 (en 2022) die nog niet zijn opgelegd of wel zijn opgelegd maar nog niet onherroepelijk vaststonden worden afgewikkeld volgens de forfaitaire spaarvariant.

Adviezen aan kabinet over box 3

Uit diverse stukken - welke zijn opgevraagd door Pieter Omtzigt over de heffing in box 3 - volgt dat er nimmer is gekeken naar een strijdigheid van Box 3 met het EVRM. Dit is bijzonder !

Nieuws box 3 heffing voor 2017

De uitspraak van de Hoge Raad ziet op de box 3 heffing vanaf 2017. In een rechtbank in april 2022 (ECLI:NL:RBDHA:2022:3300) blijft de aanslag over box 3 in 2016 gewoon in stand.

Nieuws april 2022 beleggen in box 3

In een uitspraak van het Gerechtshof Arnhem Leeuwarden in april 2022 ging het over beleggingen in box 3. Wat is dan het werkelijke rendement? Volgens het Gerechtshof is nog niet gerealiseerde koerswinst geen rendement. Dit geldt dus voor winsten en verliezen. Het gaat dus om het nominaal gerealiseerde rendement.

De bestreden box 3-aanslagen over 2017 en 2018

Het betreft een zaak over de belastingjaren 2017 en 2018. Over deze jaren is het zo dat de belastingheffing in box 3 gebaseerd is op een groot aantal ficties en forfaits. De box 3-belasting van deze belastingplichtige is berekend over een grondslag van € 977.077 (2017) en € 998.081 (2018). Wij laten de verdeling van het box 3-vermogen onder partners verder buiten behandeling in dit artikel.

De totale belastingheffing in box 3 bedroeg in 2017 € 12.705 en in 2018 € 11.969. Het werkelijke rendement bedroeg echter slechts € 6.612 (2017) en € 3.528 (2018). Oftewel: er is meer belasting betaald dan er rendement is gemaakt. De belastingplichtige gaat tegen deze aanslagen in bezwaar en vervolgens in beroep. Hierna bespreken wij eerst de box 3-systematiek per 2017 en daarna het standpunt van de belastingplichtige. Daarna gaan wij in op de uitspraak van de rechtbank, de conclusie van de advocaat-generaal en de uitspraak van de Hoge Raad.

Het box 3-systeem per 2017

Sinds 2017 is de box 3-systematiek ingrijpend gewijzigd. Het vermogen van belastingplichtigen wordt verdeeld over schijven. Per schijf geldt vervolgens een gemiddelde vermogensmix. Deze vermogensmix geeft de verdeling tussen het deel van het vermogen dat wordt aangehouden als spaarmiddel en het deel dat wordt aangehouden om mee te beleggen. Dit is voor iedere belastingplichtige gelijk, ongeacht de werkelijke situatie. De vermogensmix is steeds gebaseerd op informatie uit eerdere aangiftejaren.

De volgende stap is dat aan het verdeelde vermogen een fictief rendement wordt toegekend. Dit fictieve rendement is gebaseerd op in het verleden gerealiseerde rendementen. Of deze rendementen ook echt zijn behaald door een belastingplichtige, doet voor de heffing dus niet ter zake. De rechtbank geeft het volgende driestappenplan voor het berekenen van de box 3-belasting:

1. De gemiddelde verdeling van het vermogen per schijf over de categorieën spaargeld en beleggingen;
2. Een voortschrijdend, langetermijnrendement voor spaargeld en beleggingen;
3. Het toepassen van een vlak tarief van 30%.

Ten opzichte van het box 3 systeem van voor 2017, waarin gerekend werd met één vast rendement, wordt per 2017 gewerkt met drie pijlers:

1. Niet alle vermogensvormen leidden tot eenzelfde niveau van rendement. Vandaar dat nu wordt gewerkt met spaargeld en beleggingen;
2. Forfaitaire rendementen worden jaarlijks aangepast naar gegevens uit voorgaande jaren;
3. Belastingplichtigen verdelen hun vermogen (dus niet alles wordt gespaard of belegd). De verdeling is afhankelijk van de omvang van het vermogen (de vermogensmix).

Bij het vormgeven van deze drie uitgangspunten is bewust gekozen om af te zien van een tegenbewijsregeling. Dat betekent dat belastingplichtigen die met een in hun ogen onredelijke heffing worden geconfronteerd, niet de mogelijkheid hebben om zelf te bewijzen dat zij minder rendement hebben gehad.

Standpunt belastingplichtige over box 3

De belastingplichtige is van mening dat de vermogensrendementsheffing (box 3) in 2017 en 2018 in strijd is met artikel 14 EVRM en artikel 1 van het Eerste Protocol bij het EVRM. Het geheel aan forfaitaire elementen, heffingsvrij vermogen en het belastingtarief (30%), maakt dat box 3 op regelniveau in strijd is met genoemde artikelen. Hierna volgt een toelichting op deze artikelen en een verdere uitwerking van het standpunt van belastingplichtige.

Artikel 14 EVRM (discriminatieverbod)

Artikel 14 EVRM bevat het discriminatieverbod. Het discriminatieverbod behelst dat gelijke gevallen gelijk behandeld moeten worden. Voor een ongelijke behandeling is alleen ruimte indien dit objectief gerechtvaardigd is. Het is daarom van belang om bij een toets aan het gelijkheidsbeginsel eerst te beoordelen of er sprake is van vergelijkbare gevallen en daarna te beoordelen of de ongelijke behandeling gerechtvaardigd is. Met betrekking tot box 3 oordeelde de advocaat-generaal reeds dat de systematiek per 2017 discriminerend van aard is. Niet gelijke gevallen worden, zonder dat hiervoor een voldoende rechtvaardiging bestaat, als gelijke gevallen behandeld. Over deze conclusie schreven wij reeds een artikel (hier).

Artikel 1 Eerste Protocol bij het EVRM (eigendom)

Dit artikel behelst het waarborgen van een ongestoord genot van eigendom. Belastingheffing is een vorm van regulering van eigendom. Inbreuk op het ongestoord genot van eigendom is slechts toegestaan, indien er een redelijke mate van evenredigheid bestaat tussen de gebruikte middelen en het doel dat wordt nagestreefd. Er moet daarom een fair balance (redelijke verhouding) zijn tussen het algemeen belang en de bescherming van individuele rechten. Van een redelijke verhouding is bij belastingheffing in box 3 geen sprake indien een belastingplichtige wordt getroffen door een individuele en buitensporige last. In hoeverre een last nog in het algemeen belang is, is in ruime mate aan de wetgever. Dit is de afgelopen jaren veelvuldig onderwerp van rechtspraak geweest.

De rechter kan beoordelen of sprake is van een individuele en buitensporige last. Gekeken moet dan worden of - bezien over de gehele financiële situatie van de belastingplichtige - de heffing als individueel en buitensporig kwalificeert. Daarbij telt ook mee of de belastingplichtige een zodanig inkomen heeft, dat hij wel (of juist niet) inteert op zijn vermogen. Interen op het vermogen om belasting te kunnen betalen kan niet de bedoeling zijn van enig stelsel en staat in de weg aan de vereiste, redelijke verhouding tussen het algemeen belang en het belang van belastingplichtigen.

Nadere toelichting standpunt belastingplichtige

De belastingplichtige meent dat de vermogensrendementheffing (box 3) onvoldoende verband houdt met de werkelijkheid. Dat is het gevolg van de vele ficties en forfaits waarop het systeem is gebouwd. Als gevolg van dit ver verwijderde verband met de werkelijkheid vindt een belastingheffing plaats, die in zijn situatie het werkelijke inkomen uit vermogen ruimschoots overschrijdt. Dat moet volgens de belastingplichtige tot de conclusie leiden dat op regelniveau sprake is van een een schending van het recht op ongestoord genot van eigendom.

Verder meent de belastingplichtige - zoals aangegeven - dat box 3 in zijn huidige vorm het discriminatieverbod schendt. Dat komt omdat de wetgever geen onderscheid maakt tussen verschillende soorten belastingplichtigen. Het gevolg is dat een risicomijdende spaarder en een zeer offensieve belegger op dezelfde wijze in de belastingheffing getrokken worden. Dit leidt tot een vermogensrendementheffing die op geen enkele wijze rekening houdt met de ongelijkheid tussen belastingplichtigen. Een objectieve rechtvaardiging voor deze gelijke behandeling van ongelijke gevallen is volgens de belastingplichtige niet aanwezig.

De staatssecretaris van Financiën verdedigt box 3. Hij voert aan dat sinds 2017 de vermogensmix is ingevoerd. Hierdoor wordt gekeken naar de omvang van het vermogen en worden, via de vermogensmix, forfaitaire rendementen berekend, die ook nog eens jaarlijks worden geactualiseerd. Verder meent de staatssecretaris dat het inherent is aan een stelsel van forfaitaire belastingheffing, dat ongelijke gevallen toch gelijk worden behandeld. De vermogensmix als zodanig is een gerechtvaardigde wijze van forfaitaire belastingheffing en kan overeind blijven.

