Ondernemingsvermogen of beleggingsvermogen bij de bedrijfsopvolgingsregeling

De bedrijfsopvolgingsfaciliteit (BOF) in de successiewet is een gunstige regeling om belastingvrij een bedrijf en / of vermogen over te dragen aan de volgende generatie. Het wordt nog interessanter als beleggingsvermogen kan worden omgevormd in ondernemingsvermogen. Voor beleggingsvermogen geldt namelijk de BOF niet. Liquide middelen of beleggingsvermogen mocht voor 5% van het ondernemingsvermogen worden meegenomen, dit mag sinds enkele jaren niet meer. Er zijn manieren om beleggingsvermogen om te vormen tot ondernemingsvermogen. De mogelijkheid om beleggingsvermogen om te vormen in ondernemingsvermogen zijn:

1. Schulden bedrijf aflossen, bijvoorbeeld via privé stortingen in de BV door de DGA
2. Liquide middelen aanhouden voor toekomstige investeringen in het bedrijf
3. Liquide middelen aanhouden voor toekomstige overnames door het bedrijf (pas op, zie hierna)

In dit artikel zijn we eerder ingegaan op de scheiding tussen beleggingsvermogen en ondernemingsvermogen.

Wat zijn de voordelen van de bedrijfsopvolgingsregeling?

De bedrijfsopvolgingsregeling kan de belastingheffing over de waarde van uw bedrijf beperken van 35% - 40% tot 4% - 8%. (afhankelijk van de waarde van uw bedrijf). Hoe werkt dit? Bel of mail gerust eens voor een vrijblijvend gesprek met één van onze fiscaal juristen.

Duurzaam overtollige liquiditeiten en de bedrijfsopvolgingsregeling

Overtollige beleggingen of liquiditeiten kunnen meestal niet als ondernemingsvermogen worden aangemerkt. Soms worden liquide middelen aangehouden voor ondernemingsdoeleinden, zoals toekomstige investeringen. In een procedure bij het Gerechtshof Arnhem Leeuwarden d.d. 23 september 2025 (ECLI:NL:GHARL:2025:5898) worden de spelregels helder toegelicht. De procedure is slecht gevoerd omdat losse stellingen en standpunten niet voldoende worden onderbouwd.

Overtollige liquiditeiten voor toekomstige overname, bedrijfsvermogen of niet?

Henk wil zijn ondernemingen (zeg een holding met 2 deelnemingen) overdragen aan zijn kinderen. In de holding is ook 3 miljoen euro aan cash, dit bedrag is bedoeld voor een toekomstige overname van een bedrijf en dus groei. Dit bedrag zou economisch mogen worden gezien als ondernemingsvermogen, zeg een overnamekas en/of investeringsgelden. Als er echter wordt geinvesteerd in een nieuw bedrijf wordt niet voldaan aan de bezitseis. De reguliere zienswijze is dat bij de beoordeling van ondernemingsvermogen moet worden gekeken op grond van geconsolideerde uitgangspunten. De aankoop van een nieuwe deelneming kan dan dus worden gezien als een objectieve uitbreiding van een onderneming (mits de nieuwe deelnemingsactiviteiten in lijn liggen met de bestaande activiteiten). De Belastingdienst en Hoge Raad kijken hier echter anders naar, zie hiertoe Hoge Raad d.d. 29 mei 2020 ECLI:NL:HR:2020:867 en  ECLI:NL:HR:2020:990. Ook in een recenter kennisgroepstandpunt wordt dit nader toelicht (Kennisgroep Belastingdienst d.d. 3 oktober 2023). De oplossing is om de uitbreiding vorm te geven via een activa/passiva transactie en niet via de aankoop van de aandelen in een deelneming (probleem bezitseis). In een procedure bij het Gerechtshof Arnhem Leeuwarden d.d. 23 september 2025 ECLI:NL:GHARL:2025:5898 wordt gekeken welke liquide middelen en effecten als ondernemingsvermogen kunnen worden gezien. Ook in een andere procedure bij de Rechtbank Gelderland d.d. 30 juni 2023 ECLI:NL:RBGEL:2023:4543 en in beroep Gerechtshof Arnhem Leeuwarden d.d. 23 september 2025 ECLI:NL:GHARL:2025:5900 kwam een gelijke situatie aan de orde.

