Nieuwe zelfstandigenwet en belastingen

Vanaf 1 januari 2028 krijgt de zzp’er die aantoonbaar als ondernemer werkt een wettelijke ‘veilige haven’: wie slaagt voor zowel de zelfstandigentoets als de werkrelatietoets, én ook zo werkt, mag erop rekenen dat hij buiten dienstbetrekking werkt. Het wetsvoorstel Zelfstandigenwet ligt tot en met 29 oktober 2026 in internetconsultatie. Voor de bestanden zie onderaan dit artikel. In dit artikel beoordelen wij de voorgestelde wettekst en komen met een aantal aandachtspunten voor ondernemers en zzp'ers.

Nieuw is dat niet alleen de opdracht wordt beoordeeld, maar ook de ondernemer zelf: KvK-inschrijving, zelf factureren, het aantal opdrachtgevers en voorzieningen tegen ondernemersrisico’s gaan meewegen. De boodschap van onze mannen in Den Haag (de minister) is bijzonder  ‘rust en duidelijkheid vooraf’, dit is wat ondernemers fiscaal zeker niet ervaren op dit moment.

De belangrijkste kenmerken zijn ondergebracht in de zelfstandigentoets en de werkrelatietoets.

Mening over de nieuwe zelfstandigenwet bij ondernemers

Meer dan 50% van de zzp'ers geeft in een peiling van KNAB aan tegen deze nieuwe wet te zijn. Vooral de eis dat zelfstandigen voor de nieuwe veilige haven minimaal twee grotere en in totaal drie opdrachtgevers moeten hebben zorgt voor weerstand. Opdrachtgevers zullen hier scherp op zijn en dit als eis stellen.

Zelfstandigentoets - de ondernemer zelf

1. Basisvoorwaarden ondernemerschap: KvK-inschrijving, btw-nummer, aparte zakelijke bankrekening, zelf factureren, eigen betalingstermijnen en zelf betalen aan derden;
2. Aantal opdrachtgevers: Minimaal drie opdrachtgevers in het lopende plus het voorgaande kalenderjaar; de tweede en derde moeten ‘enige substantie’ in omzet hebben; een intermediair telt als één opdrachtgever;
3. Voorzieningen ondernemersrisico’s: Jaarlijks een vast minimumbedrag (hoogte nog niet bepaald) besteed aan bijvoorbeeld AOV of broodfonds, pensioen, bedrijfs- of beroepsaansprakelijkheid, rechtsbijstand.

Werkrelatietoets - de concrete opdracht

1. Wederzijdse intentie: Vooraf expliciet afgesproken dat buiten dienstbetrekking wordt gewerkt; de praktijk blijft doorslaggevend;
2. Vrijheid in uitvoering: Opdrachtgever bepaalt het ‘wat’ (resultaat), niet het ‘hoe’; sector- of veiligheidsprotocollen die ook voor derden gelden mogen; meer vrijheid dan een vergelijkbare werknemer;
3. Vrijheid in tijd en plaats: In beginsel vrij; uitzondering voor werk dat fysiek locatie- of tijdgebonden is;
4. Eigen rekening en risico: Vooraf afgesproken resultaat; positieve en negatieve financiële gevolgen, aansprakelijkheid, meerwerk- en niet-nakomingsrisico liggen bij de zelfstandige.

Checklist: waar moet de zzp’er aan voldoen om ondernemer te zijn?

Gebruik deze lijst nu al als nulmeting. Alles wat u vóór 2028 op orde brengt, helpt ook onder de huidige Deliveroo-toets.

De onderneming zelf toetsen op:

• Ingeschreven bij de KvK met een omschrijving die past bij het werk;
• Eigen btw-identificatienummer en tijdige btw-aangiften;
• Aparte zakelijke bankrekening, gescheiden van privé;
• U factureert zelf, op eigen briefpapier, met eigen betalingstermijnen (geen selfbilling door de opdrachtgever);
• U betaalt zelf derden: software, opleiding, materiaal, inhuur;
• Minstens drie opdrachtgevers in het lopende plus vorige kalenderjaar, met omzet van betekenis bij nummer twee en drie;
• Bij werk via een bureau of platform: besef dat dat bureau als één opdrachtgever telt;
• Jaarlijks aantoonbaar een minimumbedrag besteed aan risicovoorzieningen: AOV of broodfonds, pensioen (lijfrente, banksparen), beroeps- of bedrijfsaansprakelijkheid, rechtsbijstand;
• Polissen en betaalbewijzen bewaard in een dossier.

Elke opdracht bij uw klant toetsen op: 

• Schriftelijk vastgelegd dat partijen geen arbeidsovereenkomst willen;
• Opdracht omschreven als resultaat of afgebakende dienst, niet als ‘capaciteit’ of functie;
• U bepaalt zelf de werkwijze; geen aansturing zoals bij een werknemer;
• U bepaalt zelf tijd en plaats, tenzij de aard van het werk dat onmogelijk maakt;
• Prijs per resultaat of vast bedrag waar mogelijk; eigen kosten en meerwerkrisico voor uw rekening;
• Aansprakelijkheid en herstel bij gebreken komen voor uw rekening en zijn verzekerd;
• U kunt zich in beginsel laten vervangen;
• U draait niet mee in roosters, functioneringsgesprekken, personeelsuitjes of het organogram;
• De praktijk klopt met het contract — en dat is aantoonbaar (e-mail, planning, deliverables)

Vuistregel: kunt u bij elk vinkje binnen vijf minuten een document laten zien? Dan staat u sterk en wordt de toekomst een stuk eenvoudiger.

