Boekenonderzoek wet DBA

De Belastingdienst heeft een plan gemaakt om meer toezicht te gaan houden op de DBA (de Wet Deregulering arbeidsrelaties). In 2018 en 2019 worden vele bedrijven bezocht om met hen te "praten" over hun werkwijze en ervaringen met opdrachtnemers. Hieruit zullen zeker ook boekenonderzoeken volgen.

Er zijn op 7 maart 2025 interne documenten openbaar gemaakt over de wet DBA, dit betreft ondermeer een samenvatting van reactie op het memo "uitvoering van de wet DBA" een normenkader Tax Control Framework, uitgangspunten fiscale strategie van de Belastingdienst en de controle aanpak van de belastingdienst. Dit geeft een mooi kijkje in de fiscale keuken.

Geen boete in 2026 bij schijnzelfstandigheid

Het kabinet heeft in december 2025 toegezegd dat ook in 2026 geen (verzuim) boetes worden opgelegd bij constatering van schijnzelfstandigheid. Controles en naheffingen blijven wel mogelijk. De toezegging betekent een verlenging van de zogenoemde zachte landing in 2026. Wettelijke regelingen blijven maar toepassing door de Belastingdienst zal terughoudend worden toegepast, de Belastingdienst zal dus beginnen met een eenvoudig bedrijfsbezoek met een waarschuwing.

Verlenging zachte landing voor ondernemers en opdrachtgevers in 2026, wat gaat er veranderen in 2026?

• Geen verzuimboetes bij schijnzelfstandigheid in 2026.
• Naheffingen loonbelasting en premies blijven mogelijk in 2026.
• Belastingdienst begint met een eenvoudig bedrijfsbezoek.
• Bij zwaarde signalen en fouten volgt een boekenonderzoek en eventueel naheffingen.
• Bij aantoonbare kwaadwillendheid of ernstige nalatigheid blijven vergrijpboetes mogelijk.
• Civielrechtelijk risiço's voor werkgevers/ opdrachtgevers (claims pensioen, CAO rechten en minimumloon) blijven bestaan (gaat Belastingdienst niet over)
• Geen verzuimboetes bij schijnzelfstandigheid in 2026.

Onderzoek naar zelfstandigen in het kader van de DBA

De Belastingdienst heeft aangekondigd om ruim 100 opdrachtgevers te gaan bezoeken. Er wordt een selectie van bedrijven gemaakt. Er is door de Belastingdienst een selectie gemaakt om te kijken welke bedrijven worden bezocht. De criteria zijn:  

1. bedrijf werkt nog niet met goedgekeurde modelovereenkomsten;
2. de modelovereenkomst is afgekeurd;
3. de onderhandelingen over de modelovereenkomst zijn gestopt;
4. er wordt veel gewerkt met goedgekeurde modelovereenkomsten.

Er worden zoveel mogelijk branches bezocht, de focus zal liggen op ad 1 en ad 2.

Belastingdienst komt op bezoek in kader DBA

Het is belangrijk om goed voorbereid het gesprek aan te gaan. Het kan lijken op een algemeen en oriënterend gesprek edoch dit kan eenvoudig omslaan in een boekenonderzoek. Zoals uit de notitie van de Belastingdienst volgt, zal bij een vermoeden van een (fictieve) dienstbetrekking (of kwaadwillendheid) direct een nader onderzoek worden ingesteld. Handhaven is voor de Belastingdienst erg intensief (bewijslast bij de Belastingdienst), maar men wil dit op korte termijn oppakken. Laat altijd uw accountant of één van onze gespecialiseerde fiscalisten bij dit gesprek aansluiten en zorg voor een goede voorbereiding.

Noot fiscaal jurist over boekenonderzoek DBA

Sinds 1 juli 2018 zal de Belastingdienst niet alleen handhaven bij de ernstigste gevallen van kwaadwillenden, maar ook bij andere kwaadwillenden. Via deze notitie wordt de eerste stap in deze richting gezet. De Belastingdienst moet bij kwaadwillenden het volgende bewijzen:

1. er is sprake van schijnzelfstandigheid;
2. de persoon die wordt ingehuurd is in (fictieve) dienstbetrekking;
3. U handelt - willens en wetens - in strijd met de wet en laat dit voortbestaan.

U loopt als opdrachtgever het risico op naheffingen loonbelasting en forse boeten. Er zal vermoedelijk met terugwerkende kracht worden gekeken naar de feiten (tot en met 1 mei 2016).  

Het is belangrijk dat u op dit moment al goed kijkt naar uw contracten (en de feitelijke werkwijze) van zelfstandigen die voor uw bedrijf werken. Voor niet kwaadwillenden loopt de termijn (transitieperiode) voor de nieuwe wetgeving door tot 1 januari 2020. Voor 1 januari 2019 komt er meer duidelijkheid over het begrip "gezagsverhouding".

Wij adviseren regelmatig klanten over hoe om te gaan met zelfstandigheden. Wij adviseren u graag over de risico's en de mogelijke problemen (en oplossingen). Een oriënterend gesprek bij ons op kantoor is zonder verdere kosten of verplichtingen.