Inkeerregeling en strafvervolging

Naast inkeer ook strafbeschikking

Het openbaar ministerie legt aan een verdachte een strafbeschikking op met een geldboete van 90.000 euro, aldus een persbericht op 5 oktober 2026. De verdachte heeft opzettelijk onjuist een aangifte inkomstenbelasting over 2017 - 2019 ingediend. De verdachte maakte gebruik van de inkeerregeling (vrijwillige melding) maar kreeg dus daarna nog het OM op zijn dak. Hoe zit dit?

Gebruik maken inkeerregeling en ook strafvervolging

In augustus 2024 ontving de belastingdienst een inkeerbrief van de verdachte. In de brief gaf hij aan onjuiste aangiften inkomstenbelasting te hebben ingediend. Dit zag met name op box 1 inkomen (nevenactiviteiten in het buitenland). Hij had de inkomsten, bankrekeningen en winstuitkeringen (uit aandelen) niet opgegeven en daarover dus geen belasting betaald.

De inkeerregeling is een wettelijke regeling van de Belastingdienst waarmee een belastingplichtige alsnog inkomen of vermogen aangeeft en betaalt (over niet aangegeven inkomen of vermogen). Door dit vrijwillig te melden krijgt de belastingplichtige een lagere boete of voorkomt de melder - in sommige gevallen - een strafrechtelijke vervolging. Sinds 2018 is deze vrijwaring - voor strafrechtelijke vervolging - voor box 3 inkomsten komen te vervallen en sinds 2020 ook voor box 2 inkomen.

Waarom strafbeschikking en niet alleen fiscale afhandeling?

De reden dat in dit geval een strafrechtelijk onderzoek is gestart is dat de verdachte in de jaren waarover hij onjuiste aangiften heeft ingediend een hoge functie bekleedde binnen een Nederlandse financiele instelling. In dit geval was het fiscale nadeel ongeveer 400.000 euro. Omdat belastingplichtige zich zelf heeft gemeld, heeft meegewerkt aan het onderzoek en het gehele fiscale nadeel heeft betaald wordt gekozen voor een strafbeschikking (in de vorm van een geldboete).

Inkeren en toch een strafbeschikking hoe werkt dit?

Wie inkeert met verzwegen box 2 of box 3 vermogen koopt sinds 2018 (box 3) en 2020 (box 2) geen strafrechtelijke immuniteit. In de hierboven gemelde zaak wordt dit nog eens duidelijk. Dit strafrechtelijke spoor is sindsdien opgenomen in artikel 69 lid 3 AWR. Dat een strafrechtelijke vervolging mogelijk wil nog niet zeggen dat het OM hier altijd toe besluit, De selectie loopt via het Protocol aanmelding en afdoening van fiscale delicten, een mond vol. Dit protocol zegt - op hoofdlijnen - het volgende:

• Hoofdregel: bij een benadelingsbedrag van € 100.000 of meer en een vermoeden van opzet kan de zaak worden aangemeld voor het tripartite overleg (Belastingdienst, FIOD, OM). Sinds 2023 kan dat ook als het nadeel niet vast te stellen is.
• Tussen € 20.000 en € 100.000 alleen bij een of meer aanvullende wegingscriteria, waaronder maatschappelijke impact, recidive, medewerking van een adviseur en – hier relevant – de status van de verdachte en diens voorbeeldfunctie.
• Het BBBB verplicht de inspecteur bij een vermoeden van een strafbaar feit en een nadeel vanaf € 20.000 tot melding bij de boete-fraudecoördinator

Strafrechtelijke afdoening en AFFD protocol, hoe werkt dit?

