Werkinstructies belastingdienst bij aangifte inkomstenbelasting

Jaarlijks worden er in Nederland ongeveer 12 miljoen aangiften inkomstenbelasting beoordeeld en verwerkt. De controle gebeurt grotendeels geautomatiseerd. Op grond van een risico selectie en gegevensvergelijking worden sommige aangiften inkomstenbelasting handmatig behandeld. Maar als een aangifte inkomstenbelasting handmatig wordt behandeld, waar wordt dan naar gekeken? Op grond van een zogenaamd WOO verzoek is deze informatie in maart 2026 bekend geworden, zie onder.

Hoe wordt u aangifte inkomstenbelasting bij de belastingdienst beoordeeld?

U kunt het beste gebruik maken van de originele gegevens en de informatie uit de vooraf ingevulde aangifte inkomstenbelasting. De belastingdienst ontvangt namelijk informatie over u en uw bedrijf via werkgevers, bancaire instellingen, verzekeraars, pensioenfondsen, hypotheekverstrekkers en de kamer van koophandel. Na het indienen gaat de computer aan het werk en wordt er kritisch gekeken naar mogelijke meldingen en/of risicoprofielen. Als er afwijkingen of onrechtmatigheden worden vastgesteld wordt de aangifte "uitgeworpen". Er zal dan een handmatige beoordeling plaatsvinden en veelal worden er ook vragen aan u gesteld. Signalen waaraan u kunt denken bij het uitwerpen zijn:

• afwijkingen van gegevens van derden
• statische afwijkingen
• hoge aftrekposten
• vermogen lager of hoger dan uit bankgegevens
• buitenlandse bankrekeningen en/of informatie uit het buitenland
• crypto inkomsten
• fraude indicatoren en/of berichten via de pers of sociale media

Werkinstructies bij de belastingdienst als uw aangifte handmatig wordt behandeld

Binnen de belastingdienst zijn er werkinstructies omtrent het handmatig beoordelen van uw aangifte inkomstenbelasting, dit betreft ongeveer 500.000 - 750.000 aangiften inkomstenbelasting. Deze werkinstructies zijn in maart 2026 openbaar gemaakt. Het gaat hierbij om diverse werkinstructies bij verschillende onderwerpen. Deze werkinstructies kunt u hieronder raadplegen.

• Werkinstructie aangifte inkomstenbelasting zorgkosten 2023 en 2024
• Werkinstructie aangifte inkomstenbelasting inzake negatief loon
• Werkinstructie aangifte inkomstenbelasting over persoonsgebonden aftrek
• Werkinstructie aangifte inkomstenbelasting over inkomsten en reisaftrek 2023 en 2024
• Werkinstructie aangifte inkomstenbelasting omtrent toedeling inkomsten en aftrekposten eigen woning
• Werkinstructie aangifte inkomstenbelasting over overige uitgaven 2023 en 2024
• Werkinstructie aangifte inkomstenbelasting box 3 en periodieke uitkeringen
• Werkinstructie aangifte inkomstenbelasting box 3 en schulden
• Werkinstructie aangifte inkomstenbelasting box 3 en uitgeleend geld
• Werkinstructie aangifte inkomstenbelasting box 3 en banktegoeden
• Werkinstructie aangifte inkomstenbelasting box 3 en effectenbezit
• Werkinstructie aangifte inkomstenbelasting box 3 en kapitaalverzekeringen
• Werkinstructie aangifte inkomstenbelasting box 3 en onroerende zaken
• Werkinstructie aangifte inkomstenbelasting en heffingskortingen 2023 en 2024
• Werkinstructie aangifte inkomstenbelasting en eigen woning in 2023 en 2024
• Handboek belastingjaar 2022
• Werkinstructie correctieregels

Noot fiscaal jurist inzake aangifte inkomstenbelasting

Veel belastingplichtigen denken dat hun aangifte inkomstenbelasting nauwelijks wordt bekeken omdat deze “automatisch door de computer gaat”. Dat beeld klopt maar ... toch niet helemaal. De Belastingdienst verwerkt het grootste deel van de aangiften inkomstenbelasting en vennootschapsbelasting geautomatiseerd, maar juist dankzij die automatisering worden afwijkingen steeds sneller opgespoord. Zodra een aangifte afwijkt van gegevens van banken, werkgevers of eerdere aangiften, kan deze direct in een risicoselectie terechtkomen en alsnog handmatig worden beoordeeld. Ook krijgt de belastingdienst steeds meer informatie uit het buitenland en van instellingen.

In de praktijk zien wij regelmatig dat een ogenschijnlijk kleine afwijking – bijvoorbeeld bij zorgkosten, giften, box-3 vermogen of ondernemersaftrek – aanleiding kan zijn voor een vragenbrief of zelfs een uitgebreider onderzoek (van de belastingdienst of de FIOD). Daarbij wordt vaak informatie gevraagd op grond van artikel 47 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen. Als de Belastingdienst vervolgens van mening is dat de aangifte onjuist is, kan dat leiden tot correcties, navorderingen en in sommige gevallen zelfs boetes.

Juist daarom is het belangrijk dat een aangifte niet alleen technisch correct wordt ingevuld, maar ook fiscaal goed wordt onderbouwd. Bij complexe situaties – zoals ondernemersaftrekken, buitenlandse inkomsten, vastgoed, crypto-vermogen of grote aftrekposten – kan een fiscaal jurist helpen.

Ons kantoor begeleidt regelmatig cliënten bij vragen van de Belastingdienst, correcties van aangiften en boekenonderzoeken. Door vooraf kritisch naar de aangifte te kijken, kunnen veel discussies met de fiscus worden voorkomen. Heeft u een vragenbrief van de Belastingdienst ontvangen of twijfelt u over uw aangifte? Neem gerust contact met ons op. Een tijdige beoordeling door een fiscaal jurist kan vaak veel discussies voorkomen.