Formule 1 en belastingen

Het is vrijdagmiddag en dit weekend zou de formule 1 in Bahrein plaatsvinden, de race is verplaatst naar Maleisië.

Keer leuk om een artikel te schrijven over de belastingheffing bij Formule 1 coureurs. Belastingheffing over inkomsten tijdens een race, hoe verloopt dit? Wat zijn populaire woonlanden voor formule 1 coureurs? Zijn er nog bijzonderheden? Aanleiding voor dit artikel is een strafrechtelijk onderzoek in Italië omtrent belastingheffing bij formule 1 coureurs.

Lewis Hamilton kwam via de Paradise Papers in beeld met een constructie via het Isle of Man. Er waren ook spraakmakende fiscale procedures tegen ondermeer Valentino Rossi, dit ging om een fictieve buitenlandse belastingplicht terwijl hij in de UK woonde. In 2023 is Bernie Ecclestone schuldig bevonden aan belastingfraude in de UK. De sporters zijn dus soms te creatief. Maar hoe werkt de belastingheffing nu eigenlijk?

Voor de snelle lezer: in de meeste landen wordt een bronheffing op het inkomen ingehouden van 15% - 20%. De discussie gaat vaak over "welk inkomen"

Waar wonen de meeste formule 1 coureurs ?

De meeste formule 1 coureurs wonen in Monaco (ondermeer Verstappen, Hamilton, Leclerc, Russel, Norris, Sainz, Albon, Hulkenberg, en Bottas). Ocon, Alonso, en Stroll verkiezen de bergen van Zwitserland en Antonelli woont in het mooie San Marino. Gasly voldoet een vast belastingbedrag in Italie en ik denk dat Lindblad gebruik maakt van een speciale belastingregeling in Portugal. Waarom Hadjar nog in Frankrijk woont is mij onduidelijk, het schijnt dat hij is verhuist naar Italië.   

Het ideale woonland voor een formule 1 coureur

De meeste formule 1 coureurs wonen in zonnige oorden met vaak een sympathiek belastingstelsel. De belangrijkste woonlanden zijn:

1. Monaco: geen inkomstenbelasting voor inwoners, privacy, veel collega coureurs wonen er. Nadeel is dat Monaco vrijwel geen belastingverdragen heeft gesloten met andere landen (dus geen tie breaker rule bij dubbele woonplaats)
2. Zwitserland: beperte en vaak vaste (forfaitaire) heffing (Pauschalbesteuerung) mits geen werkzaamheden in Zwitserland. Zwitserland heeft een uitgebreid netwerk van belastingverdragen. Belastingheffing kan per provincie (kanton) verschillen, dus lokale afspraken
3. Dubai (VAE): geen of beperkte inkomstenbelasting, weinig belastingverdragen, maar ook erg warm en soms 9% belastingheffing over image rights.
4. Italie: forfaitaire regeling voor nieuwe inwoners, vast bedrag betalen ongeacht inkomen. Kwaliteit van leven is zalig en er wonen veel coureurs en voetballers.

Belasting over inkomsten tijdens de formule 1 race 

Wie bijvoorbeeld in Italie of Monaco woont moet wel belasting betalen over het inkomen dat tijdens de race wordt verdiend. Dit is keurig opgenomen in het OESO modelverdrag in artikel 17, dit artikel is speciaal geschreven voor artiesten en sporters.

Hoe verloopt de belastingheffing tijdens een formule 1 race ?

• Artikel 17 lid 1 OESO. Inkomsten van een formule 1 coureur uit persoonlijke werkzaamheden in de bronstaat mogen daar worden belast, ongeacht vaste inrichting of 183-dagentoets.
• Art.ikel 17 lid 2 OESO. Loopt de vergoeding via een vennootschap (zeg een BV) van de formule 1 coureur (rent-a-star), dan mag de bronstaat bij die vennootschap heffen. Een eigen BV schermt dus niet af.
• Geen verdrag = nationaal recht. Monaco heeft vrijwel geen belastingverdragen. Voor een Monaco-coureur bepaalt dus het nationale bronrecht van elk raceland de heffing, zonder verdragsbeperking én zonder verrekening in het woonland (Monaco heft niets).
• Brutoheffing en EU-recht. Bronstaten heffen vaak via een brutobronheffing. Het HvJ EU oordeelde in Gerritse (C-234/01) dat direct verband houdende kosten aftrekbaar moeten zijn en dat het tarief niet hoger mag zijn dan bij ingezetenen. Nadeel voor bijvoorbeeld onze Max verstappen is dat Monaco niet tot de EU behoort, hij kan dus geen beroep doen op dit artikel!

Welk deel van het inkomen is ‘van’ een race?

