Specialisaties Aangifte Inkomstenbelasting Aangifte Vennootschapsbelasting DGA en ondernemer Vrije beroepen
Landinformatie Nederland

Sponsoring en belastingen: hobby of zakelijk?

De gustibus non est disputandum — over smaak valt niet te twisten. Over de fiscale gevolgen van die smaak valt echter uitstekend te twisten, en de Belastingdienst doet dat graag. Een ondernemer die een lokale voetbalclub, een springruiter of een rallyteam sponsort, beweegt zich op de grens tussen twee werelden: de zakelijke uitgave die de winst drukt, en de persoonlijke liefhebberij die fiscaal niets oplevert.

Wanneer is sponsoring aftrekbaar?
Wanneer wordt sponsoring gezien als hobby?
Wat is de invloed van het cessna, renpaarden- en karting arrest?

Wanneer is sponsoring aftrekbaar van de winst?

De kernvraag van dit artikel is de grens: wanneer is sponsoring een zakelijke, aftrekbare uitgave en wanneer een niet-aftrekbare hobby of privé-onttrekking?

Het antwoord luidt, kort gezegd: sponsoring is aftrekbaar voor zover een redelijk denkend ondernemer die uitgave zou doen met het oog op de reclamewaarde die de onderneming er redelijkerwijs uit haalt. Wat daarboven uitgaat, is fiscaal geen reclame maar consumptie — en bij een BV bovendien een verkapte winstuitdeling.

De materie speelt vooral bij DGA's, MKB-ondernemers en familiebedrijven, en wordt scherp zodra de ondernemer, zijn familie óf zijn (klein)kinderen zélf de sport beoefenen. Dit artikel behandelt achtereenvolgens het fiscale kader (kostenaftrek en bron van inkomen), de relevante jurisprudentie, de toepassing per tak van sport — voetbalclub, paardensport en rally-/autosport — de bijzondere positie van de DGA met een sponsoren rallyteam waarin de kinderen rijden, de mogelijkheden om vooraf afspraken met de Belastingdienst te maken, en sluit af met een praktische checklist en adviesrichting. Veel leesplezier en neem gerust contact met ons op als u in een discussie met de belastingdienst bent gekomen of dit voor wilt zijn.

De ondernemersvrijheid bij sponsoring

De basis is artikel 3.8 Wet inkomstenbelasting en artikel 8 lid 1 wet op de Vennootschapsbelasting. De winst omvat de voordelen die uit de onderneming worden verkregen en de uitgaven met een zakelijk karakter komen daarop in mindering. Binnen dit kader geldt een ruime ondernemersvrijheid, de ondernemer bepaalt (in beginsel) zelf welke uitgaven het bedrijfsbelang dienen. De inspecteur mag dus de doelmatigheid en noodzaak van de zakelijke uitgaven niet toetsen, een dure reclame uiting is dus gewoon aftrekbaar van de winst.

Wat zeggen fiscale rechters over sponsorkosten

Deze vrijheid van de ondernemer is door rechters wel een beetje beperkt.

De weldenkende ondernemer: Het bekendste arrest is het zogenaamde Cessna arrest(Hoge Raad 9 maart 1983 ECLI:NL:HR:1983:AW8960); kosten zijn niet aftrekbaar voor zover een zodanige wanverhouding bestaat tussen de uitgave en het nut voor de onderneming dat geen redelijk denkende ondernemer die uitgave nog met het oog op de bedrijfsbelangen zou maken. Het exces (extra uitgave) wordt gecorrigeerd, de rest dus niet. Het zakelijke deel is gewoon aftrekbaar van de winst. Als kosten dus mede het persoonlijk genoegen of de persoonlijke interesse van de ondernemer dienen zijn deze extra kosten niet aftrekbaar (cessna toetst). Bij de DGA is het niet aftrekbare deel dan ook een verkapte winstuitdeling (box 2). Derhalve kosten niet aftrekbaar en heffing in box 2.
Persoonlijke behoefte van de ondernemer: In dit arrest - bekend als het renpaardenarrest- ging het om kosten van renpaarden die door de BV worden betaald. Deze kosten zijn zakelijk voor zover zij de naamsbekendheid versterken maar niet aftrekbaar voor zij de persoonlijke belangen of de persoonlijke behoefte van de DGA (of ondernemer) dienen, dat deel is niet aftrekbaar en wordt gezien als winstuitdeling. De toelichting van de AGis goed om te lezen, deze geeft een helder overzicht.
Wanverhouding tussen kosten en reclamewaarde: in de karting - zoon zaakging het om een straalbedrijf dat investeerde in de kartingsport, dit via verkoop van karts en onderdelen en deelnemen aan racewedstrijden. De fiscus weigerde de aftrek van de sponsorkosten omdat deze in overwegende mate zouden zijn gedaan om de persoonlijke hobby en behoefte van de DGA en zijn kartende zoon te betalen (vrijblijvende privé uitgaven). Volgens het Hof was er een duidelijke wandverhouding tussen de sponsorkosten en het feitelijke nut voor de BV. Een klein deel van de kosten wordt als zakelijk aangemerkt.

