print sitemap zoeken disclaimer contact

Steekproef bij boekenonderzoek Belastingdienst niet accepteren

Steekproef bij boekenonderzoek

Bij een boekenonderzoek wil de Belastingdienst vlot en in algemene lijnen door de administratie. Er wordt dan volgens de controle-aanpak van de Belastingdienst gebruik gemaakt van de (statische) steekproef, ook wel de guldensteekproef genoemd. Deze steekproef kent diverse problemen en tekortkomingen. Wij merken dat steeds meer boekenonderzoeken worden uitgevoerd middels een steekproef. Accepteer dit niet zomaar, omdat de gevolgen extreem kunnen zijn.

Een boekenonderzoek op grond van steekproef

Hoe werkt eigenlijk een boekenonderzoek? Steeds vaker wordt bij een boekenonderzoek gebruik gemaakt van de steekproef. De steekproef vindt haar oorsprong in de accountancy. De Belastingdienst zet deze steekproef in fiscale controles (boekenonderzoeken etc.) steeds vaker in. De steekproef geeft soms vreemde resultaten, kent een overkill en wordt niet altijd op de juiste wijze toegepast. Dit komt door:

  1. extrapolatieregels worden ruim toegepast;
  2. de op te vragen informatie wordt ruim ingevuld;
  3. de statistische steekproef wordt niet goed ingevuld / toegepast (en op verschillende manieren).

Gevolgen steekproef Belastingdienst

De Belastingdienst past de steekproef bijvoorbeeld toe op inkoop- of verkoopfacturen. Als er in de auditfile ook memoriaalboekingen zitten, is dit niet juist. Via memoriaalboekingen worden namelijk foute boekingen tegengeboekt. De fouten in de inkoop- of verkoopfacturen worden dan onjuist geïnterpreteerd. Bij de steekproef ligt de primaire aandacht op fouten in de administratie. De uitkomsten worden geëxtrapoleerd en hier komt dan een foutmarge uit. De Belastingdienst krijgt hierdoor geen compleet beeld. Het aantal fouten dat de Belastingdienst aantreft is vaak de basis voor de op te leggen (naheffings-)aanslagen. De fouten worden namelijk geëxtrapoleerd naar de toekomst (doorwerkende fout). Soms wordt op grond van een steekproef in het verkoopboek wel een forse correctie op af te dragen btw opgelegd, maar geen rekening gehouden met de juiste inkoop-btw.

De jurisprudentie over de steekproef bij een boekenonderzoek is nog beperkt. Een rechter is echter wel redelijk kritisch, de uitkomsten uit een steekproef mogen niet zomaar worden gebruikt als grondslag voor naheffingsaanslagen of navorderingsaanslagen. Soms is de steekproef te summier of wordt slechts een beperkte periode in de steekproef betrokken.

Niet accepteren van de steekproef

Een steekproef scheelt volgens de Belastingdienst veel tijd tijdens een onderzoek. Een steekproef wordt meestal door de rechter geaccepteerd, maar er gelden wel voorwaarden:

  1. Een steekproef moet bij de start van het onderzoek (schriftelijk) worden aangekondigd (dus niet tijdens het onderzoek);
  2. Er moeten voldoende gegevens zijn vastgelegd in de administratie;
  3. Het moet gaan om een homogene populatie;
  4. De gegevens moeten bewaard en beschikbaar zijn voor de controle;
  5. Er is voldoende zicht op de administratieve organisatie en de interne beheersing.

Soms is een steekproef binnen een bedrijf ongeschikt. De statische methode kan bijvoorbeeld ongeschikt zijn omdat u een klein en / of eenvoudig bedrijf heeft. In dergelijke gevallen kan simpel de gehele boekhouding worden gecontroleerd. Soms klopt ook de steekproef zelf niet, het is mogelijk om dit - via deskundigen - te controleren. Tevens mag een correctie in boekjaar 2020 niet zomaar worden gecorrigeerd in de voorgaande jaren, u moet dan aantonen dat de fouten geen betrekking hebben op andere jaren.