Dit is het praktische strijdpunt en geeft vaak gedoe. Een coureur ontvangt een jaarsalaris van het team, bonussen per punt/overwinning en persoonlijke sponsorgelden. De bronstaat moet een deel daarvan toerekenen aan de werkzaamheden op zijn grondgebied. In de meeste gevallen wordt niet de coureur aangesproken voor de belastingheffing maar het team. Er is weinig bekend over de belastingheffing per land. Een paar stromingen zijn denkbaar.

1. Per race (1/24 per Grand Prix): dus het jaarsalaris delen door het aantal races. Of er nog specifiek rekening moet worden gehouden met een aparte sprintrace is niet bekend.
2. Per werkdag (duty days): Salaris × werkdagen in land / totaal werkdagen.
3. Directe toerekening: Overwinnings- of podiumbonus volledig aan het raceland

Op dit moment lopen er onderzoeken in Italie

Royalty- en image-rights-inkomsten van een formule 1 coureur

Image rights zijn voor topcoureurs vaak even groot als het salaris: helmsponsors, horloges, energiedrank, games, merchandising. Maar welk land mag hierover heffen, dit is redelijk onduidelijk. Vaak worden dergelijke rechten ondergebracht in een eigen BV in het woonland of een nog sympathieker belastingparadijs. Er liepen in het verleden diverse strafzaken tegen bijvoorbeeld Messi en Ronaldo (voetballers voor de FM1 liefhebber). Ook tennisser Agassi had de belastingdienst al eens in zijn nek.

1. Nauw verband met de race → Het OESO-commentaar bij artikel 17 rekent sponsor- en reclame-inkomsten die nauw samenhangen met een optreden in de bronstaat tot artikel 17. Denk aan een logo op de overall tijdens de race of een verplichte persdag rond de GP. dus heffing in het land waar de race heeft plaatsgevonden.
2. Los van een optreden: Een algemene licentie op naam en beeltenis (een game, een kledinglijn) is royalty (artikel 12 OESO) of ondernemingswinst. Onder het OESO-model en de meeste Nederlandse verdragen heft dan alleen de woonstaat.
3. Gemengde contracten. De meeste sponsorcontracten combineren licentie en verplichte optredens. Een contractuele en reële splitsing (licentiedeel vs. dienstverleningsdeel, met dagen) is de beste verdediging.

Noot fiscaal jurist over belastingheffing bij Formule 1 coureurs

Het woonland wordt door formule 1 coureurs vaak bewust en slim gekozen. De zon schijnt, wonen is er duur maar de belastingheffing laag. Maar dit is nog niet alles. Bijvoorbeeld kent Monaco geen belastingheffing maar ook vrijwel geen belastingverdragen. Buitenlandse bronheffing kan dus dan ook nergens mee worden verrekend.

Veel coureurs houden ook een dagenteller bij, het is immers met al dat reizen en familiebezoek niet altijd duidelijk waar hij woont. Voor image rechten wordt veelal een transfer pricing rapport opgesteld, zo kunnen deze inkomsten netter over de landen worden verdeeld. De meeste afspraken worden door de teams gemaakt en de heffing zal veelal ook bij het team plaatsvinden.

Als de formule 1 coureur de Nederlandse nationaliteit heeft is hij nog wel 10 jaar - na emigratie - gebonden aan het Nederlandse erfrecht en schenkingsrecht, daarna niet meer. Bij een remigratie naar Nederland wordt dan vaak ook deel vermogen geschonken (geen heffing meer in Nederland) en zal er een step up gelden voor het vermogen dat de formule 1 coureur meeneemt naar Nederland (dus over dit vermogen zal geen belastingheffing meer plaatsvinden).

Nederland had dit jaar zijn laatste formule 1 wedstrijd, Norris won en Verstappen viel uit. Nederland heft over in Nederland verrichte sportprestaties van niet inwoners via de zogenaamde artiesten en sportsregeling. De heffing bedraagt 20% van de bruto gage. Als de sporter in een verdragsland woont zal dit belastingverdrag bepalen waar er belasting moet worden betaald, dit is meestal het land waar het sport evenement heeft plaatsgevonden.

Vaak is er discussie over het toe te rekenen inkomen aan een land. In een uitspraak van de Hoge Raad d.d. 9 februari 2007 (ECLI:NL:HR:2007:AU3571) inzake een wielrenner is bepaald dat ook het basis salaris onder het sport artikel kan vallen, dit speelt als de sporter verplicht is deel te nemen aan een wedstrijd. Het basis salaris wordt dan tijdsevenredig toegerekend aan het sport land.

Soms valt ook tekengeld onder het sportartikel, bekijk hiertoe de uitspraak van de Hoge Raad d.d. 8 juli 2022 (ECLI:NL:HR:202:1041) inzake een beroepsvoetballer.

Voor de dagenteller per land wordt gekeken naar de vrije trainingen, kwalificatie, racedagen en persdagen. Veelal zal de reisdag ook meetellen, daarom vertrekken de formule 1 coureurs ook vaak vrij snel na de race met hun eigen vliegtuig !