BTW Boete bij fraude

Hoe creatief mag een inspecteur zijn bij opleggen van een boete?

Wie niet aan zijn belastingverplichtingen voldoet kan met diverse gevolgen worden geconfronteerd. Vragenbrieven, boekenonderzoeken, naheffingen en navorderingen en natuurlijk ook boetes. Voor al dat moois (of lelijks) moet er wel een wettelijke grondslag staan, zodat een belastingplichtige zich kan verweren. In dit artikelen behandelen wij een uitspraak van de Hoge Raad d.d. 20 februari 2026 ECLI:NL:HR:2026:279.

Nu is de hele wereld niet in een eenduidige wettekst te pakken en heeft ook het belastingrecht ruime en niet al te duidelijke definities, omschrijvingen en open normen. Over het algemeen wordt dat in de praktijk wel redelijk vormgegeven en ingevuld, met als noodgrepen fraus legis (gekunstelde constructies worden genegeerd) en misbruik van recht (bepaalde aanspraken worden ontnomen).

Daar waar voor de belastingheffing een lenigheid van geest nog wel tot de gewenste heffing kan leiden, dienen de grondlagen voor een boete wel voldoende duidelijk uit de wet te blijken.

Internationale belastingfraude en boetes in Nederland

Een Nederlandse autodealer doet ook zaken in het buitenland en verkoopt auto’s aan ondernemers in Roemenië, Hongarije, Slowakije en Kroatië. Die auto’s worden in Nederland afgehaald. Op de facturen en vrachtbrieven staan de adressen van de buitenlandse ondernemers als afleveradres. In dergelijke situaties is geen omzetbelasting verschuldigd (0%-tarief) en dienen de omzetbelastingaspecten in het land van aflevering te worden geregeld.

De belastingdienst komt er echter achter dat de auto’s helemaal niet in bedoelde landen worden afgeleverd maar in Berlijn (Duitsland) en beschouwt een en ander als belastingfraude. Dan geldt het 0%-tarief niet en dient 21% belasting in rekening te worden gebracht en afgedragen aan de belastingdienst. De naheffingsaanslagen worden weliswaar aangevochten mij bij de Hoge Raad blijven die uiteindelijk in stand.

Welke boete bij internationale BTW fraude?

Naast de naheffingen legt de belastinginspecteur ook forse boetes op wegens het niet betalen van omzetbelasting (op grond van artikel 67f, lid 1, AWR). Naar het oordeel van het gerechtshof terecht. Onze dealer documenten frauduleus opgemaakt door daarop opzettelijk onjuiste bestemmingsgegevens te vermelden. Daarmee is actief meegewerkt aan (kort door de bocht, gelegenheid geven tot) belastingfraude.

Maar wat is nu de wettelijke grondslag voor de boete?

De Hoge Raad begint de zoektocht helemaal in het eerste artikel van de basiswet voor belastingheffing, de Algemene wet inzake rijksbelastingen (AWR). De AWR geldt voor het heffing in Nederland van rijksbelastingen en boetes. De omzetbelasting is zo’n rijksbelasting. Bijgevolg ziet de boete van artikel 67f AWR ook op de Nederlandse belasting en strekt zich niet uit tot belastingen in ander lidstaten van de EU.

Aan de eis van opzettelijk niet betalen is voldaan als het handelen van de belastingplichtige moet zijn gericht geweest op het niet (volledig) betalen van omzetbelasting. Dat de opzet van onze autodealer was gericht op het niet-betalen van btw in een andere hoeft nog niet te betekenen dat diens opzet ook was gericht op het niet-betalen van omzetbelasting in Nederland (de belastinginspecteur heeft meermaals erkend dat het niet te doen was om de Nederlandse omzetbelasting). Daarmee is de boete van tafel.

De belastingdienst probeert de boete op creatieve wijze in stand te houden

In de kern stelt de Belastingdienst dat door de belastingfraude aan onze dealer (alsnog) het toepassen van het 0%-tarief moet worden geweigerd en dat in die zin het alsdan toch gaat om Nederlandse belasting en (impliciet) ook een boete kan worden opgelegd. Volgens de Hoge Raad is er met een ruime wetsuitleg (binnen de Europese regelgeving) wel een wettelijke grondslag te vinden voor de naheffing (20 AWR) in Nederland, maar geldt dat niet voor de boete: “Een zodanige ruime uitleg van het beboetbare feit van artikel 67f AWR zou meebrengen dat het legaliteitsbeginsel inzake delicten en straffen wordt geschonden.”

Commentaar fiscaal jurist inzake fraude en fiscale boete

Volgens het Gerechtshof is de boete terecht opgelegd. Volgens de Hoge Raad ontbreekt het opzetbestanddeel. De Hoge Raad verwijst ook nog even naar een eerdere uitspraak Hoge Raad d.d. 6 september 2024 ECLI:NL:HR:2024:1135.

De belastinginspecteur koos voor een boete wegens het niet betalen van omzetbelasting, terwijl er ook andere (strafrechtelijke) opties waren. Dat in de wet niet is opgenomen dat de boete ook betrekking kan hebben op heffingen in het buitenland is een verzuim van de wetgever. Laat die dat dan ook repareren (als dat gewenst is). Dat bij de belastingheffing zelf de heffingsgrondslag hinein wird interpretiert is nog tot daartoe, maar laten we het strafrecht wel goed opschrijven en niet later erbij fantaseren.

Een terechte tik op de vingers van de Belastingdienst dus.

Onze autodealer kreeg aanvankelijk aanslagen van ruim € 1,5 miljoen en een boete van € 500.000. Die boete is in bezwaar al naar € 300.000 gegaan, bij de rechtbank bleef er € 285.000 over en bij het gerechtshof nog € 270.000. Door goed procederen maakt de gemachtigde van onze dealer er 0 van. Ben je dan spekkoper?

Fraude: niet aan beginnen dus.

Als het dan toch zover komt, zijn er natuurlijk ook talloze redenen om een straf c.q. boete te matigen. Het is daarom raadzaam een boete altijd met uw adviseur te bespreken om even beter te kijken of er echt niets aan is te doen. Wij oordelen hard, maar duidelijk en eerlijk.

Bron fiscale fraude en boete

Hoge Raad 20 februari 2026, ECLI:NL:HR:2026:279

Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden 29 november 2022, ECLI:NL:GHARL:2022:10306

Rechtbank Gelderland 2 april 2020, ECLI:NL:RBGEL:2020:2192