Uitspraken rechters over steekproef

In 2008 keek de Hoge Raad al eens naar de guldensteekproef. De methode wordt door de Hoge Raad (HR 14 maart 2008, ECLI:NL:HR:2008:AU0840) niet verboden. Extrapolatie moet echter wel zorgvuldig worden onderbouwd, het Gerechtshof in Den Bosch zoomde hierop in 2011 nog eens in (Hof Den Bosch 28 januari 2011, ECLI:NL:GHSHE:2011:BQ2837). Het jaar dat werd onderzocht liet een hoge omzet zien, de vraag is of dit maatgevend is voor de overige jaren, volgens het Gerechtshof was dit hier niet zo. Volgens de rechter mag hiervan ook niet zomaar worden uitgegaan. Ook een loonbelastingcorrectie op grond van een steekproef moest in de prullenbak, aldus de Rechtbank Leeuwarden (Rechtbank Leeuwarden 25 maart 2010, ECLI:NL:RBLEE:2010:BL9918) en Rechtbank Den Haag 25 oktober 2016, ECLI:NL:RBDHA:2016:13230.

Belangrijkste probleem is vaak de extrapolatie naar andere jaren. Dit is toegestaan, maar dan wel met kanttekeningen:

  • Er moet emiprisch bewijs zijn (dus niet alleen een steekproefresultaat).
  • De Inspecteur moet met een helder en duidelijk verhaal komen waarom extrapolatie moet kloppen, dus het onderzochte jaar is geen incident.
  • Fouten in het ene jaar moeten ook vookomen in de andere jaren (Gerechtshof Den Haag in 2016).
  • De jaren moeten een constant beeld geven die aansluit bij feiten.
  • De groep die wordt onderzocht moet homogeen zijn, bij werknemers (loonheffing) is dit eerder het geval dan bijvoorbeeld bij auto's (BPM).

Noot steekproeven en boekenonderzoeken

Wij adviseren veel ondernemers bij boekenonderzoeken en hebben meer dan voldoende ervaring met het gebruik van steekproeven. Wilt u voor of tijdens een boekenonderzoek overleg over het plan van aanpak of de mogelijkheden? Wij kunnen een steekproef simuleren en zo onregelmatigheden in uw aangiften zichtbaar maken. Hierdoor kunt u uw administratie en fiscale processen voor een onderzoek verbeteren en / of kijken of de steekproef van de Belastingdienst juist. Wij werken hierbij soms samen met externe analisten. Bel gerust voor een vrijblijvende afspraak.

Bron Steekproef

Controleaanpak Belastingdienst (CAB), uitgangspunten en modellen

Handboek controle Belastingdienst

Boekenonderzoek? Schakel tijdig een specialist is !

Vul uw naam en contactgegevens in en wij nemen contact met u op.


Deel deze pagina

Laatste update op 22-04-2022
Artikel gemaakt op 07-04-2022
Dit artikel (of blog of voorbeeldovereenkomst) is met aandacht en zorgvuldigheid geschreven, maar bevat informatie van algemene en informatieve aard. De informatie in dit artikel kan, afhankelijk van de omstandigheden van uw specifieke geval, niet of verminderd van toepassing zijn. De informatie in dit artikel dient derhalve niet als fiscaal/juridisch advies te worden beschouwd. Jongbloed Fiscaal Juristen N.V. en of haar vestingen/ deelnemingen aanvaarden dan ook geen enkele aansprakelijkheid voor de gevolgen van het gebruik van de informatie uit het artikel.
U bevindt zich hier : Jongbloed Fiscaal Juristen Kennisbank Boekenonderzoek Steekproef niet accepteren

Jongbloed Fiscaal Juristen - Disclaimer - Zoeken - Sitemap