Waar liggen de grootste risico's voor de ondernemer of zzp'er

Grootste risico's bij de opdrachtgever:

1. Naheffing loonheffingen en premies werknemersverzekeringen: Loonbelasting, premies WW/WIA/ZVW over het gehele honorarium (vaak brutering), met terugwerkende kracht tot 1-1-2025. Om dit te voorkomen is het verstandig om Inhuurbestand door te lichten; risicovolle relaties omzetten of herstructureren;
2. Vergrijpboete: 10%–100% van de naheffing bij opzet of grove schuld, al in 2026. Aantoonbaar beleid en dossiervorming op orde brengen, signalen niet negeren en fiscaal jurist inschakelen, dus bel gerust!;
3. Civiele claim van de zzp’er: Opzegbescherming, transitievergoeding, loondoorbetaling bij ziekte, vakantiedagen, cao-loon. Dit bespreken met de zzp'er of vastleggen in de overeenkomst. De werkrelatie periodiek toetsen, ook na contractsluiting;
4. Pensioenfondsclaim: Verplichte deelname in bedrijfstakpensioenfonds met premies over het verleden. Belangrijk is dat u als opdrachtgever de toepasselijke Bpf-verplichtstelling naloopt.

Grootste risico's voor de ondernemer/zzp'er:

1. Eenzijdige afhankelijkheid. Valt buiten de veilige haven (minder dan drie opdrachtgevers); opdrachtgevers haken af of opdrachten komen niet meer binnen. Derhalve vanaf heden acquisitie spreiden; tweede en derde opdrachtgever met reële omzet inregelen;
2. Geen of te lage risicovoorzieningen: Valt buiten de veilige haven; bij ziekte geen inkomen. Een AOV of broodfonds, pensioen en aansprakelijkheidsverzekering moeten op orde worden gebracht, maak een afspraak met uw verzekeringsadviseur!;
3. Verlies ondernemersfaciliteiten IB: Bij herkwalificatie geen winst uit onderneming: geen zelfstandigenaftrek of MKB-winstvrijstelling meer, en mogelijk navordering over het verleden. Ondernemerschap ook fiscaal onderbouwen (urencriterium, ondernemersrisico, meerdere opdrachtgevers) en dossier schriftelijk bijhouden. Ook de indirecte uren onderbouwen. En zorg voor de eenvoudige dingen zoals meldingen sociale media, internetsite, logo, etc.;
4. Werken via een bureau of platform: Telt als één opdrachtgever, ook bij drie eindklanten. Een deel van de omzet rechtstreeks contracteren, dit overleggen met uw opdrachtgever/tussenpersoon.

Grootste risico's voor de ondernemer en de opdrachtgever (dus beide):

1. Papieren’ zelfstandigheid: Contract klopt, praktijk niet: de praktijk wint, geen veilige haven. Jaarlijks praktijk-check; afwijkingen documenteren en herstellen, neem dit niet te makkelijk op!;
2. Onzekerheid over de definitieve wettekst: Drempels (bedrag voorzieningen, ‘substantie’) kunnen nog wijzigen.
   Nu inrichten op de geest van de wet en de opmerkingen op het internet of vanuit Den Haag goed volgen en hierop dan bijsturen.

Praktische tips voor ondernemers en zzp'ers

1. Maak uw ondernemersdossier. KvK-uittreksel, btw-beschikkingen, polissen, betaalbewijzen, facturen, offertes en acquisitie-inspanningen in één map. Dat dossier is straks uw toegangsbewijs tot de veilige haven;
2. Spreid nu al uw omzet. De drie-opdrachtgeverstoets kijkt terug naar het vorige kalenderjaar. Wie in 2028 de haven wil halen, moet in 2027 al gespreid werken.
3. Begroot uw risicovoorzieningen als vaste kostenpost en verwerk ze in uw tarief. Een AOV of broodfonds is straks geen luxe maar een toegangsvoorwaarde;
4. Contracteer op resultaat en neem meerwerk-, garantie- en aansprakelijkheidsrisico bewust op u. Dat versterkt criterium 7;
5. Toets uw praktijk jaarlijks. Loopt u na een jaar mee in het team-overleg, met een badge en een vaste werkplek? Dan schuift u ongemerkt richting dienstbetrekking;
6. En als u er zin in zou hebben:  Reageer op de consultatie (tot en met 29 oktober 2026), bijvoorbeeld op de hoogte van het voorzieningenbedrag of de positie van starters.

Noot fiscaal jurist inzake zelfstandigenwet

Wacht niet tot 2028 met het op orde brengen van uw onderneming. De veilige haven lijkt een prettige gedachte maar veelal moet de ondernemer nog wel even aan het werk, bijvoorbeeld met het verkrijgen van tenminste twee grotere opdrachtgevers. Tot 2028 gelden nog Deliveroo regels en de belastingdienst kan vanaf 2025 naheffingsaanslagen of navorderingsaanslagen opleggen.

Vragen? Stuur gerust een bericht aan onze specialisten via onderstaand formulier !

Bronnen en vindplaatsen zelfstandigenwet

Formulier Beleidskompas Zelstandigenwet

Oplegger met vragen voor de internetconsultatie

Concept Memorie van Toelichting Zelfstandigenwet

Concept Wettekst Zelfstandigenwet