Oordeel rechtbank over box 3 per 2017

De rechtbank Gelderland heeft zich over deze kwestie gebogen. Zij geeft eerst aan wat precies getoetst moet worden met betrekking tot het ongestoord genot van eigendom. Dan is de vraag of er een redelijke, proportionele verhouding is tussen het gehanteerde middel en het (met belastingheffing) beoogde doel. De wetgever heeft daarbij een ruime beoordelingsvrijheid, dus rechterlijk ingrijpen is slechts mogelijk als de keuzes van de wetgever iedere redelijke grond ontberen.

De keuze voor een forfaitair stelsel is op zichzelf niet onredelijk. Het is wel zo dat van de wetgever verwacht mag worden dat, als hij een forfaitair stelsel opzet, het stelsel de werkelijkheid benadert. De Hoge Raad oordeelde eerder voor het box 3-systeem zoals dat voor 2017 gold, dat dit onvoldoende het geval was voor belastingplichtigen die werden geconfronteerd met een buitensporige last.

De rechtbank geeft aan dat de vermogensmix is gebaseerd op de werkelijkheid, hetzij een verouderde werkelijkheid. Echter, omdat recentere gegevens onvoldoende voorhanden zijn, is het niet onredelijk om van deze oudere gegevens gebruik te maken. Ook de keuze om gebruik te maken van meerdere ficties en forfaits is niet ongebruikelijk of onredelijk. Dat al die ficties ertoe leiden dat rendementen in aanmerking worden genomen die sommigen belastingplichtigen niet behalen, is eveneens niet onredelijk. Sterker nog: de rechtbank oordeelt dat dit inherent is aan een stelsel dat op forfaits en ficties is gebouwd.

De rechtbank zet vervolgens de deur op een kier voor wat betreft het beroep op het discriminatieverbod. Indien de belastingplichtige aannemelijk maakt dat hij onderdeel is van een bepaalde groep die op basis van objectieve kenmerken de vermogensmix niet kan kiezen, dan kan het zijn dat ten aanzien van die groep geen sprake is van een redelijke verhouding. In dat geval heeft de wetgever verzuimd een te onderscheiden groep niet als zodanig te behandelen.

De belastingplichtige meent dat dit het geval is, maar de rechtbank acht onvoldoende bewezen dat het veronderstelde rendement niet haalbaar is als gevolg van objectieve kenmerken. De mogelijkheid bestaat ook, zo oordeelt de rechtbank, dat het veronderstelde rendement niet wordt gehaald als gevolg van individuele keuzes van deze belastingplichtigen. In dat geval zou de vermogensmix wel haalbaar / uitvoerbaar zijn voor de belastingplichtige, maar is daarvoor eenvoudigweg niet gekozen.

De rechtbank komt tot het oordeel dat voor de tijdvakken 2017 en 2018 de box 3-heffing niet in strijd is met artikel 1 Eerste Protocol bij het EVRM en / of artikel 14 EVRM. De belastingplichtige laat het er niet bij zitten en besluit in sprongcassatie te gaan. Dat betekent dat de fase van hoger beroep bij het gerechtshof wordt overgeslagen. Op 1 november 2021 neemt de Advocaat-Generaal vervolgens zijn conclusie in deze zaak.

Conclusie A-G over box 3-systeem per 2017

In cassatie gaat het om het volgende. De belastingplichtige voert nogmaals aan dat artikel 1 Eerste Protocol bij het EVRM en artikel 14 EVRM is geschonden. Hij voert aan dat per 2017 de minder vermogenden meer belasting zijn verschuldigd dan het voor hen haalbare rendement. Dit is een direct gevolg van de veronderstelde vermogensmix. Het stelselmatig aantasten van het vermogen van belastingplichtigen staat in geen redelijke verhouding tot het beoogde doel van eenvoud en schendt het recht op ongestoord genot van eigendom. Artikel 13 EVRM maakt vervolgens dat de rechter hier herstel voor moet bieden, omdat dit mogelijk is zonder zich als rechter te veel met de politiek te bemoeien. De rechter kan dit, volgens belastingplichtige, vrij eenvoudig doen door de heffing te beperken tot het werkelijke rendement. Tot slot voert belastingplichtige wederom schending van het discriminatieverbod aan.

De A-G verwijst eerst naar een uitspraak van de Hoge Raad uit 2016 over box 3. Het betreft in die uitspraak dus het systeem van vóór 2017. Hier oordeelde de Hoge Raad, dat van de wetgever mag worden verwacht dat hij, bij een forfaitair stelsel, ernaar streeft dit zo op te zetten, dat de werkelijkheid wordt benaderd. Een dergelijk stelsel komt in strijd met het Eerste Protocol EVRM indien het door de wetgever veronderstelde rendement voor particuliere beleggers niet haalbaar is en belastingplichtigen, mede gelet op het gehanteerde tarief, met een buitensporig zware last worden geconfronteerd. Wil de wetgever dan toch gebruik blijven maken van een forfaitair stelsel, dan dient hij het stelsel aan te passen en de werkelijkheid weer (meer) te benaderen. De wetgever heeft dit met het systeem zoals dat geldt per 2017, beoogd.

De Advocaat-Generaal acht het stelsel per 2017 niet in overeenstemming met de daaraan te stellen eisen. Hij benoemt drie aspecten die tot dat oordeel leiden:

1. De werkelijk gerealiseerde rendementen door een belastingplichtige kunnen sterk verschillen van de rendementen die andere belastingplichtigen behalen. Daarover is meer geschreven in een conclusie van een andere Advocaat-Generaal, waarover ik eerder reeds schreef (hier). De slotsom aldaar is dat sterk uiteenlopende gevallen (ongelijke gevallen) ten onrechte als gelijk worden behandeld. Er is voor deze ongelijke behandeling, geen voldoende objectieve rechtvaardiging.
2. De wet veronderstelt dat mensen met een bepaald vermogen een gemiddeld rendement behalen. De omvang van iemands vermogen houdt dan ook, volgens de wetgever, nauw verband met de verdeling in rendementsklassen. Deze stellingen zijn echter beide niet of nauwelijks bewezen door de wetgever. Dat maakt dat niet voldoende is gewaarborgd dat belastingaanslagen volgen die de werkelijkheid van het verkregen inkomen benaderen. De regeling voor box 3 per 2017 berust daarmee op onrealistische grondslagen en behandelt ongelijke gevallen ten onrechte als gelijk.
3. Door te werken met de fictieve vermogensmix, lijkt het erop dat de wetgever de keuze van de belastingplichtige om te doen met zijn vermogen wat hij wil niet respecteert. Een belastingplichtige die meer spaart dan de vermogensmix van de wetgever veronderstelt, moet in de regel meer belasting betalen dan hij rendement geniet. De A-G ziet dit zelfs als een inbreuk op het ongestoord genot van eigendom, omdat belastingplichtigen bijna worden gedwongen hun vermogen op een bepaalde manier aan te wenden.

De wetgever voert steeds aan dat uitvoeringsproblemen een belangrijke reden zijn dat de werkelijkheid niet verder benaderd kan worden, zulks ten onrechte volgens de A-G. Er is geen redelijke verhouding tussen het algemeen belang (de heffing) en het individuele belang. Een systeem waarvan niet is aangetoond dat het de reële baten benadert, is niet de oplossing voor de veronderstelde problemen. Zowel uit de literatuur als uit andere landen kan voldoende inspiratie worden gehaald om tot verbetering te komen.

De A-G vat zijn oordeel als volgt samen. Hij meent dat geen rekening wordt gehouden met eigen keuzes van de belastingplichtige. De vaststelling van de grondslag waarover belasting wordt berekend, heeft daardoor geen verband met het inkomen van een individuele belastingplichtige. Dat maakt dat de regeling voorzienbaar en onvermijdelijk discriminerend van aard is. Hier is niet langer sprake van een redelijke verhouding tussen de belangen van de staat en die van de belastingplichtige. De voordelen van de overheid (doelmatigheid) wegen niet op tegen de nadelen voor de burger in de vorm van de schending van de rechten van belastingplichtigen.

Conclusie A-G over rechtsherstel door de Hoge Raad

De A-G gaat vervolgens een stap verder en buigt zich over de vraag hoe rechtsherstel kan worden geboden. Hij ziet in de maatschappelijke ontwikkelingen en de al jarenlang voortdurende discussie voldoende aanleiding om een rechterlijk ingrijpen te rechtvaardigen. Dat kan in de vorm van een opheffing of beperking van het rechtstekort.

De vermogensmix is het rechtstekort, want door de vermogensmix ontstaat de onrechtmatige heffing. Het rechtstekort doet zich voor, indien een hoger bedrag aan belasting wordt geheven dan zonder toepassing van de vermogensmix het geval zou zijn. Een passende oplossing is daarom dat de vermogensmix niet meer wordt toegepast, maar de rest van de box 3-regeling vooralsnog wel.

De Hoge Raad over het box 3-systeem per 2017

Op 24 december 2021 heeft de Hoge Raad uitspraak gedaan in deze zaak. Hij geeft eerst aan dat de vraag over het box 3-systeem per 2017 erop neer komt of het stelsel sindsdien zodanig is vormgegeven, dat wordt getracht de werkelijkheid te benaderen en of er een redelijke verhouding is tussen het doel van de regeling en de ongelijkheid die een forfait / fictie met zich brengt.

