Vermogensbelasting voor super rijken

Pro en Volt willen miljonairsbelasting in belastingplan

De heer Jesse Klaver van Pro heeft geen hond en wil de hondenbelasting x10. Zo voelt het voorstel voor een extra belastingheffing voor de super rijken voor de Quote 500 mensen (denk ik). De super rijken (ondernemers) krijgen 18 miljard door een verlaging van box 2, aldus de pro leider. Dat dit niet juist is en zeker niet elke ondernemer een miljonair is lijkt me logisch. Een miljonairsbelasting bekt ook lekker bij de mensen in Den Haag. Maar is een dergelijke belasting ook zo gek? Zijn er meer landen met dergelijke belastingen? Willen miljonairs meer belasting betalen?

Miljonairs willen wel meer belasting betalen

In een artikel uit 2024 (NOS) komt naar voren dat 75% van de miljonairs uit de rijkste landen ter wereld best bereid zijn om meer belasting te betalen, dit komt uit een club van rijke mensen. Vorenstaande kwam in 2024 al naar voren tijdens het World Economic Forum in Davos. Voor gewone Nederlanders loont het meestal niet om meer te gaan werken. Een rijkeluiskind van een ondernemer die een onderneming erft van zijn ouders hoeft maar 3%-5% belasting te betalen. Een dergelijk systeem kan ook vragen oproepen. Maar meestal gaat het om veel meer dan dit, bijvoorbeeld een slecht belasting en toeslagen systeem, een te grote overheid, slechte fiscale wetgeving, etc.

In de tweede kamer is in 2024 al eens uitgebreid gesproken over een extra belasting voor de extreem rijken. Door de vermogens van superrijken extra te belasten kan de belasting op arbeid en consumptie omlaag, aldus de SP in 2024. Ook Groen Links en de PVDA waren het toen al met een dergelijke belasting eens. Maar iedereen met vermogen is geen miljonair (bijvoorbeeld als veel geld is ondergebracht in voorraden van een bedrijf).

Miljonairsbelasting in de wereld

Internationaal is er wel brede steun voor extra belasting bij een emigratie of exit. Dit moet dan wel wereldwijd worden ingevoerd en dat is nu juist het probleem. Argentinie heeft in 2020 een zogenaamde miljonairsbelasting goedgekeurd. De 10.000 superrijken (meer dan 2,5 miljoen dollar aan bezit) moeten eenmalig een belasting van 2 - 3,5% betalen. Ook de G20 (20 grootste economien in de wereld) hebben jaren geleden een dergelijke belasting als een aangekondigd.

Recentelijke heeft Californie voorgesteld om in 2026 eenmalig 5% belasting te heffen over het netto vermogen van miljardairs, dit in maximaal 5 jaar te betalen. Dit voorstel heeft het niet gehaald.

Ook Frankrijk kent een miljonairsbelasting van 2% op het vermogen boven de 100 miljoen (ongeveer 2.000 huishoudens), dit plan is in 2025 aangenomen en in 2026 afgewezen. Ook Denemarken komt dit jaar met een miljonairsbelasting.

Er zijn ook landen die bij grote vermogens de erfbelasting verhogen, zoals Duitsland en Zwitserland, meestal halen dit soort voorstellen het niet.

Het wachten is nu op de Verenigde Naties die dergelijke voorstellen al langer op de agenda heeft staan. Tijdens de kerst periode in 2026 komt dit weer op de agenda.

Noot fiscaal jurist inzake miljonairsbelasting

De inkomstenbelasting stijgt naarmate het inkomen is toegenomen. De vermogensbelasting doet dit (nog) niet, maar heel gek is zo'n idee niet eens, zie ook de kamerbrief uit 2024. Nederland kent geen vermogensbelasting qua naam maar wel een box 3 heffing die op deze manier werkt. Vermogensbelasting of iets dat hierop lijkt komt in de Wereld weinig voor, slechts 20 landen in de Wereld kennen een zuivere vermogensbelasting of box 3 heffing (1op de 10 OEOSO landen kennen een vermogensbelasting, dus Nederland is al bijzonder).

Een hogere box 3 heffing bij vermogens (zonder eigen woning) boven bijvoorbeeld € 2 miljoen kan prima werken maar zal weinig mensen raken dan we denken. De meeste vermogens zitten namelijk in BV's of ondernemingen. De box 2 heffing vermogen is niet logisch, deze is namelijk al één van de hoogste in Europa.

In bepaalde landen zien we wel een zogenaamde Zucman belasting (een Franse econoom) of taks van 2% - 5%, dit dan over vermogens boven de 100 miljoen. Een klassieke vermogensbelasting is in Europa eerder uitzondering dan regel, maar belastingen op grotere vermogens worden wel vaker voorgesteld, dit via een verhoogde erfbelasting, een exit heffing, meerwaardebelastingen of eenmalig een belasting over grotere vermogens. Follow the Money schreef er al eens een tof artikel over.  

Het grootste probleem van een dergelijke belasting in Nederland is dat de superrijken hun koffers pakken en emigreren naar fiscaal vriendelijke landen, dit kan worden opgelost door deze belastingplichtigen nog 5 of 10 jaar in Nederland een belasting te laten betalen. Dit past dan weer niet in de belastingverdragen die Nederland heeft gesloten.

Daarnaast zal de belasting - in de fiscale praktijk - weinig opbrengen omdat fiscaal juristen met een eenvoudige puzzel deze belasting zullen voorkomen. Wat zou dan wel werken? Wereldwijd een belasting van 2% over vermogens boven bijvoorbeeld 10 miljoen, dit zou volgens diverse Nobel prijswinnaars een eerlijke optie zijn.

Wellicht dat we eens kunnen denken over een rembrandt belasting (dus belasting over passief vermogen) of een Sinterklaas belasting (heffing per 5 december in plaats van 1 januari),