U krijgt niet alle stukken van de belastingdienst

In bezwaar en beroepsprocedures moet de inspecteur in beginsel alle op de zaak betrekking hebbende stukken aan u overleggen. Wij merken dat regelmatig niet alle stukken in uw dossier aanwezig zijn en/of in procedures niet alle relevante stukken worden verstrekt. Er volgt dan een discussie over het feit of bepaalde stukken of gegevens wel op niet op uw zaak (aanslag) betrekking hebben. In dit artikel behandelen wij ondermeer de uitspraak van de Hoge Raad d.d. 10 april 2026 (ECLI:NL:HR:2026:571).

Een lang lopende procedure waarbij de inspecteur tijdens de cassatie procedure heeft gemeld dat uit een Woo procedure is gebleken dat een groot aantal stukken in het bezit waren van de inspecteur maar niet als gedingstukken zijn overlegd. Dit wordt tijdens eerdere zittingen nog ontkend, liegen noemen we dit. Deze stukken hadden aan belastingplichtige verstrekt moeten worden. De rechter mag dan kiezen, wat is de straf? De aanslag in de prullenbak ging te ver, dus krijgt belastingplichtige een proceskostenvergoeding van € 15.000.

Wat zijn op de zaak betrekking hebbende stukken?

Bij een beroepschrift moet de inspecteur op grond van de wet (artikel 8:42 AWB) naast een verweerschrift ook alle op de zaak betrekking hebbende stukken aan de rechter sturen. Het eenvoudige doel is dat bij een procedure op grond van alle relevante gegevens recht moet worden gesproken. In de basis moet de inspecteur alle stukken die hem / haar te beschikking stonden (of hebben gestaan) bij het nemen van zijn beslissing verstrekken. Uit de rechtspraak blijkt dat de volgende stukken in ieder geval moeten worden verstrekt:

1. een stuk waarvan de belanghebbende voldoende gemotiveerd stelt dat het van enig belang kan zijn geweest moet door de inspecteur worden overlegd; 
2. het is niet relevant of een stuk in het voordeel of nadeel werkt van een belanghebbende; 
3. een stuk moet de inspecteur ook moet overleggen zijn stukken die belanghebbende zelf heeft; 
4. stukken die de inspecteur of andere collega's die betrokken zijn geweest bij de besluitvorming ter beschikking staan of hebben gestaan (Hoge Raad d.d. 4 mei 2018 ECLI:NL:HR:2018:672), maar die niet zijn gebruikt ter onderbouwing van het bestreden besluit, moeten ook worden verstrekt; 
5. stukken welke zijn gebruikt voor intern beraad;
6. interne stukken die in het kader van de behandeling van een zaak zijn opgesteld, moet de inspecteur ook overleggen, indien uit andere stukken of stellingen blijkt dat deze interne stukken ten grondslag hebben gelegen aan de besluitvorming; dit geldt ook indien in redelijkheid gesteld kan worden dat deze stukken van belang kunnen zijn voor de besluitvorming door de rechter. 
7. stukken die pas in de loop van het beroep of het hoger beroep tot de beschikking van de inspecteur zijn gekomen moet je overleggen, het kan ook zijn dat dit pas later duidelijk is geworden (zoals in de casus die we in dit artikel behandelen); 
8. een stuk moet je ook overleggen indien de rechter al op basis van ander bewijsmateriaal een beslissing over het geschilpunt kan nemen; 
9. digitale gegevens uit de systemen moet de inspecteur overleggen, voor zover zij van belang en raadpleegbaar zijn met het oog op de betreffende zaak. Dit moet gebeuren in de vorm van een afdruk of op een andere geschikte wijze. Een brief of ander document dat in een systeem is opgeslagen, moet de inspecteur in zijn geheel overleggen; 
10. als een besluit geheel of deels het resultaat is van een geautomatiseerd proces en belanghebbende wil de juistheid van de in dat proces gemaakte keuzes, gegevens en aannames controleren en eventueel betwisten, dan moet de inspecteur deze keuzes, gegevens en aannames inzichtelijk en controleerbaar maken.

Wat zijn de gevolgen als de belastingdienst (of inspecteur) niet alle stukken verstrekt?