De belangen die de wetgever aandraagt zien op uitvoerbaarheid, realiteit en opbrengst. De uitvoerbaarheid door te werken met ficties en forfaits, de realiteit door periodiek de percentages te herzien en de opbrengst door af te zien van aansluiting bij een zonder veel risico haalbaar rendement. Dit systeem maakt volgens de Hoge Raad echter een onrechtmatige inbreuk op het recht op ongestoord genot van eigendom. Er is een te groot verschil in de behandeling van belastingplichtigen die een positief voordeel uit risicovolle beleggingen halen en zij die dat fortuin niet delen en die een relatief zware belastingschuld krijgen toebedeeld. Voor deze werkwijze is geen voldoende objectieve rechtvaardiging aanwezig. Van een daadwerkelijke schending is sprake indien de heffing in box 3 hoger is dan het werkelijk behaalde rendement.

Hoge Raad over rechtsherstel voor box 3

De Hoge Raad ziet zich genoodzaakt te voorzien in rechtsbescherming. Daarmee voorziet hij in het ontstane - en door de Advocaat-Generaal gesignaleerde - rechtstekort. De rechter kan deze compensatie slechts in redelijkheid vaststellen. In deze zaak gaat het om een belastingplichtige die een rendement behaalt van € 6.612 en € 3.528. De Hoge Raad voorziet in rechtsbescherming door de belastingheffing te beperken tot het werkelijke rendement.

Box 3 en de voorzienbare toekomst

Het volgende hoofdpijndossier voor de wetgever lijkt met deze uitspraak geboren. Meer belastingplichtigen zullen in bezwaar gaan tegen de box 3-heffing en het is nu duidelijk dat rechters niet langer terugdeinzen om belastingplichtigen te compenseren. De wetgever heeft reeds een aantal keren uitgesproken dat een nieuw systeem wordt ontworpen. Invoering voor 2025 ligt echter niet in de lijn der verwachtingen en de contouren zijn - meest optimistisch gesteld - wazig. Het kan bijna niet anders dan dat dit systeem, in ieder geval in hoge mate, zal aansluiten bij werkelijk genoten rendementen. Daarmee worden ongelijke gevallen, want iedere belastingplichtige is uniek, in ieder geval weer, en hopelijk op redelijke grondslagen, ongelijk behandeld.

Belastingplichtigen die vrijwel alleen spaargeld hebben en / of die vrijwel niet beleggen, worden in het huidige systeem bijzonder hard geraakt. Voor deze groep kan het interessant zijn om goed te (blijven) kijken of het werkelijk genoten rendement niet lager is dan de verschuldigde belasting in box 3. Die groep kan, met deze uitspraak in de hand, immers om compensatie gaan verzoeken. Het is te hopen dat de wetgever het niet steeds op rechtszaken aan laat komen, maar zelf en proactief hiervoor beleid uitvaardigt. Wij raden iedereen in ieder geval aan om documentatie omtrent het werkelijk genoten rendement goed te bewaren.

De Hoge Raad geeft aan dat het werkelijke rendement belast moet worden. Jammer genoeg licht hij niet toe hoe dit werkelijke rendement moet worden berekend. Mogen bijvoorbeeld vermogenswinsten meetellen bij het bepalen van het rendement? Is er ruimte om rekening te houden met kosten en wat als rendementen nog niet daadwerkelijk zijn gerealiseerd? De staatssecretaris zal naar verwachting met een toelichting op deze uitspraak (moeten) komen, want dit leidt ongetwijfeld tot Kamervragen. Hopelijk biedt dat meer duidelijkheid dan slechts nieuwe vergezichten naar 2025 (en verder).

Tot slot is de vraag of iedereen van deze uitspraak zal profiteren. Formeel gezien heeft het er alle schijn van dat slechts de belastingplichtigen profiteren van wie de aanslag niet onherroepelijk vaststaat. Dat zijn voornamelijk belastingplichtigen die meelopen in de massaalbezwaarprocedure tegen de box 3-heffing over 2017 en 2018. De vraag is nu of de wetgever - hopelijk onder druk van de Tweede Kamer - de stap neemt om een breder compensatieprogramma op te zetten voor belastingplichtigen die met een buitensporige last zijn geconfronteerd. Het is daartoe wachten op de - onvermijdelijke - Kamervragen naar aanleiding van dit arrest van de Hoge Raad. Wordt vervolgd.

Alleen compensatie voor spaargeld box 3

Het arrest van de Hoge Raad gaat veel werk en onrust opleveren. In dit arrest heeft de Hoge Raad voor de jaren 2017 en 2018 een heldere visie, het forfairtaire rendement moet worden vervangen door het werkelijke rendement. Onduidelijk is hoe moet worden omgegaan met gemaakte en betaalde kosten. In deze casus bestond 80% van het vermogen van de Belastingplichtige uit spaargeld en vorderingen. Risicomijdende beleggers zouden nimmer het veronderstelde forfaitaire rendement kunnen behalen. Hieruit zou men kunnen concluderen dat bij beleggen in aandelen en vastgoed geen beroep op dit arrest kan worden gedaan. Bij dergelijke beleggingen is - zeker op langere termijn - het rendement wel te behalen. Omdat de informatie eenvoudig uit de vooraf ingevulde aangifte kan worden gehaald, is het schrijven van beleid en uitvoeren van de verminderingen eenvoudiger voor de Belastingdienst. De vermindering zou kunnen bestaan uit het verschil tussen de spaarrente en het forfaitaire rendement. 

Voorbeeld bezwaarschrift box 3-heffing

Op onze website kunt u een model bezwaarschrift downloaden met betrekking tot de box 3-heffing. U kunt dit format kosteloos hier downloaden. De onderbouwing dat de box 3-heffing voor u een buitensporige last is, moet nog wel worden onderbouwd. Daarbij zult u aannemelijk moeten maken dat uw gerealiseerde rendement lager is dan de belastingheffing waarmee u wordt geconfronteerd. Hebt u hulp nodig bij de bezwaarprocedure? Neem dan gerust contact met ons op.

Bronnen Hoge Raad kraakt box 3-heffing per 2017

Uitspraak rechtbank: ECLI:NL:RBGEL:2021:639

Conclusie A-G: ECLI:NL:PHR:2021:1019

Uitspraak Hoge Raad: ECLI:NL:HR:2021:1963

Gerechtshof Arnhem Leeuwarden ECLI:NLGHARL:2022:2509

Gerechtshof d.d. 28 september 2021 ECLI:NL:GHDHA:2021:1932

Hoge Raad d.d. 21 oktober 2022 ECLI:NL:HR:2022:1496

Bronnen overheidsinformatie na uitspraak Hoge Raad

Kamerbrief over contourennota box 3

Kamerbrief technische briefing box 3

Inforgraphic plan belastingen

Antwoorden kamervragen over compensatie box 3

Bijlage 1 budgettaire gevolgen

Vormfout door de Belastingdienst

Fouten maken is menselijk. Vanuit dat oogpunt is de Belastingdienst menselijk. Vooral bij massale processen (maar niet alleen daar!) laat de Belastingdienst nogal eens een steekje vallen. De lijst met schrijf- en tikfouten, overnamefouten, systeemfouten, instructiefouten, automatiseringsfouten, etc. is onuitputtelijk. Duidelijke fouten moeten kunnen worden rechtgezet. Daar staat tegenover dat de belastingplichtige moet kunnen vertrouwen op de Belastingdienst. Als er een aanslag komt, moet er zekerheid zijn dat het daarmee klaar is (rechtszekerheid). In dit artikel bespreken wij een procedure bij de rechtbank (augustus 2022) waarin een complexe discussie over een waardering eenvoudig door de rechter wordt opgelost, "de aanslag is te laat, dus kan in de prullenbak".

Herstel van fouten

Herstel van fouten gaat door middel van navordering (of naheffing). Hoofdregel is en blijft dat voor navordering een nieuw feit vereist is. Dat is een omstandigheid die de Inspecteur bij het opleggen van de aanslag nog niet kende (of behoefde te kennen). Sinds 2010 kan - ook zonder dat nieuwe feit - worden nagevorderd als een aanslag door een fout een te laag bedrag is. Het maakt niet uit wie de fout maakt. Vereist is wel dat het de belastingplichtige kenbaar is dat de aanslag te laag is. Een aanslag die 30% of meer te laag is, wordt geacht kenbaar te laag te zijn. Voorheen kon meestal niet worden nagevorderd als aanslagen te laag waren door een door de Belastingdienst gekozen werkwijze of fouten in de automatisering. Recent heeft de Hoge Raad (zie onder) meer duidelijkheid gegeven wat nu een fout is. 

Beoordelingsfout Belastingdienst is geen fout maar slordig

Eerst wat geen fout is. Beoordelingsfouten van de Inspecteur zijn geen fouten als hier bedoeld. Als de Inspecteur dus op basis van de juiste feiten tot een onjuiste conclusie komt of de wet niet goed toepast, kan hij niet navorderen. Zelfs niet als die fout voor de belastingplichtige kenbaar is. Dat is alleen anders als de belastingplichtige te kwader trouw is (dus bijvoorbeeld moedwillig onjuiste aangifte doet of zaken verzwijgt / verstopt).