Al met al komende rechters tot de volgende overwegingen

De toetsingsmaatstaf die uit deze lijn van uitspraken volgt is de volgende;

is er überhaupt een zakelijk belang — een reële reclamewaarde en een doelgroep die aansluit bij de onderneming;
staan de kosten in redelijke verhouding tot dat belang (Cessna);
dient de uitgave (mede) de privépassie van de ondernemer of — bij de BV — van de aandeelhouder, in welk geval het bovenmatige deel een onttrekking/uitdeling is; en
de bewijslast rust op wie de aftrek claimt. Cui bono? — wie heeft er baat bij: de onderneming, of privé de ondernemer?

In andere uitspraken komen bovenstaande toetsingselementen ook aan de orde. In een uitspraak van de Rechtbank Arnhem d.d. 7 december 2005 (ECLI:NL:RBARN:2005:AU9668) stond de wanverhouding in de sponsorkosten centraal.

Stappenplan inzake beoordelen sponsoring en privé behoefte

Zijn de uitgaven (deels) gedaan ter bevrediging van de persoonlijke behoefte van de aandeelhouder? Dit is de eerste en meest fundamentele vraag. De bewijslast rust bij de inspecteur. Als hiervan sprake is dan zijn de uitgaven inzake het aandeelhoudersdeel niet als kosten aftrekbaar. Dit deel vormt dan ook een (verkapte) winstuitdeling. Zo nee, zie stap 2
Zijn de uitgaven gedaan met het oog op de zakelijke belangen van de onderneming. Indien de inspecteur niet aannemelijk maakt dat de uitgaven zijn gedaan ter bevrediging van de persoonlijke behoeften van de aandeelhouder, dient de belastingplichtige aannemelijk te maken dat de uitgaven zijn gedaan met het oog op de zakelijke belangen van de onderneming. Indien de belastingplichtige dat bewijs niet levert, zijn de uitgaven evenmin aftrekbaar — ook niet wanneer geen sprake is van een winstuitdeling aan een aandeelhouder. Dit is een bewijsregel die volgt uit de jurisprudentie die in het renpaardenarrest impliciet wordt bevestigd, maar zie hiertoe ook de uitspraak van de Hoge Raad in 1994. Zakelijk belang niet aannemelijk? Kosten niet aftrekbaar, eventueel deel via de giften aftrek. Indien het zakelijk belang aannemelijk is, ga verder met stap 3
Cessna toets, staan de meerkosten in zodanige wanverhouding tot het nut dat geen redelijk denkend ondernemer deze zou maken. Kosten zijn in beginsel volledig aftrekbaar; de belastingadministratie en -rechter mogen het ondernemersbeleid in beginsel niet toetsen op zakelijke verantwoordheid. Op deze regel bestaat echter een uitzondering: de zogenoemde Cessna-toets, een marginale toets die uitsluitend bij excessen geldt. Als de inspecteur aannemelijk maakt dat het beloop van de meerkosten van een bepaalde handelwijze in zodanige wanverhouding staat tot het nut daarvan voor de onderneming, dat geen redelijk denkend ondernemer kan volhouden deze meerkosten met het oog op de zakelijke belangen van de onderneming te hebben gemaakt, zijn die meerkosten niet aftrekbaar. De maatstaf is geformuleerd in het Cessna I-arrest en het Cessna II arrest. Dit ziet dus op uitsluiting van de aftrek van de meerkosten, deel kosten is wel gewoon aftrekbaar. Niet aftrekbare deel vormen geen (verkapte) winstuitdeling. Bewijslast bij de inspecteur. De toets is marginaal en zou terughoudend moeten worden toegepast, inspecteur moet geen ondernemer gaan "spelen".
Aftrekbeperkingen: zijn er wettelijke aftrekbeperkingen
Giftenregeling: Indien uitgaven niet ten behoeve van de aandeelhouder zijn gedaan en de belastingplichtige niet aannemelijk heeft gemaakt dat zij zijn gedaan met het oog op de zakelijke belangen van de onderneming, zijn ze in beginsel niet aftrekbaar. Hetzelfde geldt voor de meerkosten die de Cessna-toets niet doorstaan. In beide gevallen staat echter wel de giftenaftrek open, mits aan de vereisten van artikel 16 VPB wordt voldaan.

