Kamervragen inzake schijnzelfstandigheid

Het opheffen van het zogenoemde handhavingsmoratorium met ingang van 1 januari 2025 en de al lopende DBA-controles houden de gemoederen bij opdrachtgevers, opdrachtnemers en ook in de politiek behoorlijk bezig.

Geen boete in 2026 bij schijnzelfstandigheid

Het kabinet heeft in december 2025 toegezegd dat ook in 2026 geen (verzuim) boetes worden opgelegd bij constatering van schijnzelfstandigheid. Controles en naheffingen blijven wel mogelijk. De toezegging betekent een verlenging van de zogenoemde zachte landing in 2025 en ook in 2026. Wettelijke regelingen blijven maar toepassing door de Belastingdienst zal terughoudend worden toegepast, de Belastingdienst zal dus beginnen met een eenvoudig bedrijfsbezoek met een waarschuwing.

Verlenging zachte landing voor ondernemers en opdrachtgevers in 2026, wat gaat er veranderen in 2026?

Geen verzuimboetes bij schijnzelfstandigheid in 2026.
Naheffingen loonbelasting en premies blijven mogelijk in 2026.
Belastingdienst begint met een eenvoudig bedrijfsbezoek.
Bij zwaarde signalen en fouten volgt een boekenonderzoek en eventueel naheffingen.
Bij aantoonbare kwaadwillendheid of ernstige nalatigheid blijven vergrijpboetes mogelijk.
Civielrechtelijk risiço's voor werkgevers/ opdrachtgevers (claims pensioen, CAO rechten en minimumloon) blijven bestaan (gaat Belastingdienst niet over)
Geen verzuimboetes bij schijnzelfstandigheid in 2026.

Onderzoek belastingdienst inzake schijnzelfstandigheid

Uit de kamerbrief d.d. 10 december 2025 inzake de voortgang werken met zelfstandigen volgt dat een speciaal team van 80 FTE's bezig is met onderzoeken inzake schijnzelfstandigheid, dit bij ruim 1.100 bedrijfsbezoeken en 300 boekenonderzoeken. Ongeveer 50% hiervan is nog niet afgerond. Voor 2025 geldt nog een zogenaamde zachte landing zonder boetes, deze vervalt in 2026, dan worden er dus weer boetes opgelegd. De Belastingdienst heeft besloten om voor 2026 een nieuw handhavingsplan arbeidsrelaties op te stellen en te publiceren. Fiscaal wordt zelfstandig ondernemerschap ook steeds minder aantrekkelijk gemaakt (afschaffing FOR, verlaging zelfstandigenaftrek,verlaging MKB winstvrijstelling en invoering verplichte AOV verzekering). In 2026 gaat dit gewoon door en wordt er verder gewerkt aan de Vbar (wet Verduidelijking beoordeling arbeidsrelatie en rechtsvermoeden). Via speciale websites worden werkgevers en ondernemers geïnformeerd (ZZP ja of Nee en hetjuistcontract). Er zijn ook speciale brochures over dit onderwerp. Wij adviseren dagelijks ondernemers en werkgevers over dit onderwerp. Wij voeren voor ook samen met Damste advocaten regelmatig quick scan's uit.

Terugblik schijnzelfstandigheid

Op 7 juli 2025 heeft het kabinet via een wetsvoorstel meer duidelijkheid willen geven aan zelfstandigen. Iemand die minder zou verdienen dan € 36 per uur als ZZPer een sterkere rechtspositie krijgen, aldus de aanvulling op het wetsvoorstel. Zelfstandigen die minder verdienen dan € 36 zouden in de toekomst eenvoudiger kunnen stellen dat ze werknemer zijn (met de hierbij behorende rechten). Vorenstaande staat in het wetsvoorstel Verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden (Vbar). Hopelijk komt er binnenkort voor de 1.300.000 zelfstandigen duidelijkheid omtrent hun rechtspositie. Het aantal schijnzelfstandigen wordt thans geschat op 200.000. Er lijkt nu een ondergrens qua tarief te worden ingevoerd van € 36 (dit tarief zal jaarlijks worden geïndexeerd).

Op 3 februari 2025 gaf de staatssecretaris van Financien nog een extra toelichting, dit naar aanleiding van kamervragen. Over 2025 worden geen bestuurlijke boetes opgelegd, zelfs bij kwaadwillendheid of klip en klare schijnzelfstandigheid. Naheffingen of correctieberichten worden wel opgelegd bij schijnzelfstandigheid, dit met terugwerkende kracht tot 1 januari 2025. Bij kwaadwillendheid (of eerdere aanwijzingen) kan terugwerkende kracht (dus voor 1 januari 2025) wel in beeld komen. Vanaf 1 januari 2026 gelden de normale regels weer. Lopende afspraken (modelcontracten) blijven geldig tot eind 2029 (mits wel wordt voldaan aan bestaande wetten, regelgeving en jurisprudentie). Ook moet volgens afspraak worden gewerkt.

Er zijn op 7 maart 2025 interne documenten openbaar gemaakt over de wet DBA, dit betreft ondermeer een samenvatting van reactie op het memo "uitvoering van de wet DBA" een normenkader Tax Control Framework, uitgangspunten fiscale strategie van de Belastingdienst en de controle aanpak van de belastingdienst. Dit geeft een mooi kijkje in de fiscale keuken.