Schrijf- en tikfout van de Belastingdienst kan soms worden hersteld

Het begrip 'fout' is bewust neutraal en ruim uitgelegd: “elke misslag die bij de Belastingdienst optreedt in verband met de aanslagregeling, zoals schrijf-, reken-, overname- en intoetsfouten, maar ook andere fouten zoals 'fouten ten gevolge van de geautomatiseerde verwerking van aangiften', indien het gevolg daarvan is dat de belastingschuld op een te laag bedrag is vastgesteld.” Dat is dus erg ruim. Een uitdaging om een misslag te bedenken die hier niet onder valt. De vraag komt op of de rechtszekerheid van de belastingplichtige niet teveel in het gedrang komt om de fouten bij de Belastingdienst te kunnen repareren. Het verschil tussen € 2.079 en € 2.970 is in elk geval voor de wetgever kenbaar. In een zaak waarin gedurende een boekenonderzoek toch een te lage aanslag werd opgelegd over het onderzochte jaar ondanks een ambtelijke instructie dat niet te doen, terwijl aan de belastingplichtige al kenbaar was gemaakt dat van de aangifte zou worden afgeweken, werd navordering toegestaan.

Aanslag te laat opgelegd is fout van de Belastingdienst

In de casus bij de rechtbank is de belastingschuld ontstaan per 31 december 2015. De aanslag moet dan worden opgelegd vóór 31 december 2018, tenzij uitstel is verleend. De aanslag wordt in oktober 2019 opgelegd. Volgens de Inspecteur is er uitstel verleend (en dus is de aanslag - volgens hem - tijdig). De belastingplichtige stelt dat er geen uitstel is verleend. 

• In het geval een belastingplichtige betwist dat door of namens hem om uitstel voor het indienen van de aangifte is verzocht, dient de Inspecteur ter voldoening aan de op hem rustende bewijslast meer bewijs in te brengen dan het enkele noemen van het beconnummer waarmee om het uitstel zou zijn verzocht.
• Van de Inspecteur mag dan worden verwacht dat hij (een kopie van) het uitstelverzoek en van de beslissing waarmee het uitstel is verleend in het geding brengt, dan wel op een andere wijze aannemelijk maakt dat door of namens de belastingplichtige om uitstel is verzocht en dat dit uitstel vervolgens is verleend.
• Indien dergelijke stukken binnen de Belastingdienst niet (meer) beschikbaar zijn en de Inspecteur ook niet op een andere wijze bewijs kan leveren, behoren de gevolgen daarvan voor rekening van de Inspecteur te komen.

Conclusie inzake vormfouten Belastingdienst

De mogelijkheid voor de Belastingdienst om na te vorderen is uitgebreid ten koste van de rechtszekerheid. Niettemin blijft het specialistenwerk en afhankelijk van de feiten van uw zaak. Neem dus bij een navorderingsaanslag altijd contact op. Dat geldt zeker als daarbij ook een boete is opgelegd. Als een aanslag te laat is opgelegd, kan een aanslag ook in de prullenbak verdwijnen. Het fiscale recht kan dus zowel materieel als formeel worden ingevuld. Verweer voeren op formele gronden loont vrijwel altijd. Denk hierbij ook aan andere formele verweren zoals discriminatie, willekeur, etc.

Laat u tijdens een bezwaar- of beroepsprocedure dus altijd bijstaan door een deskundige. Wilt u een second opinion of een vrijblijvend gesprek met een specialist? Neem gerust contact met ons op.

Bron fouten door de Belastingdienst

Hoge Raad d.d. 27 juni 2014, 13/02845, ECLI:NL:HR:2014:1527.

Hoge Raad d.d. 27 juni 2014, 14/00350, ECLI:NL:HR:2014:1528.

Hoge Raad d.d. 27 juni 2014, 13/02194, ECLI:NL:HR:2014:1529.

Rechtbank Zeeland - West Brabant d.d. 24 augustus 2022 ECLI:NL:RBZWB:2022:4622

Belastingdienst is geen bank

Geen rente als het geld al op de rekening van de fiscus staat, de Hoge Raad past wel de belastingrente aan !

Belastingdienst en rente

Belasting betalen is een noodzakelijk kwaad. En net als eenieder vindt de Belastingdienst het vervelend om lang op haar geld te moeten wachten. Daarom wordt er rente – belastingrente – in rekening gebracht. Dat is uitvoerig in de wet geregeld. De basis ligt in de Algemene wet bestuursrecht (Awb) en is voor de belastingheffing uitgewerkt in de Algemene wet inzake Rijksbelastingen (AWR). Daarbij is vooral aan het belang van de Belastingdienst gedacht. In dit artikel een arrest van de Hoge Raad.

Belastingrente soms onredelijk

Mallorca B.V. krijgt over 2016 een voorlopige aanslag over de in dat jaar te verwachten winst van zo’n € 13 miljoen. Zij betaalt die aanslag keurig. Begin 2018 doet Mallorca B.V. aangifte over 2016 en daaruit blijkt een winst van krap € 11,4 miljoen. Daarop stort de Belastingdienst een deel van de betaalde voorlopige aanslag terug (voorlopige aanslag 2). Zonder vergoeding van belastingrente.

Later is er gedoe over 2014 en geeft Mallorca B.V. aan dat de aangifte 2016 toch hoger moet zijn. De winst over 2016 moet € 11,5 miljoen zijn, een tonnetje meer dus. Eind 2018 leg de Belastingdienst voor dat verschil de derde voorlopige aanslag op. Er is immers per saldo over een tonnetje te weinig belasting betaald. Daarbij rekent de Belastingdienst wel belastingrente, en wel vanaf medio 2017 tot eind 2018. Mallorca B.V. vindt dat niet eerlijk. Over het bedrag dat van 2016 tot begin 2018 teveel bij de Belastingdienst stond krijgt zij geen rente, maar ze moet alsnog rente betalen over de derde voorlopige aanslag, terwijl dat geld in elk geval tot begin 2018 op de rekening van de Belastingdienst stond. De Belastingdienst is duidelijk. Dat is de wet en daar houden we ons (en u) aan.

Belastingrente mag niet worden gerekend

De Hoge Raad vermindert de rente. De Hoge Raad is van oordeel dat de belastingrente niet door de beugel kan.

• Letterlijk: “Gevolgen als hiervoor (…) bedoeld kunnen niet worden aanvaard. Dat zou immers leiden tot een onverklaarbare afwijking van de regeling over verzuimrente in de Awb,”
• De belastingrente wordt verminderd tot rente over de periode begin 2018 tot eind 2018, dus toen het geld niet meer op de rekening van de Belastingdienst stond.

Opmerking fiscaal jurist inzake belastingrente

De Hoge Raad sluit dus aan bij de (eerlijkere) regeling van de Awb en zet daarmee de AWR opzij. Beide wetten zijn van het gelijke niveau (allebei wetten in formele zin), waarbij de vuistregel is dat dan een bijzondere wet voorgaat op de algemene. Daarvan is hier – terecht – afgeweken.

Opgemerkt zij dat door wetswijziging de berekening van belastingrente vanaf 1 januari 2023 veelal (maar niet altijd) aansluit bij de redenering van de Hoge Raad. In die zin is de Hoge Raad zijn tijd vooruit. Ondanks dat het vaak niet zal lonen, is het bij hogere belastingaanslagen (of aanslagen over jaren in het verre verleden) wel nuttig om te beoordelen of de belastingrente terecht is. Daarvoor kunt u altijd bij ons terecht.

Bron belastingrente

Hoge Raad d.d. 18 november 2022 ECLI:NL:HR:2022:1673

Belastingfraude en gevangenisstraf

Op belastingfraude staat een maximale gevangenisstraf van 6 jaar. De laatste jaren worden steeds meer bestuurders, DGA's en belastingadviseurs veroordeeld tot een "echte" gevangenisstraf. Heeft u gefraudeerd met uw belastingaangifte of had u de FIOD bij uw bureau staan? Wat zijn de gevolgen?

Nieuws 2023 inzake protocol AAFD

Het Protocol AAFD staat voor Protocol aanmelding en afdoening van fiscale delicten en delicten op het gebied van douane en toeslagen. Omdat fiscale delicten vaak zowel bestuursrechtelijk als strafrechtelijk kunnen worden afgehandeld, volgt uit artikel 5:44 lid 1 Awb en artikel 243 lid 2 Sv dat het één het ander uitsluit, tot zover de wet (una via beginsel en in verlengde hiervan het ne bis in idem beginsel, dus geen dubbele straf van dezelfde persoon voor hetzelfde feit). Er moet dus een keuze worden gemaakt, of fiscaal "aanpakken" of strafrechtelijk, dit volgt meestal uit het overleg tussen FIOD, OM en de belastingdienst. Voor dit overleg van de "weegploeg" is er sinds 1 juli 2023 een nieuw protocol.  In de kern de wijzigingen

1. Nadeel tenminste € 100.000. Vanaf 1 juli 2023 geldt het ook voor zaken waarin het nadeel onvoldoende bepaalbaar is. Er moet wel sprake zijn van een vermoeden van opzet.
2. Er is binnen Europa een nieuwe entiteit, het Europees Openbaar Ministerie. Het EOM is een onafhankelijk orgaan van de Europese Unie en onderzoekt en vervolgt strafbare feiten die de financiële belangen van de EU kunnen schaden. Soms zullen zaken dus aan het EOM moeten worden voorgelegd, het AAFD is dan buiten beeld.
3. AAFD is ook van toepassing voor strafbare feit en uit de Wet op de internationale bijstandsverlening (WIB)
4. Daarnaast wordt de evolutie van het boete systeem nog benoemd (zoals de deelnemersboete (artikel 67 letter o AWR / artikel 5:1 AWB) en de mogelijkheid om namen van overtreders openbaar te maken (artikel 67 letter r AWR) 

