Checklist fiscale procedure

Met enige regelmaat voeren wij voor belastingplichtigen en/of als ondersteuning van klanten van administratie- en accountantskantoren fiscale procedures bij de rechtbank en/of gerechtshoven. Ook worden er in voorkomende gevallen second opinions afgegeven over lopende procedures. Met ondersteuning van AI kunnen analyses en processtukken op dit moment vlot worden geanalyseerd. De betrouwbaarheid en creativiteit blijft altijd een issue, een ervaren fiscaal jurist met proces ervaring blijft dus noodzakelijk. AI maakt ons werk leuker, uitdagender en kan nieuwe inzichten geven. In dit artikel een overzicht van de do's en don'ts bij een fiscale procedure.

Hulp nodig bij een fiscale procedure in bezwaar of beroep? Vraag gerust een vrijblijvende offerte

De fiscale procedure, Do's & Don'ts

Procederen tegen de Belastingdienst is een fiscaal juridisch "spel" met eigen regels. Als u de spelregels kent vergroot u de kansen op succes. Het missen van termijnen, vergeten van termijnen of ruim opzetten van beroepschriften (materieel en formeel) zijn veel gemaakte fouten. In het kort de aftrap

• Aanslag wordt ontvangen
• Bezwaar binnen 6 weken (vergeet nieuwe feiten niet en vraag om een hoorzitting en dossierinzage)
• Beroep (rechtbank) binnen 6 weken (griffierecht particulieren € 50 en zakelijk € 365)
• Hoger beroep (gerechtshof) binnen 6 weken (griiffierecht particulieren € 136 en zakeljk € 548)
• Cassatie (Hoge Raad) binnen 6 weken (griffierecht gelijk aan Gerechtshof) > alleen rechtsvragen toelaatbaar

Aandachtspunten termijnoverschrijding bezwaarfase

Dien altijd een pro forma bezwaarschrift in als u termijnen dreigt te missen. Een ongemotiveerd bezwaarschrift (pro forma) is beter dan een te laat gemotiveerd bezwaarschrift. De belastingdienst zal u na ontvangst een termijn geven om te reageren.

1. Vraag de inspecteur om uitstel voor motivering van uw pro forma bezwaarschrift, u heeft tenminste recht op 4 weken.
2. Bij aangifte belasting (BTW, BPM) gaat de 6 weken termijn lopen op de betaaldatum en niet op de aangifte datum
3. Mist u de termijn bekijk dan of sprake is van een verschoonbare termijnoverschrijding (Hoge Raad d.d. 5 april 2024 ECLI:NL:HR:2024:515)

Aandachtspunten bezwaarfase belastingdienst

1. Vraag altijd om een hoorgesprek met de belastingdienst. U kunt dan kijken of een oplossing voorhanden ligt en krijgt meer inzicht in de standpunten en bewijzen van de belastingdienst. Vraag om een gespreksverslag / notulen.
2. Maak ook bezwaar tegen een eventuele boete (voorbeeld)
3. Uitspraken van u - tijdens gesprekken voor de aanslag - mogen bij het opleggen van een boete soms niet worden gebruikt, zie criminal charge (kennisgroep KG:206:2023:6)
4. Controleer bij een boete of de redelijke termijn is overschreden, zie kennisgroep standpunt KG:206:2025:2)
5. Beroep u bij een boete eventueel op fouten van uw adviseur. Zie Rechtbank Gelderland d.d. 12 december 2025 ECLI:NL:RBGEL:2025:10887
6. Maak bij het aankondigen van een vergrijpboete gebruik van uw zwijgrecht. Vraag tijdens onderzoek of er voornemende is tot het opleggen van een vergrijpboete.
7. Voorafgaande aan het hoorgesprek is er een recht op dossierinzage.  Stuur de inspecteur voordien een lijst met vragen en aandachtspunten en/of stukken die u wilt zien. Laat de inspecteur ook een inhoudsopgave maken van uw dossier. In dit artikel nemen wij u mee tijdens een hoorgesprek en hier kunt u alle aandachtspunten nog eens nalezen.
8. Uw belastingadviseur kan eventueel ook digitaal bezwaar aantekenen (sinds 2025)
9. Breng nieuwe standpunten, feiten en argumenten in tijdens de bezwaarfase
10. Beroep u op het vertrouwensbeginsel, gaat vaak mis maar soms - met goede onderbouwing - zeker kansrijk.

