Nieuwe box 3 stelsel in normale mensentaal

Het nieuwe box 3-stelsel moet vanaf 1 januari 2028 belasting heffen over het “werkelijk rendement”. De Tweede Kamer heeft het wetsvoorstel op 12 februari 2026 aangenomen; de Eerste Kamer moet nog instemmen. Het kabinet houdt het wetsvoorstel als basis, maar onderzoekt nog aanpassingen in de vermogensaanwasbelasting.

Nederland is uniek in Europa, geen enkel land belast niet gerealiseerde winsten elk jaar. Vermoedelijk zal Europa nog wel een standpunt innemen.

Kern van de box 3 regeling in 2028

Spaargeld, beleggingen, crypto en veel andere bezittingen worden belast op basis van inkomsten én waarde veranderingen. De Belastingdienst hanteert bij werkelijk rendement nu al het uitgangspunt dat niet alleen rente, dividend en huur meetellen, maar ook waardestijgingen van bijvoorbeeld aandelen, tweede woningen en crypto. Over dit rendement moet u een vast percentage (36%) belasting betalen. Tot 2028 wordt gerekend met een fictief rendement en mag u kiezen voor heffing over het werkelijke rendement.

Probleem nieuwe box 3 stelsel vanaf 2028

De Hoge Raad heeft in het Kerstarrest geoordeeld dat box 3 in strijd kan komen met artikel 1 Eerste Protocol EVRM en artikel 14 EVRM als forfaitair rendement hoger is dan werkelijk rendement. In 2024 oordeelde de Hoge Raad dat ook de Wet rechtsherstel box 3 nog steeds discriminerend kan uitwerken. Voor de huidige tegenbewijsregeling heeft de Hoge Raad bepaald dat bij werkelijk rendement óók ongerealiseerde waardeveranderingen meetellen. Dat helpt de Belastingdienst, maar lost de principiële spanning niet op: de belastingplichtige kan belasting verschuldigd zijn zonder dat hij of zij ook geld of inkomen heeft ontvangen. Bij tweede woningen stelde de Hoge Raad het voordeel wegens eigen gebruik juist op nihil, omdat de waardering daarvan politieke keuzes vraagt die bij de wetgever horen.

Het nieuwe box 3 stelsel vanaf 2028 en de kwetsbare punten

1. belasting over papieren winst. De vermogensaanwasbelasting heft jaarlijks belasting over de niet gerealiseerde koersstijgingen.
2. beperkte verliesverrekening zonder carry-back. Winst in 2028 en verlies in 2029? Pech, u moet belasting betalen terwijl het inkomen over 2 jaar nihil is! Carry forward bestaat wel en carry back niet. Box 1 en Box 2 kennen een ander (gunstiger) stelsel.
3. forfaitair inkomen bij vastgoed/eigen gebruik. U vakantiewoning (zonder inkomen) wordt fictief belast tegen tarief van 3,35% van de WOZ waarde, ook als de woning het gehele jaar leeg staat. Eigengebruik is echter geen inkomen maar consumptie. Deze regeling geldt vanaf 70% of meer eigen gebruik.
4. discussie over aanvangswaarden per 2028. De WOZ waarde over 2028 moet zo hoog mogelijk zijn, er is geen correctie mechanisme. Vermogenswinsten die voor 2028 zijn opgebouwd worden alsnog belast na 2028.
5. ongelijke behandeling van liquide beleggingen en vastgoed. Effecten (zoals aandelen en crypto) worden jaarlijks belast (dus ook over papieren winsten terwijl er geen geld binnenkomt). Vastgoed wordt alleen belast bij verkoop.
6. afrekening bij overlijden of verdeling zonder voldoende liquiditeit. Box 1 en box 2 kennen doorschuiffaciliteiten, box 3 niet. Erfgenamen erven een box 3 vermogen en moeten direct afrekenen over niet gerealiseerde vermogenwinst of waardegroei. Zie kennisgroepstandpunt d.d 4 augustus 2025 KG:202:2025:11

Vastgoed bezitters en nieuwe box 3 stelsel

Vastgoed bezitters moeten overwegen grootschalig onderhoud en verduurzamingsinvesteringen uit te stellen tot na 1 januari 2028, deze kosten zijn onder het nieuwe regime namelijk aftrekbaar. Ook de WOZ waarde verdient de aandacht. Een hoge waarde op de openingsbalans per 1 januari 2028 kan bij latere verkoop leiden tot minder belasting of verrekenbaar verlies.

Noot fiscaal jurist inzake box 3 stelsel in 2028

Uitstel van een nieuw stelsel kost jaarlijks ruim 2 miljard euro. Het nieuwe box 3 stelsel is dus met name een politieke en budgettaire keuze.

Diverse belastingadviseurs en fiscaal juristen waarschuwen inmiddels voor knelpunten die mogelijk botsen met fundamentele rechtsbeginselen, Hoge Raad-jurisprudentie en Unierecht. Het ontbreken van een doorschuiffaciliteit bij overlijden etc. kan grote problemen veroorzaken, aldus het register voor belastingadviseurs.

Het nieuwe box 3-stelsel is geen simpele overstap van fictie naar werkelijkheid. Het is een complex hybride stelsel waarin “werkelijk rendement” vaak ook betekent: belasting over niet-gerealiseerde waardegroei. Voor beleggers, vastgoedbezitters, DGA’s met box 3-participaties en erfgenamen is tijdige planning noodzakelijk. Wij adviseren dagelijks vermogende particulieren en DGA's over hun box 3 vermogen, mogelijke emigraties, investeringen in het buitenland en omzetting van box 3 vermogen in box 2 vermogen. Vragen? Neem gerust contact met ons op.