Fiscale boete of verbeurdverklaring

Een (fiscale of geld) boete is niet aftrekbaar (artikel 3.14 lid 1 onder c Wet IB). Het kan namelijk niet zo zijn dat een straf minder pijn doet doordat de boete aftrekbaar is. Ook boetes, kosten en lasten die hiermee (of met een misdrijf) samenhangen zijn niet aftrekbaar (mits belastingplichtige onherroepelijk is veroordeeld). Uit de wet, de wetsgeschiedenis en enkele uitspraken van rechters volgt echter wel dat verbeurdverklaringen gewoon aftrekbaar zijn. De verbeurdverklaring is een straf (sanctie) in het strafrecht waarbij de rechter bepaalt dat de belastingplichtige de (veroordeelde) eigendom over een voorwerp (of geld) verliest en waarbij de staat die eigendom verkrijgt. Als het voordeel wordt belast en dit voordeel wordt afgenomen dan is het (financieel) logisch dat dit aftrekbaar is (artikel 3.14 lid 3 wet IB). Aftrek zal plaatsvinden in het jaar waarin de ontneming feitelijk heeft plaatsgevonden. Tot zover is het helder.

In een uitspraak van het Gerechtshof Amsterdam d.d. 15 mei 2014 (ECLI:NL:GHAMS:2014:3208) oordeelde deze belastingkamer echter anders. Het Gerechtshof stelde dat de verbeurdverklaring - onder omstandigheden - niet aftrekbaar was omdat deze samenhangt met criminele kosten (artikel 3.14 lid 1 onderdeel d wet IB). Dit is echter "onder omstandigheden". Omdat de Hoge Raad er verder niks mee deed is het nog gissen hoe dit moet worden gezien. Het lijkt erop dat een verbeurdverklaring niet aftrekbaar is deze moet worden gezien als een (punitieve) straf of sanctie. Een normale verbeurdverklaring (ontnemingsactie)  is dus gewoon aftrekbaar omdat deze moet worden gezien als de voldoening van straf (geldbedrag).

Foutieve aangifte en fraude

Bedrijven moeten vaak maandelijks aangiften indienen (omzetbelasting en loonbelasting). Tevens moet eens per jaar een aangifte vennootschapsbelasting (bij rechtspersonen) worden ingediend. Een foutieve aangifte (bijvoorbeeld schuiven of slepen met btw) kan al snel worden gezien als fraude.

Sancties bij belastingfraude

Verzuimboete als sanctie

Indien u beneden de onderstaande drempels blijft of als er geen opzet speelt, wordt er een boete opgelegd. Dit kan een verzuimboete of vergrijpboete zijn, dit hangt van de feiten af en wordt door een speciale "boete-inspecteur" bepaald. Een verzuimboete krijgt u meestal als u niet tijdig een aangifte heeft ingediend en / of als opzet ontbreekt.

In de meeste gevallen krijgt u of uw bedrijf dus gewoon een (verzuim-)boete. Als er meer aan de hand is, wordt een vergrijpboete opgelegd, deze kan oplopen tot 100% van het belastingbedrag. Het kan ook zijn dat er een zogenaamde strafbeschikking volgt. De strafrechter zal dan oordelen over het fiscale handelen van u of uw bedrijf. De vervolging is vervelend, maar de straf die volgt heeft menselijke en financiële gevolgen (boete, celstraf of taakstraf). 

Vergrijpboete als sanctie

Een vergrijpboete krijgt u of uw bedrijf indien u opzettelijk geen aangifte of een onjuiste of onvolledige aangifte heeft ingediend. Het drempelbedrag wordt hierbij ook bekeken, maar meestal wordt de stap naar vervolging niet gemaakt. De hoogte van de vergrijpboete zal afhangen van:

• Uw opzet, bewust handelen, grove schuld;
• Recidive (begaat u vaker overtredingen);
• Uw kennis van het vak;
• Omvang van de belastingvordering.

Tegen verzuim- en vergrijpboetes kunt u bezwaar maken en ook in beroep gaan bij de rechter.

Strafsanctie

Op belastingfraude staat een maximale gevangenisstraf van 6 jaren. Ook kan een navorderings- of naheffingsaanslag worden opgelegd en kan u het voordeel worden ontnomen.

Wanneer kan strafvervolging in beeld komen? Dit zal afhangen van het nadeel voor de Belastingdienst (de schatkist):

• Strafvervolging particulieren: nadeel hoger dan € 10.000;
• Strafvervolging ondernemers: nadeel hoger dan € 15.000.

Vaak ziet de Belastingdienst de fraude of het belastingnadeel als eerste. In voorkomende gevallen wordt dit dan intern besproken. Vervolgens kan de inspecteur of controleur beslissen om uw situatie aan te melden binnen het tripartiete overleg (overleg Belastingdienst, Openbaar Ministerie en de FIOD). Uw situatie wordt dan besproken en formeel getoetst aan de AAFD Richtlijn. Mensen met een voorbeeldfunctie (bekende mensen, accountants, advocaten en belastingadviseurs) komen sneller in aanmerking voor strafvervolging.

Bij een strafbeschikking verlaten we feitelijk het fiscale materiële recht. Er is dan geen sanctie meer (zoals een verzuim- of vergrijpboete), maar we stappen vanuit allerlei boetewetgeving over naar het strafrecht. Het gevolg hiervan is dat u hoge boetes kunt krijgen en ook een gevangenisstraf (en dus strafblad). In de praktijk merken wij dat de impact hiervan enorm kan zijn, naast een strafblad kan dit grote gevolgen voor uw bedrijf hebben. De belangrijkste zijn:

• Reputatieverlies door artikelen in de pers;
• Klanten en relaties verliezen het vertrouwen in u of uw bedrijf;
• Banken zeggen het vertrouwen (en de financiering) op;
• Meer controles door de Belastingdienst, AFM, etc.

Advies inzake belastingfraude of onderzoek

De Belastingdienst zal niet snel de stap naar het strafrecht maken, veelal worden er "gewoon" bestuurlijke boetes (verzuim- of vergrijpboetes) opgelegd. Bij ernstige onregelmatigheden, recidive (u bent hardleers) of zware fraude kunt u met het (fiscale) strafrecht in aanraking komen.

Het begint dan meestal met een brief, boekenonderzoek of vraaggesprek. Vervolgens kan het zijn dat de Belastingdienst op grond van haar bevindingen contact opneemt met het OM of de FIOD. In dergelijke gevallen kan dan ook ineens de FIOD op de stoep staan.

Voorkomen van strafvervolging en tijdig een specialist inschakelen is vaak het beste advies. DGA's doen jaarlijks aangifte voor de inkomstenbelasting en vennootschapsbelasting en nog vaker wordt er een aangifte omzetbelasting en / of loonbelasting ingediend. Een fout is zo gemaakt en voordat u het weet is sprake van grove schuld, opzet of een fraudegeval. Een fout kan dus soms desastreuze gevolgen hebben.

Bij een boekenonderzoek kan de controleur tot de conclusie komen dat hij uw handelen intern moet aanmelden. Het is in dergelijke gevallen verstandig dat u met de Belastingdienst in gesprek blijft. Hierbij is het wel van belang dat u zich goed heeft voorbereid op de gesprekken en geen informatie geeft welke zich later tegen u kan keren. Soms is er iets verkeerd gegaan zonder dat u het wist of kon weten. In dergelijke gevallen is van fraude meestal geen sprake.

Bij strafvervolging (maar ook bij sommige boetes) gelden er ook striktere regels en waarborgen voor u. De belangrijkste is uw zwijgrecht op het moment dat men u als verdachte ziet. Ook mag uw woning niet zomaar worden onderzocht (tenzij toestemming van rechter commissaris).

Soms komt het OM niet in beeld en wordt er door de Belastingdienst een Fiscale Strafbeschikking (een FSB) opgelegd. Via deze route worden de rechtelijke macht en het OM een beetje ontlast. Ook voor dergelijke trajacten (bij boete boven € 2.000) gelden specifieke spelregels. De belangrijkste is dat u wordt gehoord en in dit gesprek uw zienswijze kunt geven. De Belastingdienst-medewerker zal u wijzen op de cautie (niet verplicht om te antwoorden / alles wat u zegt kan gebruikt worden bij het onderzoek).

Heeft u vragen of opmerkingen? Neem gerust contact op met één van onze (onderstaande) specialisten.

Hoger beroep in belastingzaken

De belastingplichtige die na bezwaar bij de Belastingdienst en beroep bij de rechtbank naar zijn mening nog steeds geen of onvoldoende gelijk heeft gekregen, kan tegen de uitspraak van de rechtbank in hoger beroep komen bij het gerechtshof. Ook de Belastingdienst heeft het recht van hoger beroep.