Aandachtspunten bij de beroepsfase in fiscale zaken

1. Argumenten: in elke fase (bezwaar, beroep en hoger beroep) kunt u nieuwe feiten, standpunten en argumenten naar voren brengen
2. Primaire en subsidiaire standpunten: geef de rechter een alternatief als u hoofdstandpunt vaalt. U kunt meerdere alternatieve uitkomsten en routes aan de orde stellen.
3. Verzoek explicitiet om een mondelinge behandeling (zitting).
4. Bekijk of de redelijk termijn van 2 jaar is overschreden, dit kan een immateriele schadevergoeding meebrengen.
5. Overzicht: zorg voor een heldere tijdlijn en overzicht van de feiten, draagt niet zoveel standpunten aan dat u de essentie uit het oog verliest.
6. Bekijk of er algemene beginselen van behoorlijk bestuur bij u zijn geschonden. Dit is een onderdeel dat best kan van slagen kan hebben maar ook veel onderzoekstijd kan kosten.
7. Betaal de griffierechten tijdig, bij niet tijdige betaling kan niet ontvankelijkheid van beroep volgen.
8. Bij schending van uw verdedigingsbeginsel is er sneller recht op integrale proceskostenvergoeding, let hierop. Zie Hoge Raad d.d. 24 juni 2022 ECLI:NL:HR:2022:934
9. Als de inspecteur alsnog (gedeeltelijk) aan uw bezwaren tegemoet komt bij de gang naar de rechter is er wellicht nog ruimte voor een hogere proceskostenvergoeding, zie Gerechtshof Arnhem Leeuwarden d.d. 20 december 2022 ECLI:NL:GHARL:2022:10937
10. Vraag om een proceskostenvergoeding en/of om vergoeding van alle (integrale) proceskosten
11. Bekijk hoe de belastingdienst u op het spoor is gekomen, soms is dit via een klikbrief die u informatie voor uw zitting kan geven (zie Rechtbank Zeeland West Brabant d.d. 22 januari 2025 ECLI:NL:RBZWB:2025:300)
12. Bekijk of alle bewijs van de inspecteur rechtmatig is verkregen.
13. Verzoek om terugbetaling van het griffierecht.
14. Immateriele schadevergoeding: vraag in voorkomende gevallen om een immateriele schadevergoeding. Zie Hoge Raad d.d. 14 juni 2024 ECLI:NL:HR:2024:853
15. In voorkomende gevallen kan het verstandig zijn om adviseurs of betrokkenen op te roepen als getuige, let hierop.
16. Wie stelt moet ook bewijzen: in fiscale zaken geldt als hoofdregel, wie stelt moet ook bewijzen. Als de inspecteur een correctie wil aanbrengen op uw aangifte dan moet de inspecteur daarvoor het bewijs leveren. Voor aftrekposten geldt het omgekeerde, die moet u aannemelijk maken (aannemelijk maken is de lichtst norm. De volgende stap is aantonen/ doen blijken, dit speelt enkel als de wet dit uitdrukkelijk heeft bepaald. De zwaarste sanctie die u kunt krijgen is de omkering van de bewijslast, dit treedt op als u niet voldoet aan informatieverzoeken of als u niet de vereiste aangifte heeft gedaan (zie Hoge Raad d.d. 24 april 2015 ECLI:NL:HR:2015:1083).
17. De rechter kan u soms helpen maar veelal moet u argumenten zelf aanvoeren. Als bijvooorbeeld het vertrouwensbeginsel niet in uw stukken wordt benoemd mag de rechter die niet ambtshalve zomaar behandelen.

Op de zaak betrekking hebbende stukken in fiscale procedures

Dit is steeds vaker een belangrijk wapen in een fiscale procedure. Het volledige dossier moet u ter inzage worden verstrekt. Dit gaat om alle op de zaak betrekking hebbende stukken, deze moeten door de inspecteur worden verstrekt. Vaak is er discussie over welke stukken wel en niet moeten worden verstrekt.

1. Bekijk of u alle op de zaak betrekking hebben stukken tijdens de bezwaarfase en dossierinzage heeft ontvangen.
2. De inspecteur mag geen selectie maken van welke stukken wel en niet worden verstrekt (Hoge Raad d.d. 4 mei 2018 ECLI:NL:HR:2018:672)
3. Ook stukken uit een strafrechtelijk onderzoek - die aan de inspecteur zijn verstrekt - moeten soms worden ingebracht (maar niet altijd), zie Hoge Raad d.d. 5 oktober 2018 ECLI:NL:HR:2018:1863.
4. Betwist schriftelijk als u niet alle op de zaak betrekking hebbende stukken heeft ontvangen.

Aandachtspunten bij hoger beroep in fiscale procedures

1. Overweeg in hoger beroep een standpunt dat in beroep niet aan de orde geweest te bepleiten
2. Breng nieuwe standpunten in als die voor u goed kunnen uitpakken
3. Laat de procedure bij de rechtbank beoordelen door een andere / nieuwe fiscaal jurist
4. Beoordeel alle stukken, inclusief de uitspraak, via AI (vraag eventueel een AI specialist)

Aandachtspunten tijdens de hoorzitting of zitten bij de rechter

1. Controleer de uitnodiging voor datum, tijdstip en adres.
2. Bekijk of de griffierechten tijdig zijn betaald.
3. Zorg ervoor dat u een volmacht bij u heeft (als u adviseur bent van belastingplichtige), bekijk goed wie bestuurder van een BV is (zodat volmacht op de juiste naam staat). Bekijk ook of de volmacht voldoende ruim is opgesteld.
4. Als er getuigen komen vang deze dan op bij de rechtbank of het Gerechtshof en bereid de getuigen voor op de mogelijke vragen.
5. Wees op tijd, tenminste uurtje van tevoren bij de rechtbank of het Gerechtshof aanwezig zijn, vergeet uw paspoort, computer en dossier niet.
6. Dien eventueel voor de zitting nog nadere stukken in, niet te laat want dit is in strijd met de goede procesorde.  
7. Bereid een pleitnotitie voor, beknopt en gestructureerd met explicitiete verwijzigingen naar wellicht recente ECLI nummers (tenminste 10 dagen voor de zitting, liever eerder). Neem de pleitnotitie - tenminste in 4 voud - mee naar de zitting. Overhandig de pleitnotitie aan de rechter en inspecteur.
8. Verzoek de rechter om gerichte vragen te stellen aan de inspecteur over onderwerpen die u beide anders ziet
9. Verschijn nooit slecht of onvoldoende voorbereid op een zitting
10. Overweeg een schikking altijd, en dus niet klakkeloos afwijzen of eigenwijs zijn.