Dringende morele verplichting en partneralimentatie

Een dringende morele verplichting is een natuurlijke verbintenis (hoeft dus niet op papier). Dit is een zogenaamde menselijke plicht die naar maatschappelijke opvattingen zo sterk voelt dat deze - volgens de betalende persoon - moet worden nagekomen. De rechter kan deze verplichting echter veelal niet afdwingen. Een schenking uit hoofde van een dringende morele verplichting is soms vrijgesteld van schenkingsrecht. In sommige situaties is partneralimentatie vanwege een dringende morele verplichting aftrekbaar voor de inkomstenbelasting. Maar hoe werkt dit eigenlijk?

Wanneer is partneralimentatie aftrekbaar voor de inkomstenbelasting?

Als u gescheiden bent of duurzaam gescheiden gaat leven moet u soms partneralimentatie betalen. Alimentatie is een bijdrage in de kosten voor levensonderhoud van uw ex partner of uw kinderen. Als u partneralimentatie betaalt dan mag u deze partneralimentatie in uw aangifte inkomstenbelasting aftrekken als betaalde partneralimentatie en andere onderhoudsverplichtingen.

Het kan ook zijn dat u alimentatie betaalt uit een dringende morele verplichtingen, dus niet volgens een convenant of schriftelijke afspraak maar omdat u van mening bent dat u uw ex partner een bijdrage moet betalen. Dit kan ook spelen bij ongehuwd samenwonenden die uit elkaar gaan. Soms is partneralimentatie dan ook aftrekbaar. Het moet dan wel gaan om een periodieke betaling (of afkoopsom). Advocaatkosten zijn niet aftrekbaar. In een evaluatie van de overheid omtrent partneralimentatie (2025) wordt in een rapport vastgesteld dat de regeling - hoe eenvoudig ook - vaak als complex wordt ervaren.

Morele verplichting en aftrek partneralimentatie

In een uitspraak van de Rechtbank Zeeland West Brabant d.d. 16 maart 2026 (ECLI:NL:RBZWB:2026:1912) betaalde een man aan zijn ex vrouw (wonende in Tsjechië) uit een morele verplichting alimentatie. Partijen waren niet gehuwd maar woonden ongehuwd samen. In 2013 gingen partijen uit elkaar en in 2017 wordt een overeenkomst gesloten, hierin wordt een afspraak gemaakt omtrent het betalen van een bijdrage voor levensonderhoud van ex partner, dit mede omdat de vrouw minder werkt om voor de kinderen te zorgen. De inspecteur weigert de aftrek omdat de financiële situatie van de ex partner onvoldoende duidelijk is. Niet in geschil is dat sprake is van een in rechte vorderbare periodieke uitkering nu de verplichting is vastgelegd in de door belanghebbende en zijn ex-partner opgestelde alimentatieovereenkomst. Of sprake is van een morele verplichting staat wel ter discussie, hiertoe moet worden gekeken naar de situatie in 2017 (moment sluiten overeenkomst (zie ook Hoge Raad d.d. 11 oktober 2013 ECLI:NL:HR:2013:836). De bewijslast dat er sprake is van een onderhoudsverplichting berust bij belanghebbende (de man), zie Gerechtshof Den Haag d.d. 31 oktober 2023 ECLI:NL:GHDHA:2023:2216). En hier gaat de inspecteur steigeren. Is het wel nodig om partneralimentatie te betalen? De ex partner verdiende ongeveer het minimumloon in Tsjechië. Tijdens het samenwonen hadden partijen echter een boven gemiddelde levensstandaard. De partneralimentatie was gewoon aftrekbaar.  

Kennisgroepstandpunten belastingdienst over partneralimentatie

Als er na scheiding meer wordt betaald dan in het convenant staat moet een aanvullende overeenkomst worden opgesteld. Zonder deze herziene overeenkomst is een extra betaling soms niet aftrekbaar. In een standpunt van de kennisgroep van de belastingdienst d.d. 16 september 2025 (KG:070:2025:4) kwam dit deels aan de orde. Bij verrekeningen tussen alimentatie en overige uitgaven is ook de vastlegging van belang (zie kennisgroep van de belastingdienst d.d. 16 maart 2023 KG:070:2022:19)

Stappenplan of checklist inzake betalen partneralimentatie bij samenwoners (dringende morele verplichting)

1. Leg de gemaakte afspraken schriftelijk vast
2. Bepaal het gezinsinkomen (inclusief besteedbaar inkomen) tijdens het samenwonen
3. Beschrijf de inkomens en vermogenssituatie tijdens het samenwonen
4. Onderbouw behoefte en draagkracht met schriftelijke stukken
5. Zorg voor bewijs van de feitelijke betaling
6. Bekijk het inkomen (draagkracht en behoefte) van de ex partner na scheiding

Noot fiscaal jurist inzake samenwonen en aftrekbaarheid alimentatie

Als samenwoners uit elkaar gaan is er meestal geen verplichting om elkaar nog te onderhouden. Als er dan toch een bedrag wordt betaald is het de vraag of dit aftrekbaar is (of erger schenkbelasting moet worden betaald). In een kennisgroepstandpunt (KG:070:2023:1) wordt duidelijk dat zelfs tijdens het samenwonen sprake kan zijn van een aftrekbare onderhoudsverplichting, dit ging over een situatie dat gehuwden gingen scheiden en nog op hetzelfde adres wonen. Als er meer wordt betaald dan schriftelijk is overeengekomen ontstaan er meestal problemen (zie artikel). Heeft u vragen? Neem gerust contact met ons op.