Leningen aflossen ter voorbereiding op de bedrijfsopvolging

Als een DGA liquide middelen in zijn BV stort (Agio) en dit geld gebruikt om leningen binnen de onderneming af  te lossen (bijvoorbeeld leningen op bedrijfspand of activa) kan de bedrijfsopvolgingsregeling ruimer worden gebruikt.

Welk vermogen wordt erkend voor de bedrijfsopvolgingsregeling?

De scheidslijn bij de bedrijfsopvolgingsregeling in de periode 2024 - 2026 scherper en formeler geworden. Slimme trucjes zijn opgenomen in wetswijzigingen. Het uitgangspunt is niet meer dat de fiscale balans het uitgangspunt is. Het vermogensbestanddeel moet op het verkrijgingsmoment daadwerkelijk voor bedrijfsdoeleinden worden aangehouden. De juridische basis is gelegd in het zogenaamde pottenbakkersarrest van de Hoge Raad op 18 augustus 2023 ECLI:NL:HR:2023:1054. In reactie op dit arrest heeft de kennisgroep van de belastingdienst een toelichting geschreven (KG:003:2024:12). Paar belangrijkste wijzigingen en risico's:

1. Aan derden ter beschikking gestelde onroerende zaken (en bijbehorende schulden) worden niet als ondernemingsvermogen gezien (sinds 2024). Zie hiertoe ondermeer de procedure bij het Gerechtshof Den Haag d.d. 20 september 2022 ECLI:NL:GHDHA:2022:1897
2. Bedrijfsmiddelen die meer dan bijkomstig prive worden gebruikt (of voor prive doeleinden van de werknemer) mogen ook niet als bedrijfsvermogen worden gezien (sinds 2025), mits waarde minimaal € 100.000  (zie wetswijziging)

Noot fiscaal jurist inzake optimaliseren bedrijfsopvolging

Door deskundige advisering en een goede voorbereiding (planning) kan via balansopschoning, heldere toerekening, planning voor de toekomst en/of via aflossen van zakelijke schulden nog steeds een optimum worden gezocht voor de bedrijfsopvolgingsregeling. Het moet wel economisch reel zijn en tijdig plaatsvinden. Hiervoor is een goede dossieropbouw met juiste stukken een vereiste. Denk hierbij aan bestuursbesluiten. schriftelijke investeringsplannen, werkkapitaal modellen, notulen en gespreksverslagen. Tevens moet de bezits- en voortzettingseisen (voorwaarden) goed worden meegewogen. Sinds het pottenbakkersarrest is de BOR regeling nadrukkelijk doel- en strekking georiënteerd. De kennisgroep komt met praktische regels:

1. Keuze vermogen bij gemengd gebruik: er moeten op investeringsmoment mede ondernemingsdoeleinden zijn, sinds 2025 geldt ook de € 100.000 eis
2. Historisch verband voldoende of niet: als ondernemingsetikettering alleen voortkomt uit de historie dan kwalificeert het alleen als het op het verkrijgingsmoment ook echt een ondernemingsdoel had
3. Fiscale etikettering is niet beslissend: een bezitting kan voor de winstberekening worden gezien als ondernemingsvermogen maar toch beleggingsvermogen zijn voor de BOR/DSR.

Er gold tot 2025 nog een marge van 5% (de doelmatigheidsmarge) voor beperkt beleggingsvermogen. Dit is nu niet meer zo. Elk vermogensbestanddeel moet dus worden bekeken.

Vragen? We adviseren u graag en vlot. U kunt uw vraag via onderstaand formulier aan ons stellen.