Schijnconstructies en FIOD

Wanneer is er sprake van een schijnconstructie?

Van een schijnconstructie is sprake als een constructie wordt ontworpen om de schijn van iets (beters) op te roepen dan wel een constructie wordt ontworpen die de mogelijkheid biedt de wet te omzeilen en daardoor voordeel te behalen. Bij een opzet waarbij iets wordt gepresenteerd dat er feitelijk niet is, kan niet alleen sprake zijn van een conflict met de Belastingdienst; als sprake is van fraude, kunt u ook te maken krijgen met de FIOD.

Op 3 februari 2025 gaf de staatssecretaris van Financien nog een extra toelichting, dit naar aanleiding van kamervragen. Over 2025 worden geen bestuurlijke boetes opgelegd, zelfs bij kwaadwillendheid of klip en klare schijnzelfstandigheid. Naheffingen of correctieberichten worden wel opgelegd bij schijnzelfstandigheid, dit met terugwerkende kracht tot 1 januari 2025. Bij kwaadwillendheid (of eerdere aanwijzingen) kan terugwerkende kracht (dus voor 1 januari 2025) wel in beeld komen. Vanaf 1 januari 2026 gelden de normale regels weer. Lopende afspraken (modelcontracten) blijven geldig tot eind 2029 (mits wel wordt voldaan aan bestaande wetten, regelgeving en jurisprudentie). Ook moet volgens afspraak worden gewerkt.

Geen boete in 2026 bij schijnzelfstandigheid

Het kabinet heeft in december 2025 toegezegd dat ook in 2026 geen (verzuim) boetes worden opgelegd bij constatering van schijnzelfstandigheid. Controles en naheffingen blijven wel mogelijk. De toezegging betekent een verlenging van de zogenoemde zachte landing in 2026. Wettelijke regelingen blijven maar toepassing door de Belastingdienst zal terughoudend worden toegepast, de Belastingdienst zal dus beginnen met een eenvoudig bedrijfsbezoek met een waarschuwing.

Verlenging zachte landing voor ondernemers en opdrachtgevers in 2026, wat gaat er veranderen in 2026?

• Geen verzuimboetes bij schijnzelfstandigheid in 2026.
• Naheffingen loonbelasting en premies blijven mogelijk in 2026.
• Belastingdienst begint met een eenvoudig bedrijfsbezoek.
• Bij zwaarde signalen en fouten volgt een boekenonderzoek en eventueel naheffingen.
• Bij aantoonbare kwaadwillendheid of ernstige nalatigheid blijven vergrijpboetes mogelijk.
• Civielrechtelijk risiço's voor werkgevers/ opdrachtgevers (claims pensioen, CAO rechten en minimumloon) blijven bestaan (gaat Belastingdienst niet over)
• Geen verzuimboetes bij schijnzelfstandigheid in 2026.

Belastingadviseur of advocaat inschakelen bij beschuldiging schijnconstructie?

Allereerst is het belangrijk om te weten dat een advocaat verschoningsrecht (beroepsgeheim waardoor deze mag zwijgen bij een getuigenverklaring) heeft en een belastingadviseur niet.

Bijna alle advocaten werken wel samen met een belastingadviseur, aangezien deze veelal dieper in de materie zit en hierdoor de advocaat kan adviseren omtrent de bijstand aan de cliënt. In dit geval wordt de belastingadviseur ingehuurd door de advocaat, waardoor een afgeleid verschoningsrecht ontstaat (in dit geval heeft de belastingadviseur in beginsel ook het zwijgrecht in een getuigenverklaring).

Het is van belang om bij een FIOD-inval of FIOD-zaak direct een belastingadviseur of advocaat te raadplegen. Indien de belastingadviseur als eerste aanspreekpunt geldt, dan zal hij / zij direct de advocaat inschakelen en vervolgens via deze advocaat meekijken op het dossier (middels een afgeleid verschoningsrecht).