De uitgave moet een gift zijn: een bevoordeling uit vrijgevigheid of een al dan niet verplichte bijdrage, zonder dat daardoor op geld waardeerbare aanspraken ontstaan (art. 16, tweede lid).
De gift moet zijn gedaan aan een algemeen nut beogende instelling of een steunstichting SBBI en moet worden gestaafd met schriftelijke bescheiden (art. 16, eerste lid).
De aftrek bedraagt ten hoogste 50% van de winst met een maximum van € 100.000 (art. 16, eerste lid). Voor culturele instellingen geldt een verhoging van 50% over het geschonken bedrag, maximaal € 2.500 extra (art. 16, zesde lid).
Art. 16 Wet VPB 1969 heeft aldus een aanvullend karakter: het laat aftrek toe voor een categorie uitgaven die buiten de totaalwinst valt, zonder dat het totaalwinstbegrip zelf wordt aangetast. Een gift in natura boven de € 10.000 vereist een onafhankelijk taxatierapport of factuur (art. 16, vierde lid). Giften in contant geld worden niet als gift aangemerkt (art. 16, derde lid). Omtrent de giften aftrek zie ook dit kennisgroep standpunt KG:011:2022:12)

Noot fiscaal jurist inzake sponsorkosten en prive interesses

De genoemde arresten geven een duidelijk beeld over de situatie waarbij sponsoring en prive belangen samen komen. Het blijft natuurlijk een grijs gebied waarbij de feiten en omstandigheden de uitslag (of race) bepalen. De belangrijkste overwegingen zijn:

gedaan ter bevrediging van de persoonlijke behoefte van de aandeelhouder? zo ja, geen kosten aftrek en uitdeling, bewijslast bij de inspecteur.
zo nee, zakelijk belang aannemelijk? bewijslast bij de belastingplichtige, zo nee, geen kosten, gen aftrek, wellicht deel van de kosten aftrekbaar als gift
zo ja, wanverhouding meerkosten/ nut en overweging "wel denkende ondernemer", bewijslast bij de inspecteur en meerkosten dan niet aftrekbaar, uitdeling vaak ter discussie (meestal geen uitdeling).

In het cessna arrest is een toets aangelegd die nog steeds actueel is. indien de meerkosten van een bepaalde handelswijze in een zodanige wanverhouding staan tot het nut daarvan dat geen redelijk denkend ondernemer deze zou maken zijn deze meerkosten niet aftrekbaar. In het cessna II arreststond vast dat de uitgaven voor het vliegtuig niet waren gedaan ter bevrediging van de persoonlijke behoeften van de aandeelhouder, zij kwalificeerden daarom als kosten maar werden daarna getoetst aan de oorspronkelijke cessna formulering.

Bij het renpaarden arrest gaat het om de splitsing van de uitgaven in een aandeelhoudersdeel (geen kosten en een uitdeling) en het zakelijke deel (wel kosten en wel aftrekbaar). Een onderneming kan uitgaven doen die noch ten behoeve van de aandeelhouder nog met het oog op de zakelijke belangen van de onderneming zijn gedaan, dergelijke uitgaven zijn op grond van het totaalwinstbegrip in beginsel niet aftrekbaar. Een voorbeeld is een forse anonieme gift van een groot bedrijf aan het de zeehonden crèche, dit is niet gedaan ter bevrediging van een persoonlijke behoefte van de aandeelhouder maar ook niet met een zakelijk doel, dit kan een aftrekbare fiscale gift zijn (artikel 16 VPB) en geen sponsoring.

Bij een samenloop van prive en zakelijke doelen hoeft er nog geen discussie te ontstaan. Soms is het wel beter om een mogelijke discussie vooraf te beoordelen en hierop te acteren. Overweeg daarom altijd het volgende:

Juiste en volledige zakelijke onderbouwing met een schriftelijke sponsor overeenkomst. Bij een familielid als coureur is er sneller een discussie en dit maakt de bewijslast zwaarder.
Splitsing zakelijk en prive deel: voorkomt een alles of niets discussie, maak dus voordien een afweging tussen prive kosten en zakelijke kosten met een juiste en meer dan volledige onderbouwing.
Sponsor het team en niet de eigen familie of uw eigen kind: dit voorkomt de schijn van een persoonlijke voorkeur.
Onderlinge sponsoring: ondernemers kunnen ook elkaars kinderen sponsoren. Ondernemer A sponsort kind van ondernemer B en andersom. Karakter wordt hierdoor zakelijker edoch wel met juiste onderbouwing en reële tegenprestatie. Moet niet als constructie worden opgezet.
Vooroverleg met de belastingdienst over welk deel wel en welk deel niet aftrekbaar is. Lever dan wel een overtuigend dossier met schriftelijke (sponsor) overeenkomsten, onderbouwing reclame waarde (media bereik, foto's, exposure, en doelgroep analyse aan). Bewijs ook de marktconformiteit en aantoonbare relatie met de onderneming.