Strafrechtelijke afdoening en het protocol AAFD

Paragraaf 15 van het BBBB verwijst nar het protocol AAFD: ‘Voor het maken van een keuze tussen bestuursrechtelijke of strafrechtelijke sanctionering bevat het protocol AAFD nadere voorschriften.’ Het protocol AAFD stelt een eigen drempelbedrag van € 100.000. Dit lijkt tegenstrijdig met het hierboven genoemde drempelbedrag uit het BBBB van € 20.000 (en dat is ook zo). Bij een nadeelbedrag van € 100.000 én het vermoeden van opzet kan de zaak (sowieso) worden aangemeld voor strafrechtelijke afdoening. Bij een nadeel tussen € 20.000 en € 100.000 wordt een zaak enkel strafrechtelijk afgedaan als de volgende zaken spelen:

• Sprake is van een vermoeden van opzet (BBBB) én;
• Sprake is van een of meerdere aanvullende wegingscriteria.

Aanvullende wegingscriteria voor strafvervolging

Er moet in die situatie dus ook worden voldaan aan een of meerdere aanvullende wegingscriteria. Deze worden dus - min of meer - gewogen en beoordeeld 

1. De mate van impact op de maatschappij en evenwichtige rechtshandhaving;
2. Status verdachte / voorbeeldfunctie;
3. Recidive (herhaling van een strafbaar feit);
4. Verhaal onmogelijk;
5. Combinatie van delicten;
6. Medewerking van een adviseur, deskundige derde of douane-expediteur;
7. Slagvaardigheid;
8. Geen bestuurlijke boete mogelijk;
9. Waarheidsvinding en;
10. Thematische aanpak (beleid Belastingdienst).

In de zaak die we hier behandelen speelde bovenstaande eigenlijk niet (het nadeel was immers bijna 400.000 euro). Toch speelt de drempel niet altijd de belangrijkste rol, in dit geval speelde zeker mee dat de verdachte een hoge functie bij een financiele instelling beklede. Poortwachters en bekende personen worden in de praktijk sneller strafrechtelijke aangepakt. Dit speelt ook bij bepaalde (integriteitsgevoelige) functies, zoals belastingadviseurs, advocaten, notarissen en bankiers.

Una via bij inkeren of strafvervolging

Het OM en de Belastingdienst moeten kiezen, of een bestuurlijke boete of strafvervolging (artikel 5:44 AWB en 243 Sv). Met een strafbeschikking is normaal gesproken de bestuurlijke route afgesloten. Er volgt dan natuurlijk nog wel een navorderingsaanslag met belastingrente (of vroeger heffingsrente). Het OM kan een strafbeschikking met geldboete opleggen zonder tussenkomst van de rechter. De verdachte (of belastingplichtige) kan dan wel binnen 14 dagen verzet aantekenen, dan volgt alsnog een zitting bij de rechter.

Volgens de Hoge Raad d.d. 5 april 2016 (ECLI:NL:HRL2016:555)mag na een geslaagde inkeer - voor hetzelfde feitencomplex - in beginsel niet alsnog voor witwassen een vervolging plaatsvinden.

Noot fiscaal jurist inzake inkeren en vervolging via OM

Inkeren blijft vrijwel altijd de beste route, maar het advies moet eerlijk zijn over het restrisico. Voor de praktijk is van belang dat het inkeer dossier wordt gesplitst per box. Breng dus in beeld welk deel ziet op box 1 (vrijwaring), box 2 en box 3 (geen vrijwaring). Toets vervolgens het vervolgingsrisico op grond van het AAFD protocol, bespreek dit ook met de belastingplichtige. 

Maak de inkeer volledig, kenbaar en tijdig bekend aan de belastingdienst. Een onvolledige of verhullende inkeer (zoekplaatje) kan veel gedoe veroorzaken. Let ook op signalen van de belastingdienst, dus wist de belastingdienst al van het verzwegen vermogen (bijvoorbeeld door DAC 8 voor crypto).

In de meeste gevallen is het verstandig om een verkennend gesprek (vooroverleg) met de Belastingdienst te voeren, dit geeft zicht op de personen die het gaan behandelen en over de verwachte afdoening. Natuurlijk zal het zo zijn dat de strafrechtelijke vervolging - of de mogelijkheid die hiervoor bestaat - de prikkel om in te keren zal verzwakken.