Waartegen en bij welke rechter kan hoger beroep worden ingesteld?

Hoger beroep in een belastingzaak kan worden ingesteld tegen de uitspraak van de rechtbank.

In afwijking op het algemene bestuursrecht moet het hoger beroep moet worden ingediend bij het gerechtshof. Dus niet bij de Raad van State of de Centrale Raad van Beroep. Bij welk gerechtshof u moet zijn, volgt uit de wet. Dat is het gerechtshof van het gebied (ressort) waarin de rechtbank is gelegen dat de bestreden uitspraak heeft gedaan.

In Nederland zijn er vier gerechtshoven. De zaken van de rechtbanken Noord-Nederland (Leeuwarden) en Oost-Nederland (Arnhem) gaan naar gerechtshof Arnhem / Leeuwarden, de zaken van rechtbank Noord-Holland (Haarlem) naar gerechtshof Amsterdam, de zaken van rechtbank Den Haag naar gerechtshof Den Haag.

Voor het indienen van een hoger beroepschrift is griffierecht verschuldigd. Voor natuurlijke personen bedraagt het griffierecht bij het gerechtshof (uitzonderingen daargelaten) € 118 en voor rechtspersonen € 478.

Waaraan moet het hoger beroepschrift voldoen en wat is de termijn?

Het beroepschrift moet de volgende onderdelen bevatten:

• naam en adres indiener;
• dagtekening;
• omschrijving van het besluit (uitspraak op bezwaar) waartegen beroep is ingesteld;
• de gronden (redenen) van het beroep.

Als niet aan die voorwaarden is voldaan, moet de rechter daarop wijzen en de mogelijkheid bieden het ontbrekende alsnog in te dienen. Als dat niet gebeurt, kan het beroep niet-ontvankelijk worden verklaard.

Bij het beroep moet een kopie van het besluit (uitspraak van de rechtbank) waartegen hoger beroep is ingesteld worden gevoegd.

De termijn voor het indienen van een hoger beroep is zes weken, te rekenen vanaf de dag na die van bekendmaking van de uitspraak van de rechtbank.

Procedureverloop

Nadat het hoger beroep is ingediend en compleet is, wordt griffierecht geheven en worden de stukken doorgezonden aan de Belastingdienst voor het indienen van een verweerschrift. Op dat verweerschrift kan (na eventuele toestemming van de rechter) schriftelijk worden gereageerd. Dat is de repliek. Daarop wordt weer gereageerd door de Belastingdienst. Dat is de dupliek.

Daarna bestaat de mogelijkheid dat de rechter nader vooronderzoek verricht. Deze kan dan inlichtingen inwinnen bij partijen, getuigen en deskundigen horen, onderzoek ter plaatse verrichten, etc. Van deze mogelijkheid wordt zeer sporadisch gebruik gemaakt.

Nadat het vooronderzoek is afgerond wordt de zaak geagendeerd op zitting voor de mondelinge behandeling (het onderzoek ter zitting). Als hoofdregel worden de zaken behandeld in meervoudige kamer (drie rechters). Als de zaak zich daarvoor leent, vindt behandeling plaats in enkelvoudige kamer (één rechter). De namen van de rechters worden doorgaans in de uitnodiging voor de zitting vermeld. Tot tien dagen voor de zitting kunnen nadere stukken worden ingediend.

Procestactiek

Anders dan in het algemene bestuursprocesrecht kent het fiscale procesrecht geen zogenoemde fuiken of trechters. Dat betekent dat in elk stadium van de procedure nieuwe feiten en omstandigheden, maar ook nieuwe argumenten kunnen worden ingebracht. Dat is alleen anders in cassatie. De Hoge Raad oordeelt niet over feiten, zodat in cassatie in beginsel alleen nieuwe argumenten kunnen worden ingebracht.

De Belastingdienst of de rechter kan u dus niet tegenwerpen dat u bepaalde feiten, omstandigheden, argumenten of grieven niet in een eerder stadium (bij bezwaar of in beroep) heeft ingebracht. De enige beperking hierbij is de goede procesorde. Alleen als de wederpartij in zijn belangen wordt geschaad omdat sprake is van een inbreng waarop hij niet bedacht hoefde zijn, die zodanig laat is dat hij zich daartegen onvoldoende kan verweren, wordt de inbreng buiten behandeling gelaten. Uit procestechnische overwegingen kan het van belang zijn om zolang mogelijk ‘het kruit droog te houden’.

Een tweede belangrijk element van het hoger beroep is de herkansingsfunctie. Het is de laatste mogelijkheid om misslagen of onjuistheden in een eerdere fase recht te zetten. Nog meer dan bij de rechtbank moet het hoger beroepschrift volgens een strakke structuur te worden opgebouwd. Daarbij kunnen ook feitelijk onjuiste vaststellingen door de rechtbank worden bestreden en rechtgezet.

In de praktijk komt het veelvuldig voor dat een zaak wordt beslist op de (verdeling van de) bewijslast. Vaak oordeelt een rechtbank dat een belastingplichtige bepaalde feiten niet of onvoldoende heeft gesteld / bewezen / aannemelijk gemaakt. Het hoger beroep is de laatste mogelijkheid omdat bewijs alsnog te leveren. Ook kan in hoger beroep aan de orde komen of de bewijslast juist is verdeeld.

Omdat het gerechtshof de laatste feitelijke instantie is, is het belangrijk strak en doelgericht te procederen. Het is een kwestie van tactiek en het aanvoelen van de zaak op welk moment de feiten naar voren worden gebracht, maar vooral het moment van het inbrengen van argumenten kan belangrijk zijn. Een ervaren adviseur kan daar goede diensten bewijzen.

De zitting / mondelinge behandeling

Evenals bij de rechtbank kan ook bij het gerechtshof de zaak mondeling ter zitting worden toegelicht. Ook kunnen getuigen en deskundigen worden gehoord en vindt het debat met en onder leiding van de rechter plaats. De rechter kan actief vragen stellen maar ook passief het debat volgen. Bij de teams belastingrecht van de gerechtshoven bestaat een lange traditie die erop is gericht partijen ter zitting nader tot elkaar te brengen. In veel feitelijke geschillen (vooral waarderingskwesties) wordt dan een compromis gesloten. Bij het gerechtshof moet u dan ook bedacht zijn op een actief participerende rechter die ook nog aanstuurt op een compromis. Het vergt de nodige ervaring om dan zo ver te gaan als nodig voor het beste resultaat.

Van de zitting wordt door de griffier proces-verbaal opgemaakt. Doorgaans bevat dat een kernachtige beschrijving van het verhandelde ter zitting. Omdat het proces-verbaal van de zitting de enige bron is voor de Hoge Raad van wat op de zitting is gebeurd, is het van belang te verifiëren dat bepaalde opmerkingen correct in dat verslag worden opgenomen. Nog verstandiger is het om belangrijke punten (die nog niet uit de stukken blijken) op te nemen in een pleitnota. Een afschrift daarvan wordt aan het proces-verbaal van de zitting gehecht (en gaat mee naar de Hoge Raad).

 Als de rechter zich voldoende acht voorgelicht, sluit hij het onderzoek. Doorgaans zal hij meedelen dat schriftelijk uitspraak wordt gedaan op een termijn van zes weken.

Beslistermijn en uitspraak

Het gerechtshof beslist op het beroep binnen zes weken nadat het onderzoek is gesloten (de zitting is geweest). Die termijn kan eenmaal met zes weken worden verlengd. Aan overschrijding van de termijn zijn in beginsel geen consequenties verbonden.

Hoofdregel is dat schriftelijk uitspraak wordt gedaan.

Kostenvergoeding, schadevergoeding en griffierecht

Als het beroep wordt gehonoreerd, kan aanspraak worden gemaakt op vergoeding van de (proces)kosten van het beroep. De vergoeding is forfaitair (lees: laag) vastgesteld. Het standaardtarief voor het indienen van een hoger beroepschrift door een adviseur is € 472.

Ook is de rechter bevoegd om, als de belastingplichtige (gedeeltelijk) in het gelijk wordt gesteld, een schadevergoeding toe te kennen. Daarom dient wel te worden verzocht. De immateriële schade vanwege de lange duur van de procedure valt hieronder. De kosten van de procedure vallen er niet onder. Die worden forfaitair vergoed.

Als het beroep (gedeeltelijk) wordt gehonoreerd, wordt ook het betaalde griffierecht vergoed.

Oriënterend gesprek

Als u overweegt om een hoger beroepsprocedure op te starten, is het verstandig om te kijken wat uw kansen zijn. In een oriënterend gesprek (geen kosten) kunnen wij met u de mogelijkheden en onmogelijkheden doorlopen, tevens kan dan op basis van wetgeving en jurisprudentie (uitspraken van rechters) worden bekeken wat uw kansen zijn. De uitspraak van de rechtbank zal daarbij een belangrijk uitgangspunt zijn. Bel gerust met één van onze adviseurs. Als het dan tot een procedure in hoger beroep komt, werken we nauw samen met u en uw adviseur.

Klein leed - deel 1

Fiscalisten zijn juristen en houden dus van regeltjes. Want zonder regeltjes is het chaos.

Ook geschillen over kleine regeltjes kunnen we uitvechten tot en met de Hoge Raad.