Als de inspecteur informatie niet gaat verstrekken in een procedure kan dit verstrekkende gevolgen hebben. Als u informatie niet zou verkrijgen kunt u de inspecteur of de rechter hierom vragen. Dit moet gemotiveerd en dat is niet altijd eenvoudig. Allereerst moet u weten of er stukken niet in in uw dossier zitten en vervolgens moet u aannemelijk maken dat deze stukken relevant zijn of zijn geweest. De rechter zal vervolgens bekijken of uw verzoek redelijk is. Meestal zal de informatie aan u ter beschikking worden gesteld. Doet de rechter dit niet dan zal er gemotiveerd een beslissing hierover worden genomen (uitspraak). Als de inspecteur moet verstrekken en dit niet doet dan kan de rechter hieraan gevolgen verbinden, die haar als passend voorkomen. Dit kan het volgende tot gevolg hebben:

• gunstiger bewijslastverdeling voor u (uitspraak);
• toekennen schadevergoeding (uitspraak)
• veroordeling inspecteur in kosten of griffierechten;
• verlagen of verminderen van de boete;
• vernietigen van de aanslag (uitspraak).

Welke stukken moet de belastingdienst verstrekken?

• adviezen
• derdenonderzoeken
• informatie uit boekenonderzoek
• standpunten kennisgroep
• correspondentie
• verslagen van telefooongesprekken
• e-mails
• klikbrieven soms ook (zie procedure rechtbank)

Noot fiscaal jurist inzake dossierinzage en op de zaak betrekking hebbende stukken

In deze langlopende zaak ging het om een belastingplichtige (ondernemer die pups fokt en bemiddelt bij de verkoop). Door een onderzoek van het RIEC (regionaal informatie- en expertise centrum) wordt uiteindelijk een strafrechtelijk onderzoek ingesteld. Ook de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) stellen een onderzoek in. Al deze rapporten komen bij de belastingdienst terecht (worden door hen opgevraagd). De conclusie - van de Rechtbank -   is dat er 2.000 pubs zijn verkocht zonder dat hierover belasting is betaald. Het Gerechtshof kijkt meer naar de formele kant en komt tot lagere belastingaanslagen. Wat wel bijzonder is in deze casus is het feit dat het Gerechtshof ook heeft gezien dat niet alle stukken zijn overlegd, via de route van 8:31 AWB besluit het Hof hier niks aan te doen. Het Hof is van mening dat het gedrag van de inspecteur niet onzorgvuldig is, een echte motivering ontbreekt. Dit is slordig en ongebruikelijk. Een eenvoudige verwijziging naar artikel 8:31 AWB is niet voldoende (zie ook eerdere uitspraak van de Hoge Raad uit 2015)

Belastingplichtige stapt naar de Hoge Raad en die gaat er eens rustig voor zitten.

Het oordeel van het Hof is onbegrijpelijk. Belastingplichtige heeft duidelijk gemotiveerd waarom de stukken van belang kunnen zijn (voor de geschilpunten). Het Hof had hier beter naar moeten kijken, zodat alle omstandigheden van deze casus worden meegenomen en/of de stukken voor de waarheidsvinding van belang kunnen zijn. Er is sprake van een verregaande mate van onzorgvuldig handelen van de inspecteur, aldus ons hoogste rechtscollege. De aanslagen blijven op tafel maar belastingplichtige krijgt een proceskostenvergoeding van € 15.000 en als bonus nog € 1.500 aan immateriële schadevergoeding, omdat het allemaal zo lang heeft geduurd (voor punten telling zie deze uitspraak van de Hoge Raad uit 2024.

Bron achterhouden van dossier informatie van belastingplichtige

Rechtbank Zeeland West Brabant d.d. 25 mei 2021 (ECLI:NL:RBZWB:2021:3005)

Gerechtshof 's Hertogenbosch d.d. 29 december 2022 (ECLI:NL:GHSHE:2022:4706)

Hoge Raad d.d. 18 december 2015 ECLI:NL:HR:2015:3600

Hoge Raad d.d. 10 april 2026 (ECLI:NL:HR:2026:571).

Hoge Raad d.d. 14 juni 2024 ECLI:NL:HR:2024:853