Op 13 januari 2025 heeft Staatssecretaris Palmen van Financiën antwoord gegeven op een aantal Kamervragen. De antwoorden zijn deels onthutsend. De Staatssecretaris geeft aan het te betreuren dat het noodzakelijk is om bij de hersteloperatie kinderopvangtoeslag ook na 1 januari 2025 nog te werken met (potentieel) schijnzelfstandigen. Hij sluit niet uit dat ook in 2026 nog potentieel schijnzelfstandigen worden ingezet voor de hersteloperatie.

Er kan uiteraard weinig worden afgedaan aan de noodzaak tot een snelle afwikkeling van de hersteloperatie kinderopvangtoeslag. In feite duurt dat al veel te lang. Dat is echter anders als het gaat om de inzet van potentieel schijnzelfstandigen.

De aard en de duur van de werkzaamheden;
De manier waarop de werkzaamheden en werktijden zijn bepaald;
De mate waarin de werkzaamheden en opdrachtnemer onderdeel zijn van de organisatie van de opdrachtgever;
Is er wel of geen verplichting om het werk persoonlijk uit te voeren?
Op welke manier zijn de afspraken tussen partijen tot stand gekomen?
Hoe is de hoogte van de beloning bepaald en hoe wordt deze uitbetaald;
De hoogte van de beloning;
De mate waarin de opdrachtnemer bij de opdracht commercieel risico loopt;
De mate waarin de opdrachtnemer zich als ondernemer gedraagt (waaronder het aantal opdrachtgevers).

Laten we hier het kader van de Belastingdienst eens tegen aan houden.

Aard en duur van de werkzaamheden

Langdurige en inspanningsgerichte taken kunnen een indicatie zijn voor een arbeidsovereenkomst. Een inspanningsverplichting wijst op een arbeidsovereenkomst, een resultaatsverplichting wijst op een overeenkomst van opdracht.
Als een opdracht meer dan 3 maanden duurt en 20 uur per week beslaat, kan dit een indicatie zijn van een arbeidsovereenkomst.

Bepalen werkwijze en werktijden

Van belang is in hoeverre de opdrachtnemer ook zelf de werkwijze en de locatie van de werkzaamheden kan bepalen.

Inbedding in de organisatie

Als sprake is van een kernactiviteit is dit een indicatie voor een arbeidsovereenkomst.

Andere elementen

Over de voorwaarde over het bestaan van de verplichting om het werk persoonlijk te verrichten en de vraag wie de overeenkomst heeft opgesteld en of hierover is onderhandeld, kan -zonder nadere informatie- uiteraard slechts worden gespeculeerd. De omstandigheid dat ook de Staatssecretaris aangeeft dat nog wordt gewerkt met schijnzelfstandigen maakt dat het er op zijn minst op lijkt dat aan al deze indicaties voor het bestaan van een arbeidsovereenkomst lijkt te zijn voldaan. Loonbelasting en premies inhouden ligt dan ook voor de hand.

Noot fiscaal jurist inzake kamervragen

De Staatssecretaris trekt nog wel het boetekleed aan: “ Het kabinet vindt het niet van voorbeeld gedrag getuigen dat overheidsinstanties in strijd met de wet handelen.” Dit komt voor als een understatement. Daarenboven, wie in een glazen huis woont, moet niet met stenen gooien. Met andere woorden, dit kabinet trekt wel een heel grote broek aan door bedrijven correctieverplichtingen op te leggen of een aanwijzing te geven.

Het antwoord op Kamervraag 5 is ronduit beschamend. De vraag luidt:

“Beseft het kabinet dat de overheid onbeperkt haar door haarzelf opgelegde boetes en naheffingen kan blijven betalen met belastinggeld maar dat andere organisaties, bedrijven en ondernemers failliet gaan wanneer zij boetes krijgen en tegelijkertijd door blijven gaan met zich niet aan de wet houden? (…)”

Het antwoord van de staatssecretaris:

“Het handhaven van het uitgangspunt dat per 1 januari 2025 geen enkelepotentieel schijnzelfstandige bij de hersteloperatie kinderopvangtoeslagwerkzaam zou mogen zijn, gaat ten koste van het bereiken van de kabinets-doelstellingen én ten koste van het feitelijk helpen van gedupeerde ouders. In die afweging is Dienst Toeslagen gekomen tot het genoemde aanbod aanbrokers die potentieel schijnzelfstandigen leveren voor de hersteloperatiekinderopvangtoeslag om de boetes en naheffingen premies werknemers-verzekeringen te betalen. Deze afspraak behelst dat indien handhaving doorde Belastingdienst bij deze brokers leidt tot boetes en naheffingen werk-nemersverzekeringen als gevolg van aantoonbare schijnzelfstandigheid bijdergelijke zzp’ers, dat Dienst Toeslagen bereid is deze kosten te vergoeden.Desondanks is voor 2025 geen raming in de begroting opgenomen voor hetbetalen van boetes en naheffingen. (…)”

Kortom, bij de overheid breekt nood wetten, hoeft men zich niet te conformeren aan wet- en regelgeving en betaalt men de fiscale correcties bij contractpartners uit de algemene middelen die wij allen bij elkaar brengen. Ongehoord!

Hoewel de Staatssecretaris aangeeft dat er mogelijk ook handhavende acties plaatsvinden bij het ministerie van Financien zelf, lijkt er sprake te zijn van kennelijk begunstigend beleid. Immers een eventuel aanwijzing wordt al gewoon niet opgevolgd.

Verder dringt zich de vraag op of bij het Ministerie van Financiën nu geen sprake is van kwaadwillendheid. Immers het ministerie persisteert erin in strijd met wet- en regelgeving te handelen. Maar ja, ook deze boete betaalt het Nederlandse volk dan.

Bronnen

https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/kamervragen/detail?id=2024Z20573&did=2025D00703