Misschien wel omdat het grote leed van de Brexit op 29 maart niet doorging, heeft de Hoge Raad de kans gegrepen te oordelen over klein leed.

Fiscale procedure inzake parkeerbelasting Delft

In Delft moet je betalen om je auto te parkeren. Dat noemen ze belasting. Ondanks dat er in Delft steen en been wordt geklaagd dat lang niet altijd duidelijk is waar, wanneer en hoeveel belasting moet worden betaald, gaat de belastingrechter er steevast vanuit dat het wel duidelijk is en u anders maar beter had moeten kijken.

’s Avonds na tienen parkeert mevrouw X de auto in Delft en koopt geen kaartje (voldoet geen belasting). Omdat het kenteken op naam van meneer Y staat, die op hetzelfde adres woont, komt de bekeuring (naheffingsaanslag) op zijn naam binnen.

Bezwaar maken tegen aanslag

Een bureau maakt, namens mevrouw X, bezwaar tegen de aanslag. In eerdere jurisprudentie is al uitgemaakt dat degene die feitelijk parkeert ook bezwaar kan maken tegen de aanslag, ook al staat die niet op haar naam.

De ambtenaar die het bezwaar behandelt en ook van regeltjes houdt, ziet dat de aanslag op naam van meneer staat en vraagt om een volmacht van meneer Y (de kentekenhouder). Ook na twee keer vragen komt er geen volmacht. Dus wordt het bezwaar niet-ontvankelijk verklaard.

Mevrouw X is niet akkoord en stapt naar de rechtbank. De rechtbank meent echter dat de aanslag op naam van meneer Y staat en in bezwaar nergens door mevrouw X wordt opgemerkt dat zij – als feitelijk parkeerder – zelf in bezwaar komt. Ook niet als reactie op het verzoek om een volmacht. Dat had ze wel kunnen en moeten doen. Mevrouw X stapt in hoger beroep naar het Gerechtshof. Dat gaat er met zijn drieën voor zitten, maar  is er ook snel klaar mee. In bezwaar bleek niet dat mevrouw voor zichzelf opkwam. Dat zulks in beroep en hoger beroep duidelijk wordt, is te laat.

In cassatie

Dus mevrouw X gaat in cassatie bij de Hoge Raad. Die vindt de zaak kennelijk zo moeilijk of principieel dat er een advocaat-generaal wordt ingeschakeld voor een conclusie (advies). Ook die A-G meent dat mevrouw X ongelijk heeft.

Uitspraak Hoge Raad

De Hoge Raad kijkt er met vijf personen naar. Ook daar vangt mevrouw X bot. Er was voor de ambtenaar geen reden te veronderstellen dat mevrouw X voor zichzelf in bezwaar kwam. Dan hoeft de ambtenaar ook niet te onderzoeken of mevrouw X misschien zelf in bezwaar kwam, dat moet zij zelf maar stellen.

Opmerking fiscaal jurist

Het formele belastingrecht slaat overal toe. In deze parkeerbelastingzaak zijn er tien (!) magistraten aan te pas gekomen om te beoordelen of iemand op de juiste manier in bezwaar is gekomen. Dat heeft niet tot een praktische oplossing geleid.

Het hele probleem was opgelost geweest als mevrouw X in haar bezwaar had gezet: als parkeerder kom ik in bezwaar…… Of als de ambtenaar had gevraagd: bent u de parkeerder?

Moraal van het verhaal: maak duidelijk wat u wilt en waarom. Maar schakel altijd een deskundige in.

Jurisprudentie bij ‘klein leed’:

Arrest Hoge Raad machtiging parkeerbelasting

Uitspraak Hof machtiging parkeerbelasting

Arrest Hoge Raad feitelijk parkeerder kan ook in bezwaar

Beroep

De belastingplichtige die het niet eens is met een door de Belastingdienst opgelegde aanslag of beschikking kan zich daartegen verweren bij de (belasting)rechter. Voordat de belastingplichtige bij die rechter terecht kan, moet hij eerst bij de Belastingdienst bezwaar maken tegen die aanslag of beschikking. De Belastingdienst beslist dan op dat bezwaar. Als de belastingplichtige niet of niet volledig in het gelijk wordt gesteld, kan hij in beroep komen bij de rechtbank.

Waartegen kan beroep worden ingesteld?

Beroep kan worden ingesteld tegen de uitspraak op bezwaar van de Belastingdienst. Daarnaast is beroep mogelijk tegen de (schriftelijke) weigering van de Belastingdienst om uitspraak te doen en het niet tijdig doen van uitspraak.

Bij welke rechter moet het beroep worden ingesteld?

De beslechting van geschillen in rijksbelastingen is geconcentreerd bij vijf rechtbanken. Dat zijn de rechtbanken Noord-Nederland (Leeuwarden), Oost-Nederland (Arnhem), Noord-Holland (Haarlem), Den Haag (Den Haag) en Zeeland-West-Brabant (Breda).

De bevoegde rechtbank is die van het gebied waarvan de indiener van het beroepschrift woont / is gevestigd. Als de indiener geen woonplaats in Nederland heeft, moet het beroep worden ingesteld bij de rechtbank binnen het rechtsgebied waarvan de Belastingdienst gevestigd is. Alle douanezaken gaan naar Noord-Holland (Haarlem).

Voor het indienen van een beroepschrift is griffierecht verschuldigd. Voor natuurlijke personen bedraagt het griffierecht bij de rechtbank (uitzonderingen daargelaten) € 44 en voor rechtspersonen € 318.

Waaraan moet het beroepschrift voldoen?

Het beroepschrift moet de volgende onderdelen bevatten:

• naam en adres indiener;
• dagtekening;
• omschrijving van het besluit (uitspraak op bezwaar) waartegen beroep is ingesteld;
• de gronden (redenen) van het beroep.

Als niet aan die voorwaarden is voldaan, moet de rechter daarop wijzen en de mogelijkheid bieden het ontbrekende alsnog in te dienen. Als dat niet gebeurt, kan het beroep niet-ontvankelijk worden verklaard.

Bij het beroep moet een kopie van het besluit (uitspraak op bezwaar) waartegen beroep is ingesteld worden gevoegd.

Wanneer moet beroep worden ingesteld?

De termijn voor het indienen van een beroep is zes weken, te rekenen vanaf de dagtekening van de beslissing van de Belastingdienst. Doorgaans is de dagtekening van belastingaanslagen gelegen na de verzending. Dat geeft dus wat extra ruimte.

Als de dagtekening ligt voor die van bekendmaking, beginnen de zes weken te lopen vanaf de dag na die bekendmaking.

Procedureverloop

Nadat het beroep is ingediend en compleet is, wordt griffierecht geheven en worden de stukken doorgezonden aan de Belastingdienst voor het indienen van een verweerschrift. Op dat verweerschrift kan (na eventuele toestemming van de rechter) schriftelijk worden gereageerd. Dat is de repliek. Daarop wordt weer gereageerd door de Belastingdienst. Dat is de dupliek.

Daarna bestaat de mogelijkheid dat de rechter nader vooronderzoek verricht. Deze kan dan inlichtingen inwinnen bij partijen, getuigen en deskundigen horen, onderzoek ter plaatse verrichten, etc. Van deze mogelijkheid wordt zeer sporadisch gebruik gemaakt.

Nadat het vooronderzoek is afgerond, wordt de zaak geagendeerd op zitting voor de mondelinge behandeling (het onderzoek ter zitting). Als hoofdregel worden de zaken behandeld in enkelvoudige kamer (één rechter). Als de zaak zich daarvoor leent, vindt behandeling plaats in meervoudige kamer (drie rechters). De namen van de rechters worden doorgaans in de uitnodiging voor de zitting vermeld. Tot tien dagen voor de zitting kunnen nadere stukken worden ingediend.

Procestactiek

In een belastingprocedure is het voor de belastingplichtige belangrijk de rechter in kennis te stellen van alle feiten en omstandigheden en die zodanig te duiden dat ze kunnen leiden tot een positief oordeel van de rechter.

Het beroepschrift moet dus volgens een bepaalde structuur zijn opgebouwd waarbij de standpunten logisch moeten worden beargumenteerd. Daardoor zal de rechter bij zijn beoordeling uitgaan van het beroepschrift als basisdocument. Als het beroepschrift warrig, onvolledig of ongestructureerd is, zal de rechter eerder de reactie van de Belastingdienst (het verweerschrift) als uitgangspunt hanteren.

De Belastingdienst is verplicht tot het verstrekken van alle gegevens die bij het opleggen van de aanslag of de beschikking van belang kunnen zijn geweest. Dus niet alleen de gegevens die hij heeft gebruikt, maar vooral ook de gegevens die hij niet heeft gebruikt maar wel van belang kunnen zijn. Controleer of u echt beschikt over alle gegevens. Zo niet, attendeer de rechter daarop en vraag ze op.

Nu kan het zo zijn dat u denkt dat bepaalde zaken niet zijn opgenomen of onderbelicht zijn gebleven, bijvoorbeeld naar aanleiding van het verweerschrift van de Belastingdienst. Die nieuwe feiten en omstandigheden kunnen nog worden ingebracht bij repliek. Tot slot kan, als laatste mogelijkheid, nog iets ingebracht worden tot uiterlijk tien dagen voor de zitting. Op de zitting is het in beginsel niet mogelijk om met nieuwe feiten te komen. Nieuwe argumenten zijn wel toegestaan.

