Waarde van crypto als u inlog of wachtwoord niet meer heeft

Wat is de waarde van cryptovaluta als u de inlog of private key kwijt bent? Het meest logische antwoord zou zijn "0,00 euro". Box 3 moet immers worden gewaardeerd op de waarde in het economische verkeer (de waarde die iemand anders ervoor zou willen betalen als u dit zou aanbieden op de markt). Tja, en wat is een inlog zonder wachtwoord waard?

Niet toegankelijke crypto valuta en box 3

De belastingdienst heeft via de kennisgroep (KG:202:2026:5) een standpunt ingenomen over dit onderwerp. Een belastingplichtige heeft crypto aangekocht op zijn eigen crypto adres (dus niet een online crypto exchange of broker). De voor latere opname of overdracht benodigde private key wordt netjes opgeborgen. Belastingplichtige neemt de crypto in 2024 op in zijn aangifte inkomstenbelasting (box 3). In 2026 verliest belastingplichtige zijn private key. Voor welke waarde moet de crypto in 2026 in de aangifte inkomstenbelasting worden opgenomen?

De crypto is en blijft een bezitting in box 3 (artikel 5.3 lid 2 wet IB 2001). Als de belastingplichtige geen toegang (meer) heeft tot deze crypto valuta kan deze valuta niet meer worden gebruikt (dus geen ruilmiddel meer). De waarde voor dergelijke valuta wordt vastgesteld op de prijs die de meest gegadigde marktpartij bereid is te betalen voor de cryptovaluta (bijvoorbeeld omdat wordt gespeculeerd op het terugvinden van de pincode van een hardware wallet). De waarde wordt naar objectieve maatstaven bepaald. Wanneer geen partij bereid is om de cryptovaluta voor een prijs over te nemen, kan de waarde van de niet-toegankelijke cryptovaluta worden gesteld op nihil, aldus de kennisgroep van de belastingdienst.  

Aandachtspunt is dat de wet kijkt naar de peildatum (1 januari), op dat moment moet dus worden beoordeeld of belastingplichtige het wachtwoord nog heeft of niet. Als het wachtwoord later wordt teruggevonden zal de waarde weer "herleven".

Bewijlast voor geen toegang tot crypto wallet

Als het verhaal aannemelijk is (dus ook geen seed phrase of kopie) hoeft de crypto niet te worden opgenomen in de aangifte inkomstenbelasting 2026. De bewijslast om aan te tonen dat belastingplichtige geen toegang meer heeft tot de betreffende crypto valuta rust bij belastingplichtige.

Hoe belastingplichtige aan de bewijslast moet voldoen is niet duidelijk. Dit zal dus sterk afhangen van het verhaal, de feiten en omstandigheden, de geloofwaardigheid en het welwillende (of niet welwillende) standpunt van de inspecteur.

Private Key bij crypto wallet

Via een lange reeks cijfers en letters (en soms ook veel woorden of uitdrukkingen) krijgt een belastingplichtige toegang tot zijn crypto valuta. De private key kun je op verschillende manieren bewaren. Dat kan in een zogenoemde ‘non-custodial wallet’. Hierbij kan worden gedacht aan een - met (pin)code beveiligde - ‘hardware wallet’, ‘software wallet’ of een ‘paperwallet’. Als u de code kwijt bent kunt u via een omweg, de zogenaamde seed phrase, alsnog toegang krijgen tot de cryptovaluta. Via de seed phrase (12 of 24 woorden die de persoon vaak zelf heeft bedacht) kan belastingplichtige een nieuwe private key maken.

Noot fiscaal jurist inzake zoekgeraakte pincode van crypto wallet

Voor de particuliere cryptobelegger is de hoofdregel - in Nederland - nog steeds helder: crypto behoort in beginsel tot box 3. De Belastingdienst noemt cryptovaluta expliciet als box 3-bezitting, verlangt waardering naar de waarde in het economische verkeer op 1 januari, en rekent crypto bij het forfaitaire stelsel tot “beleggingen en andere bezittingen”. Maar crypto kunnen op veel manieren worden "opgeborgen". Wat als u er niet meer bij kunt?

Veel cryptobezitters denken intuïtief: “als ik er niet bij kan, heb ik het niet meer.” Het kennisgroepstandpunt kiest een andere en juridisch juiste route. De cryptovaluta blijven bezittingen van de belastingplichtige, tenzij de objectieve waarde op de peildatum nog slechts een symbolische restwaarde heeft of geheel nihil is. Anders gezegd: niet de vraag óf het nog box 3 is, maar wat een derde marktpartij daar op 1 januari nog voor zou betalen, wordt beslissend. Dat is een benadering die goed aansluit bij het fiscale adagium dat economische waarde zwaarder weegt dan civielrechtelijke elegantie.

Civielrechtelijk is de crypto nog in bezit maar u kunt er niet meer bijkomen. Doordat de private key verloren is gegaan kan belastingplichtige er niet meer bij en kan er dus geen opname plaatsvinden. De vraag is dan "wat is de waarde in het economische verkeer van deze crypto?". Als de belastingplichtige aannemelijk maakt dat hij echt geen toegang meer heeft tot zijn crypto kan de waarde op nihil worden gezet. Via de zogenaamde tegenbewijsregeling in box 3 moet belastingplichtige in de spreekwoordelijke pen klimmen.

De peildatum discussie kan wel gedoe veroorzaken. Wat als u de code op 10 januari zou verliezen ? De waarde op 1 januari is dan nog de normale waarde. Maar wat als u de code op 1 januari verliest (waarde nul) en op 10 januari heeft teruggevonden? Is de waarde op 1 januari dan 0,00 en daarna weer de normale waarde? Soms speelt hier een lastige discussie;

• Voor de waardering op de peildatum van box 3 moet niet alleen rekening worden gehouden met de waardebepalende omstandigheden die op dat moment bekend zijn of kunnen zijn, maar ook met hetgeen na dat tijdstip bekend is geworden omtrent de destijds bestaande werkelijke toestand van de bezitting.

Meer weten over fiscale gevolgen crypto?

Wij hebben een uitgebreide whitepaper over crypto geschreven, deze kunt u hier raadplegen.

Uitspraken rechters over crypto

Hof Amsterdam 5 november, ECLI:NL:GHAMS:2024:3254 : waarderen van crypto valuta op waarde economisch verkeer

Hoge Raad 25 april 2025 (ECLI:NL:HR:2025:683). Bevestiging uitspraak Hof Amsterdam