Geen belasting betalen door trage inspecteur

De navorderingsaanslag van een belastingplichtige gaat in de prullenbak omdat de inspecteur niet voortvarend heeft gehandeld, aldus de Rechtbank Zeeland West Brabant op 9 februari 2026 ECLI:NL:RBZWB:2026:764.

Stilzitten inspecteur bij boekenonderzoek en navordering vervalt

Henk heeft een eenmanszaak. Henk dient op 30 april 2018 zijn aangifte inkomstenbelasting 2017 in. In september 2018 wordt een boekenonderzoek aangekondigd (naar deze aangifte IB 2017). Henk stuurt  begin 2019 de stukken aan de inspecteur. En dan gebeurt het volgende (of beter "er is niks gebeurd"):

• In augustus 2019 wordt de aangifte inkomstenbelasting 2018 ingediend
• In november 2019 is er een interne mail binnen de belastingdienst over herbeleggen onderzoek door organisatorische problemen
• In november 2020 krijgt Henk een berichtje van de belastingdienst (door Covid wordt onderzoek opgeschort)
• In 2019 en 2020 gebeurt er eigenlijk niks.
• In januari 2021 volgt bericht over opleggen aanslag 2017 i.v.m. dreigende verjaring (met ambtshalve correctie), deze aanslag wordt in februari 2021 opgelegd. Deze aanslag (ter behoud van rechten) sluit niet aan bij de informatie die de inspecteur heeft ontvangen
• Het onderzoek wordt in mei 2021 opnieuw opgepakt

De inspecteur heeft na ontvangst van de relevante stukken over 2017 bijna 2 jaar niks gedaan. Na afronding van het onderzoek volgt een navorderingsaanslag. In de procedure staat het onvoldoende voortvarend handelen tijdens het boekenonderzoek aan de orde. De rechtbank besluit tot vernietiging van de navorderingsaanslag i.v.m. een ambtelijk verzuim.

De inspecteur heeft bij het opleggen van de aanslag ter behoud van rechten geen rekening gehouden met de informatie die hij in januari 2019 heeft ontvangen. De Hoge Raad (ECLI:NL:HR:2022:638) heeft bepaald dat dit niet correct is. Bij het opleggen van een dergelijke aanslag moet de inspecteur rekening houden met de gegevens waarover hij bij een behoorlijke en voortvarende taakuitoefening had kunnen beschikken. Of in normaal Nederlands "je mag niet met oogkleppen op een aanslag opleggen".

Inkeerregeling en niet voortvarend handelen

Het niet voortvarend handelen zien we ook vaak bij inkeerregelingen en/of vermogen in het buitenland. In een procedure bij de Hoge Raad d.d. 1 november 2024 ECLI:NL:HR:2024:1557 kwam dit aan de orde. De inspecteur heeft in deze casus - na het ontvangen van informatie uit het buitenland - niet voortvarend gehandeld. In dit geval was sprake van een niet te verklaren vertraging van 6 maanden.

Noot fiscaal jurist inzake boekenonderzoek en navorderingsaanslagen

Een boekenonderzoek kan soms jaren duren. Ondernemers denken dat de belastingdienst rustig de tijd kan nemen om alles uit te zoeken of intern bij iemand anders neer te leggen. Dit is niet juist. Als de inspecteur te lang niks doet of stil zit of onvoldoende voortvarend heeft gehandeld kan dat fiscaal grote gevolgen hebben. In bepaalde situaties (zoals hier) is sprake van een ambtelijk verzuim waardoor de navorderingsaanslag in de prullenbak zal verdwijnen. In de basis is ook navordering niet altijd toegestaan. Er moet dan wel sprake zijn van een nieuw feit dat de inspecteur niet had kunnen weten bij zijn onderzoek (of kwade trouw of kenbare fout).

Het komt vaak voor dat onderzoeken lang lopen en/of stilliggen. Als de aanslag termijn dan dreigt te verlopen volgt - vaak in overleg met de adviseur of belastingplichtige - een aanslag ter behoud van rechten. Dit is geen probleem maar de inspecteur moet zich wel aan de regels houden. Wij adviseren wekelijks belastingplichtigen over deze formele regels en de gevolgen. Soms moet de aanslag in de prullenbak omdat die te laat is opgelegd en/of een nieuw feit ontbreekt.

Bron vernietigen navorderingsaanslag

Rechtbank Zeeland West Brabant op 9 februari 2026 ECLI:NL:RBZWB:2026:764.

Hoge Raad d.d. 1 november 2024 ECLI:NL:HR:2024:1557