Het is een kwestie van tactiek en het aanvoelen van de zaak op welk moment de feiten naar voren worden gebracht, maar vooral het moment van het inbrengen van argumenten kan belangrijk zijn. Een ervaren adviseur kan daar goede diensten bewijzen.

De zitting / mondelinge behandeling

Bij de behandeling ter zitting bestaat ook de mogelijkheid de grieven mondeling toe te lichten. Aldaar kunnen ook getuigen en deskundigen worden gehoord (mits aangekondigd) en vindt het debat met en onder leiding van de rechter plaats. De rechter kan actief vragen stellen maar ook passief het debat volgen.

Van de zitting wordt door de griffier proces-verbaal opgemaakt. Doorgaans bevat dat een kernachtige beschrijving van het verhandelde ter zitting. Als de rechter zich voldoende acht voorgelicht, sluit hij het onderzoek en deelt mee in welke vorm (mondeling of schriftelijk) en wanneer (na twee of na zes weken) hij uitspraak zal doen.

Beslistermijn en uitspraak

De belastingrechter beslist op het beroep binnen zes weken nadat de het onderzoek is gesloten (de zitting is geweest). Die termijn kan eenmaal met zes weken worden verlengd. Aan overschrijding van de termijn zijn in beginsel geen consequenties verbonden.

Hoofdregel is dat schriftelijk uitspraak wordt gedaan. In het belastingrecht wordt echter veelvuldig gebruik gemaakt van de mogelijkheid om mondeling uitspraak te doen. Die uitspraak kan dan direct na de sluiting van het onderzoek (ter zitting) worden gedaan, maar kan ook maximaal twee weken worden verdaagd. Van die verdagingsmogelijkheid wordt in de praktijk standaard gebruik gemaakt. De mondelinge uitspraak wordt neergelegd in een proces-verbaal dat aan partijen wordt verstrekt.

Kostenvergoeding, schadevergoeding en griffierecht

Als het beroep wordt gehonoreerd, kan aanspraak worden gemaakt op vergoeding van de (proces)kosten van het beroep. De vergoeding is forfaitair (lees: laag) vastgesteld. Het standaardtarief voor het indienen van een beroepschrift door een adviseur is € 472.

Ook is de rechter bevoegd om, als de belastingplichtige (gedeeltelijk) in het gelijk wordt gesteld, een schadevergoeding toe te kennen. Daarom dient wel te worden verzocht. De immateriële schade vanwege de lange duur van de procedure valt hieronder. De kosten van de procedure vallen er niet onder. Die worden forfaitair vergoed.

Als het beroep (gedeeltelijk) wordt gehonoreerd, wordt ook het betaalde griffierecht vergoed.

Uitzonderingen

Niet in alle gevallen dient een beroep te worden voorafgegaan door een (afgeronde) bezwaarprocedure. Rechtstreeks beroep. Als in de fase voorafgaande aan het bezwaar, doorgaans bij de aanslagregeling, het geschil al uitvoerig is besproken en uitgekristalliseerd, kan – met toestemming van de Belastingdienst – direct in beroep worden gekomen bij de (belasting)rechter.

(Niet) tijdig beslissen. Als de Belastingdienst niet tijdig op het bezwaar beslist of weigert te beslissen, kan ook in beroep worden gekomen.

Oriënterend gesprek

Als u overweegt om een beroepsprocedure jegens de Belastingdienst op te starten, is het verstandig om te kijken wat uw kansen zijn. In een oriënterend gesprek (geen kosten) kunnen wij met u de mogelijkheden en onmogelijkheden doorlopen, tevens kan dan op basis van wetgeving en jurisprudentie (uitspraken van rechters) worden bekeken wat uw kansen zijn. Bel gerust met één van onze adviseurs.

Als het dan tot een procedure komt, werken we nauw samen met u en uw adviseur.

Bestuurder niet direct aansprakelijk voor boete

Als een rechtspersoon (zoals een BV) een aanslag omzetbelasting of loonbelasting niet tijdig zou betalen en niet tijdig betalingsonmacht heeft gemeld dan kan de bestuurder in prive aansprakelijk worden gesteld voor deze aanslag. Maar hoe zit het met de boete?

Boete en bestuurdersaansprakelijkheid

Een bestuurder (in dit geval een DGA) runt zijn bedrijf (BV). Als een belastingaanslag niet tijdig wordt betaald kan er sprake zijn van bestuurdersaansprakelijkheid (kennelijk onbehoorlijk bestuur). Hiervan is sprake als de betalingsonmacht voor de aanslagen niet tijdig (en juist) wordt gemeld. De bestuurder (DGA) is dan aansprakelijk voor de niet betaalde belastingaanslagen. Meestal wordt de aanslag nog verhoogd met een verzuim of vergrijpboete (en kosten).

Volgens de Rechtbank Noord Nederland gold voor een boete een zwaardere bewijslast. De Belastingdienst moet bewijzen dat de bestuurder een (zelfstandig) verwijt kan worden gemaakt voor het niet betalen van de boete. De bal ligt dan dus bij de Belastingdienst. In deze casus was de bestuurder (DGA) wel aansprakelijk voor de onbetaalde aanslagen maar niet voor de boetes.

Noot fiscaal jurist inzake bestuurdersaansprakelijkheid en boete

Wij zijn regelmatig betrokken bij procedures waarbij de DGA/ bestuurder in prive wordt aangesproken voor belastingaanslagen van zijn BV. De formele regels en exacte feiten zijn hierbij van essentieel belang. In de onderstaande procedure geeft de rechtbank Noord Nederland al enige richting. Een melding betalingsonmacht moet binnen 2 weken na de dag waarop de betreffende belastingbedragen moeten worden afgedragen schriftelijk worden ingediend.

Als de nageheven belasting niet tijdig is afgedragen of is voldaan en als dit niet te wijten is aan opzet of grove schuld van de BV, dan kan tijdige melding bij naheffingsaanslagen nog plaatsvinden binnen twee weken na de vervaldag van de aanslag. In een procedure bij de Rechtbank Den Haag was er sprake van grove schuld van de BV en een rechtsgeldige melding is dan niet meer mogelijk. Een melding betalingsonmacht kan dan niet helpen. Excape is dat de bestuurder het vermoeden dat er niet rechtsgeldig is gemeld kan weerleggen door aannemelijk te maken dat dit niet aan hem te wijten is.

In de procedure bij de Rechtbank Den Haag worden de bestuurders niet aansprakelijk gesteld voor de boetes, deze zijn al verminderd. De bestuurders worden wel aansprakelijk gesteld voor de (belasting en invorderings) rente, de vraag is of dit juist is.

Als u binnen uw bedrijf zou twijfelen aan de fiscale behandeling van bepaalde betalingen of kosten is het verstandig een fiscaal jurist te raadplegen. U loopt als bestuurder / DGA zomaar een extreem risico (prive aansprakelijkheid voor de aanslagen van de BV). Soms is vooroverleg met de Belastingdienst wenselijk of kan een suppletie aangifte worden ingediend. Voorkomen is soms beter dan genezen. Wij adviseren wekelijks ondernemers bij fiscale procedures, second opinion over fiscale adviezen en/of bij invorderingsproblemen. Stuur gerust een e-mail of bel !

Bron bestuurdersaansprakelijkheid en boete

Rechtbank Noord Nederland 15 april 2021 (ECLI:NL:RBNHO:2021:3062)

Rechtbank Den Haag 21 maart 2019 (ECLI:NL:RBDHA:2019:4864)

Box 3 ambtshalve verminderen of niet

Voor de snelle lezer ... dit is niet mogelijk op grond van een arrest van de Hoge Raad d.d. 20 mei 2022. De staatsecretaris heeft op prinsjesdag laten weten dat er geen regeling komt voor mensen die geen bezwaar hebben gemaakt. Deze mensen hadden dit geld wel terug gekregen als de massaal bezwaar procedure niet was afgeschaft. Erg opmerkelijk (en eigen ongehoord) is het dat deze massaal procedure vermoedelijk weer wordt ingevoerd omdat men dit onredelijk vond (staat in belastingplannen 2023). Lees ondermeer dit artikel over dit onderwerp.

Advies aan Hoge Raad: geen teruggave box 3 heffing voor niet bezwaarmakers

Op 8 mei 2026 heeft de adviseur van de Hoge Raad (de AG) aangegeven dat niet bezwaarmakers geen recht hebben op teruggave van box 3 heffing voor de jaren 2017 - 2020 (ECLI:NL:PHR:2026:463 / ECLI:NL:PHR:2026:456 en ECLI:NL:PHR:2026:457), zie deze samenvatting over de mening van de advocaat generaal. De Hoge Raad heeft op 25 juni 2026 (ECLI:NL:HR:2026:907) laten weten dat ze het met de AG eens zijn, de deur is dus definitief dicht. De staatssecretaris heeft op 17 juli 2026 een besluit genomen waaruit volgt dat alle als massaal bezwaar aangewezen verzoeken om ambtshalve vermindering ongegrond worden verklaard (staatscourant 17 juli 2026 nr 25867).

Tarieven Box 3