Inmiddels is bovenstaande procedure binnen Jongbloed Fiscaal Juristen reeds vastgelegd. Op het moment dat wij een belletje ontvangen over een FIOD-inval, wordt direct de juiste advocaat opgelijnd en worden de formele verzoeken (opdrachten) zodanig opgetuigd, dat ook de belastingadviseur een verschoningsrecht (afgeleid verschoningsrecht) heeft. Hierdoor heeft u altijd de juiste advocaat aan boord die wordt bijgestaan door specialisten die veel (inhoudelijke) ervaring met de betreffende materie hebben.

FIOD-onderzoek bij schijnconstructies

Een onderzoek van de FIOD is een eenzijdige aangelegenheid; de FIOD en het Openbaar Ministerie zijn er op uit om een (vermoedelijk) strafbaar feit te bewijzen. Voor dit vermoeden van een strafbaar feit gaat men bij een inval op zoek naar bewijsmateriaal.

U hebt bij een FIOD-inval niet alleen plichten (afgeven van de gevorderde stukken, lees hiervoor goed de vordering van het Openbaar Ministerie door; deze dient de FIOD-ambtenaar u te verstrekken). U heeft ook rechten! Zie hiertoe de volgende link: FIOD-verhoor: aandachtspunten.

Indien de FIOD-ambtenaar u wil horen als verdachte, mag u zich beroepen op het zwijgrecht. Het is raadzaam om eerst met uw advocaat overleg te hebben alvorens u gaat verklaren als verdachte zijnde.

Ook kunt u worden gehoord als getuige. Als getuige bent u niet verplicht om mee te werken aan een verhoor, behalve na dagvaarding van een rechter(-commissaris). Wanneer u als getuige wordt gehoord, is het raadzaam u te laten begeleiden door een advocaat. De status van getuige kan tijdens het getuigenverhoor wijzigen in verdachte waardoor u andere rechten heeft.   

Onderzoek belastingdienst inzake schijnzelfstandigheid

Uit de kamerbrief d.d. 10 december 2025 inzake de voortgang werken met zelfstandigen volgt dat een speciaal team van 80 FTE's bezig is met onderzoeken inzake schijnzelfstandigheid, dit bij ruim 1.100 bedrijfsbezoeken en 300 boekenonderzoeken. Ongeveer 50% hiervan is nog niet afgerond. Voor 2025 geldt nog een zogenaamde zachte landing zonder boetes, deze vervalt in 2026, dan worden er dus weer boetes opgelegd. De Belastingdienst heeft besloten om voor 2026 een nieuw handhavingsplan arbeidsrelaties op te stellen en te publiceren. Fiscaal wordt zelfstandig ondernemerschap ook steeds minder aantrekkelijk gemaakt (afschaffing FOR, verlaging zelfstandigenaftrek,verlaging MKB winstvrijstelling en invoering verplichte AOV verzekering). In 2026 gaat dit gewoon door en wordt er verder gewerkt aan de Vbar (wet Verduidelijking beoordeling arbeidsrelatie en rechtsvermoeden). Via speciale websites worden werkgevers en ondernemers geïnformeerd (ZZP ja of Nee en hetjuistcontract). Er zijn ook speciale brochures over dit onderwerp. Wij adviseren dagelijks ondernemers en werkgevers over dit onderwerp. Wij voeren voor ook samen met Damste advocaten regelmatig quick scan's uit.

Voorsorteren op mogelijke beschuldiging schijnconstructie

Voor iedere belastingplichtige is het verstandig om nu reeds afspraken te maken met een belastingadviseur betreffende een mogelijke FIOD-inval. Dit voelt natuurlijk heel raar, als je in de veronderstelling bent dat je geen ‘rare’ zaken doet, echter iedere belastingplichtige kan hiermee wel worden geconfronteerd (ook onterecht). In dit geval is het een fijn gevoel dat er een team klaar staat dat u zal gaan begeleiden in het gehele proces.

Indien u verder van gedachten wilt wisselen over het bovenstaande, neem dan contact met ons op middels het contactformulier.