Fiscale amnestie versterkt investeringsklimaat
18 juni 2004 - "Staatssecretaris Wijn streeft naar een verlaging van de vennootschapsbelasting, maar het mag de schatkist niets kosten. Wijn denkt voor financiering aan verhoging van de btw, maar meer geld is op te halen door belastingbetalers met verzwegen buitenlandse tegoeden een eenmalig fiscaal pardon te geven", aldus Jeroen Davidson en Marnix van Rij in het Financieele Dagblad van 17 juni 2004.
Staatssecretaris Joop Wijn van Financiën pleitte in het FD van 8 mei 2004 voor een verlaging van het tarief van de vennootschapsbelasting van 34,5 procent naar 29 procent. Tegelijkertijd gaf hij aan dat er geen budgettaire ruimte is om die tariefsvermindering in financiële zin te dekken. De staatssecretaris heeft zelf een voorzet gegeven om niet slechts binnen de kaders van de vennootschapsbelasting te denken, maar ook aan bijvoorbeeld een btw-verhoging. De vraag doet zich voor of er niet meer onorthodoxe alternatieven mogelijk zijn. Bijvoorbeeld de verlaging van de vennootschapsbelasting financieren met een 'tax-amnesty'.
Tax-amnesty-maatregelen
De budgettaire randvoorwaarde dat tariefsverlaging geen geld mag kosten is niet nieuw. In de ons omringende landen Duitsland, België en Frankrijk, die net als wij worstelen met oplopende begrotingstekorten doet zich dat probleem ook voor. In deze landen zijn zogenoemde tax-amnesty-maatregelen ingevoerd (Duitsland, België) of worden ze overwogen (Frankrijk). De gedachte is simpel. Burgers die jarenlang inkomsten uit buitenlandse banktegoeden en effecten hebben verzwegen, krijgen de mogelijkheid om 'schoon schip' te maken. De burger koopt zijn achterstallige belastingschuld af tegen een geringer bedrag dan bij uitvoering van de wet. Vaak zit de verzachting in het niet in rekening brengen van de vergrijpboete en de heffingsrente. Soms wordt met een bijzonder laag tarief gerekend (zie Italië en België).
In Nederland heeft oud-minister Ruding (CDA) ook eenmalig naar dit middel gegrepen. Toen betrof het de mogelijkheid dat burgers alsnog hun verzwegen inkomsten uit binnenlandse banktegoeden aangaven zonder boete en rente. Qua timing creëerde hij die mogelijkheid met de invoering van de verplichte renterenseignering door de banken in 1988.
Goed moment
Zou Nederland nu ook niet het instrument van het fiscaal pardon moeten hanteren ter financiering van een verlaging van de vennootschapsbelasting? Met de komende invoering van de Europese spaarrenterichtlijn doet zich een natuurlijk moment voor om een dergelijk instrument eenmalig in te zetten. Naast een te rechtvaardigen moment van gebruik van een fiscaal pardon zal, om de inzet succesvol te laten zijn, ook het binnenlands fiscaal klimaat zodanig moeten zijn dat de verleiding voor de particulier om spaargeld te verzwijgen minder groot is.
Met de belastingherziening 2001 is een klimaat geschapen waarin de drang om spaarvermogen buiten Nederland en buiten het zicht van de fiscus te houden minder is geworden: de vermogensbelasting is afgeschaft en de inkomstenbelastingheffing op vermogensinkomsten is verlaagd en zeer overzichtelijk geworden. Het lijkt er dus op dat de randvoorwaarden voor een succesvol fiscaal pardon zich aandienen.
Gelijkheidsbeginsel
De Eerste Kamer heeft tijdens de algemene financiële beschouwingen in het najaar van 2003 ook naar deze optie geïnformeerd. Minister Gerrit Zalm van Financiën heeft de mogelijkheid van een 'fiscaal pardon' van de hand gewezen. Zijn belangrijkste argument was dat de invoering van een tax- amnesty in strijd is met het gelijkheidsbeginsel. Burgers die wel netjes de wet hebben gehoorzaamd zullen zich achteraf in hun eer en fatsoen aangetast voelen. Bovendien, de burgers die gebruik hebben gemaakt van de zogenoemde 'inkeerregeling' zullen zich ook verongelijkt voelen. Dat zijn steekhoudende argumenten. Toch voeren andere landen de tax-amnesty in. Ook in de Verenigde Staten maken verschillende staten regelmatig gebruik van dit middel.
Voorwaarden
Het invoeren van een tax-amnesty moet dan ook aan een aantal belangrijke voorwaarden voldoen. De maatregel moet tijdelijk zijn. Een soort laatste kans voor de kwaadwilligen. Het moet duidelijk zijn dat na afloop van de maatregel de Belastingdienst een ware jacht zal ontketenen op degenen die niet op hun schreden zijn teruggekeerd. De boetes zullen verzwaard moeten worden. Volgens verschillende schattingen zouden Nederlanders een bedrag van tussen de 30 en 60 miljard euro aan banktegoeden en effecten verzwijgen. Aannemende dat deze tegoeden en effecten volledig in box 3 I thuis horen, dan loopt de Staat der Nederlanden jaarlijks een bedrag aan belastinginkomsten mis van ten minste 360 miljoen euro, oplopend tot 720 miljoen euro. De heffing in box 3 is immers dertig procent van vier procent (oftewel 1,2 procent).
Stel nu dat Nederland een tax- amnesty invoert waarbij Nederlanders tegen een eenmalig bedrag van tien procent het verleden kunnen afkopen, dan haalt de fiscus ook nog eens een bedrag van rond de drie miljard euro en maximaal zes miljard euro op. Overwogen zou kunnen worden om de jaarlijkse heffing van 360 à 720 miljoen euro gedurende vijf jaar te verdubbelen ten teken van een extra boetedoening.
Vindingrijkheid
Deze maatregel zou op zo kort mogelijke termijn ingevoerd moeten worden, bijvoorbeeld op 1 januari 2005 en op 31 december 2005 moeten aflopen. De invoeringsdatum van 1 januari 2005 is een goed 'momentum' om dat dan de EU-spaarrenterichtlijn van kracht moet worden, inhoudende dat EU-landen als Luxemburg en Oostenrijk, maar straks ook niet EU-landen als Zwitserland, Monaco et cetera betalingen aan Nederland gaan doen in relatie tot verzwegen banktegoeden van Nederlanders in die landen. Met andere woorden, de 'stiekeme burger' voelt de hete adem al in zijn nek.
Kortom, met de nodige vindingrijkheid kunnen de bewindslieden van Financiën een extra pot geld aanboren waarmee de noodzakelijke verlaging van het tarief van de vennootschapsbelasting kan worden gefinancierd. Daarvoor is wel lef nodig en de wil om niet roomser dan de paus te willen zijn.
Mr J.L. Davidson en mr M.L.A. van Rij zijn beide partner bij Ernst & Young Belastingadviseurs.
