Volg ons op:

U bevindt zich hier : Kennisbank Formeel belastingrecht Boete Belastingdienst en strafrechter


Kennisbank

Twitter Updates

Boete Belastingdienst en strafrechter

Una Via zeker niet altijd

Fiscale fraude is een hot item. Dit komt met name doordat fraude steeds meer de aandacht van de overheid krijgt en hiervoor meer mensen worden ingezet. Naast de frauderende belastingplichtige krijgt ook de frauderende belastingadviseur steeds meer de aandacht. Belastingadviseurs en accountants zijn nette mensen en als deze mensen fraude plegen, moeten ze stevig worden aangepakt. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de belastingadviseur van de heer Guus Hiddink. Door de vierde tranche van de Algemene Wet Bestuursrecht kunnen adviseurs ook aansprakelijk worden gesteld voor boetes van de belastingplichtige. In de praktijk gebeurt dit nog zelden. Er mag echter niet met hagel worden geschoten en zomaar voor hetzelfde feit / gedraging twee keer een boete worden opgelegd. Hoe zit dit eigenlijk?

Twee keer een boete

Het bij aanslag opleggen van een boete sluit strafrechtelijke vervolging uit en vice versa. De Belastingdienst en Justitie moeten dus een keuze maken. Deze keuzes zijn vastgelegd in de ATV Richtlijn. Vanaf zo'n € 25.000 zal het strafrecht in beeld komen, aldus de genoemde richtlijn. Vaak besluiten rechters echter om naast de strafrechtelijke boetes ook nog een fiscale boete goed te keuren.

U krijgt geen boete van de Belastingdienst (een zogenaamde bestuurlijke boete) als voor dezelfde gedraging reeds een strafrechtelijke vervolging heeft plaatsgevonden. De discussie die dan meestal gaat plaatsvinden is, of beide boetes / straffen voor hetzelfde vergrijp / gedraging zijn opgelegd. Meestal kiezen de overheidsorganen ervoor om dit net iets anders te verwoorden. Op 4 december 2012 deed het Gerechtshof Arnhem Leeuwarden een uitspraak waarbij de bestuurlijke boete gewoon in stand bleef. In deze casus kreeg de DGA een strafrechtelijke geldboete van € 50.000 i.v.m. zwartgeld / onjuist doen van aangifte. Vervolgens kwamen er ook nog naheffingsaanslagen met 50% boete.

Ne bis in Idem of Una Via

De Latijnse term voor "niet twee keer voor hetzelfde"; dit is ook redelijk, zal iedereen zeggen. Dit uitgangspunt is ook neergelegd in het Europese recht (artikel 14 lid 7 van het Internationaal verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten) en ook in het Europees verdrag voor de rechten van de mens. De problemen ontstaan echter bij het begrip "hetzelfde".

Una Via beginsel in belastingrecht

De Belastingdienst legt geen boete op de belastingplichtige die voor dezelfde gedragen strafrechtelijk is vervolgd en hiervoor een geldboete heeft gekregen. Dit geldt enkel indien op het moment van de procedure de strafrechtelijke procedure is gestart en / of de boete (strafbeschikking) vaststaat (is uitgevaardigd).

De essentie is dan dus "dezelfde gedraging". Iemand die een onjuiste aangifte heeft ingediend zal dit meestal doen om minder belasting te hoeven betalen. Voor het niet tijdig of juist aangifte doen resp. belasting betalen kan door de Belastingdienst een boete worden opgelegd. Het niet tijdig betalen is echter geen strafbaar feit, dit zou ook te gek zijn.

Wil men de route van het strafrecht inslaan, dan moet er sprake zijn van het opzettelijk doen van een onjuiste aangifte. Dat er alsdan ook te weinig wordt betaald is helder, dit is dan immers het gevolg. Het opzettelijk doen van een onjuiste aangifte is hierbij dezelfde gedraging als het opzettelijk te weinig belasting betalen op deze aangifte.

Rechters denken hier meestal anders over, zie hiertoe ook de uitspraak welke hiervoor wordt genoemd. Rechters zien wel een samenhang tussen de aangifte en de betaling van de belasting, maar dat neemt niet weg dat dit afzonderlijke verplichtingen zijn. Als er dus niet juist aan de verplichtingen wordt voldaan, zijn dit volgens de rechters in Nederland verschillende gedragingen. Daar komt nog bij dat volgens de rechter de gedragingen moeten zien op dezelfde aangiftetijdvakken. Derhalve kan strafvervolging plaatsvinden over 2012 en een boete worden opgelegd over 2013.

Notitie fiscaal jurist

In casu lopen verschillende begrippen door elkaar. Artikel 5:44 van de Algemene Wet Bestuursrecht is helder, er komt geen bestuurlijke boete indien tegen de overtreder wegens dezelfde gedraging een strafvervolging is ingesteld. De lex speciales van de Algemene Wet Bestuursrecht, de Algemene Wet inzake Rijksbelastingen, gaat hierop door. Artikel 69 lid 4 van de AWR stelt feitelijk hetzelfde met verwijzing naar het Wetboek van Strafrecht. Ook in het besluit bestuurlijke boeten wordt in paragraaf 20 uitgebreid ingegaan op het Una Via beginsel. Hierin wordt ook nog gesteld dat de samenloop kan gelden voor verzuimboetes en vergrijpboetes, dit is dan weer geregeld in paragraaf 5. Onder een zelfde feit wordt het feit in materiële zin verstaan, het niet doen of opzettelijk niet doen van aangifte is materieel hetzelfde. Het niet tijdig doen en het onjuist doen van aangifte is materieel iets anders. Klinkt ingewikkeld maar het is zo.

De rechtspraak op dit gebied is niet geheel helder en het zomaar accepteren van fiscale boetes na strafvervolging moet aan de kaak worden gesteld. Dit kan ook spelen als er door de Belastingdienst een verzuimboete en een vergrijpboete worden opgelegd. Dit onderdeel wordt thans nog te weinig door belastingadviseurs gezien.

Bron

Gerechtshof Arnhem d.d. 4 december 2012

Gerechtshof Amsterdam d.d. 17 februari 2011

Kort Geding Rechtbank 's Gravenhage d.d. 15 september 2004 

Rechtbank 's Gravenhage 22 mei 2012

Gerechtshof 's Gravenhage

Welke boete is redelijk?

Vul uw naam en telefoonnummer in en wij nemen contact met u op.


Meer weten van boete belastingdienst en strafrechter



Auteur(s) van boete belastingdienst en strafrechter


mr. D.J.B. Jongbloed Dennis).
Fiscaal Jurist, DGA

088 027 00 00
d.jongbloed@jongbloed.tv


Jongbloed Fiscaal Juristen N.V.
Marthalaan 5
7511 AZ Enschede
, Overijssel

Artikel datum : 23-04-2013 | Artikel laatst gewijzigd : 06-06-2018

© 2018 Jongbloed Fiscaal Juristen